6. Listy<\/p>\n
9. \u0141ukasz Grz\u0119dzicki<\/b>, Polowanie na dziadk\u00f3w<\/p>\n
W zako\u0144czonej niedawno kampanii prezydenckiej odezwa\u0142a si\u0119 historia. Ale nie ta PRL-u, lecz dawniejsza – si\u0119gaj\u0105ca lat II wojny \u015bwiatowej, dotycz\u0105ca naszych kaszubskich dziadk\u00f3w i pradziadk\u00f3w. Do oskar\u017cania polskich polityk\u00f3w o ich wsp\u00f3\u0142prac\u0119 przed 1989 rokiem z komunistycznymi s\u0142u\u017cbami specjalnymi przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 i nie robi to ju\u017c na spo\u0142ecze\u0144stwie bynajmniej wra\u017cenia. W ci\u0105gu ostatnich lat byli\u015bmy \u015bwiadkami wielokrotnego t\u0142umaczenia si\u0119 os\u00f3b publicznych ze swoich postaw i wybor\u00f3w dokonywanych w Polsce Ludowej. O tym, czy zachowa si\u0119 twarz, czy jednak skazanym zostanie si\u0119 na \u015bmier\u0107 cywiln\u0105, decydowa\u0142y zasoby archiwalne by\u0142ej SB. W tej kampanii nie si\u0119gni\u0119to jednak po esbeckie teczki, ale po ubeckie metody dzia\u0142ania… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
12. Ks. Leszek Ja\u017cd\u017cewski<\/b>, Religijno\u015b\u0107 w obliczu \u015bmierci – o Kaszubach w Wehrmachcie<\/p>\n
\u015amier\u0107 cz\u0142owieka jawi si\u0119 jako przerwanie jego wolno\u015bci. Z tego wzgl\u0119du jest wydarzeniem tragicznym, a zarazem ostatecznym, gdy chodzi o \u017cycie na ziemi. Jak wobec tego prze\u017cywa sytuacje, gdy inni ludzie, wrogowie ka\u017c\u0105 mu zmierzy\u0107 si\u0119 ze \u015bmierci\u0105? Na te pytania pr\u00f3bowa\u0142em odpowiedzie\u0107 odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do do\u015bwiadcze\u0144 Kaszub\u00f3w zmuszonych do s\u0142u\u017cby w Wehrmachcie.<\/p>\n
Druga wojna \u015bwiatowa by\u0142a do\u015bwiadczeniem o trudnym do wyobra\u017cenia stopniu tragiczno\u015bci. Zaznaczy\u0142a si\u0119 najpierw kampani\u0105 wrze\u015bniow\u0105 i masow\u0105 migracj\u0105 z linii frontu, po kt\u00f3rych przysz\u0142a kolej na bezpo\u015bredni\u0105 likwidacj\u0119 ludno\u015bci polskiej. Na porz\u0105dku dziennym znalaz\u0142y si\u0119 rozstrzeliwania oraz osadzania w r\u00f3\u017cnego rodzaju obozach… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
14. \u0141ukasz Grz\u0119dzicki<\/b>, Po wyborach prezydenckich<\/p>\n
Wyniki wybor\u00f3w prezydenckich by\u0142y dla niekt\u00f3rych zaskoczeniem. Sonda\u017cowy lider – Donald Tusk przegra\u0142 w skali kraju o 8 proc. z Lechem Kaczy\u0144skim. Na naszym pomorskim podw\u00f3rku niespodzianek nie by\u0142o – Tusk uzyska\u0142 ponad 14 proc. wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w. W lokalnej prasie szeroko komentowano zwyci\u0119stwo Lecha Kaczy\u0144skiego na \u015brodkowych i po\u0142udniowych Kaszubach, przy okazji zaliczaj\u0105c do nich powiat starogardzki. Dla wnikliwego obserwatora \u017cycia politycznego w naszym regionie zjawisko to nie powinno by\u0107 jednak niespodziank\u0105… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
16. Andrzej Grzyb<\/b>, Okruchy czasu (felieton)<\/p>\n
17. Tomasz \u017buroch-Piechowski<\/b>, Kompleks mniejszego brata, czyli zapiski z „wojny kociewsko-kaszubskiej”<\/p>\n
