{"id":230,"date":"2005-10-15T15:51:09","date_gmt":"2005-10-15T15:51:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rastko.net\/rastko-ka\/?p=230"},"modified":"2008-03-06T21:56:51","modified_gmt":"2008-03-06T21:56:51","slug":"tragedia-o-bogaczu-i-azarzu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=230","title":{"rendered":"Tragedia o bogaczu i \u0141azarzu"},"content":{"rendered":"<h2>Generosis Pr&#230;nobilibus Strenuis<\/h2>\n<p><b>Amplissimis, Clarissimis, Prudentis<i>sim<\/i>is viris<br \/>\nD<i>omi<\/i>nis, D<i>omi<\/i>nis Proconsulibus, Consulibus, Questo<i>ribus<\/i>,<br \/>\nSyndicis, Scabinis Inclit&#230; Regi&#230; Civi<i>ta<\/i>tis Gedan<i>ens<\/i>is<\/b><\/p>\n<p>Jllustres Proceres, quos publica cura fatigat,<br \/>\nQui Solis C&#230;liq<i>ue<\/i> vicem, qui summa Tonantis<br \/>\nMunia commissis in Civibus exercetis,<br \/>\nVos Patri&#230; Patres, legum tutela, bonisq<i>ue<\/i><br \/>\nAncora et auxilium, quo non pr&#230;sentius ullum.<br \/>\nVos iusti rectiq<i>ue<\/i>, decens veneratur amussis,<br \/>\nJustiti&#230; verum quoniam libramen habetis<br \/>\nAtque ita libellam fertis, ne claudicat hilum.<br \/>\nLazarus hine ad vos recta decurrit et ultro<br \/>\nSub patrocinii se claudit tegmine vestri.<br \/>\nExpicite, o Proceres, venientem in paupere Christum.<br \/>\nUlceribus scatet ille quidem, pannosus et id<i>e<\/i>m<br \/>\nComparet: pietas vestra est audisse petentem,<br \/>\nEt vestra est bonitas non exclusisse petentem.<br \/>\nHuic homini tutore aliquo est opus atq<i>ue<\/i> chorago,<br \/>\nNam cum sir momis et mimis abuius ipsis,<br \/>\nVester honos fuerit sacro hunc umbone tueri.<br \/>\nLazarus ad vestrum, Proceres, accurrit asylum.<br \/>\nHoc modo si pateat: c&#230;te<i>r<\/i>a tutus erit.<\/p>\n<h2>Najszlachetniejszym, Przes\u0142awnym, Gorliwym,<\/h2>\n<p><b>Ja\u015bnie O\u015bwieconym, Najs\u0142ynniejszym,<br \/>\nNajroztropniejszym Panom,<br \/>\nPanom Radnym, Burmistrzom, Skarbnikom,<br \/>\nObro\u0144com S\u0105dowym, \u0141awnikom<br \/>\nPrzes\u0142awnego Kr\u00f3lewskiego miasta Gda\u0144ska.<\/b><\/p>\n<p>O, Wy Dostojni Znakomici,<br \/>\nkt\u00f3rych zajmuje troska o sprawy publiczne,<br \/>\nKt\u00f3rzy pe\u0142nicie rol\u0119 s\u0142o\u0144ca i nieba i wykonujecie najwy\u017csze zadania Jowisza<br \/>\nw\u015br\u00f3d powierzonych sobie obywateli.<br \/>\nWy, Ojcowie Ojczyzny, stra\u017cnicy prawa,<br \/>\nkotwico dla dobrych i pomocy,<br \/>\nod kt\u00f3rej \u017cadna inna nie jest bardziej skuteczna.<br \/>\nWy, uczciwi i prawi, odpowiednia<br \/>\nmiara cieszy si\u0119 szacunkiem,<br \/>\nponiwa\u017c prawdziwie odwa\u017cacie sprawiedliwo\u015b\u0107<br \/>\ni tak wag\u0119 jej niesiecie, by si\u0119 nie chwia\u0142a.<br \/>\nDlatego s\u0142usznie do Was przychodzi<br \/>\n\u0141azarz i z w\u0142asnej woli kryje si\u0119<br \/>\npod os\u0142on\u0119 Waszej opieki.<br \/>\nPrzyjmijcie, o Wielcy, przychodz\u0105cego do Was w \u017cebraku Chrystusa.