<\/p>\n
AGÙST SZLÔGA * KATILINA <\/h1>\n
POS\u0141OWIE (Stanis\u0142aw Janke)<\/a><\/p>\n <\/p>\n Szô\u0142ôbù\u0142ka w trzech aktach<\/p>\n Òpracow\u00f3nô na pòdstawie pòwiôstczi Alojzégò Bùdzisza „\u017belôzk przed s\u0105dã”<\/p>\n OSOBË:<\/p>\n Sãdza<\/p>\n Przësã\u017cny I i II<\/p>\n Lesny<\/p>\n Cëzy, to je Smãtk<\/p>\n Mëmka<\/p>\n Agùst Szlôga, gòspòdôrz mô\u0142i<\/p>\n Albertina, dzewùs<\/p>\n Sroka, wozny s\u0105dowi<\/p>\n Wi\u0142a lesnô<\/p>\n Baba<\/p>\n Krôsniã<\/p>\n Lëdze, wi\u0142ë, krôsniãta<\/p>\n PIERSZI AKT<\/p>\n (M\u0142odi Agùst Szlôga le\u017ci pòd lasã i wzérô na swòjé domôstwò. Dzé\u0144 je cudny i ptôszczi mi\u0142o szwirgòl\u0105. Agùst òbùti je pò kaszëbskù. Spik gò mòrzi i òn zaczinô cëchò do se gadac) Skù\u0144czë\u0142o sã pô\u0142nié, a jednak jesz kwicz\u0105<\/p>\n Prosãta mô\u0142é. Tak je, s\u0105 g\u0142odné.<\/p>\n M\u00f3j tatk niebòszczëk mie rzek\u0142 to s\u0142owò:<\/p>\n Kòch\u00f3ny m\u00f3j sënie, na \u017cëwiznã zdrzë,<\/p>\n \u017bebë na niczim ji nie zbiwa\u0142o,<\/p>\n Bò i òna bòsczim stwòrzenim je,<\/p>\n Co b\u00f3l i g\u0142\u00f3d, i mi\u0142osc òdczuwô.<\/p>\n (zdzëwiony)<\/i><\/p>\n Co to? Jakôs panienka wchôdô.<\/p>\n (Lesnô wi\u0142a, w pòwiéwnëch ruchnach, tanecznym chòdã na scenã wlatiwô i mi\u0142o przed nim tu\u0144czi. Spiéwny ji g\u0142os wërazno do niegò dolôtô)<\/i><\/p>\n WI\u0141A<\/p>\n Czej s\u0142\u00f3niszkò grzeje<\/p>\n W pògòdny dzé\u0144,<\/p>\n Tej cz\u0142owiek ùmikô<\/p>\n W ò\u017céwn\u0105 cé\u0144.<\/p>\n (chichòce i tu\u0144czi)<\/i><\/p>\n W ceni gò òmôtô<\/p>\n Cëdowny sen,<\/p>\n Bò serce wëléczi<\/p>\n Z bòl\u0105cëch ren.<\/p>\n (chichòcze i tò\u0144czi)<\/i><\/p>\n Mùleczkù kòchany,<\/p>\n Të s\u0142odkò spisz<\/p>\n A jednak krëjamkò<\/p>\n Na wi\u0142ã zdrzisz.<\/p>\n (chichòce i tu\u0144czi)<\/i><\/p>\n (Agùst sã zriwô i gòni wi\u0142ã, co gò w rozmajiti spòs\u00f3b wôbi i tanecznym skòkã wcyg przed nim ùmikô. Zapatrzony Agùst ùpôdô i wi\u0142a nôgle z przera\u017conym krzikã znikô. Aùgùst pòwstôjô i gôdô)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Ala, jô ùpôd\u0142, romòtny wstëdë!<\/p>\n Tak snô\u017ci jô nijak jesz nie widzô\u0142 dzéwczi.<\/p>\n Ta ze wsë nie bë\u0142a, to rzecz je pewnô.<\/p>\n Tak mi\u0142o, tak letkò i tak wieso\u0142o,<\/p>\n Ja\u017c w kò\u0142o sã serca mie cep\u0142o sta\u0142o.<\/p>\n Taczi mie trzeba! Jakbë ji dostac?<\/p>\n (pò chwili)<\/i><\/p>\n Jak tej w Katuzach na wield\u017cim targù.<\/p>\n M\u00f3j tatk sã pitô\u0142: „Co chcô\u0142bë të synkù?”<\/p>\n Jô zdrzô\u0142 na zôbôwczi, wtim z jedny bùdë<\/p>\n Dwa òczë mign\u0105. Jô bé\u0142 jesz m\u0142odi<\/p>\n I z pùstk daleczich, jô rzek\u0142 do òjca:<\/p>\n „Co to je, tatkù?” – „To je pòkùsa”,<\/p>\n Òdrzékô tatk, a jô gò prosy\u0142:<\/p>\n „Kùpice mie, tatkù, tã piãkn\u0105 pòkùsã!”<\/p>\n A tatk le rzek\u0142: „Dôj pòkù, synkù!<\/p>\n Të jes jesz za mô\u0142i, to p\u00f3zni b\u0105dze”.<\/p>\n A jô sã wzbr\u00f3niô\u0142 i zdrzëc le mùszô\u0142 <\/p>\n Na tã pòkùsã, a ta sã smia\u0142a.<\/p>\n I wcyg jô ò ni te lata mëslô\u0142 –<\/p>\n Jô mùszã jesz rôz na tôrg do Kartuz!<\/p>\n (zdzëwiony)<\/i><\/p>\n Co to? Jaczis krôsniã kraczô.<\/p>\n (Na scenë schôdô Krôsniã czerwiono òbùté, z d\u0142ug\u0105 brod\u0105, z twarz\u0105 pòmòrlon\u0105, i pòkracznym chòdã zbli\u017cô sã do Szlôd\u017ci i pito)<\/i><\/p>\n KRÔSNIÃ<\/p>\n Czë jes të Agùst, nazw\u00f3ny Szlôga,<\/p>\n Co je gòspòdôrz ze krwie i serca?<\/p>\n Do niegò mie sle wësoczi nôczelnik,<\/p>\n Bë wiérnie mù s\u0142u\u017cëc w pòtrzebie jegò.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tak je. Të trafi\u0142, bò jô jem Szlôga,<\/p>\n Co pôrã le swi\u0144 w pòdw\u00f3rkù chòwie!<\/p>\n Pòs\u0142ëchôj, jak òne ju znowù kwicz\u0105!<\/p>\n Czej te pòdrosn\u0105, jô mdã bògati<\/p>\n I wierã mò\u017cny jak wield\u017ci p\u00f3n.<\/p>\n KRÔSNIÃ<\/p>\n Wëstrzégôj sã lasu, tu z\u0142é sã kr\u0105cy<\/p>\n I ce w nieszczescé bë mòg\u0142o wplãtac.<\/p>\n Òmijôj Smãtka, jô radzã dobrze,<\/p>\n Inaczi cebie do bùdë zamkn\u0105.<\/p>\n (òdchôdô)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Do bùdë zamkn\u0105, jak psa do bùdë!<\/p>\n Ten mô\u0142i cz\u0142owiek rzek\u0142 wield\u017cé s\u0142owò.<\/p>\n Wej krôsniã ju wlaz\u0142o przez pr\u00f3g do swini!<\/p>\n (zamëszlony)<\/i><\/p>\n Gdze drobné sã w\u0142o\u017c\u0105, tam z\u0142é nie przi\u0144dze,<\/p>\n Tam dobrze jidze z dobëtkã, chòw\u0105.<\/p>\n Òb dzé\u0144 gòspòdôrz a òb noc krôsniãta<\/p>\n Czuwaj\u0105 wiérnie nad ca\u0142im domôstwã.<\/p>\n Witôjta ù mie, mi\u0142é krôsniãta!<\/p>\n (Przez tiln\u0105 scen\u0105 przechôdô Albertina z kapeluszã na rãce. Mëmka Agùsta wchôdô ze stronë z wãb\u00f3rkã w rãce i òbzérô sã wk\u00f3\u0142)<\/i><\/p>\n MËMKA<\/p>\n Të le\u017cisz, l\u00f3pa, ò swinie nie dbôsz,<\/p>\n W ceni wëlégôsz, a jô tu sama<\/p>\n Ò wszëtczim mëszlã, ò wszëtczim radzã.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tak je, ò mëmkò, jô zarô jidã.<\/p>\n MËMKA<\/p>\n Ju mechù ni ma, prosãtom mòkro,<\/p>\n Të zgniéla jaczi, czej të sã zrëszisz?<\/p>\n Ni\u017c\u00f3dné dzéwczã ce nie mdze chca\u0142o.<\/p>\n (na bòk)<\/i><\/p>\n A Tina mie rzek\u0142a, \u017ce òn sã ji widzy.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jô wszëtkò zrobiã i mechù zgarnã.<\/p>\n (mëmka òdchôdô)<\/i><\/p>\n Mëmka mie wcyg dzéwczãtama straszi!<\/p>\n (pò chwilë)<\/i><\/p>\n Do lasu nie biôj, tak rzek\u0142o krôsniã,<\/p>\n Ùmëkôj z niegò, bò z\u0142é tam sedzy.<\/p>\n Co terô pòczic? Co jô niebòrôk<\/p>\n Swi mëmce rzekã a mòjëch pr\u00f3scy<\/p>\n Mie \u017côl sã robi. Jô biédny cz\u0142owiek!<\/p>\n (Lesny przechôdô przez scenã z klup\u0105 do numrowaniô drzéw i ùdôwô sã w las. Agùst gò ùwô\u017cnie sledzy i ùceszony do se gôdô)<\/i><\/p>\n Wej lesny jidze numerowac drzewò,<\/p>\n Terô je chwila dlô mie spòsobnô.