O tym, \u017ce na Pomorzu mieszkaj\u0105 Kaszubi, wiedz\u0105 prawie wszyscy. Ci, kt\u00f3rzy dot\u0105d nie wiedzieli, mieli okazj\u0119 dowiedzie\u0107 si\u0119 ostatnimi czasy, gdy jeden z Kaszub\u00f3w ubiega\u0142 si\u0119 o urz\u0105d prezydenta Polski. Fakt etnicznej przynale\u017cno\u015bci Donalda Tuska zosta\u0142 bowiem zauwa\u017cony nawet przez zagraniczne dzienniki w Czechach („Lidove Noviny”), Niemczech („Frankfurter Allgemeine Zeitung”) i Francji („Le Monde”). O Kociewiakach tak\u017ce mieszkaj\u0105cych na Pomorzu, nie pami\u0119ta prawie nikt, poza nimi samymi. Kociewiak\u00f3w ten brak zainteresowania, mylenie ich z Kaszubami czy wr\u0119cz poczytywanie za „mniej kaszubskich Kaszub\u00f3w” boli i irytuje… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
19. Artur Jab\u0142o\u0144ski<\/b>, Kociewski renesans nies\u0142usznie Kaszubami podszyty<\/p>\n
Patrz\u0105c z perspektywy ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 Roku Kociewskiego w Pomorskiem, trudno nie doceni\u0107 wysi\u0142ku i zaanga\u017cowania kociewskich samorz\u0105d\u00f3w, Zwi\u0105zku Stowarzysze\u0144 „Wi\u0119\u017aba” i \u015brodowisk gospodarczych w promocj\u0119 tego wa\u017cnego subregionu naszego wojew\u00f3dztwa. Na tle \u017bu\u0142aw, Powi\u015bla, Ziemi S\u0142upskiej, Kaszub czy nawet aglomeracji tr\u00f3jmiejskiej Kociewie jawi si\u0119 w ostatnich latach jako teren pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cy si\u0119 we wszystkich niemal dziedzinach \u017cycia, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w obszarze promocji, kultury i gospodarki… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
20. szcz<\/b>, Nôlepszi z 16 w Pòlsce<\/p>\n
Wicy jak 1600 tës. z\u0142 dostô\u0142 kartësczi pòwiôt òd Pa\u0144stwòwégò Fùndusza Rehabilitacëje Niefùlsprôwnëch. W séwnikù w Szimbarchù òdbë\u0142o sã ùroczësté pòdpisanié ùgôdënk\u00f3w na zwënégòwanié ny sëmë. Jidze ò dwa projektë – stwòrzeniégò 28 nowëch môl\u00f3w robòtë dlô niefùlsprôwnëch a kùpienié 11 mikrobùs\u00f3w do jich wò\u017ceniégò… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
21. Jerzy D\u0105browa-Januszewski<\/b>, Biôtk to mdze òstatni (felieton)<\/p>\n
22. Arkadiusz Goli\u0144ski<\/b>, Kaszubi w ojczy\u017anie Chrystusa<\/p>\n
Wielki jubileusz 2000 lat chrze\u015bcija\u0144stwa zapisa\u0142 si\u0119 w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b w pami\u0119ci i sercach Kaszub\u00f3w. W Jerozolimie 22 wrze\u015bnia 2000 roku w monasterze si\u00f3str karmelitanek na G\u00f3rze Oliwnej ods\u0142oni\u0119to i po\u015bwi\u0119cono tablic\u0119 z kaszubskim tekstem Modlitwy Pa\u0144skiej. Zawis\u0142a ona w kru\u017cgankach klasztornych, po\u015br\u00f3d 142 innych, w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach, tablic.
\nW wydarzeniu tym wzi\u0119\u0142o w\u00f3wczas udzia\u0142 prawie pi\u0119ciuset pielgrzym\u00f3w z Kaszub (…).
\nPo raz trzeci p\u0105tnicy z Kaszub udali si\u0119 tam z okazji pi\u0105tej rocznicy ods\u0142oni\u0119cia tablicy z tekstem „Pater noster” w j\u0119zyku kaszubskim. Pomys\u0142 wyp\u0142yn\u0105\u0142 z franciszka\u0144skiego Domu Pojednania i Spotka\u0144 im. \u015aw. Maksymiliana M. Kolbego w Gda\u0144sku. Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego na czele z obecnym prezesem Arturem Jab\u0142o\u0144skim i by\u0142ym prezesem prof. B. Synakiem podj\u0105\u0142 si\u0119 rozpropagowania inicjatywy i zebrania ch\u0119tnych… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
24. Iwona Jo\u0107<\/b>, Wyprawa na G\u00f3r\u0119 \u015awiat\u0142a<\/p>\n