<br \/>\ndo Waszej pobo\u017cno\u015bci nale\u017cy wys\u0142ucha\u0107 prosz\u0105cego,<br \/>\na do Waszej dobroci nie oddala\u0107 \u017cebrz\u0105cego.<br \/>\nTemu cz\u0142owiekowi potrzeba jakiego\u015b opiekuna i przewodnika, <br \/>\nalbowiem gdy stoi naprzeciw szyderc\u00f3w i b\u0142azn\u00f3w,<br \/>\nWaszym zaszczytem b\u0119dzie broni\u0107 do \u015bwi\u0119t\u0105 tarcz\u0105.<br \/>\nO Dostojni, \u0141azarz przybywa pod Wasz schron.<br \/>\nJe\u015bli tylko jest otwarty pod ka\u017cdym innym wzgl\u0119dem, b\u0119dzie bezpieczny!<\/p>\n<h2>Persony<\/h2>\n<p>Historia<br \/>\nCandidus (Candyd, Kandyd, Bogacz, Epulo)<br \/>\nLazarus (\u0141azarz)<br \/>\nAbraham<br \/>\nAngelus<br \/>\nLiberius (Liberyjusz)<br \/>\nMundanus (Mund\u0105n, \u015awiat)<br \/>\nCzart<br \/>\nCia\u0142o<br \/>\nMors (\u015amier\u0107)<br \/>\nCnoty (3 Panny): Czysto\u015b\u0107, Mi\u0142osierdzie, Sprawiedliwo\u015b\u0107<br \/>\nKupido<br \/>\nNeptunus<br \/>\nDoctor<br \/>\nPose\u0142<br \/>\nOciec<br \/>\nSyn<br \/>\nJandras<br \/>\nKaszuba (Sobieraj)<br \/>\nCh\u0142opiec<br \/>\nKuchmistrz<br \/>\nMy\u015bliwiec<br \/>\nNierz\u0105dnica<br \/>\nChorus<br \/>\nNarrator (Epilogus)<\/p>\n<h2>Historia<\/h2>\n<p><b>albo prolog ca\u0142y <i>Tragedii<\/i><\/b><\/p>\n<p>Od pocz\u0105tku stworzenia nieba wysokiego<\/p>\n<p>I niezmierzonych granic okr<i>\u0105<\/i>gu zi\u0119mskiego<br \/>\nJak morze niezbrodzone stan<i>\u0119<\/i>\u0142o w swym brzegu,<br \/>\nJa pisz\u0119 history<i>\u0119<\/i> \u015bwiata tego biegu.<\/p>\n<p>By\u0142am przy tym, gdy S\u0142o\u0144ce Bog postawie\u0142 wdzi\u0119czne,<br \/>\nNiebo gwiazdmi hawtowa\u0142 i ko\u0142o miesi\u0119cznie<\/p>\n<p>Stan<i>\u0119<\/i>\u0142o, gdy rozkaza\u0142. I duchy niebieskie,<br \/>\nS\u0142owem jego stworzone wszelkie rzeczy ziemskie.<\/p>\n<p>I nat\u0119czasem by\u0142a, gdy pierwszego cz\u0142eka<br \/>\nW raju B\u00f3g z gliny lepie\u0142 na pocz\u0105tku wieka.<\/p>\n<p>I wyj\u0105\u0142 z boku, gdy spa\u0142, towarzysza jemu,<br \/>\nKtora matk\u0105 zosta\u0142a pl\u0119mi\u0119niu wszystki\u0119mu.<\/p>\n<p>Pozwole\u0142 im rozkoszy wszystkich, ktore w raju,<br \/>\nZ drzew owocow po\u017cywa\u0107 wszelkiego rodzaju,<\/p>\n<p>Byle tilko w poj<i>\u015b<\/i>rodku zachowane by\u0142o,<br \/>\nKtore \u017cywot i z siercia pospo\u0142u nosi\u0142o.<\/p>\n<p>Lecza Ewa, wzi\u0105wszy rad\u0119 od w\u0119\u017ca chytrego,<br \/>\nUrwa\u0142a jab\u0142ko z drzewa jej zakazanego.<\/p>\n<p>W tym z wyroku Boskiego z raju s\u0105 wygnani<br \/>\nI na te n\u0119dze ziemskie p\u0142aczliwe skazani.<\/p>\n<p>Mam w swoi historii Kaina z\u0142o<i>\u015b<\/i>nego,<br \/>\nKt\u00f3ry niewinnie zabie\u0142 Abla, brata swego.<\/p>\n<p>Mam i onych bezecznych brzydkich swowolnikow,<br \/>\nObrzymow oboi p\u0142ci, srogich wszetecznikow?<\/p>\n<p>Kt\u00f3rzy swoj\u0105 brzydko\u015bci\u0105 t\u0119n \u015bwiat zara\u017cali,<br \/>\nA\u017ce ju\u017c na ostatek i Boga ruszali.