<\/p>\n Òn dalek pùdze, a jô tu z brzegù<\/p>\n Timczasã zgarnã i nazôd mùknã.<\/p>\n Dwigôj sã Gùsce a celskò wstani!<\/p>\n (Agùst zabiérô miech pòd pôchã i chùtczim krokã òddôlô sã w las pòblisczi. Przes\u0142ona spôdô, ale wkr\u00f3tce sã zn\u00f3w pòdniese. Szlôga spòtkô\u0142 cz\u0142owieka w drodze i z nim rozmôwiô)<\/i><\/p>\n CËZY<\/p>\n Jak wë sã miéwôce, drëchù Szlôga?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jak P\u00f3n B\u00f3g daje, tak sã pòwòdzy.<\/p>\n CËZY<\/p>\n Czë biéda i w\u00f3m dokùczô baro?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Wëtrzëmac sã dô, jak jidze, tak jidze.<\/p>\n CËZY<\/p>\n Jô lesnégò pòtkô\u0142, òn szed\u0142 nabijac<\/p>\n Spùszczoné ch\u00f3jczi na drëd\u017cim kù\u0144cu.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jô té\u017c gò widzô\u0142, ale òstr\u00f3\u017cnosc<\/p>\n Nikòmù na swiece nie zaszkòdzë\u0142a.<\/p>\n CËZY<\/p>\n To prôwda, drëchù, jô dali jidã<\/p>\n A w\u00f3m jô \u017cëczã wszelaczégò szczescô.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n B\u00f3g zap\u0142ac, panie, szczeslëwi drod\u017ci!<\/p>\n CËZY<\/p>\n (na bòk)<\/i><\/p>\n Jô sprawiã, \u017ce Tinë òn nie dost\u00f3nie.<\/p>\n (òdchôdô w las)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n (d\u0142ugò zdrzi za òdchòdz\u0105cym, kr\u0105cy g\u0142ow\u0105 i pòma\u0142u rzecze)<\/i><\/p>\n Òn rzek\u0142 mie: drëchù, ale jô nie wiém,<\/p>\n Chto bëc bë to m\u00f3g\u0142. Ten ùsmiéch g\u0142upi,<\/p>\n To g\u0142upé pitania i w kù\u0144cu \u017cëczenié!<\/p>\n Mie nic sã dobrégò w g\u0142owie nie mëkcy.<\/p>\n A jak òn wëzdrzô\u0142 z tim d\u0142ud\u017cim nosã<\/p>\n I kr\u00f3tk\u0105 br\u00f3dk\u0105 na w\u0105sczi twarzi!<\/p>\n Òn cos pòd nosã so cëchò brz\u0105twi\u0142.<\/p>\n (pò chwili)<\/i><\/p>\n Wëdzerôj mech i chùtkò ùmëkôj.<\/p>\n (Wtim nadchôdô Lesny i sã przez d\u0142ëgszi czas przëzérô, jak skrzãtnie Agùst zgarinô jiglënã i mech spòd ja\u0142\u00f3wc\u00f3w wëdzérô i na gromadã sk\u0142ôdô. Lesny sã zbli\u017ci i zawrzeszczi)<\/i><\/p>\n LESNY<\/p>\n Co të tu robisz, przegrzecha jakô?!<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Kò mech zgarin\u00f3m, co w\u00f3m do tegò?<\/p>\n LESNY<\/p>\n A môsz të cedel, niwekò wiejsczi?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Ala\u017ce, panie! Wë pewno jesce<\/p>\n Ja\u017c z kù\u0144ca swiata. Wë chcece cedel?<\/p>\n LESNY<\/p>\n Drzece so mech, mie nic ce nic.<\/p>\n Co wë so mëslice, jô chcô\u0142bë wiedzec.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Co jô tak mëszlã, to jô w\u00f3m rzekã. LESNY<\/p>\n Ten miech jô weznã a was jô ùdôm.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tak nié, m\u00f3j panie, to m\u00f3j inwentôrz<\/p>\n A mëmka srodze bë szkalowa\u0142a,<\/p>\n Czej jô bë l\u00f3zy do chëczi wr\u00f3cy\u0142.<\/p>\n LESNY<\/p>\n (chwôtô za miech)<\/i><\/p>\n Të niedopiek\u0142i niedoczëniélcu!<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jesz rôz, m\u00f3j panie! Tu je zôp\u0142ata<\/p>\n I zarô cedel, jak wë to chëlë.<\/p>\n (Agùst trzasnie pisc\u0105 lesnégò w twôrz, a ten sã jak miech wëwrôcô)<\/i><\/p>\n A widzysz, panie, to za òbrazã.<\/p>\n Spòk\u00f3jno le\u017cë, kùternô juchò,<\/p>\n Bò jak sã zrëszisz, jesz rôz gromistô<\/p>\n Ce strzô\u0142ka trafi i bùchã spôli!<\/p>\n (Lesny le\u017ci spòk\u00f3jno na zemi. Timczasã Szlôga sã spieszi, zgarinô jiglënã i mech, zarzucô miechùlc na krzept, òbezdrzi sã na lesnégò i chùtczim krokã zmikô. Pò chwili wstôje lesny i òdchòdzy w las. Przes\u0142ona spôdô i wnet sã pòdniese.<\/i><\/p>\n Agùst wrôcô z mechã i rzucô miech na zemiã. Mëmka wëchôdô z jizbë)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tu je pòsc\u00f3\u0142ka dlô naszëch pr\u00f3scy.<\/p>\n MËMKA<\/p>\n Mùleczkù, dobrze. Jô zarô pùdã<\/p>\n I pòd nie wscelã. Ten mëch je sëchi<\/p>\n I mitkô sã chwôcy jak jedwôb jaczi.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n To je jedwôb lesny, dlô swi\u0144 przëdatny.<\/p>\n MËMKA<\/p>\n Mùleczkù, spòczni! Jô zarô przi\u0144dã<\/p>\n I wnet wieczerza mdze zgòtow\u00f3nô.<\/p>\n Jô wiedno rzek\u0142a, \u017ce të jes chãtny.<\/p>\n (òdchôdô)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n (ùsôdô na le\u017c\u0105cym kôrczu i wesprze zje\u017con\u0105 g\u0142owã na d\u0142oniach)<\/i><\/p>\n \u017be té\u017c mie mùszô\u0142 ten cëzy pòtkac<\/p>\n I mie tak d\u0142ugò zatrzëmac w lese!<\/p>\n Jinaczi jô bë bé\u0142 rëchli òdszed\u0142<\/p>\n I chùtczi wr\u00f3cy\u0142, nim lesny przëbé\u0142.<\/p>\n Ju bëc tak mia\u0142o, to Smãtk gò przëgnô\u0142.<\/p>\n A terô mie trôpi ta pòpãdlëwòsc,<\/p>\n Z jak\u0105 jô pòwstô\u0142 na lesnégò gòdnosc.<\/p>\n Jô wiém, \u017ce to mie nie wi\u0144dze na dobré,<\/p>\n Ale sã sta\u0142o, òde\u017cdac trzeba,<\/p>\n Co dzé\u0144 witrzészi na mie sprowadzy.<\/p>\n KRÔSNIÃ<\/p>\n (przë pòslédnëch jegò s\u0142owach sã pòkôza\u0142o i bliskò niegò przësad\u0142o na drzewie)<\/i><\/p>\n Co ce tak môrtwi, co cë dolégò?<\/p>\n Prosãta w chléwie spòk\u00f3jno le\u017c\u0105<\/p>\n Na mitczim mechù a jô do cebie<\/p>\n Na chwilã przësôd\u0142, bë ce pòceszëc,<\/p>\n Bò jak jô widzã, ce smùtk òplôtô.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Të rzek\u0142 mie prôwdã, ten las mie zgùbi.<\/p>\n Mie lesny zdobé\u0142 i jô sã z nim zwadzy\u0142.<\/p>\n Òn pôd\u0142 na zemiã, tak jô mù ùszed\u0142<\/p>\n A terô dokùczô mie g\u0142os sëmieniô.<\/p>\n KRÔSNIÃ<\/p>\n Jô dajã cë radã, ta mdze pòtrzébnô:<\/p>\n Wë gadôj s\u0142owa tak pòprzekrãtné,<\/p>\n \u017be nicht cë za z\u0142é jich wzyc ni m\u00f3\u017ce,<\/p>\n Chòc chitrog\u0142upie s\u0105 ù\u0142o\u017coné,<\/p>\n A miec ce b\u0105d\u0105 za niedopô\u0142ka.