{"id":157,"date":"2005-03-06T20:08:16","date_gmt":"2005-03-06T20:08:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rastko.net\/rastko-ka\/?p=157"},"modified":"2005-04-04T21:59:02","modified_gmt":"2005-04-04T21:59:02","slug":"jan-kornowsczi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=157","title":{"rendered":"Jan K\u00f4rnowsczi"},"content":{"rendered":"<h1>Jan K&#244;rnowsczi<\/h1>\n<h4>[Jan Karnowski]<\/h4>\n<h4>(1886 &#8211; 1939) <\/h4>\n<p>&#217;rodzy\u0142 s&#227; 16 maja 1886 r. w Cz&#244;rnowie k&#242;l Brus\u00f3w (ch&#242;jnicczi p&#242;wi&#244;t). W 1898 r. zacz\u0105\u0142 s&#227; &#249;cz&#235;c w Collegium Marianum w Pelplinie. &#210;d 1904 r. ch&#242;dzy\u0142 do gimnazjum w Ch&#242;jnicach, dze w 1907 r. zd&#244;\u0142 matur&#227;. W ch&#242;jnicczi szk&#242;le ju &#242;d 1904 r. b&#233;\u0142 n&#244;le\u017cnik&#227;, a &#242;d k&#249;\u0144ca 1905 r. do k&#249;\u0144ca 1906 r. prz&#233;dnik&#227; kr&#235;jamn&#233;g&#242; k&#242;\u0142a filomat\u00f3w. <\/p>\n<p>P&#242; maturze zacz\u0105\u0142 sztud&#233;rowac w D&#235;ch&#242;wnim Seminarium w Pelplinie. Tam t&#233;\u017c w 1908 r. za\u0142o\u017ci\u0142 Ko\u0142o Kaszubolog\u00f3w (ter&#244; je to Ko\u0142o Student\u00f3w Kaszub\u00f3w &#8222;Jutrznia&#8221;). W 1910 r. w&#235;jach&#244;\u0142 do Frib&#249;rga, dze p&#242; pierszim semestrze sztud&#233;rowania te&#242;logii przeni\u00f3s\u0142 s&#227; na praw&#242; (z&#235;ma 1910\/11). Jesz w 1911 r. w&#235;jach&#244;\u0142 do Wroc\u0142awia, b&#235; tam dali je sztud&#233;rowac. <\/p>\n<p>W latach 1914 -16 n&#244;pierwi jak&#242; pr&#235;sczi p&#242;d&#242;fic&#233;ra, a p\u00f3zni jak&#242; &#242;fic&#233;ra walczi\u0142 na wz&#233;nicznym fronce 1. swiatowi w&#242;jn&#235;. B&#233;\u0142 dwa razy reniony &#8211; p&#242;d Kruglankama (1914 r.) &#235; p&#242;d Baranowiczama (1916 r.). &#210;d 1916 r., p&#242; wi\u0144dzenim ze szpitala, do 1918 r., czed&#235; to w&#235;b&#249;ch\u0142o wi&#244;lg&#242;p&#242;lscz&#233; p&#242;wstani&#233;, do cht&#235;rn&#233;g&#242; s&#227; prz&#235;\u0142\u0105czi\u0142 &#8211; s\u0142u\u017ci\u0142 w p&#242;zna\u0144sczim Generalkommando. P&#242;lscz&#233; W&#242;jsk&#242; &#242;p&#249;scy\u0142 w 1920 r. w randze kapitana &#235; &#242;st&#244;\u0142 naczelnik&#227; bezpiek&#249; w w&#242;jew\u00f3dzczim &#249;rz&#227;dze w Torniu. &#210;d 1923 r. robi\u0142 w s\u0105dze &#235; w adw&#242;kat&#235;rze w Torniu, p\u00f3zni w Czersk&#249; (&#242;d 1924 r.) &#235; Ch&#242;jnicach (&#242;d 1927 r.). W 1937 r. przeszed\u0142 na emeritur&#227; &#235; zamieszk&#244;\u0142 &#249; sw&#242;ji sostr&#235; w Krostk&#242;wie k&#242;l W&#235;rz&#235;ska na Krajnie. &#217;mar\u0142 2 rujana 1939 r. w szpitalu w W&#235;rz&#235;sk&#249;.