Dlaczego – zapyta kto\u015b – udali si\u0119 w\u0142a\u015bnie w niebezpieczny Kaukaz, skoro europejskie Alpy s\u0105 dla wszystkich dost\u0119pne? Bo nie lubi\u0105, gdy jest \u0142atwo i przyjemnie – odpowiadaj\u0105. A ponadto jeden z nich, Micha\u0142, szwajcarskie g\u00f3ry ju\u017c pozna\u0142. W zesz\u0142ym roku wszed\u0142 na Mont Blanc, uwa\u017cany za najwy\u017cszy szczyt w Europie. Teraz trzeba, postanowi\u0142 z Bartoszem, startowa\u0107 wy\u017cej – na kaukaski Elbrus. Wej\u015bcie na\u0144 by\u0142oby nie lada osi\u0105gni\u0119ciem. Bior\u0105c bowiem pod uwag\u0119 twierdzenie, \u017ce granica mi\u0119dzy Europ\u0105 a Azj\u0105 biegnie grzbietem g\u00f3r usytuowanych mi\u0119dzy morzami Czarnym i Kaspijskim, to nie Mont Blanc, a Elbrus (5642 m n.p.m.) – przekonuje wielu alpinist\u00f3w – znajduj\u0105cy si\u0119 w zachodnim Kaukazie, jest najwy\u017csz\u0105 g\u00f3r\u0105 naszego kontynentu… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
27. Beata Bieli\u0144ska-Majewska<\/b>, \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych w\u015br\u00f3d Indian – Haustek\u00f3w (Tenek) i Nahaus<\/p>\n
Huastekowie to Indianie \u017cyj\u0105cy w Meksyku. Ich \u017cycie pe\u0142ne jest tajemnic. Prawie wszystko ma w nim wymiar duchowy. Do \u015bwiata przyrody odnosz\u0105 si\u0119 z wielkim szacunkiem, staraj\u0105 si\u0119 go zrozumie\u0107. \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych w tym rejonie nie przypomina w \u017caden spos\u00f3b tego, kt\u00f3re obchodzimy tu, w Polsce. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego warto zapozna\u0107 si\u0119 z kultur\u0105 i niekt\u00f3rymi zwyczajami, kt\u00f3re towarzysz\u0105 tej ludno\u015bci ju\u017c od bardzo dawna… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
31. \u0141ukasz Jab\u0142o\u0144ski<\/b>, Gwiôzdka<\/p>\n
32. Tadeusz Majewski<\/b>, Starsza pani pilnuje<\/p>\n
Brze\u017ano Wielkie w gminie Starogard Gda\u0144ski wbrew nazwie nie jest wcale wielkie. Ale z roku na rok \u0142adnieje, to trzeba powiedzie\u0107. W pobliskim Rywa\u0142dzie mawiaj\u0105, \u017ce ludzie w Brze\u017anie Wielkim potrafi\u0105 si\u0119 zorganizowa\u0107. W efekcie ich wie\u015b wygl\u0105da ca\u0142kiem ciekawie. Sami wybudowali drewnian\u0105 tancbud\u0119, obok urz\u0105dzili stawek z przystani\u0105, a na trawniczku na rozstaju dr\u00f3g postawili atrap\u0119 \u017curawia. Takiego do studni. I dbaj\u0105 o porz\u0105dek. Sporo tu te\u017c element\u00f3w nawi\u0105zuj\u0105cych do tradycji ludowej.<\/p>\n
Nie musi do niej nawi\u0105zywa\u0107 Agnieszka Kaszubowska (lat 94), c\u00f3rka Piotra i Salomei Kaszubowskich z domu Po\u0142om. Ona w niej tkwi. W ca\u0142o\u015bci. W 2001 roku, po wielkich opadach deszczu, zachodzi\u0142a nawet obawa, \u017ce ta tradycja zawali si\u0119 na ni\u0105 i j\u0105 pogrzebie. Cz\u0119\u015b\u0107 dachu, pokrytego ci\u0119\u017ck\u0105 dach\u00f3wk\u0105 holenderk\u0105, tak nacisn\u0119\u0142a na \u015bciany no\u015bne, \u017ce te p\u0119k\u0142y. Belki, na kt\u00f3rych le\u017cy sufit, niebezpiecznie si\u0119 obni\u017cy\u0142y. Licz\u0105cy bez ma\u0142a ze 200 lat przetr\u0105cony domek stoi od tamtego czasu w centrum wsi jak wyrzut sumienia… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
34. Hubert Pob\u0142ocki<\/b>, Oko wew oko zes Ojczulkam \u015awiantym<\/p>\n
\u0141\u00f3nego 1987 roku lato wew Polsce by\u0142o \u017carke. Wew czyrwcu by\u0142 do Polski Jan Pawe\u0142 II przyjechany. Na szlaku Jego psielgrzymki by\u0142, kele inkszych mniast\u00f3w, ty\u017c Gda\u0144sk. Kolybka „Solidarno\u015bci” czeka\u0142a na swojygo Ojczulka \u015awantygo zes walno tansknoto. To\u0107 \u0142od ko\u0144ca stanu wojannygo miny\u0142o ledwo para lat. Po ty psielgrzymce ludzie \u0142oczekiweli na s\u0142owa \u0142otuchy, \u0142odbudowy mniandzyludzki solidarno\u015bci, nadzieji i zmiany na lepsze czasy. Nie zawiedli sia… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