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Niech je, jak mdze, to dobrô je rada.<\/p>\n KRÔSNIÃ<\/p>\n A terô bëwôj, do chòwë jô jidã,<\/p>\n A milszô redosc cã rozwieseli.<\/p>\n (òdchôdô)<\/i><\/p>\n WI\u0141A<\/p>\n (òstr\u00f3\u017cno na scenã sã wsuwô jak na pòcz\u0105tkù i zaczinô tu\u0144czëc. S\u0142odczim g\u0142osã òna do sedz\u0105ceégò Agùsta sã òdzéwô)<\/i><\/p>\n Czej s\u0142u\u0144ce zapôdô<\/p>\n Za krzeptã g\u00f3r,<\/p>\n Òtmikô sã nocë<\/p>\n Czarowny dw\u00f3r.<\/p>\n (chichòce i tu\u0144czi)<\/i><\/p>\n Ju swiat sã ca\u0142i<\/p>\n W pòmroce skri\u0142,<\/p>\n Z zôgaju wëlôtô<\/p>\n Gromada wi\u0142.<\/p>\n (chichòce i tu\u0144czi)<\/i><\/p>\n Mùleczkù kòch\u00f3ny,<\/p>\n Të smãtny jes,<\/p>\n Wstani na nod\u017ci<\/p>\n A w tun mie wez.<\/p>\n (chichòce i tu\u0144czi)<\/i><\/p>\n MËMKA<\/p>\n (we fartuchù i z k\u00f3rzkwi\u0105 w rãce wëchôdô z jizbë i wò\u0142ô)<\/i><\/p>\n Pòj le no, Gùsce, wieczerza je.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jô zarô przi\u0144dã. Gdze wi\u0142a òsta?<\/p>\n Dwigôj sã Szlôga, a biôj sã zmòcnic.<\/p>\n (Agùst òdchôdô do chëczi. Wtim na scenã przëbiégô krôsniã a trzë wi\u0142ë za nim. Te bierz\u0105 krôsniã we westrz\u00f3dk i tu\u0144cz\u0105 w nôdzëkszëch skòkach. Krôsniã bezradnie sã wk\u00f3\u0142 òbrôcô. Wnet spôdô przes\u0142ona)<\/i><\/p>\n DRËD\u017bI AKT<\/p>\n (Wield\u017ci plac w miesce. Tôrg. Lëdze zbiéraj\u0105 sã przed s\u0105dã. Wiele spòtikô sã znajomëch i \u017cëwò rozprôwiô ò r\u00f3\u017cnëch rzeczach. Smiéchi i \u017cale)<\/i><\/p>\n PIERSZI<\/p>\n Ju je dzewi\u0105tô, a nicht sã nie zjôwiô.<\/p>\n DRËD\u017bI<\/p>\n Dalekô droga! Jô jem za swiôdka.<\/p>\n TRZECY<\/p>\n Wej, sãdza jidze, ùstãpùj z drod\u017ci.<\/p>\n (Sãdza pòwô\u017cnym chòdã jidze przez plac i znikô za dwiérzami s\u0105du)<\/i><\/p>\n PIERSZI<\/p>\n Cëdowné \u017cëcé ti panowie maj\u0105.<\/p>\n DRËD\u017bI<\/p>\n Wële\u017c\u0105 sã dobrze, a ma\u0142o robi\u0105.<\/p>\n TRZECY<\/p>\n M\u00f3j syn mdze ùczi\u0142 sã té\u017c za pana. (Dwaj przësã\u017cny, \u017cëwò gôdaj\u0105cë ze sob\u0105, jid\u0105 przez scenã i wchòdz\u0105 przez g\u0142\u00f3wné dwiérze do domù s\u0105dowégò)<\/i><\/p>\n PIERSZI<\/p>\n Przësã\u017cny przëszlë, ju wnet sã rozpòcznie.<\/p>\n DRËD\u017bI<\/p>\n Jô jem czekawi, jak mie sã ùdô.<\/p>\n TRZECY<\/p>\n Co to za cz\u0142owiek, sk\u0105d ten przëbiwô?<\/p>\n (Wchôdô Agùst Szlôga i dzëkò sã wk\u00f3\u0142 òbzérô. Ruchna mù nie le\u017c\u0105 i òn wëzdrzi jakbe jaczi z rozëmù òbr\u00f3ny. Lëdze z niegò sã smiej\u0105)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Ha, jak ti lëdze sã wk\u00f3\u0142 krz\u0105taj\u0105<\/p>\n I spiesznie nëkaj\u0105, bë ni mielë czasu!<\/p>\n Jô jima ni mògã z drod\u017ci wëmin\u0105c.<\/p>\n To tu ju mô bëc, ten d\u00f3m s\u0105dowi,<\/p>\n Do tegò jô dostô\u0142, në, zaproszenié.<\/p>\n (lëdze sã smiej\u0105)<\/i><\/p>\n (Ze s\u0105du jak z prôcë wëlôtô wòzny Sroka i wrzeszczi na ca\u0142é gard\u0142o)<\/i><\/p>\n WÒZNY<\/p>\n Jes të Szlôga? Ju sãdza wò\u0142ô<\/p>\n Ce pò rôz trzecy. Pòj na rozprawã.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Zôbawã tu òni chc\u0105 ze mn\u0105 zrobic!<\/p>\n Ùmëkôj, Szlôga, niech czôrt cã gòni.<\/p>\n WÒZNY<\/p>\n Holla, m\u00f3j brace, kri, kri, m\u00f3j ptôszkù,<\/p>\n Tak zarô nie ùdô sã tobie wëmkn\u0105c.<\/p>\n (Szlôga ùcékô, wòzny gò gòni, rôz z ti, tej z drëd\u017ci stronë òkò\u0142o scenë)<\/i><\/p>\n WÒZNY<\/p>\n Chwatôjta Szlôgã, co n\u00f3m ùmikô.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Trzëmôjta srokã, co g\u0142osno krzikô.<\/p>\n WÒZNY<\/p>\n Chwatôjta Szlôgã, co lesnégò pòbi\u0142.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Trzëmôjta lapsa, co g\u0142ëpstwò robi.<\/p>\n WÒZNY<\/p>\n Stani \u017ce, drëszkù, jô jem kùlawi.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Czej bëc ju mùszi, to dobrow\u00f3lnie.<\/p>\n (Agùst wlôtô przez dwiérze do s\u0105du, wòzny kùlawò za nim. Lud sã smieje. Albertina w chùsce stoj\u0105cë na stronie z kòszikã w rãce g\u0142ãbòk wzdichô. Przës\u0142ona spôdô i wnet sã pòdniese.<\/i><\/p>\n Sãdza sedzy przë stole i dwùch przësã\u017cnëch. Wtim wchôdô Cëzy i pò cëchù szepce sãdzy cos do ùcha. Sãdza sã ùsmiéchô i rzecze)<\/i><\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Dobrze, przëjacelu, doskònale!<\/p>\n (Cëzy sã òddôlô i do jizbë wlôtô Szlôga, za nim wòzny s\u0105dowi)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Retënkù, sãdza! Ten biés mie gòni.<\/p>\n WÒZNY<\/p>\n Ten diôche\u0142 ùmikô, a nie dô sã chwacëc.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Stanita przë stole, jô mdã sã pitô\u0142.<\/p>\n (Szlôga ùstawi sã szërok przed sto\u0142ã sãdzewim, sãdza òtmikô ksãgã) SÃDZA<\/p>\n (pòlaszi)<\/i><\/p>\n A jaka wasza wisoka gòdnosc?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tak g\u0142odny jô nie jem, wësoczi s\u0105dze!<\/p>\n Jô zabrô\u0142 so mëmczin p\u0105czk na drogã<\/p>\n I zjôd\u0142 calëchny, bò òn bé\u0142 smaczny.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Nazwiskò i jimiã?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Zarôzczi, zarô!<\/p>\n Jak doma i tu jô chcã zaczënac:<\/p>\n W jimã tatka, w jimiã matczi.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Pitajce wi, jô nie dam radi.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n P\u00f3n sãdza sã pitô ò twòjé miono.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Nié, mieniô jô ni m\u00f3m, prosãt le czwioro.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n A jakùsz\u017ce mëmka do cebie gôdô?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Czej òna roz\u017cartô, sekretnie rëczi:<\/p>\n A lelek a lola a le\u017côk a czapa;<\/p>\n A czej jô do lasu m\u00f3m jic za mechã:<\/p>\n Gùsteczkù, mùleczkù, òtroczkù, synkù.