<\/p>\n<p>W 1947 r. jeg&#242; proch&#235; &#242;sta\u0142&#235; przenios\u0142&#233; &#235; p&#242;ch&#242;w\u00f3n&#233; na sm&#227;t&#244;rzu we Brusach.<\/p>\n<p>Ks\u0105\u017ck&#242;wim l&#235;teracczim debiut&#227; K. b&#233;\u0142 w&#235;d\u00f3ny w 1910 r. zbi&#233;rk kasz&#235;bsczich wi&#233;rzt\u00f3w <i>N&#244;wotn\u00ea Spi&#233;w&#283;<\/i>. P&#242; 2. swiatowi w&#242;jnie w&#235;sz\u0142&#235; (wsz&#235;tcz&#233; p&#242; kasz&#235;bsk&#249;): <i>Nowotn\u00e9 spi&#233;w\u00eb i wiersze <\/i>&#8211; zbi&#233;r prz&#235;r&#235;chtow\u00f3ny bez L. Roppla, dze &#242;kr\u00f3m wi&#233;rzt\u00f3w z <i>N&#244;wotn\u00each Spi&#233;w\u00f3w <\/i>nalaz\u0142&#235; s&#227; t&#233;\u017c jinsz&#233;, a t&#233;\u017c <i>B&#244;jka o Sod\u0142atym<\/i> &#235; widzawiszcze <i>Scynani&#233; kani <\/i>(1958); <i>Wiersze pierwotne <\/i>&#8211; zbi&#233;rk z r&#227;k&#242;pisu &#242;brobi\u00f3ny bez J. B&#242;rz&#235;szk&#242;wscz&#233;g&#242; (1978), <i>J&#244; b&#235;m leno chc&#244;\u0142 <\/i>&#8211; zbi&#233;rk wi&#233;rzt\u00f3w w&#235;br\u00f3n&#235;ch &#235; prz&#235;r&#235;chtow\u00f3n&#235;ch do dr&#235;k&#249; bez Ji. Trojanowsk\u0105 &#235; J. B&#242;rz&#235;szk&#242;wscz&#233;g&#242; (1986); reprint <i>N&#244;wotn\u00each Spi&#233;w\u00f3w <\/i>(1999).<\/p>\n<p>Za \u017c&#235;c&#233;g&#242; p&#242;et&#235; w ks\u0105\u017ck&#242;w&#242; &#249;k&#244;za\u0142&#235; t&#233;\u017c: <i>Wieselno godka&#8230; <\/i>(1926), <i>B&#244;jka o Sod\u0142atym <\/i>(1939). <\/p>\n<p>K. &#242;kr\u00f3m p&#242;eticczich dok&#244;z\u00f3w pis&#244;\u0142 &#235; p&#242;wi&#244;stczi a h&#249;m&#242;resczi, z cht&#235;rn&#235;ch dz&#233;l &#242;st&#244;\u0142 w&#235;dr&#235;k&#242;w\u00f3ny w cz\u0105dnikach. Trz&#235; z nich: <i>W&#244;rza\u0142owe \u017c&#235;c&#233;<\/i>, <i>Sowizdrz&#244;\u0142 u Kr&#235;ban\u00f3w <\/i>&#235; <i>Kr&#235;ban&#235; w labece <\/i>ks\u0105\u017ck&#242;w&#242; s&#227; &#249;k&#242;za\u0142&#235;  w 1983 r. p&#242;d mion&#227; <i>Sowizdrz&#244;\u0142 u Kr&#235;ban\u00f3w<\/i>. <\/p>\n<p>K. je t&#233;\u017c &#249;tw\u00f3rc\u0105 dram\u00f3w: <i>Scynani&#233; kani <\/i>(1929), <i>Otr&#244;k Swantewita <\/i>(1932), <i>Z&#244;pis Mestwina <\/i>(1932), <i>Kaszub&#235; p&#242;d Widnem <\/i>(1933), <i>Libusza<\/i>, <i>Wesele kaszubskie<\/i>. Szter&#235; piersz&#233; K. w&#235;dr&#235;k&#242;w&#244;\u0142 w cz\u0105dnikach (Gryf, Gryf Kaszubski, Zabory), wsz&#235;tcz&#233; (dwa &#242;statn&#233; &#8211; <i>Libusza <\/i>&#235; <i>Wesele kaszubskie <\/i>pierszi r&#244;z) &#249;k&#244;za\u0142&#235; s&#227; w 1970 r. w nr 4 Biuletynu Zrzeszenia Kaszubsko Pomorskiego  (dzys&#244; je to Pomerania).