Ksi\u0105\u017cka ta powsta\u0142a na podstawie doniesie\u0144 prasowych, dokument\u00f3w archiwalnych, przewodnik\u00f3w, a zw\u0142aszcza na bazie wspomnie\u0144 i relacji Polak\u00f3w odbywaj\u0105cych letnie podr\u00f3\u017ce nad Ba\u0142tyk w XIX i w pierwszej po\u0142owie XX wieku. <\/p>\n
W\u015br\u00f3d kilkunastu miejsc najch\u0119tniej odwiedzanych w tym okresie przez letnik\u00f3w polskich, znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c miejscowo\u015bci kaszubskie (np. Sopot, Gdynia, Cha\u0142upy, Jastarnia, B\u00f3r) lub znajduj\u0105ce si\u0119 na terenie historycznych Kaszub (np. Ko\u0142obrzeg). <\/p>\n
Czytelnik mo\u017ce si\u0119 dowiedzie\u0107 sk\u0105d przyje\u017cd\u017cali nad morze polscy tury\u015bci, jak powstawa\u0142y uzdrowiska, jak wygl\u0105da\u0142y warunki mieszkaniowe i sanitarne, jak sp\u0119dzano wolny czas, jakie obowi\u0105zywa\u0142y stroje i zwyczaje k\u0105pielowe. Autorzy nie omijaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zagadnie\u0144 politycznych (stosunki polsko-niemieckie), a tak\u017ce relacji letnik\u00f3w z ludno\u015bci\u0105 kaszubsk\u0105 (niestety, obraz tych relacji widziany jest w zasadzie wy\u0142\u0105cznie z perspektywy polskiej). <\/p>\n
Zapewne, u wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika, zdziwienie mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 opisy, kt\u00f3re traktuj\u0105 obszar Kaszub jako kraj nieznany. Na przyk\u0142ad jeszcze na pocz\u0105tku XX wieku letnicy wybieraj\u0105cy si\u0119 do Sopotu zaopatrywali si\u0119 w najr\u00f3\u017cniejsze rzeczy, gdy\u017c \u2013 jak czytamy w jednej z relacji \u2013 \u201enie wiadomo, co tam w obcych krajach zastaniemy\u201d (w tym miejscu nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 go\u015bci pochodzi\u0142a z nieodleg\u0142ej przecie\u017c Wielkopolski, czy te\u017c Warszawy!). Kaszub\u00f3w za\u015b okre\u015blano jako lud m\u00f3wi\u0105cy \u201ezepsutym j\u0119zykiem\u201d. Ciekawe s\u0105 w tej materii opisy stosunk\u00f3w polsko-kaszubskich, przede wszystkim w sferze obyczajowej. Na przyk\u0142ad oburzenie ludno\u015bci kaszubskiej wywo\u0142a\u0142 fakt, \u017ce znany pisarz i dziennikarz Jerzy Bandrowski, odpoczywaj\u0105cy w Jastarni (za nadmiern\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do alkoholu otrzyma\u0142 od miejscowych rybak\u00f3w przydomek \u201eSpirtkopf\u201d), mieszka\u0142 z nie\u015blubn\u0105 \u201eprzyjaci\u00f3\u0142k\u0105\u201d. Autorzy przedstawiaj\u0105 pozytywne aspekty tych relacji (za przyk\u0142ad mog\u0105 tu uchodzi\u0107 zmiany w jad\u0142ospisie Kaszub\u00f3w, czy te\u017c podniesienie standard\u00f3w sanitarnych), ale te\u017c i negatywne (oszuka\u0144cze praktyki Polak\u00f3w dzier\u017cawi\u0105cych kaszubskie pensjonaty). W du\u017cej mierze nap\u0142yw polskich turyst\u00f3w przyczyni\u0142 si\u0119 te\u017c do polonizacji Kaszub\u00f3w, bowiem \u2013 jak pisze Tadeusz Stegner \u2013 pobyt turyst\u00f3w wp\u0142yn\u0105\u0142 na upowszehcnienie si\u0119 w\u015br\u00f3d ludno\u015bci kaszubskiej j\u0119zyka polskiego \u201egdy\u017c w tym j\u0119zyku, a nie po kaszubsku, musieli si\u0119 porozumiewa\u0107 z przybyszami\u201d. <\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142wydawc\u0105 ksi\u0105\u017cki jest Uniwersytet Gda\u0144ski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dagmara P\u0142aza-Opacka, Tadeusz Stegner, Ewa Sztykiel, Po s\u0142o\u0144ce i wod\u0119. Polscy letnicy nad Ba\u0142tykiem w XIX i w pierwszej po\u0142owie XX wieku<\/em>, Oficyna Pomorska, Gda\u0144sk 2004.<\/p>\n