<\/p>\n<p>Jako be\u0142 zat\u0119m \u017cal\u0119m zj\u0119ty, powiada\u0142 Noemu,<br \/>\nI\u017ce cz\u0142owieka stworze\u0142, lecz s\u0142udze swoj\u0119mu<\/p>\n<p>Korab budowa\u0107 kaza\u0142, by powierzchu wody<br \/>\nUchroni\u0142 si\u0119 i z dzie\u0107mi czasu z\u0142y pogody.<\/p>\n<p>A swowolniki kara\u0142 potop\u0119m straszliwym,<br \/>\nKt\u00f3rzy go obra\u017cali grzech\u0119m niewstydliwym.<\/p>\n<p>A N<i>o<\/i>e z \u0142aski Pa\u0144ski, co be\u0142 pozosta\u0142y,<br \/>\nZdrowo z korabiu wysiad\u0142, by \u015bwiat spustosza\u0142y.<\/p>\n<p>Znowu, jak przedtym by\u0142o, za\u015b lud\u017ami nape\u0142nie\u0142,<br \/>\nBo\u0107 mu to Bog obieca\u0142, co te\u017c wrychle spe\u0142nie\u0142.<\/p>\n<p>Pami\u0119tam A<i>b<\/i>rahama, narodu ludzkiego<br \/>\nOjca, i Izaaka, tak\u017ce syna jego,<\/p>\n<p>Nie zapomni\u0119 Jakoba, kt\u00f3rym Bog obieca\u0142,<br \/>\nI\u017ce z ich pokol\u0119nia Izrael wyni\u015b\u0107 mia\u0142.<\/p>\n<p>A gdy si\u0119 ju\u017c narody rozmna\u017ca\u0107 pocz\u0119\u0142y,<br \/>\nRozdzielone na cz\u0119\u015bci krole sobie wzi\u0119\u0142y.<\/p>\n<p>Egyptowi panowa\u0142, pharao nazwany,<br \/>\nKrol, ktor\u0119mu od braci Jozew zaprzedany.<\/p>\n<p>T\u0119n be\u0142 w wi\u0119zi\u0119nie wtr\u0105con dla paniej wszeteczny,<br \/>\nLecz go znowu wybawie\u0142 t\u0119n, kt\u00f3ry jest wieczny,<\/p>\n<p>I pan\u0119m go uczyni\u0142 Agyptu wszystkiego.<br \/>\nTak ci mu Bog nagradza\u0142 znacznie cnot\u0119 jego.<\/p>\n<p>W my spisani krolowie wszyscy historyi,<br \/>\nKtorzykolwiek z Abrama id\u0105 familii.<\/p>\n<p>Byli dobrzy niektorzy cnotliwi krolowie,<br \/>\nMi\u0119dzy ktor\u0119mi tak\u017ce byli niecnotowie,<\/p>\n<p>Kt\u00f3rych imion nie wspomni\u0119, lecz s\u0142ug\u0119 pa\u0144skiego<br \/>\nNie zapomni<i>\u0119<\/i> wyrazi\u0107, krola cnotliwego<\/p>\n<p>Dawida, z kt\u00f3rego te\u017c Jezus nasz zbawiciel<br \/>\nNarodzie\u0142 si\u0119, potomkow \u015bwiata odkupiciel.<\/p>\n<p>Natenczas by\u0142 on bogacz, kt\u00f3ry w drogie szaty<br \/>\nPrzybiera\u0142 si\u0119, w bisiory, w koszstowne szar\u0142aty.<\/p>\n<p>Na ka\u017cdy dzi\u0119\u0144 w dostatku wszelakim op\u0142ywa\u0142,<br \/>\nZanurzony w rozkoszach o Boga nic nie dba\u0142.<\/p>\n<p>Lecz i \u0141azarz ub<i>o<\/i>gi w gnoju po\u0142o\u017cony<br \/>\nPragn\u0105\u0142 tego, aby be\u0142 z <i>s<\/i>to\u0142u nasycony<\/p>\n<p>Bogacza, odrobinek na ka\u017cdy dzie\u0144 \u017c\u0105da\u0142,<br \/>\nLecz nieszcz\u0119sny i g\u0142upi nigdy mu nie poda\u0142.<\/p>\n<p>Mi\u0142osierniejsi wt\u0119nczas ni\u017c bogacz psi byli,<br \/>\nKtorzy w paszcz\u0119kach swoich ko\u015bci mu nosili<\/p>\n<p>I wrzody z cia\u0142a jego leczeli \u0142askawie,<br \/>\nCzego mu nie uczynie\u0142 \u017cad\u0119n z ludzi prawie.<\/p>\n<p>Ale Bog mi\u0142osierny wieczne \u0141azarzowi<br \/>\nWkrotce niebo darowa\u0142, aza\u017c bogaczowi<\/p>\n<p>Wszelkie rozkoszy odj\u0105\u0142 i do piek\u0142a pos\u0142a\u0142,<br \/>\nGdzie si\u0119 w nieszcz\u0119\u015bciu bacz\u0105c, na \u0141azarza wo\u0142a\u0142,<\/p>\n<p>Ktory na Abramowym odpoczywa\u0142 \u0142onie:<br \/>\n\u0141azarzu, spu\u015b\u0107 kropelk\u0119, gdy\u017c ogniste tonie,<\/p>\n<p>Zimny wody na j\u0119zyk, a bo\u0107 mie te poty<br \/>\nNa minut\u0119 omin\u0105m, piekielne k\u0142opoty.