38. Andrzej Grzyb<\/b>, Siedem \u017cywot\u00f3w i prawdziwa \u015bmier\u0107<\/p>\n
Tego roku skuta lodem rzeka wymyka\u0142a si\u0119 z brzeg\u00f3w szukaj\u0105c pod grub\u0105, \u015bnie\u017cn\u0105 pierzyn\u0105 nowego koryta. Meandruj\u0105c pod zaspami, ukazywa\u0142a si\u0119 nagle na kraw\u0119dzi \u0142\u0105k albo mi\u0119dzy nadrzecznymi zagonami.<\/p>\n
Kiedy mr\u00f3z noc\u0105 t\u0119\u017ca\u0142, zad\u0142awiona lodem rzeka umiera\u0142a, ale ju\u017c przed po\u0142udniem naci\u0119ta ostrymi, s\u0142onecznymi promieniami budzi\u0142a si\u0119, by ukaza\u0107 si\u0119 niespodziewanie wartkim warkoczem tam, gdzie trudno by\u0142o si\u0119 jej spodziewa\u0107.<\/p>\n
W kopnym \u015bniegu na pag\u00f3rku, miedzy \u015bciana lasu a nadrzecznym \u0142\u0119giem, wie\u015b zdradza\u0142y dymi\u0105ce kominy.<\/p>\n
\u015acie\u017ck\u0119, biegn\u0105c\u0105 ku rzece, wytycza\u0142y naje\u017cone witkami maczugi wierzb i wyra\u017aniejszy od innych uskok mi\u0119dzy zaspami… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
40. Roman Landowski<\/b>, Jak „pastuchy” Prusak\u00f3w pogonili<\/p>\n
Kulminacj\u0119 kampanii napoleo\u0144skiej na Pomorzu w 1807 roku stanowi\u0142o obl\u0119\u017cenie i zdobycie Gda\u0144ska. Kluczem do tej fortecy by\u0142 Tczew, kt\u00f3ry wojska polsko-francusko-bade\u0144skie zdoby\u0142y 23 lutego owego roku. Decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w tej bitwie odegra\u0142y jednak legiony gen. Jana Henryka D\u0105browskiego. Zapewne dlatego sam Napoleon batali\u0119 o Tczew nazwa\u0142 „polsk\u0105 bitw\u0105”, przyznaj\u0105c wojakom kilkana\u015bcie krzy\u017cy Legii Honorowej… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
44. Maria Paj\u0105kowska-Kensik<\/b>, Po\u0142udniowe Kociewie w literaturze prze\u0142omu wiek\u00f3w<\/p>\n
Kociewie – kraina przytulona do lewego Wis\u0142y i dalej, na zach\u00f3d, ogarniaj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 Bor\u00f3w Tucholskich, dorzecza Wdy, Wierzycy… Historycy i j\u0119zykoznawcy s\u0105dz\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie wzd\u0142u\u017c Wis\u0142y zmierzaj\u0105cej do Gda\u0144ska szerzy\u0142y si\u0119 wp\u0142ywy centralnopolskie – mazowieckie, kujawskie. Badany przez samego Kazimierza Nitscha dialekt kociewski wyznaczy\u0142 granice tego regionu, a kultura materialna i duchowa \u015bwiadcz\u0105 o pomorskich korzeniach jego mieszka\u0144c\u00f3w… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
46. Stanis\u0142aw Janke<\/b>, P\u00f3ki pie\u015b\u0144 kaszubska brzmi<\/p>\n
Po motywy zar\u00f3wno z mitologii kaszubskiej, jak te\u017c z rodzimej obrz\u0119dowo\u015bci i tradycji z upodobaniem si\u0119gali na pocz\u0105tku dwudziestego wieku poeci zwi\u0105zani z ruchem m\u0142odokaszubskim. W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym poczucie dumy szczepowej oraz j\u0119zykowej i etnicznej odr\u0119bno\u015bci Kaszub\u00f3w szczeg\u00f3lnie dobitnie podkre\u015blali w swoich utworach zrzeszi\u0144cë, poeci z grupy ideowo-literackiej – Aleksander Labuda, Jan Trepczyk i Jan Rompski. Po wojnie pierwszym debiutuj\u0105cym poet\u0105 z kaszubskiego kr\u0119gu kulturowego by\u0142 Jan Piepka. Wyra\u017anie odszed\u0142 on jednak od ideowo\u015bci kaszubskiej, stworzy\u0142 liryk\u0119 bardzo osobist\u0105, refleksyjn\u0105, w kt\u00f3rej tre\u015bci filozoficzne, uczuciowe zawsze wyp\u0142ywa\u0142y z wra\u017cliwego odbierania pi\u0119kna i \u017cywotno\u015bci przyrody. Ten nurt jest dzi\u015b obecny szczeg\u00f3lnie w poezji Jerzego Stachurskiego i Micha\u0142a Piepera. Odniesieniami do my\u015bli kaszubskiej, od debiutu w 1953 roku, przes\u0105czona jest poezja Alojzego Nagla. W sercach Kaszub\u00f3w pozostanie on poet\u0105 czuwaj\u0105cym, tw\u00f3rc\u0105, dla kt\u00f3rego „pòezjô\/ to biôtczi\/ i bar\u0144”. Walczy\u0142, by kaszubszczyzna p\u0142on\u0119\u0142a niczym \u015bwi\u0119ty ogie\u0144. \u015awiadomo\u015b\u0107 ideowa wagi macierzystego j\u0119zyka, jako \u017ar\u00f3d\u0142a i najsilniejszego pierwiastka podtrzymuj\u0105cego kaszubskie jestestwo, jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u017cywa w tw\u00f3rczo\u015bci poetyckiej Jerzego \u0141yska, Eugeniusza Pryczkowskiego i Stanis\u0142awa Bartelika… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
49. Ma\u0142gorzata Marcinowicz<\/b>, Do widzenia… Dzie\u0144 dobry (felieton)<\/p>\n
50. Tomasz \u017buroch-Piechowski<\/b>, U\u015bmiech DAM (felieton)<\/p>\n
51. Edward Zimmermann<\/b>, Poszukiwacze skarb\u00f3w i gwiazda Guldenstern\u00f3w<\/p>\n
Na prze\u0142omie 1944\/1945 roku do maj\u0105tk\u00f3w ziemskich B\u0105czek i Zapowiednik ko\u0142o Skarszew, nale\u017c\u0105cych do kreisleitera NSDAP Ernsta Gunthera Modrowa, wywieziono z Gda\u0144ska bezcenne dzie\u0142a sztuki. Wiosn\u0105 1945 roku w innej miejscowo\u015bci gminy Skarszewy ekipa rosyjskich \u017co\u0142nierzy wydoby\u0142a trzy d\u0119bowe, zabytkowe skrzynie, ukryte w ziemnym schowku zrujnowanej stodo\u0142y. W trakcie opr\u00f3\u017cniania zawarto\u015bci skrzy\u0144 wypad\u0142y czerwonoarmistom dwa srebrne kartusze trumienne cz\u0142onk\u00f3w rodziny kasztelana gda\u0144skiego Zygmunta Guldensterna. Z tego skarbu tylko one zosta\u0142y w Polsce – reszt\u0119 zabytk\u00f3w najprawdopodobniej wywieziono do Rosji… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
58. Dariusz Szymikowski<\/b>, „Zrzesz Kaszëbskô” (2)<\/p>\n
„Zrzesz Kaszëbskô” zacz\u0119\u0142a ponownie wychodzi\u0107 w 1945 roku, w Wejherowie. Wydawc\u0105 by\u0142a Sp\u00f3\u0142dzielnia Wydawnicza „Zrzesz Kaszëbskô”. Nowa rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczno-polityczna, w kt\u00f3rej przysz\u0142o dzia\u0142a\u0107 zrzesze\u0144com, stwarza\u0142a daleko wi\u0119ksze trudno\u015bci ni\u017c przed 1939 rokiem. Dlatego te\u017c pismo ukazywa\u0142o si\u0119 zaledwie dwa lata… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
61. Kazimierz Ostrowski<\/b>, Dumny jak Kaszuba (felieton)<\/p>\n
62. Iwona Jo\u0107<\/b>, Medal im. B. Chrzanowskiego<\/p>\n
W Sali Czerwonej Ratusza Staromiejskiego w Gda\u0144sku 25 pa\u017adziernika Nelly Marianne Wannow, by\u0142a konsul generalna RFN w Gda\u0144sku, o kaszubsko-mazurskich korzeniach, wyr\u00f3\u017cniona zosta\u0142a Medalem im. Bernarda Chrzanowskiego – coroczn\u0105 nagrod\u0105 Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. O jej przyznaniu zadecydowa\u0142a Kapitu\u0142a, kt\u00f3rej honorowo przewodniczy prof. dr hab. Gerard Labuda, a w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzili: Anna Ko\u015bcielecka (dziennikarka), J\u00f3zef Borzyszkowski – kanclerz (historyk), \u015bp. Tadeusz Bolduan (dziennikarz), Pawe\u0142 Dzianisz (dziennikarz), Stanis\u0142aw Pestka (dziennikarz), Zygmunt Szultka (historyk). Po \u015bmierci T. Bolduana do grona tego wst\u0105pili Iwona Jo\u0107 (dziennikarka) i Stanis\u0142aw Janke (pisarz)… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
62. Marek Adamkowicz<\/b>, Jestem gda\u0144szczank\u0105<\/p>\n