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n A jak sã szô\u0142tës do ce òdzéwô?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n A lëwer a lorbas a l\u00f3pa a lëbas.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n A czej të pòdatczi mù môsz zap\u0142acëc?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tej òn wëczëtô: p\u00f3n Agùst Szlôga.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Augustyn Szlaga, pitam sã znowù.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tak nié, s\u0105dowi, dzys nie je szlaga,<\/p>\n Pëszinkò s\u0142u\u0144ce na niebie swiécy,<\/p>\n Przëgrzéwô cep\u0142o, a jô jem Szlôga.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n A pa\u0144sczi stan?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Kò na dwùch nogach.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n A zatrudnienié?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Nié, trëdu jô ni m\u00f3m.<\/p>\n Bò mëmka chleba ju nijak nie piecze,<\/p>\n Le czasã na wãglach mie p\u0105czk ùskwarzi.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n Co të n\u00f3m gniecesz?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Wejta le, zdrzëta!<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n A jak\u0105 të môsz tej hanteringã?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jô chòdzã do lasu i klaftë robiã!<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Robòtnik?<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n Tak je.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n Òn je klaftownik.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n A ùrodzony?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jô mëszlã, \u017ce tak.<\/p>\n Nôlepi to jednak w\u00f3m mëmka rzecze!<\/p>\n To bë\u0142o, czej tak sã mòcno \u0142iska\u0142o.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n A teraz w jakiej wsy zamieszka\u0142i?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Nié, wszi jô ni m\u00f3m, bò mëmka piérzã<\/p>\n Wëskwarzi dobrze w czëstëchny wòdze<\/p>\n A nigdë w kale, jak sãdza gôdô.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n A byli wy kiedy karany w s\u0105dze?<\/p>\n AGÙST Jô s\u00f3m tu przëszed\u0142, le Sroka mie gòni\u0142.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n Të pleszczesz a gniecesz.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n Rozëmno gadôj!<\/p>\n AGÙST<\/p>\n G\u0142upëch nie sej\u0105, sami sã rodz\u0105.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n (niecerplëwi)<\/i><\/p>\n Nie chcece rozumnie zeznawac,<\/p>\n To ka\u017cã was st\u0105d òdprowadzyc.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jem rôd, m\u00f3j panie! B\u0105dzece tak dobri,<\/p>\n Bò mëmka \u017cd\u017ce, a swinie kwicz\u0105!<\/p>\n Mie òdprowadzëc, to nie je trzeba,<\/p>\n (k\u0142\u00f3niô sã)<\/i><\/p>\n Òddajã Bògù, jô s\u00f3m so pùdã.<\/p>\n (Szlôga chce òdé\u0144c, ale wòzny w kark gò chwôtô. Szamòtanié wield\u017cé) SÃDZA<\/p>\n S\u0142uchajce, czy wy zwariowali?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Z Wejrowa jô nie jem, tam s\u0105 ti g\u0142upi!<\/p>\n Jô jem le z pùstk, gdze biéda le\u017ci.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Z\u0142odzejstwò wasze je karigòdné.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n M\u00f3j panie, p\u00f3n wié co z\u0142égò sã sta\u0142o?<\/p>\n Jô bé\u0142 za mechã, w pa\u0144stwòwim lese,<\/p>\n A dzysô je prawie to mies\u0105c temù,<\/p>\n Bò mëmka tak chca. Jô w miech gò le nabrô\u0142,<\/p>\n Bò w chléwie mòkro, a pr\u00f3sce kwicz\u0105.<\/p>\n Pòdatczi jô p\u0142acã, co w tim je z\u0142égò?<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Czi wiãc do winy sã prziznajece?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Do wina nié, to je za drod\u017cé,<\/p>\n Jô dosc m\u00f3m biédë ze zap\u0142acenim,<\/p>\n Ale czej waszô ju takô wòla,<\/p>\n Do lad\u017ci kòrnusu chcã jô sã przëznac.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n A m\u00f3\u017ce të g\u00f3rz na lesnégò miô\u0142.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n Bò të mù tak wgrzô\u0142, \u017ce dzys òn jesz chlëchô.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n A gdze tam g\u00f3rz. Mie mùsza\u0142o mierzëc,<\/p>\n \u017be òn tak chitrze mie chcô\u0142 ùdëbac.<\/p>\n Òn szed\u0142 numrowac chòjewé klaftë,<\/p>\n A jô timczasã chcô\u0142 mechù halac.<\/p>\n Wtim òn zawrzeszczi, ja\u017c jô sã ùrzas,<\/p>\n Ale jô gòrzu ni\u017c\u00f3dnégò ni miô\u0142<\/p>\n I letkò gò smùkn\u0105\u0142 le chùstk\u0105 òd nosa,<\/p>\n Letëchno côrn\u0105\u0142, a òn sã copn\u0105\u0142.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n To pòsmùknienié gò wëwr\u00f3cë\u0142o.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n Pòka\u017ce n\u00f3m ten gr\u00f3t do nosa,<\/p>\n Chtërnym të jemù dzél zãb\u00f3w wëkid!<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n Nie nu\u017cluj d\u0142ugò, pòka\u017ce chùstkã.<\/p>\n (Szlôga wëcygô z czeszenie pisc i pòkazywô przelãk\u0142émù sãdzy)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tu òna je.<\/p>\n S\u0104D CA\u0141I<\/p>\n Gromistô chùstka.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n (do lesnégò)<\/i><\/p>\n Proszã pana, niech pan òdpòwie,<\/p>\n Jak sprawa z pòzwanym sã òdbiwa\u0142a.<\/p>\n LESNY<\/p>\n (wstôwô)<\/i><\/p>\n Jô szed\u0142 do lasu i chcô\u0142 numrowac,<\/p>\n Wtim czu\u0142 jô g\u0142osë, \u017ce dwùch rozmôwiô.<\/p>\n Jô pòdszed\u0142 blë\u017ci i dobrze widzô\u0142,<\/p>\n Jak jeden òdszed\u0142, a Szlôga zacz\u0105\u0142<\/p>\n Wëdzerac mech. Tak jô sã pitô\u0142,<\/p>\n Czë mô òn cedel? A òn mie g\u0142upò<\/p>\n J\u0105\u0142 òdpòwiadac. Tak jô zra\u017cony<\/p>\n Mù szmërgn\u0105\u0142 s\u0142owò: niedoczeniélcu!