<\/p>\n<p>Nie tak, synu, Abraham odpowie n\u0119dznemu,<br \/>\nPomnisz, i\u017ce\u015b nie poda\u0142 skrawkow bratu tw\u0119mu?<\/p>\n<p>Ju\u017c mi\u0119dzy nim i tob\u0105 daleka r\u00f3\u017cnica,<br \/>\nJ\u0119mu niebo, tobie za\u015b otch\u0142a\u0144 jest \u0142o\u017cnica.<\/p>\n<p>Pami\u0119tasz, \u017ce\u015b na \u015bwiecie w dostatkach op\u0142ywa\u0142,<br \/>\nA \u0141azarz za\u015b ubogi w gnoju odpoczywa\u0142,<\/p>\n<p>Skarbi<i>\u0107<\/i> sobie, niebo\u017ce, jak i \u0141azarz by\u0142o,<br \/>\nTe by ci\u0119 wieczne piek\u0142o pewnie omin\u0119\u0142o.<\/p>\n<p>Kt\u00f3rego tu bogacza teraz wystawi\u0119my.<br \/>\nI o nim <i>Tragedyj\u0105<\/i> krotko wyprawiemy.<\/p>\n<p>Ciebie tylko, przezacny s\u0142uchaczu, prisiem<i>y<\/i><br \/>\nChcej \u0142askaw<i>e<\/i> ucho da\u0107, co\u0107 tu prze\u0142o\u017c\u0119my.<\/p>\n<h2>Intermedium<\/h2>\n<p><b><i>O ojcu i synie [!] szewcu<\/i><\/b><\/p>\n<p>Hej, mia\u0142\u017c\u0119m dzi\u015b dobry targ w mie\u015bcie na me boty!<br \/>\nJedn\u0119m po kopie sprzeda\u0142, a drugie za z\u0142oty.<br \/>\nZarwa\u0142\u0119m przeci\u0119 grosza w kalet\u0119 \u015bwie\u017cego<br \/>\nI jeszcz\u0119m z\u0105\u0144 nakupie\u0142 w dom wiele dobrego.<br \/>\nJeszcze mi sam zosta\u0142a pareczka albo dwie,<br \/>\nAbo\u0107 si\u0119 tu ktory z was po ni\u0119 z kop\u0105 porwie.<br \/>\nMam jes<i>z<\/i>cze pi\u0119kn\u0105 park\u0119 prawie na p\u0105ni\u0119cia<br \/>\nI ta parka nie\u017cadna, cho\u0107 dla pachol\u0119cia.<br \/>\nPrzypatrzcie si\u0119 jeno im! Albo to z\u0142e boty?<br \/>\nToby jes<i>z<\/i>cze ta parka niewarta swej kopy?<br \/>\nNa moc ci to robione, podeszwa funtowa,<br \/>\nCholewa dosy\u0107 d\u0142uga, podcz[!] juchtowa,<br \/>\nK t\u0119mu jeszcze almodskie, stroju francuskiego.<br \/>\nNie masz ci to przy Gd\u0105\u0144sku almody lepszego,<br \/>\nT<i>i<\/i>lko\u0107 to m\u00f3j synaczek wymy\u015bla almody.<br \/>\nJaki m\u0105dro\u015bci nabe\u0142, chocia\u017c cz\u0142owiek m\u0142ody!?<br \/>\nCo\u017c, rozmicie, gdy stary jaki i ja b\u0119dzie,<br \/>\nJakiej to on za czasem godno\u015bci nab\u0119dzie!<\/p>\n<p><i>Potoczy si\u0119.<\/i><\/p>\n<p>Jak si mi si\u0119 mazija we \u0142bie zaroi\u0142a,<br \/>\nAle mi te\u017c z kalety grosze wywabi\u0142a.<br \/>\nBa, nu, j\u0119no zrachuje, com dzi\u015b utargowa\u0142.<br \/>\nU diach\u0142a\u0107, moje grosze! Tom je przemarnowa\u0142!<br \/>\nMi\u0105\u0142\u0119m ci targ na boty, alec lepszy mia\u0142a<br \/>\nKaczmarka, co maziji mnie dobry dawa\u0142a.<br \/>\nTo\u0107 mi ju\u017c syn za\u015bpiewa weso\u0142e leluja,<br \/>\nOt\u00f3\u017c tobie, faderku, twoja ma\u0142mazyja.<br \/>\nPorad\u017acie mi, jakobym mog\u0142 syna oszuka\u0107,<br \/>\nGdy mi\u0119 b\u0119dzie za boty o pieni\u0105dze pyta\u0107.