Rodzinnych stron si\u0119 nie zapomina. Wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej upomni si\u0119 o nie g\u0142os serca. Marianne Wannow w podr\u00f3\u017c do krainy dzieci\u0144stwa wyruszy\u0142a maj\u0105c pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat. Odnajdywanie w zakamarkach pami\u0119ci znajomych miejsc i zdarze\u0144 mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 ulg\u0105 w \u017cyciu naznaczonym trudami opieki nad ob\u0142o\u017cnie chor\u0105 matk\u0105. Z czasem wspomnienia te nabra\u0142y kszta\u0142tu ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 od niedawna mog\u0105 si\u0119 cieszy\u0107 polscy czytelnicy. Jej tytu\u0142 jest skromny, aczkolwiek niezwykle dobitny – „By\u0142am i jestem gda\u0144szczank\u0105”… (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
63. Tomôsz F\u00f3pka<\/b>, Chmielanie nie zabëlë, jak sã bawic<\/p>\n
Cwiérzkaj\u0105 ptôszczi, czëc je w\u00f3\u0142, klarnét przëgôdiwô sã z kontrabasã, a Chmielanie bawi\u0105 s\u0142ëchi\u0144ca swòjim spiéwã i mùzyk\u0105 – takô je nowô platka na kaszëbsczi pòlëcë lëdowi mùzyczi. „Nie zabôczta bawic sã” je piersz\u0105 i jedin\u0105, jak donëchczôs, platk\u0105 tegò zas\u0142u\u017conégò dlô regionu karna. Tim wôrtni je jã miec. (Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
64. Katarzyna Kucharska<\/b>, Pan Leonard patrzy<\/p>\n
Kolorowe zdj\u0119cie moich rodzic\u00f3w, oprawione w ramk\u0119, jest w naszym domu od dawna. Ta\u0144cz\u0105 na nim – m\u0142odzi, u\u015bmiechni\u0119ci, zadowoleni z \u017cycia. Kto\u015b doskonale uchwyci\u0142 t\u0119 chwil\u0119 szcz\u0119\u015bcia, uwieczniaj\u0105c j\u0105 na fotografii. Nigdy wcze\u015bniej nie zastanawia\u0142am si\u0119, kto to zrobi\u0142. Po latach okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142 to Leonard Szmaglik…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
66. Marek Adamkowicz<\/b>, Mistrz grubej kreski<\/p>\n
Krzysztof Wyrzykowski jest jednym z najlepiej zapowiadaj\u0105cych si\u0119 tw\u00f3rc\u00f3w komiksu w Polsce. Wyrazista kreska, dba\u0142o\u015b\u0107 o realizm i p\u0142ynno\u015b\u0107 narracji sprawiaj\u0105, \u017ce jego prace s\u0105 nie tylko dostrzegane, ale – co wa\u017cniejsze – tak\u017ce \u017cywo komentowane.<\/p>\n
Licz\u0105cy zaledwie trzydzie\u015bci lat artysta mieszka i pracuje w Gda\u0144sku. Jego rodzinne korzenie si\u0119gaj\u0105 jednak Bydgoszczy. W mie\u015bcie tym uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 oraz Pa\u0144stwowe Liceum Sztuk Plastycznych. Jak przyznaje, to w\u0142a\u015bnie do\u015bwiadczenia wyniesione ze szko\u0142y \u015bredniej przes\u0105dzi\u0142y o wyborze \u017cyciowej drogi. W po\u0142owie lat 90. podj\u0105\u0142 studia na gda\u0144skiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych i zacz\u0105\u0142 w pe\u0142ni realizowa\u0107 si\u0119 jako grafik…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
67. Jan Dosz<\/b>, Na latowiskù<\/p>\n
Za spraw\u0105 wydawnictwa Egmont z Warszawy w ksi\u0119garniach pojawi\u0142 si\u0119 jeden z zeszyt\u00f3w znakomitego komiksu Janusza Christy „Kajko i Kokosz”. Nie by\u0142oby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, \u017ce ksi\u0105\u017ceczka – „Na latowiskù” – napisana zosta\u0142a w j\u0119zyku kaszubskim. Przek\u0142adu dokona\u0142 aktor i coraz bardziej znany t\u0142umacz, Zbigniew Jankowski …(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
68. Magdalena Wi\u0105cek, El\u017cbieta Skirmutt-Kufel<\/b>, Raj utracony?<\/p>\n