<\/p>\n Tej òn mie napôd\u0142, a to je wszëtkò.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n Ùrzãdnik wër\u0105piô, to je òbraza.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n A czu\u0142 të sã, Szlôga, té\u017c òbra\u017cony?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n A jak jesz, panie, za taczé s\u0142owò!<\/p>\n Czej jô gò widzã, mie w piscy swãdzy.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n To òkòlëcznosc, co rzecz \u0142agòdzy.<\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY II<\/p>\n To sprawã jinaczi na twòjé dobro.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Sprawa jest jasna. Narada s\u0105du!<\/p>\n (S\u0105d wëchôdô do bòczny jizbë. Szlôga szamòce sã ze Srok\u0105)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Co të mie trzimôsz, g\u0142ëpiélo jaczi?<\/p>\n WÒZNY<\/p>\n Bò të bës zmikn\u0105\u0142, të natrzasle\u0144cu.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Przed tob\u0105 nigdë, przegrzechò przem\u0105drô.<\/p>\n WÒZNY<\/p>\n Miéj bôcznosc, brace, ju s\u0105d sã wali.<\/p>\n (Òbaji sã pùsc\u0105. S\u0105d z ùroczëst\u0105 min\u0105 zajimô miescé za sto\u0142ã)<\/i><\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Pò kr\u00f3tkiej naradze nasz s\u0105d òswiadcza,<\/p>\n \u017be Szlaga Augùstin za kradzie\u017c lesn\u0105<\/p>\n I srogie pòbicé ùrzãdnika pa\u0144stwa<\/p>\n Pò z\u0142agòdzeniu surowégò prawa<\/p>\n Na sztëri niedzele mdze zasadzony<\/p>\n A kòszta rozprawy pòniese pa\u0144stwò.<\/p>\n (Szlôga rzucô swòj\u0105 szad\u0105 g\u0142ow\u0105 i ni mò\u017ce tegò pòjic. Òn wrzeszczi)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Co wë gôdalë? Jesz rôz, m\u00f3j panie!<\/p>\n Blë\u017ci, mùleczkù, co ja ce sygnã<\/p>\n I d\u00f3m zôp\u0142atã za òs\u0105dzenié.<\/p>\n S\u0105dzëta, czej chceta! Robita tak dali,<\/p>\n To wnet wëzdëchn\u0105 prosãta i chòwa.<\/p>\n Niedoczëniélce a areszta\u0144ce,<\/p>\n Czë tak wa znajeta prawò bò\u017cé:<\/p>\n Co tobie niemi\u0142o, nikòmù nie czi\u0144,<\/p>\n A to ju s\u0142owò mô bëc òstatné:<\/p>\n Mscëwi zawdë dwa razy tracy,<\/p>\n Chto d\u00f3\u0142czi kòpie, ten s\u00f3m w nie wpôdô.<\/p>\n Do\u017cd\u017ceta le, bracô, nade\u0144dze pòmsta!<\/p>\n A to mô bëc dlô mie pòcecha:<\/p>\n Chto kamieniã w ce, to të gò chlebã.<\/p>\n A të, kùkùrejkò, mdze pòzdrowionô,<\/p>\n Bò baro to zn\u00f3nô je twòja cnota,<\/p>\n Przed niczim nie zamkn\u0105c gòscënnégò wrota.<\/p>\n Do bùdë jô mùszã, to je psô jãka.<\/p>\n A terô, Sroka, mie wez pòd remiã,<\/p>\n Do ce na t\u00f3ni jô ùrlop jidã.<\/p>\n (Przes\u0142ona zapôdô i wnet sã pòdnôszô. Dwaji przësã\u017cny wëchòdz\u0105 ze s\u0105du i \u017cëwò ze sob\u0105 gôdaj\u0105. Lud jich òbst\u0105pi i sã wëpëtiwô)<\/i><\/p>\n JEDEN<\/p>\n A Szlôga òstô\u0142?<\/p>\n DRËD\u017bI<\/p>\n Czë òn nie przi\u0144dze?<\/p>\n DZEWÙS<\/p>\n To wa gò nijak nie wëreta\u0142a?<\/p>\n (p\u0142acze)<\/i><\/p>\n PRZËSÃ\u017bNY I<\/p>\n Ma robi\u0142a, co ma mòg\u0142a.<\/p>\n (Wëchôdô sãdza a z nim Cëzy. Ti wëwijaj\u0105 rãkùma i sã smiej\u0105) R\u00d3\u017bNÉ G\u0141OSË<\/p>\n Kùltëra g\u00f3r\u0105, cerpi nôtëra…<\/p>\n Do\u017cd\u017ceta le dwaji, ju pòmsta jidze!<\/p>\n Zasadzac lëdzy za bële drobnosc…<\/p>\n Ta rzecz ò pòmstã do nieba wò\u0142ô,<\/p>\n I lëdzczi rozëm na drodze stan\u0105\u0142.<\/p>\n (Wrzawa. Przes\u0142ona zapôdô. S\u0142ëchac dalszé krziczi za przes\u0142on\u0105. Czej na chwilã sã pòdniese widzec je rozbùdzonëch. Zapôdô)<\/i><\/p>\n TRZECY AKT<\/p>\n (Agùst Szlôga sedzy w jizbie przë ògniszczu g\u0142ãbòk zamëszlony. Wchôdô wi\u0142a, òbzérô gò i zaczinô pò cëchù spiéwnym g\u0142osã gadac) WI\u0141A<\/p>\n Wr\u00f3cy\u0142 gòspòdôrz<\/p>\n Z daleczi drod\u017ci<\/p>\n I cëchò wst\u0105pi\u0142<\/p>\n W òjczësté prod\u017ci.<\/p>\n (òkr\u0105cô sã i tu\u0144czi)<\/i><\/p>\n Cesz\u0105 sã dëchi<\/p>\n I redô wi\u0142a,<\/p>\n Co baro, mùleczkù,<\/p>\n Za tob\u0105 teskni\u0142a.<\/p>\n (òbrôcô sã i tu\u0144czi)<\/i><\/p>\n Smãtny òn sedzy,<\/p>\n A cë\u017c ce dolégò?<\/p>\n Jô pitajã cebie,<\/p>\n Bògatéra swégò.<\/p>\n (òbrôcô sã i tu\u0144czi)<\/i><\/p>\n (Agùst pòdnôszô zdzëwiony g\u0142owã, a wi\u0142a chùtkò przed jegò zdrokã ùmikô)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Mie sã zdôwa\u0142o, \u017ce g\u0142os mie dolôtô<\/p>\n Przëjaznëch dëch\u00f3w, co chëczi strzeg\u0105.<\/p>\n Nikògò ni ma, òpùstosza\u0142i<\/p>\n S\u0105 chléw i chëcze. Jô s\u00f3m so òd\u017cin<\/p>\n Tu mùszã zniecëc, mie g\u0142\u00f3d dokùczô.<\/p>\n Ha, jaczis g\u0142osë! To wiater jiczi,<\/p>\n Szamòce drzewa i d\u00f3m òblôtô.<\/p>\n Czë ni ma mëmczi? Gdze òna bawi?<\/p>\n (Wchôdô do jizbë mòcno sã trzãs\u0105cë stôrô baba i chrapolëwim g\u0142osã rzecze) BABA<\/p>\n Mie zëmno, bù! Tak wichier wieje!<\/p>\n Czë jô sã mògã tu përznã ùgrzôc?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tak, sadni, babò; tu dosc je ògnia.<\/p>\n (Agùst pòdskôcô òd\u017cin, a baba grzeje skòstnia\u0142é swòje paje)<\/i><\/p>\n BABA<\/p>\n Jak\u017ce sã miéwôsz? Ce Smãtk ùtrôpiô.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tak je. Jô mies\u0105c bé\u0142 na pòkùce,<\/p>\n A czej jô wr\u00f3cy\u0142, s\u0105 pùsté chëcze.<\/p>\n BABA<\/p>\n Pòwr\u00f3cy mëmka, nadchôdô wiecz\u00f3r,<\/p>\n A las òd wiatru sã gnie i zybie!<\/p>\n Przecudnô dzéwka towarzi mëmce.<\/p>\n (wstôwô)<\/i><\/p>\n A cë\u017c jô terô jem d\u0142ë\u017cnô tobie?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Ach, babò, nic! Kò të nic ni môsz.<\/p>\n Cë\u017c të, ùbògô, bë dac mie mòg\u0142a?<\/p>\n BABA<\/p>\n Tu môsz piszczô\u0142kã. Czej na ni zagrôsz,<\/p>\n To mùszi kò\u017cdi, co z\u0142é mô mëslë,<\/p>\n Przed tob\u0105 wëwijac tanecznym krokã.