\u201eGünter Grass wyzna\u0142 kiedy\u015b, \u017ce w m\u0142odo\u015bci jego pierwsz\u0105 zamierzon\u0105, cho\u0107 nigdy nienapisan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, by\u0142a powie\u015b\u0107 historyczna o wielkich czynach Kaszub\u00f3w. Z w\u0142a\u015bciw\u0105 sobie ironi\u0105 gda\u0144ski noblista o\u015bwiadczy\u0142 nast\u0119pnie, \u017ce nigdy nie uko\u0144czy\u0142 tej pracy, poniewa\u017c ju\u017c w pierwszym rozdziale wszyscy Kaszubi polegli \u015bmierci\u0105 bohatersk\u0105 w obronie swej ziemi i j\u0119zyka\u201d \u2013 tak zaczyna si\u0119 artyku\u0142 o Kaszubach, w najnowszym numerze \u201eNational Geographic\u201d, znanego gda\u0144skiego pisarza. Pawe\u0142 Huelle przedstawi\u0142 w nim przede wszystkim walory turystyczne regionu (mi\u0119dzy innymi Wdzydze i okolice, Kartuzy, Wejherowo, Zatoka Pucka, Odry, Oliwa), ale te\u017c odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do wydarze\u0144 historycznych: wspomnia\u0142 o pojawieniu si\u0119 po raz pierwszy nazwy \u201eKaszuby\u201d w roku 1238, o terytorium, kt\u00f3re niegdy\u015b zamieszkiwali Kaszubi (od Szczecina po Gda\u0144sk), o paragrafie wendyjskim, na mocy kt\u00f3rego osoby pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 j\u0119zykiem s\u0142owia\u0144skim (kaszubskim) nie mog\u0142y uzyska\u0107 obywatelstwa miejskiego (Pomorze Zachodnie), o germanizacji i polonizacji Kaszub\u00f3w. Nie ustrzeg\u0142 si\u0119 przy tym drobnych pomy\u0142ek, przenosz\u0105c na przyk\u0142ad dzia\u0142alno\u015b\u0107 M\u0142odokaszub\u00f3w w wiek XIX. Autor ukaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c przemiany zachodz\u0105ce w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci kaszubskiej, jej ekspansywno\u015b\u0107 (wprowadzenie kaszubszczyzny do Ko\u015bcio\u0142a, nazwy ulic w ojczystym j\u0119zyku). Pod koniec artyku\u0142u autor podkre\u015bli\u0142 znaczenie Gda\u0144ska dla Kaszub\u00f3w (zdaj\u0105c sobie jednak spraw\u0119, \u017ce Kaszubi stanowi\u0105 w nim obecnie mniejszo\u015b\u0107): \u201e(…) dzisiejsze miasto zwane przez Polak\u00f3w Gda\u0144skiem, a przez Niemc\u00f3w \u2013 Danzig, du\u017co wcze\u015bniej przez Kaszub\u00f3w nazwane zosta\u0142o Gdu\u0144skiem\u201d. <\/p>\n
Najprawdopodbniej od redakcji pochodz\u0105 informacje, maj\u0105ce stanowi\u0107 dodatek do artyku\u0142u. W\u015br\u00f3d nich jest mapka, kt\u00f3ra przedstawia obszar wsp\u00f3\u0142czesnych Kaszub. Niestety, nie jest zgodna z rzeczywisto\u015bci\u0105, ani z zarysowanymi przez autora – dosy\u0107 og\u00f3lnie – granicami regionu. Ujmuje tylko ziemie, kt\u00f3re Kaszubi zamieszkuj\u0105 w spos\u00f3b najbardziej zwarty. Poza tak zakre\u015blonym obszarem znalaz\u0142y si\u0119 cho\u0107by Gda\u0144sk, Sopot, Gdynia, Hel!!! Ponadto znajdujemy informacj\u0119, \u017ce 550 tys. ludzi uwa\u017ca si\u0119 za Kaszub\u00f3w (to zawy\u017cona liczba). Szkoda, \u017ce redakcja nie wykorzysta\u0142a wynik\u00f3w ostatniego spisu powszechnego, wed\u0142ug kt\u00f3rego Kaszubi s\u0105 jedn\u0105 z liczniejszych w Polsce mniejszo\u015bci narodowych i zarazem najliczniejsz\u0105 w wojew\u00f3dztwie pomorskim (ponad 5 tys. os\u00f3b zadeklarowa\u0142o narodowo\u015b\u0107 kaszubsk\u0105) oraz j\u0119zykowych (ponad 52 tys.). Zastrze\u017cenia budzi tak\u017ce kr\u00f3tkie om\u00f3wienie artyku\u0142u zamieszczone w spisie tre\u015bci, w kt\u00f3rym wspomniano o Kaszubach jako regionie z \u201eosobliwym dialektem\u201d (autor wspomina jedynie o r\u00f3\u017cnych zdaniach j\u0119zykoznawc\u00f3w co do statusu mowy Kaszub\u00f3w, ostatecznie stwierdzaj\u0105c, \u017ce rozstrzygni\u0119cie tego problemu \u201epowinno wszak\u017ce nale\u017ce\u0107 do samych Kaszub\u00f3w, kt\u00f3rzy \u2013 tak jak Breto\u0144czycy czy Baskowie \u2013 weszli w nowoczesno\u015b\u0107 bez w\u0142asnego pa\u0144stwa, ale z mocno ugruntowan\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 w\u0142asnej etnicznej odr\u0119bno\u015bci\u201d; tak na marginesie mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce \u2013 gdy zanik\u0142y po roku 1989 przeszkody natury politycznej – powszechn\u0105 jest opinia j\u0119zykoznawc\u00f3w o odr\u0119bno\u015bci j\u0119zykowej kaszubszczyzny, co zreszt\u0105 wynika z d\u0105\u017ce\u0144 samych Kaszub\u00f3w). <\/p>\n
Prawdziw\u0105 ozdob\u0105 artyku\u0142u s\u0105 zdj\u0119cia autorstwa Marii Zb\u0105skiej (znacznie wi\u0119cej zdj\u0119\u0107 z Kaszub mo\u017cna obejrze\u0107 na stronie internetowej: www.nationalgeographic.pl).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pawe\u0142 Huelle, Polskie drogi: Kaszuby<\/i>, \u201eNational Geographic\u201d (Polska), R.2004, nr 10.<\/p>\n