Drewniana brama – dzwonnica w Wi\u015blinie (gm. Pruszcz Gda\u0144ski), jeden z ciekawszych zabytk\u00f3w \u017bu\u0142aw i unikatowa pami\u0105tka pomennonicka, w zastraszaj\u0105cym tempie popada w ruin\u0119. Je\u015bli natychmiast nie zostan\u0105 podj\u0119te prace zabezpieczaj\u0105ce obiekt przed wp\u0142ywem pogody, ju\u017c tej zimy mo\u017ce przesta\u0107 on istnie\u0107. A by\u0142aby to ogromna strata dla dziedzictwa kulturowego – nie tylko ze wzgl\u0119du na walory architektoniczne i historyczne, ale te\u017c na bogactwo zwi\u0105zanych z ni\u0105 interesuj\u0105cych legend i opowie\u015bci…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
69. R\u00f3man Drze\u017cd\u017c\u00f3n<\/b>, Spiéwaj\u0105cy pòéta z nordë<\/p>\n
Chòba cã\u017ckò bë\u0142o bë nalezc cz\u0142owieka zajimaj\u0105cégò sã kaszëbizn\u0105, chtërny bë nie znô\u0142 Jerzégò \u0141iska z Pùcka. Pòéta, mùzyk, kòmpòzyt\u00f3r, mùzyczny jinstruktora ë solista. Wëstãpòwô\u0142 w rozmajitëch mùzycznëch karnach: fòlkloristicznëch, big-bitowim ë razã z Kaszëbsczim Kabaretã FiF. Tak ju je òd 35 lat…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
70. Katarzyna Kucharska<\/b>, Rozta\u0144czone Kociewie<\/p>\n
Pocz\u0105tki nie zawsze s\u0105 \u0142atwe. Nie tylko w \u017cyciu, ale i w ta\u0144cu pierwszy krok bywa trudny. Czy przyj\u015b\u0107 na pr\u00f3b\u0119 zespo\u0142u ludowego? Czy warto? Czy to jest modne? Wielu m\u0142odych ludzi zanim zdecyduje si\u0119 na taniec w zespole folklorystycznym, zadaje sobie takie pytania. Z czasem rozterki znikaj\u0105, bo \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce podtrzymuje si\u0119 tradycj\u0119, do kt\u00f3rej mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wnie\u015b\u0107 co\u015b nowego i swojego daje wielk\u0105 si\u0142\u0119 i satysfakcj\u0119.<\/p>\n
Wie o tym doskonale Miros\u0142awa Möller, kt\u00f3ra od 21 lat pracuje w Starogardzkim Centrum Kultury, gdzie zajmuje si\u0119 kociewskimi zespo\u0142ami ludowymi…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
.<\/p>\n
72. Krzysztof Korda<\/b>, Muzeum w stolicy Kociewia<\/p>\n
W Muzeum Ziemi Kociewskiej w Starogardzie Gda\u0144skim od lat gromadzone s\u0105 zbiory i promowana kultura kociewska. Plac\u00f3wka istnieje od 1980 roku, cho\u0107 pomys\u0142 jej utworzenia narodzi\u0142 si\u0119 ju\u017c na prze\u0142omie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych siedemdziesi\u0105tych. <\/p>\n
Muzeum funkcjonuje w dw\u00f3ch \u015bredniowiecznych basztach – Naro\u017cnej i Gda\u0144skiej oraz od roku 2001 w nowym budynku przy ulicy Bocznej, tu\u017c obok starogardzkiego rynku…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
74. Maria Paj\u0105kowska-Kensik<\/b>, O regionalnej uczbie na Kociewiu<\/p>\n
S\u0142owa ksi\u0119dza Janusza St. Pasierba cz\u0119sto powtarzane s\u0105 przez regionalist\u00f3w. Znany nie tylko na Pomorzu ksi\u0105dz-poeta, historyk sztuki, ch\u0119tnie powracaj\u0105cy do oswojonej przestrzeni w Pelplinie, Tczewie nie doczeka\u0142 reformy o\u015bwiaty, kt\u00f3rej najja\u015bniejsz\u0105 stron\u0105 jest zapewne edukacja regionalna realizowana obligatoryjnie na wszystkich etapach kszta\u0142cenia…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
76. Piotr Dziekanowski<\/b>, Jak z kaszubskim jest?<\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie. Jak to z rodn\u0105 mow\u0105 w bytowskich stronach jest? Szukali\u015bmy odpowiedzi, dyskutuj\u0105c o jej kondycji i perspektywach w gronie ponad trzydziestu bytowiak\u00f3w.