<\/p>\n (Agùst bierze piszczô\u0142kã, baba òdchòdzy, wichier strasznie gwi\u017cd\u017ce. Deszcz ò rutë chlaszcze)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Chtos klepie! Proszã! Przëjacél? Wé\u0144dzë!<\/p>\n (Wchòdz\u0105 lesny, sãdza i Cëzy. Wichier dwiérze zatrzas i kòmin rëczi)<\/i><\/p>\n LESNY<\/p>\n Mdze pòchwòlony.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Witôjta\u017c, drësze.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Më zab\u0142\u0105dzëlë w ti zawierësze.<\/p>\n A wichier szarpie, \u017ce sëszminie lec\u0105.<\/p>\n CËZY<\/p>\n Plëzgawica strasznô!<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Sadnita blë\u017ci!<\/p>\n (Sôdaj\u0105 przë ògniu i wzéraj\u0105 na Szlôgã, co prawie òd\u017cin pòdskôcô)<\/i><\/p>\n LESNY<\/p>\n (pò cëchù)<\/i><\/p>\n To Agùst Szlôga.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Ò retuj, panie!<\/p>\n CËZY<\/p>\n Tak je, ten s\u00f3m. To jegò chëcze.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n \u017be té\u017c nieszczescé nas tu zagna\u0142o.<\/p>\n LESNY<\/p>\n Pòbawimë chwilkã.<\/p>\n CËZY<\/p>\n (wëchòdzy)<\/i><\/p>\n Jô zarô wr\u00f3cã.<\/p>\n (Szlôga przëmru\u017conym òkã jich sledzy i w se sã ùsmiéchô)<\/i><\/p>\n ÒBAJI<\/p>\n Gdze je ten trzecy?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n To bé\u0142 m\u0105drala.<\/p>\n Òn szed\u0142 i zd\u017cin\u0105\u0142 we wietrznym mrokù.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n to bëc ni m\u00f3\u017ce!<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Tak je, m\u00f3j drëchù.<\/p>\n LESNY<\/p>\n Co to mô znaczec?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jô zarô pòwiém.<\/p>\n Tak! Z\u0142o sã mscy ju tu na zemi.<\/p>\n (Sãdza i lesny pòzéraj\u0105 pò sobie i przëcziwaj\u0105 sã do òdé\u0144dzeniô)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Ju wa so dobrze tu òdpòczã\u0142a<\/p>\n A terô mie s\u0142ëchôjta, biédnégò Szlôgã.<\/p>\n Jô naùczã waji kùltërë swòjsczi<\/p>\n I wa mie b\u0105dzeta za niã wdzãczny<\/p>\n Jak jô pamiãtajã prizã miejsk\u0105!<\/p>\n Wëcëgôjta snô\u017cé pieszczoné n\u00f3\u017cczi!<\/p>\n (Agùst wëjimô piszczô\u0142kã i wëgriwô na ni czile skòcznëch ton\u00f3w. Przera\u017conym g\u0142oscom lôtaj\u0105 nod\u017ci, rãce i g\u0142owë. Agùst sã smieje)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Pòcz\u0105tk sã ùdô\u0142, a terô mdze „òwczôrz”.<\/p>\n (Agùst graje, a òni dwaji wëwijaj\u0105 skòcznégò „òwczôrza” i przëspiéwaj\u0105cë sobie. Rëchi jich s\u0105 baro smiészné. Agùst chòdzy i gwi\u017cd\u017ce)<\/i><\/p>\n LESNY<\/p>\n Wichier szamòce, rëczi jak mòrze,<\/p>\n Lesny ùdibô biédnégò w bòrze.<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Sãdza zasôdô, wpichô za rutë,<\/p>\n Przëstani gwizdac, dosc ju pòkùtë.<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n RAZÃ<\/p>\n Zawdë na swiece mi\u0142osc pòpiérôj,<\/p>\n Nigdë ze Smãtkã drëstwa nie zwiérôj.<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n (Szlôga przestô\u0142 grac i tu\u0144carze so chwilkã òdpòcziwaj\u0105)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Nôùka kùltërë jesz dali jidze.<\/p>\n „Òwczôrz” sã ùdô\u0142, a terô w „szewca”.<\/p>\n (Agùst graje, a ny dwaji tu\u0144cz\u0105cë „szewca” przëspiewiwaj\u0105)<\/i><\/p>\n LESNY<\/p>\n Lesny strzélô pù, pù, pù,<\/p>\n Zajic chëjô ru, tu, tu!<\/p>\n Lesny na psa g\u0142osno krzikô:<\/p>\n Hejdeliszkùm, hejdeli,<\/p>\n Hejdeliszkùm, hejdala!<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Sãdza wrzeszczi hej, rum, rum,<\/p>\n Wòzny biegô, wi, di, bùm!<\/p>\n Sãdza gôdô, wòzny pisze,<\/p>\n Czej pòmili, to wëli\u017ce:<\/p>\n Hejdeliszkùm, hejdeli,<\/p>\n Hejdeliszkùm, hejdala!<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n RAZÃ<\/p>\n (cëzy òknã wzérô)<\/i><\/p>\n Trzecy ùcek, jakù\u017c to,<\/p>\n Òknã wzérô ha, ha, hò!<\/p>\n Pòjle, brace, a pòte\u0144cuj,<\/p>\n Razã z nama firlefa\u0144cuj:<\/p>\n Hejdeliszkùm, hejdeli,<\/p>\n Hejdeliszkùm, hejdala!<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n (Szlôga ùriwô grã a tu\u0144carze so òdpòcziwaj\u0105 i prosz\u0105 ò zakò\u0144czenié)<\/i><\/p>\n LESNY<\/p>\n Ju dosc, panëszkù, ma tu\u0144cowa\u0142a.<\/p>\n SÃDZA<\/p>\n I dosc za grzechi pòkùtowa\u0142a.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Nôùka sã kù\u0144czi, jesz w jednym le trzeba<\/p>\n Pòkôzac sã tu\u0144cu, tej biôjta z Bògã.<\/p>\n Na terô „gò\u0142\u0105bk” je przeznaczony.<\/p>\n (Agùst zagriwô jegò melodiã, ju òni gò jid\u0105, dwa razë wk\u00f3\u0142, co trzecy rôz jeden z nich zaspiéwô)<\/i><\/p>\n LESNY<\/p>\n Nowô nôùka baro sã przëdô,<\/p>\n Lesnémù cudny òwòce wëdô,<\/p>\n Juchaj, didlum, tralala,<\/p>\n Tuli, tuli, hahaha;<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n SÃDZA<\/p>\n Noga wëwijô, rãka pòdlôtô,<\/p>\n Chòdzëc le strzébro, skakac jak z\u0142oto.<\/p>\n Juchaj, didlum, tralala,<\/p>\n Tuli, tuli, hahaha;<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n RAZÃ<\/p>\n Wichier zadudni, b\u00f3r sã kòlébie,<\/p>\n Tu\u0144côrz na pôlcach letkò sã zybie,<\/p>\n Juchaj, didlum, tralala,<\/p>\n Tuli, tuli, hahaha;<\/p>\n (tu\u0144cz\u0105)<\/i><\/p>\n (Szlôga przestô\u0142. Tu\u0144carze niskò sã k\u0142\u00f3niaj\u0105 i chùtkò wëchòdz\u0105)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Terô mie dobrze, ùrok je zjãti,<\/p>\n Wieso\u0142osc bije z redosnégò serca.<\/p>\n Gdze\u017ces të, mëmkò, pòwracôj chùtkò<\/p>\n A të piszczô\u0142kò, przecudno gwizdawkò,<\/p>\n Biôj so òdpòczic do naszi skrzënie.<\/p>\n (wëzérô)<\/i><\/p>\n Ha, pruszczi biegaj\u0105, ju mëmka jidze.<\/p>\n (Mëmka pòwrôcô z pòla, Agùst wëchòdzy na pr\u00f3g i rãce rozjimô)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Witôjce\u017c, mëmkò!