<\/p>\n<p>K. napis&#244;\u0142 k&#242;l 200 artikl\u00f3w &#235; wikszich &#249;s&#244;dz\u00f3w przede wsz&#235;tczim historiczn&#235;ch &#235; historiczno-l&#235;teracczich zwi\u0105z\u00f3n&#235;ch z Kasz&#235;bama &#235; P&#242;m&#242;rzim. Dok&#244;z&#235; ne p&#249;blik&#242;w&#244;\u0142 w cz\u0105dnikach, dz&#233;l z nich &#242;st&#244;\u0142 t&#233;\u017c w&#235;d\u00f3ny ks\u0105\u017ck&#242;w&#242;: <i>Ludno\u015b\u0107 kaszubska w ubieg\u0142ym stuleciu <\/i>(1911); <i>dr Florian Ceynowa. Napisa\u0142 w setn\u0105 rocznic\u0119 urodzin (1917 r.)&#8230; <\/i>(1922) &#8211; ks\u0105\u017cka ta w prz&#235;r&#235;chtowanim J. Tr&#233;dra &#242;sta wznowion&#244; w 1997 r.; <i>Filomaci Pomorscy, cz. 1, 1840-1901<\/i> (1926); <i>Historia Czerska i Ekonomii Czerskiej <\/i>(1935).   <\/p>\n<p>K. je t&#233;\u017c &#249;tw\u00f3rc\u0105 pami&#227;tnika pis\u00f3n&#233;g&#242; p&#242; p&#242;lsk&#249;, zatitlow\u00f3n&#233;g&#242; <i>Moja droga kaszubska<\/i>. W ca\u0142osc&#235; <i>Moja&#8230;<\/i> w&#235;sz\u0142a w 1981 r.<br \/>\nJ. K&#244;rnowsczi b&#233;\u0142 wesp\u00f3\u0142za\u0142\u00f3\u017cc\u0105 Gryfa, Zabor\u00f3w (dod&#244;wk do Dziennika Pomorskiego), Mestwina (dod&#244;wk do S\u0142owa Pomorskiego). Dok&#244;z&#235; dr&#235;k&#242;w&#244;\u0142 t&#233;\u017c w jinszich kasz&#235;bsczich cz\u0105dnikach m.jin. Tece Pomorskiej, Gryfie Kaszubskim, Gazecie Kartuskiej, Zszesz&#235; Kasz&#235;bsczi.<\/p>\n<p>L&#235;teraccz&#233; dok&#244;z&#235; K. s\u0105 w wiele antologiach, m.jin. W. Pniewscz&#233;g&#242; <i>Morze i Pomorze w pie\u015bni <\/i>(1931), F. Neureitera <i>Kaschubische Anthologie <\/i>(1973) cz&#235; J. &#235; J. Treder <i>Dom&#244;c&#233; s\u0142owo zw\u0119czn&#233; <\/i>(1994).<\/p>\n<p>W 1935 r. K. &#242;st&#244;\u0142 &#249;tczony Strz&#233;brznym Wawrz&#235;n&#227; P&#242;lsczi Akademii L&#235;teratur&#235;, a w 1937 r. Z\u0142otim Krzi\u017c&#227; Zas\u0142&#235;d\u017ci. <\/p>\n<p>Colema\u0142o dr&#235;k&#242;w&#244;\u0142 p&#242;d przezw&#235;stk&#227;: W&#244;\u015b Budzysz. Jinsz&#233; pse&#249;donim&#235; to Janowicz, Zet, Cz-ski, J., J.K.;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z ksi\u0105\u017cki<\/p>\n<p><i>Dz&#235;cz&#233; g&#227;s&#235;. Antologi&#244; kasz&#235;bsczi p&#242;ezji (do 1990 r.)<\/i><br \/>\nprz&#235;r&#235;chtowal&#235;<br \/>\n<b>R\u00f3man Drz&#233;\u017cd\u017c\u00f3n, Gr&#233;g&#242;r Jarosz Schramke<\/b><br \/>\nW&#235;d&#244;wizna Region, Gdini&#244; 2004<br \/>\nISBN 83-89178-55-9<\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=157\">\u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-157","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-autorzy--autorowie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=157"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}