<br \/>\nZajd\u0119 ja na\u0144 wnet sztuk<i>\u0105<\/i>: wprzod kij\u0119m uderz\u0119,<br \/>\nPotym si\u0119 s\u0105m jak zdech\u0142y na zi\u0119mi po\u0142o\u017c\u0119.<br \/>\nTo on b\u0119dzie rozumia\u0142, \u017ce to zbojcy byli,<br \/>\nKtorzy mi\u0119 dla pieni\u0119dzy i botow rozbili.<br \/>\nA je\u017celi obacz\u0119, \u017ce si\u0119 zafrasuje,<br \/>\nTedy za\u015b z martwych wstan\u0119 i znowu o\u017cyj\u0119.<br \/>\nI tak k\u0142opotu ujd\u0119, od syna swojego,<br \/>\nCom si\u0119 napie\u0142, to w zysku, za pini<i>\u0105<\/i> jego.<\/p>\n<p><i>B\u0119dzie wo\u0142a\u0142 &#8222;rata&#8221;, kijem uderzywszy:<br \/>\nRata, synu, rata!<\/i><\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>O ju\u017cci, u diach\u0142a, m\u00f3j najmilszy tata!<br \/>\nI daj ci go w\u017cdy frani, tego tatk\u0119 mego!<br \/>\nKedy\u017c si\u0119 on naucze\u0142 figlarst<i>w<\/i>a takiego?<br \/>\nTo mi pewnie za boty ju\u017c pini\u0105dze przepie\u0142.<br \/>\nAle co, a za co\u017c by tak sobie podchmiele\u0142?!<br \/>\nJ\u0105m rozumia\u0142, \u017ce z niego kto dusz\u0119 wystrasze\u0142,<br \/>\nDlateg<i>o<\/i>m na ratunek pr\u0119dko si\u0119 po<i>\u015b<\/i>piesze\u0142.<br \/>\nA\u017ce i to z nim mazija za pasy chodzie\u0142a,<br \/>\nKt\u00f3rego, jak baczycie, ziemi\u0119 rzucie\u0142a.<br \/>\nJu\u017c mi nieraz t\u0119n psikus, cho\u0107 ociec, wyrz\u0105dzie\u0142<br \/>\nPini\u0105dze mi ukradszy, to je w karczmie przepie\u0142.<br \/>\nA to i teraz le\u017cy by mi\u0142e prosi\u0105tko<br \/>\nI co dzi\u0119\u0144 si\u0119 upije jakoby bydl\u0105tko.<br \/>\nAle nic to, faderku, odd\u0105my to sobie<br \/>\nAboli\u0107 to pija\u0144stwo, sna\u0107 obrzydz\u0119 tobie.<br \/>\nUczyni\u0119 go umar\u0142ym, a r\u0119ce mu zwi\u0105\u017ce<br \/>\nNogi mu tak\u017ce mocno do deszczki przywi\u0105\u017c\u0119<br \/>\nPrzykryj\u0119 go ca\u0142unem i \u015bwiece postawi\u0119,<br \/>\nWnet\u017ce was tu z mym fadr\u0119m uciechy nabawi\u0119.<br \/>\nJandrasa te\u017c zawo\u0142am, \u017ceby psa\u0142terz \u015bpiewa\u0142,<br \/>\nA s\u0105m b\u0119d\u0119 nad cia\u0142em z p\u0142acz\u0119m lam\u0119ntowa\u0142.<\/p>\n<p><i>Wynidzie po klech\u0119.<\/i><\/p>\n<p>M\u00f3j drogi panie Jandras, uczy\u0144cie\u017c tak dobrze,<br \/>\nZa\u015bpiewajcie\u017c mu psa\u0142terz, zap\u0142ace w\u0105m s<i>z<\/i>czpodrze.<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>O to\u0107 mniejsza, byle\u015bcie dobrze zap\u0142acieli,<br \/>\nA piwa do \u015bpiewania dobrego kupieli.<br \/>\nOd czego\u017c umar\u0142 (<i>Ociec<\/i>)? Zbojci go zabieli.<br \/>\nJeszcze mi\u0142o\u015bniczkowi pini\u0105dze odj\u0119li.<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>Ju\u017c\u017ce si\u0119 nie frasujcie, aza\u0107 to nowina,<br \/>\n\u017be cz\u0142ek umrze, wszak mori stara to \u0142acina.<br \/>\nRequiescat in pace, ju\u017c si\u0119 nie frasujcie,<br \/>\nAni sobie dar\u0119mnie p\u0142acz\u0119m g\u0142owy psujcie.