<\/p>\n MËMKA<\/p>\n Jak të sã miéwôsz?<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jô nazôd wr\u00f3cy\u0142.<\/p>\n MËMKA<\/p>\n Jô bùszczi pas\u0142a.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Pòjce do jizbë wieczerzã zrobic.<\/p>\n MËMKA<\/p>\n (wchôdô)<\/i><\/p>\n Jak jô sã ceszã, \u017ce të jes doma!<\/p>\n (Mëmka krz\u0105tô sã przë ògniszczu, wtim do jizbë zazérô snô\u017ci dzewùs)<\/i><\/p>\n MËMKA<\/p>\n (wieso\u0142o)<\/i><\/p>\n To je pòkùsa.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Ta sama, co jô rôz z tatkã widzô\u0142<\/p>\n W Kartuzach na tôrgù? Jô bé\u0142 jesz mô\u0142i!<\/p>\n MËMKA<\/p>\n Ta jistnô, synkù. Wé\u0144dzë le, Tino!<\/p>\n (Piãknô Albertina niesmia\u0142o sã zbli\u017cô. Mëmka jã przërôczô)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Ala, jakô pësznô të jes ùros\u0142ô!<\/p>\n MËMKA<\/p>\n A òna, jaczé jesz mô serduszkò!<\/p>\n P\u0142aka\u0142a nad tob\u0105, czej jic të mùszô\u0142,<\/p>\n Biwa\u0142a co wiecz\u00f3r ù twòji mëmczi,<\/p>\n Kôrmi\u0142a prosãta, jakbë ju w\u0142ôsné,<\/p>\n A terô przësz\u0142a, bë mie pòceszëc.<\/p>\n TINA<\/p>\n Nie gadôjce, mëmkò, bò mie je jakòs.<\/p>\n MËMKA<\/p>\n To ta bë dlô ce jedinô bë\u0142a.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n Co na to mie rzecze té\u017c Albertina?<\/p>\n TINA <\/p>\n To samo, co mëmka ju wëgôda\u0142a.<\/p>\n AGÙST<\/p>\n (ùred\u00f3ny)<\/i><\/p>\n Dôj p\u00f3tã! przeproszajã, pòdôj mie rãkã!<\/p>\n (Pòdôwaj\u0105 so rãce i sã cesz\u0105. Wtim zjôwiô sã chùr krôsniãt, òbst\u0105pi\u0105 jich wkò\u0142o i zaczinaj\u0105 spiewac. Wi\u0142a przez òkno wzérô i kòskô w rãce)<\/i><\/p>\n KRÔSNIÃTA<\/p>\n Krôsniãta më mô\u0142i<\/p>\n Pò chëczach i chléwach<\/p>\n So n\u00f3cymë spiewë<\/p>\n I jesmë wieso\u0142é.<\/p>\n Krôsniãta më skrzãtné<\/p>\n W stodole i sklepie<\/p>\n Gòspòdôrza swégò<\/p>\n Më wit\u00f3më chãtné.<\/p>\n Krôsniãta më r\u00f3jné<\/p>\n W ògr\u00f3dkù, pòdw\u00f3rkù<\/p>\n Dozér\u00f3më chòwã<\/p>\n I krowiska d\u00f3jné.<\/p>\n (Krôsniãta sã òbrôcaj\u0105, k\u0142\u00f3niaj\u0105 sã i òdchòdz\u0105. Mëmka stôwiô wieczerzã. Wszëtcë zasôdaj\u0105 do sto\u0142u i Agùst rzecze)<\/i><\/p>\n AGÙST<\/p>\n Jak jô so marzi\u0142, tak mie sã dzeje.<\/p>\n Czë nie jem jô mò\u017cny, jak kr\u00f3l na tronie!<\/p>\n A mòja kr\u00f3lewô przesnô\u017ci krasë<\/p>\n Cudniészô mie je nad wszëtkò w swiece!<\/p>\n (Albertina spòzérô w d\u00f3\u0142, Agùst ùceszony na niã wzérô)<\/i><\/p>\n MËMKA<\/p>\n (mi\u0142o)<\/i><\/p>\n Terô le pòjta do sto\u0142u sadac,<\/p>\n Wieso\u0142o sobie ò szczescu gadac,<\/p>\n Ju Smãtk ni m\u00f3\u017ce przeszkòdë zmadac!<\/p>\n (Wieso\u0142osc w jizbie, chòc wichier rëczi. Przes\u0142ona zapôdô)<\/i><\/p>\n POS\u0141OWIE<\/a><\/p>\n W \u017cywej kaszubszczy\u017anie s\u0142owa sza\u0142abôjka, sza\u0142abùjka oznaczaj\u0105 bajk\u0119, opowie\u015b\u0107 lub piosenk\u0119. Poeta i pisarz kaszubski ks. Leon Heyke (1885-1939) szô\u0142ôbù\u0142kami nazwa\u0142 swoje krotochwile, humorystyczne utwory sceniczne „Agùst Szlôga” i „Katilina”.<\/p>\n Sztuka „Agùst Szlôga” ukaza\u0142a si\u0119 po raz pierwszy na \u0142amach pa\u017adziernikowo-grudniowego „Gryfa” (nr 1) w 1932 roku; trzy lata p\u00f3\u017aniej wysz\u0142a jako osobna publikacja „Gazety Kartuskiej”, wydawanej przez Stanis\u0142awa Bieli\u0144skiego. Przedstawienie premierowe szô\u0142ôbù\u0142czi odby\u0142o si\u0119 w pa\u017adzierniku 1932 roku w auli Seminarium Nauczycielskiego w Ko\u015bcierzynie, gdzie autor pracowa\u0142 jako katecheta. W obecno\u015bci ks. L. Heykego, nauczycieli szko\u0142y, komedi\u0119 wystawili uczniowie seminarium. Sztuk\u0119 gra\u0142y r\u00f3wnie\u017c amatorskie zespo\u0142y tetralne w Chmielnie, Kielnie, Sierakowicach, Sul\u0119cznie.<\/p>\n Jan Balecki, by\u0142y ucze\u0144 ks. Leona Heykego, wspomina\u0142 po latach w „Pomeranii” (nr 6, 1980), \u017ce ka\u017cde przedstawienie szô\u0142ôbù\u0142czi by\u0142o niezwyk\u0142ym wydarzeniem. „Przez d\u0142u\u017cszy czas pozosta\u0142y wra\u017cenia – dzieci przy zabawie w domu i w szkole powtarza\u0142y sobie zwroty i fragmenty zas\u0142yszane na scenie, a starsi doznawali statysfakcji, \u017ce ich gwara codzienna mo\u017ce mie\u0107 tak pi\u0119kne zastosowanie”.<\/p>\n Szô\u0142ôbù\u0142ka powsta\u0142a, co autor zanaczy\u0142 w podtytule, na kanwie powiastki Alojzego Budzisza „\u017belôzk przed s\u0105dã”. Budzisz natomiast t\u0119 humoresk\u0119 stworzy\u0142 na podstawie popularnych na Kaszubach gadek i facecji o\u015bmieszaj\u0105cych wrodzon\u0105 g\u0142upot\u0119 i naiwno\u015b\u0107 mieszkac\u00f3w wsi \u017belazna, le\u017c\u0105cej dawniej w powiatach l\u0119borskim i puckim, a obecnie wejherowskim. Premiera drugiej szô\u0142ôbù\u0142czi, „Katiliny”, odby\u0142a si\u0119 26 kwietnia 1936 roku w sali „Bazaru” w Ko\u015bcierzynie. Wykonawcami r\u00f3l scenicznych byli uczniowie miejscowego Gimnazjum i Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. J\u00f3zefa Wybickiego pod kierunkiem nauczyciela Dawida Bruskiego. Spektakl przyci\u0105gn\u0105\u0142 wielu mieszka\u0144c\u00f3w miasta i okolicznych miejscowo\u015bci. „Utw\u00f3r ten – pisa\u0142 Jan Balecki – publiczno\u015b\u0107 przyj\u0119\u0142a z entuzjazmem, a krytyka pozytywnie. Autorowi za\u015b owa premiera przynios\u0142a du\u017co zadowolenia i satysfakcji, a aktorom pozosta\u0142y mi\u0142e wspomnienia”.