\nZapraszaj\u0105c do „Jasia Kowalskiego” na debat\u0119, kt\u00f3r\u0105 tym razem zorganizowali\u015bmy z Markiem Wantoch Rekowskim, przygotowuj\u0105cym materia\u0142y do audycji kaszubskich dla Radia Koszalin, nie liczyli\u015bmy, \u017ce znajdziemy jedn\u0105, jasn\u0105 odpowied\u017a. To ci\u0105gle niezrealizowane zadanie dla badaczy zajmuj\u0105cych si\u0119 socjolingiwistyk\u0105. Chodzi\u0142o nam raczej, by ludzi, kt\u00f3rzy na co dzie\u0144 paraj\u0105 si\u0119 kaszubszczyzn\u0105, dzi\u015b g\u0142\u00f3wnie nauczycieli, dzia\u0142aczy kultury i dziennikarzy, poprosi\u0107 o refleksje i razem troch\u0119 si\u0119 pozastanawia\u0107. Nasze rozmowy, prowadzone po polsku i po kaszubsku, zacz\u0119li\u015bmy od tego, jak to z mow\u0105 stark\u00f3w na ziemi bytowskiej dawniej bywa\u0142o…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
78. szcz<\/b>, Kòscérzna – reaktiwacëjô<\/p>\n
Zmieniwô sã sytuacëjô jãzëka kaszëbsczégò w Kòscérznie. Na kùrs jãzëka òrganizow\u00f3ny bez gdu\u0144sk\u0105 Akademij\u0105 Warkowi Sztô\u0142cënë bë\u0142o czile lëdzy na môl w nym gardze, a pr\u00f3cz tegò we dwùch spòdlecznëch szkò\u0142ach òd séwnika rëg\u0142a ùczba rodny mòwë. A je n\u00f3t przëbaczëc, \u017ce Kòscérzna to je gard, w jaczim kaszëbsczégò na szasejach ni ma czëc a we szkò\u0142ach – nimò b\u00f3mù na ùczbã w s\u0105sadnym kartësczim pòwiôce – té\u017c don\u0105dka gò nicht nie ùczi\u0142.<\/p>\n
Na òrganizacyjné zetkanié kùrsu w Kòscérznie przesz\u0142o 60 chãtnëch, r\u00f3wnak kwalifikuj\u0105cy test pisa\u0142o 40 sztëk…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
79. El\u017cbieta \u015acibior<\/b>, Fryzyjscy nauczyciele na Kaszubach<\/p>\n
Z kolejn\u0105 wizyt\u0105 przyjechali na Kaszuby, na prze\u0142omie wrze\u015bnia i pa\u017adziernika, nauczyciele z Fryzji. Zgodnie z podpisan\u0105 deklaracj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy, spotkania szk\u00f3lnych kaszubskich i fryzyjskich odbywaj\u0105 si\u0119 cyklicznie, co p\u00f3\u0142tora roku – na przemian w jednym i drugim regionie.<\/p>\n
Pierwsze spotkanie, zainicjowane przez Zesp\u00f3\u0142 ds. Edukacji przy Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim, odby\u0142o si\u0119 w 2000 r. na Kaszubach, a 18 wrze\u015bnia 2001 r. w Urz\u0119dzie Wojew\u00f3dzkim w Laeuwarden – stolicy Fryzji podpisana zosta\u0142a deklaracja wsp\u00f3\u0142pracy. Przyst\u0105pi\u0142y do niej szko\u0142y fryzyjskie i z Kaszub: z Borzestowa, G\u0142odnicy, Jastrz\u0119biej G\u00f3ry, Kramarzyn, Lipnicy, Szemuda, Tuchomia…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
80. Roman Robaczewski<\/b>, Kaszubi w Sulej\u00f3wku<\/p>\n
Sulej\u00f3wek wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w kojarzy si\u0119 z osob\u0105 marsza\u0142ka Polski J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry w tej uroczej, podwarszawskiej miejscowo\u015bci letniskowej przebywa\u0142 u schy\u0142ku swego \u017cycia. W burzowe lipcowe dni go\u015bci\u0142, tym razem na kr\u00f3tko, Kaszub\u00f3w, kt\u00f3rzy zjechali licznie na niecodzienn\u0105 uroczysto\u015b\u0107. 30 lipca w tutejszym klasztorze Zgromadzenia Misyjnego S\u0142u\u017cebnic Ducha \u015awi\u0119tego, za\u0142o\u017conym w 1889 roku, dwie siostry tego zgromadzenia, znanego w Polsce pod nazw\u0105 si\u00f3str werbistek, obchodzi\u0142y 50-lecie \u015blub\u00f3w zakonnych. Obie pochodz\u0105 z Kaszub…(Wi\u0119cej w „Pomeranii”)<\/b><\/p>\n
82. Lektury<\/p>\n
88. Klëka<\/p>\n
96. Informator regionalny<\/p>\n
97. R\u00f3mk Drze\u017cd\u017c\u00f3nk<\/b>, Jesé\u0144<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Najnowsza „Pomerania” z kalendarzem!<\/h2>\n
Ju\u017c 7 grudnia br. uka\u017ce si\u0119 kolejny, sz\u00f3sty w tym roku, numer „Pomeranii”. Dla Czytelnik\u00f3w naszego pisma mamy niespodziank\u0119 – dwustronny kalendarz na rok 2006, formatu A-3, z nazwami miesi\u0119cy w j\u0119zykach kaszubskim i polskim.<\/b>
\nJednocze\u015bnie informujemy, \u017ce od stycznia pismo, jak dawniej, ukazywa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie co miesi\u0105c.<\/p>\n
Cena za egzemplarz od stycznia 2006 r. – 6 z\u0142
\nPrenumerata p\u00f3\u0142roczna krajowa – 36 z\u0142
\nPrenumerata p\u00f3\u0142roczna zagraniczna – 72 z\u0142
\nPrenumerata ca\u0142oroczna krajowa – 70 z\u0142
\nPrenumerata ca\u0142oroczna zagraniczna – 135 z\u0142<\/p>\n
E-mail: red.pomerania@wp.pl
\nul. Straganiarska 20-23