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Oto ju\u017c jest i piwo, tylko wy \u015bpiewajcie,<br \/>\nA za jego duszyc\u0119 niebiosa b\u0142agajcie.<\/p>\n<p>JANDRAS<br \/>\n<i>Psa\u0142terz<\/i><\/p>\n<p>Tit<i>i<\/i>re tu patul<i>a<\/i>e recuba<i>n<\/i>s sub tegmine fa<i>g<\/i><br \/>\nSil<i>i<\/i>str\u0119m tenui<i>s<\/i> musam meditaris a<i>v<\/i>\u0119na.<\/p>\n<p>SYN<br \/>\n<i>Lam\u0119nt synowski<\/i><\/p>\n<p>Cz\u0119mu \u017ce\u015b mi\u0119, m\u00f3j drogi tatusiu, opu\u015bcie\u0142<br \/>\nI takiego\u017c lam\u0119ntu serce me nabawie\u0142.<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>O mein liber, komu\u017c relinquisti szwarc bier, o her!<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Bodaj\u017c\u0119m si\u0119 be\u0142 przedzy obacze\u0142 w swym grobie,<br \/>\nAni\u017celi \u017c\u0119m \u015bmierci doczeka\u0142 po tobie.<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>Ju\u017c teraz in targum z boty nie pujdziesz,<br \/>\nNec mazijam wi\u0119cej pi\u0107 b\u0119dziesz.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Kto\u017c na targ z boty pujdzie, kiedy\u015b ty ju\u017c umar\u0142?<br \/>\nBodaj\u017cem ja be\u0142 pierwy ni\u017c ty oczy zawar\u0142!<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>T<i>a<\/i>edet gie\u0142dam przez ciebie,<br \/>\nI dubelt bier desiderat sobie.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Gdzie\u017c si\u0119 teraz obracasz, moj tatusiu drogi,<br \/>\nKtoreli twa duszyca nawiedzie\u0142a progi?<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>Non pudebas najwi<i>\u0119<\/i>kszego dzbanka,<br \/>\nNec te zawstydzie\u0142a w<i>\u0105<\/i>growia <i>\u015b<\/i>kl\u0105nka.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Co wiedzie\u0107, czy do nieba drogi nie chybie\u0142a,<br \/>\nBo\u0107 sobie mi\u0142o\u015bniczka rzesko podchmiele\u0142a.<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>Jam, kaczmarki zynt traurychien,<br \/>\nI\u017ce pozby\u0142y zein libch\u0119n.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Je\u017cliby si\u0119, nieboga, jako po\u015blizn\u0119\u0142a,<br \/>\nPewnie na wieki wiekow w kuflu uton\u0119\u0142a.<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>Propterea za twoj\u0119 duszyc\u0119<br \/>\nKlingili fa<i>t<\/i>unt w <i>\u015b<\/i>kl\u0119nic\u0119.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>I musz\u0119 u kaczmarek w beczkach jej poszuka\u0107,<br \/>\nAbo bym ci niebog\u0119 jes<i>z<\/i>cze mog\u0142 ratowa\u0107.<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>Jam i kuflos habent fer<i>v<\/i>or\u0119n,<br \/>\nGdy\u017c ein gut m\u0119ns ist ferlor\u0119n.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>B\u0119d\u0105\u0107 same kaczmarki za ci\u0119 kuflow prosi\u0107,<br \/>\nNie trzeba mnie ja\u0142mu\u017cny ubogim roznosi\u0107.<\/p>\n<p>JANDRAS<\/p>\n<p>Ego quoq<i>ue<\/i> za twoj\u0119 duszyc\u0119,<br \/>\nEbibam gut szwa<i>r<\/i>c bier <i>\u015b<\/i>kl\u0119nic\u0119.