<\/p>\n „Katilina”, wydana drukiem w 1937 roku w Katuzach, rzadko by\u0142a grywana przez teatry amatorskie. Trwaj\u0105ce ponad dwie godziny trzyaktowe przedstawienie, z prologiem i epilogiem, wymaga du\u017cej obsady aktorskiej i powa\u017cnych umiej\u0119tno\u015bci scenicznych. Leon Roppel na \u0142amach „Rejs\u00f3w. Dodatku do »Dziennika Ba\u0142tyckiego«” (nr 3, 1947) w szkicu „Karnowski, Heyke, Majkowski jako przedstawiciele regionalnego teatru kaszubskiego” pisz\u0105c o „Katilinie” zauwa\u017cy\u0142, \u017ce „przy zbyt powierzchownym traktowaniu sztuki, zatraca si\u0119 ca\u0142\u0105 romantyczno\u015b\u0107 Heykego i wtedy wypadaj\u0105 niekt\u00f3re rzeczy karykaturalnie”.<\/p>\n Autor nie u\u0142atwi\u0142 zadania wykonawcom utworu. Chocia\u017c z za\u0142o\u017cenia „Katilina” jest komedi\u0105, opart\u0105 na motywach opublikowanej w 1912 roku w „Gryfie” anonimowej bajki „Gbùr i sztude\u0144cë”, s\u0105 w niej elementy teatru antycznego („G\u0142osë” „Chùr”), stylizowanych rycerskich dialog\u00f3w i ponury klimat do\u015bwiadcze\u0144 tw\u00f3rcy z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej. Swoist\u0105 prowokacj\u0105 artystyczn\u0105 s\u0105 g\u0142\u00f3wni bohaterowie sztuki, studenci Cicero i Katilina. Nieprzejednanych wrog\u00f3w z czas\u00f3w rzymskiej staro\u017cyto\u015bci, wybitnego m\u00f3wc\u0119 i m\u0119\u017ca stanu Cycerona oraz awanturnika i utracjusza Katylin\u0119, dramaturg kaszubski zamieni\u0142 w weso\u0142ych przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n Studenci co prawda okrutnie zakpili z gospodarza Mrocha, ale ostatecznie to on okaza\u0142 si\u0119 lepszy w blagierskich sztuczkach. Cicero i Katilina maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 warto\u015bci wyp\u0142ywaj\u0105cych ze swojszczyzny i rodzimej kultury, ale dopiero bliski kontakt z Mrochami, pozwala im w pe\u0142ni odczu\u0107 uroki wsi, zbawienny ch\u0142opski autentyzm i si\u0142\u0119 kaszubskiego trwania. Autor wierzy, \u017ce zbli\u017caj\u0105ca si\u0119 katastrofa, wojna, kt\u00f3ra poch\u0142onie wiele ludzkich istnie\u0144, nie zniszczy ani mi\u0142o\u015bci rodz\u0105cej si\u0119 mi\u0119dzy m\u0142odymi (Cicero – Wera, Katilina – Frana), ani duchowych d\u00f3br, kt\u00f3re przez wieku nagromadzi\u0142y si\u0119 na Kaszubach i Pomorzu.<\/p>\n Tu\u017c przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej autor, sygnuj\u0105cy swoje utwory pseudonimami Stanis\u0142aw Czernicki lub Leon Hajka, napisa\u0142 trzeci\u0105 szô\u0142ôbùkã „M\u0105dri Dëga”. Sztuka nie ukaza\u0142a si\u0119 drukiem ani w ca\u0142o\u015bci ani we fragmentach. Nieznana jest tre\u015b\u0107 tej farsy. Wiadomo jedynie, \u017ce tw\u00f3rca czyta\u0142 jej fragmenty podczas spotka\u0144 u zaprzyja\u017anionej z nim rodziny Jastak\u00f3w w Ko\u015bcierzynie. W 1999 roku Oficyna Czëc opublikowa\u0142a dwa znacz\u0105ce dzie\u0142a Leona Heykego: pierwsze, pe\u0142ne wydanie monumentalnego poematu rycerskiego „Dobrogòst i Mi\u0142os\u0142awa” i wznowienie zbioru wierszy z 1927 roku „Kaszëbsczé spiewë”. Teraz, dzi\u0119ki inicjatywie i wsparciu gminy Szemud, z okazji 10-lecia nadania miejscowej bibliotece imienia ks. dr. Leona Heykego, ukazuj\u0105 si\u0119 ma\u0142o znane wsp\u00f3\u0142czesnemu czytelnikowi sztuki sceniczne pisarza z kr\u0119gu m\u0142odokaszub\u00f3w. Jest to kolejny wyraz ho\u0142du i pami\u0119ci, z\u0142o\u017cony wielkiemu tw\u00f3rcy kaszubskiemu przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 gminy Szemud, w tym parafii Kielno, gdzie zosta\u0142 ochrzcony i znajduje si\u0119 jego symboliczny gr\u00f3b na przyko\u015bcielnym cmentarzu.<\/p>\n \t\t\t\t\t\t\t\tStanis\u0142aw Janke<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Leon Heyke<\/p>\n Sz\u00f4\u0142\u00f4b\u00f9\u0142czi<\/p>\n Ksi\u0105\u017cka wydana z okazji 10-lecia nadania Przygotowa\u0142 do druku i pos\u0142owiem opatrzy\u0142<\/p>\n Stanis\u0142aw Janke<\/i><\/p>\n Wydawca<\/p>\n OFICYNA CZEC ISBN 83-87408-55-7AGÙST SZLÔGA <\/b>
<\/h3>\n
\n<\/i><\/p>\n
\n
\nWë szlë numrowac do lasu drzewò
\n
\nBë taczim fifã ùdëbac lëdzy.
\n
\nCzë je to piãkno òd taczégò pana,
\n
\nCo mô kùltërã i w niã òp\u0142iwô
\n
\nJak p\u0105czk sma\u017cony w majewim masle?
\n
\nCzë P\u00f3n B\u00f3g kô\u017ce, czë to je wòlno:
\n
\nJinaczi gadac a jinaczi robic
\n
\nA tej z pòrz\u0105dnëch nasmiewac sã lëdzy
\n
\nPrzeklãtô bùcha, bezbò\u017cné czasy
\n
\nWnet gr\u00f3m i piorën z nadrozëm trzasnie!<\/p>\n
\n
\n(smiéchi i chichòtë)<\/i><\/p>\n
\n<\/i><\/p>\n
\nKarow\u00f3ny do s\u0105du jô dzysô nie jem.<\/p>\n
\n<\/i><\/p>\n
\n<\/i><\/p>\n
\n<\/i><\/p>\n
\n<\/i><\/p>\n
\nWyst\u0119puj\u0105cy zar\u00f3wno w powiastce Budzisza, jak i sztuce Heykego Agùst Szlôga pod zas\u0142on\u0105 naiwno\u015bci skrywa przebieg\u0142o\u015b\u0107 i spryt. Te cechy w ch\u0142opskim spo\u0142ecze\u0144stwie na Kaszubach traktowano jako skuteczn\u0105 bro\u0144 przeciw uciskowi pa\u0144stwa i arogancji urz\u0119dnik\u00f3w. Leon Heyke wzbogaci\u0142 zabawn\u0105 gadk\u0119 Budzisza o liczne elementy groteski i karykatury oraz w\u0105tki z mitologii kaszubskiej, wprowadzaj\u0105c postaci krôsniãt (skrzat\u00f3w), wi\u0142 (nimf), demona Smãtka (Cëzégò) oraz obdarzonej magiczn\u0105 moc\u0105 Baby.<\/p>\n
\nKs. Leon Heyke, nale\u017c\u0105cy wraz z Janem Karnowskim i Aleksandrem Majkowskim do tr\u00f3jcy m\u0142odokaszubskiej, czo\u0142owej grupy tw\u00f3rc\u00f3w literatury kaszubskiej, znalaz\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d kilkunastu tysi\u0119cy Kaszub\u00f3w i Pomorzan zamordowanych przez hitlerowc\u00f3w na pocz\u0105tku II wojny \u015bwiatowej. Zgin\u0105\u0142 rozstrzelany 16 pa\u017adziernika 1939 roku w Lesie Szp\u0119gawskim ko\u0142o Starogardu Gda\u0144skiego. Jego artystyczny i ideowy dorobek jest wci\u0105\u017c \u017cywo obecny w kulturze kaszubskiej.<\/p>\n
\nGminnej Bibliotece Publicznej w Szemudzie
\nimienia ks. dr. Leona Heykego<\/p>\n
\nGda\u0144sk-Brze\u017ano 2002<\/p>\n
\u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c