<\/p>\n<p>OCIEC<br \/>\n<i>Syn mni\u0119maj\u0105c, \u017ce to mara, wybije go kij\u0119m.<\/i><\/p>\n<p>Synu, synu m\u00f3j najmilszy,<br \/>\nPrzebog, synu, nie zabijaj, j\u0105m ociec prawdziwy!<br \/>\nOdwi\u0105\u017c mi\u0119 rych\u0142o, prosz\u0119, powiem wielkie dziwy.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>A wszak was, panie ojcze, by\u0142o zatr\u0105cono?<\/p>\n<p>OCIEC<\/p>\n<p>(Prawda,) lecz mi si\u0119 znowu wroci\u0107 do cia\u0142a kaz\u0105no.<br \/>\nTwoje \u015bwi\u0119te modlitwy mnie pomocne by\u0142y<br \/>\nI z wi\u0119zi\u0119nia ci\u0119\u017ckiego dusz\u0119 wyzwole\u0142y.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Abo\u015b ju\u017c, m\u00f3j tatusiu, cierpia\u0142 jakie m\u0119ki?<\/p>\n<p>OCIEC<\/p>\n<p>Cierpia\u0142\u0119m i cierpia\u0142bym, by\u015b nie poda\u0142 r\u0119ki.<br \/>\nJu\u017c mi\u0119 byli \u017ali czarci w betce utopili<br \/>\nI ju\u017c mi\u0119 niecnotowie \u017ale nie zamorz<i>y<\/i>li,<br \/>\nW ktory siarka i z smo\u0142\u0105 pospo\u0142u gorza\u0142a,<br \/>\nA moje stare gnaty ci\u0119\u017cko przypala\u0142a.<br \/>\nA za\u015b z osobna w kuflach smo\u0142\u0119 przynoszono,<br \/>\nI za swe zdrowie duszki\u0119m spe\u0142nia\u0107 mi kaz\u0105no.<br \/>\nA je\u017celim nie chcia\u0142 pi\u0107, to mi w g\u0119b\u0119 leli,<br \/>\nPrawie mi\u0119 niecnotowie na po\u0142y zamorzeli.<br \/>\nWymawiali mi wszystko niezbedne pija\u0144stwo,<br \/>\nSrodze w\u0119 mnie karali wszelkie wszetecz\u0119\u0144stwo.<br \/>\nAle\u0107 twoja modlitwa wys\u0142uchana be\u0142a.<br \/>\nNieprzyjacio\u0142 zgromiwszy, mnie z r\u0105k ich odj\u0119\u0142a,<br \/>\nPrzeto odwi\u0105\u017c mi\u0119 rych\u0142o, niechaj \u015blub uczyni\u0119,<br \/>\n\u017be pija\u0144stwem, pokim \u017cyw, wi\u0119ts<i>z<\/i>y nie przewini\u0119.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Wszakiem ja zgad\u0142, \u017ce\u015b ty mia\u0142 w beczk\u0119 by\u0107 w\u0142o\u017cony<br \/>\nI wedle zas\u0142ug twoich s\u0142us<i>z<\/i>nie os\u0105dzony.<br \/>\nJu\u017c\u0119m ci chcia\u0142 z niewod\u0119m do kaczmarek chodzi\u0107,<br \/>\nAbo bym ci tw\u0105 dusz\u0119 mog\u0142 w betce u\u0142owi\u0107,<br \/>\nBo wiem, \u017ce za \u017cywota w nich si\u0119 zakocha\u0142a,<br \/>\nPrzetom mniema\u0142, \u017ce teraz przy kuflu zosta\u0142a.<br \/>\nAle po\u0107 teraz, czy\u0144 <i>\u015b<\/i>lub Jowiszowi wiernie:<\/p>\n<p><i>Odwi\u0105\u017ce go.<\/i><\/p>\n<p>Piwa nie pi\u0107, lecz wod\u0119, i to jes<i>z<\/i>cze miernie.<br \/>\nUkl\u0119kni, a z\u0142o\u017c r\u0119ce: modlcie si\u0119 z\u0105\u0144 dzieci,<br \/>\nAbo\u0107 n\u0105\u0144 \u0142aska pa\u0144ska jako go\u0142\u0105b wleci.<\/p>\n<p>OCIEC<br \/>\n<i>\u015alub czyni.<\/i><\/p>\n<p>Mo\u015bci Panie Jowiszu! Do \u015bmierci\u0107 \u015blubuj\u0119.<br \/>\nI\u017ce si\u0119 ju\u017c, pokim \u017cyw, wi<i>e<\/i>cej nie upij\u0119.<br \/>\nPrzez twoje \u015bliczne w\u0142osy z\u0142ot\u0119m przeplatane,<br \/>\nPrzez s\u0142odkie usta twoje miod\u0119m namazane,<br \/>\nPrzez trzewiczki W\u0119nery, \u0142uczek Kupidyna<br \/>\nPrzysi\u0119gam wi\u0119cej nie pi\u0107 piwa ani wina.<br \/>\nTylko wodk\u0105 w pragni\u0119niu m\u0105m si\u0119 contentowa\u0107,<br \/>\nA za me ci\u0105\u017ck<i>i<\/i>e grzechy przy tym pokutowa\u0107.<br \/>\nProsz\u0119 ci\u0119 przez boginie wszystkie, kt\u00f3re w niebie<br \/>\nBrodk\u0119 tw\u0105 rozczesuj\u0105, siedz\u0105c podle ciebie,<br \/>\nMoj mo\u015bciwy Jowiszu w papuciach z\u0142ocistych,<br \/>\nJu\u017c\u017ce wi\u0119cej nie przycho\u0107 w piorunach ognistych,<br \/>\nAle mi b\u0105d\u017a na potym mi\u0142o\u015bciwym pan\u0119m,<br \/>\nA ja te\u017c s\u0142ug\u0105 twoim na wiem wiekow, am\u0119n.<\/p>\n<p>SYN<\/p>\n<p>Widzie\u0107, \u017cem go ja to a pr<i>\u0119<\/i>dko nawrocie\u0142<br \/>\nI pija\u0144stwo sw\u0105 sztuk\u0105  na wieki ukrocie\u0142.<\/p>\n<h2>Prologus primi actus<\/h2>\n<p>Pierwszy act o bogaczu teraz zaczynamy,<br \/>\nNa ktory, cny s\u0142uchaczu, ciebie zapraszamy.<br \/>\nWystawi\u0119my\u0107 w k<i>w<\/i>itn\u0105cy bogacza m\u0142odo\u015bci,<br \/>\nKtory ni\u017cli zakusie\u0142 \u015bwiata tego z\u0142o\u015bci.<br \/>\nNie dba nic o bogactwa, nie my\u015bli o \u015bwiecie,<br \/>\nLecz jakby przystojnie \u017ce\u0142 w swej m\u0142odo\u015bci kwiecie.<br \/>\n\u017ba\u0142osny po rodzicach, na \u015bmier\u0107 utyskuje,<br \/>\n\u017be go pr\u0119dko rozwiod\u0142a, rzewno lam\u0119ntuje.<br \/>\nAle z\u0142e towarzystwo pragnie go zepsowa\u0107,<br \/>\nLecz si\u0119 on na pierwoci jak mo\u017ce opiera,<br \/>\nTym barzi[!] Liberyusz n\u0105\u0144 s\u0142owy naciera.<br \/>\nA tak go namawiaj\u0105c \u0142agodnie powoli,<br \/>\n\u017be te\u017c n\u0119dznik na g\u0142upi\u0105 rad\u0119 ich zezwoli.<br \/>\nA w tym Czart, \u015awiat i Cia\u0142o n\u0105\u0144 si\u0119 sprzysi\u0119gaj\u0105,<br \/>\n\u017beby go dosta\u0107 mogli, pilnie si\u0119 staraj\u0105.<br \/>\nCiebie tylko, przezacny, o to uprasz\u0105my,<br \/>\nS\u0142uchaczu, by\u015b nie tesknie\u0142, nic nie zabawi\u0119my.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>z r\u0119kopisu odczyta\u0142 i do druku przygotowa\u0142<br \/>\n<b>Jerzy Treder<\/b><\/p>\n<p>Wydawnictwo Uniwersytetu Gda\u0144skiego<br \/>\nWydawnictwo &#8222;Imprimatur&#8221;<br \/>\nGda\u0144sk &#8211; Gdynia<br \/>\n1999<\/p>\n<h1>Tragedia o bogaczu i \u0141azarzu<\/h1>\n<h2>z <i>Pi\u015bma \u015awi\u0119tego<\/i> wyj\u0119ta<br \/>\ni nowo wierszem opisana polskim<br \/>\nJa\u015bnie Wielmo\u017cnemu S\u0119natowi<br \/>\nGda\u0144skiegu<br \/>\ndedicowana i przypisana<br \/>\nin honorem<\/h2>\n<h3><i>roku<br \/>\n1643<br \/>\nmiesi\u0105ca stycznia<br \/>\ndnia 22<\/i><\/h3>\n<p> <a href=\"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=230\">\u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-230","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sztuka--kuszt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}