{"id":247,"date":"2006-03-22T20:03:42","date_gmt":"2006-03-22T20:03:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rastko.net\/rastko-ka\/?p=247"},"modified":"2006-07-08T12:33:07","modified_gmt":"2006-07-08T12:33:07","slug":"eugeniusz-gobk-kaszebsczi-soworz-normatiwny-recenzejo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=247","title":{"rendered":"\u201eEugeniusz G\u00f2\u0142\u0105bk, Kasz\u00ebbsczi s\u0142ow\u00f4rz normatiwny\u201c. Recenz\u00ebj\u00f4"},"content":{"rendered":"<h2>Hanna Makurat<\/h2>\n<h1>Eugeniusz G&#242;\u0142\u0105bk, <i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny<\/i>. Recenz&#235;j&#244; <\/h1>\n<p><i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny<\/i><sup><small>1<\/small><\/sup> Eugeniusza G&#242;\u0142\u0105bka w&#235;da\u0142a w 2005 r. we Gdu\u0144sku Oficyna CZEC. S\u0142ow&#244;rz nen &#242;bjim&#244; czilen&#244;sce t&#235;s\u0105cy has\u0142\u00f3w zgromadzon&#235;ch na 683 starnach. Na kasz&#235;bsczim r&#235;nk&#249; je to piersz&#244; s\u0142ow&#244;rzow&#244; p&#242;zyc&#235;j&#244; &#242; normatiwny przirodze. <\/p>\n<p>Problematicznosc s\u0142ow&#244;rza G&#242;\u0142\u0105bka par\u0142&#227;czi s&#227; przede wsz&#235;tczim z k&#242;\u0144trowers&#235;jowim titl&#227;. Titel <i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny<\/i> b&#233;\u0142 prz&#233;k&#242;w\u00f3ny, tak w karnie &#249;cza\u0142&#235;ch, jak t&#233;\u017c westrz\u00f3d &#249;swi\u0105dnion&#235;ch br&#235;k&#242;wnik\u00f3w kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka: &#8222;\u017bl&#235; jidze &#242; G&#242;\u0142\u0105bka, prz&#235; ca\u0142im szac&#235;nk&#249; dl&#244; jeg&#242; rob&#242;t&#235;, to r\u00f3wnak j&#244; nie wi&#233;m, cz&#235; mi&#244;\u0142 &#242;n prosto praw&#242; do &#249;znani&#244; sw&#242;j&#233;g&#242; s\u0142ow&#244;rza za normatiwny&#8221;<sup><small>2<\/small><\/sup>. &#210;biekcje d&#235;r\u017c&#233;niow&#242; tikaj\u0105 s&#227; problem&#235; normatiwnosc&#235; a normalizac&#235;je. <\/p>\n<p>P&#242;chw&#244;t normatiwnosc&#235; j&#227;z&#235;ka par\u0142&#227;czi s&#227; z n&#235;m part&#227; stosow\u00f3ny m&#242;wnoznajemnot&#235;, jaczim je normatiwn&#244; lingwistika (naz&#235;w\u00f3n&#244; k&#249;tur\u0105 j&#227;z&#235;ka), jak&#244; zajim&#244; s&#227; problemama zg\u00f3dnosc&#235; z j&#227;z&#235;k&#242;w\u0105 norm\u0105, difiniow\u00f3n\u0105 n&#244;sl&#233;dno: <\/p>\n<p><small>Norma j\u0119zykowa. Jest to zbi\u00f3r tych element\u00f3w systemu j\u0119zykowego (&#8230;), kt\u00f3re s\u0105 w pewnym okresie uznane przez jak\u0105\u015b spo\u0142eczno\u015b\u0107 (najcz\u0119\u015bciej przez ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo, a przede wszystkim przez jego warstwy wykszta\u0142cone) za wzorowe, poprawne albo co najmniej dopuszczalne<\/small><sup><small>3<\/small><\/sup>. <\/p>\n<p>Spraw&#227;, w jaczim st&#227;pniu p&#249;blikac&#235;j&#244; E. G&#242;\u0142\u0105bka wpis&#235;je s&#227; w nen dz&#233;l m&#242;wnoznajemnot&#235;, dr&#227;g&#242; je r\u00f3wnoznaczeniow&#242; rozs&#227;dz&#235;c. Bugajski<sup><small>4<\/small><\/sup> w ks\u0105\u017cce <i>J\u0119zykoznawstwo normatywne<\/i> pisze, \u017ce k&#242;difikat\u00f3r j&#227;z&#235;k&#242;w&#235;ch norm\u00f3w b&#235; m&#249;sz&#244;\u0142 kre&#242;wac i &#249;wszedniac j&#227;z&#235;k&#242;w&#233; m&#242;dele, cht&#235;rn&#233; s\u0105 br\u00f3n&#233; za j&#227;z&#235;k&#242;wi a&#249;toritet, ni&#233; z&#244;s te, jacz&#233; s\u0105 &#242;glowim zw&#235;k&#227;<sup><small>5<\/sup><\/small>. &#8222;Normalizac&#235;j&#244;&#8221; dok&#242;n\u00f3n&#244; przez E. G&#242;\u0142\u0105bka w rob&#242;ce zatitlow\u00f3ny <i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz nortiwny<\/i> zd&#244;w&#244; s&#227; b&#235;c kr\u00f3cy subiektiwny reg&#249;lac&#235;je, dok&#242;n\u00f3ny przez a&#249;tora, anigle normalizac&#235;je wedle lingwistn&#233;g&#242; p&#242;zdrzatk&#249;.<\/p>\n<p>Westrz\u00f3d lingwist\u00f3w<sup><small>6<\/sup><\/small> zastrzed\u017ci w&#235;w&#242;\u0142&#244;\u0142 fel&#235;nk w s\u0142ow&#244;rzu G&#242;\u0142\u0105bka gramaticzn&#233;g&#242; k&#242;me\u0144t&#244;rza. W d&#235;r\u017c&#233;niu normalizac&#235;j&#244; kasz&#235;bizn&#235; sprow&#244;dz&#244; s&#227; w nim do &#242;bjimn&#233;g&#242; gromadzeni&#244; s\u0142owizn&#235;; w s\u0142ow&#244;rzu &#242;mini&#227;t&#233; s\u0105 t&#233;\u017c spraw&#235; bezzmi\u0142k&#242;wosc&#235; kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka w &#242;br&#235;mienim f&#242;neticzi, m&#242;rf&#242;logije cz&#235; sy\u0144taks&#235;, nie nalaz\u0142&#235; s&#227; tuw&#242; z&#244;s niereg&#249;larn&#233; sema\u0144ticzno spar\u0142&#227;czenia leksem\u00f3w, to je fraze&#242;logizn&#235;. <\/p>\n<p>Rob&#242;ta G&#242;\u0142\u0105bka je t&#233;\u017c problematiczn&#244; z p&#242;zdrzatk&#249; metodologije. Normatiwn&#233; kriteria, cht&#235;rnyma czerow&#244;\u0142 s&#227; a&#249;t\u00f3r s\u0142ow&#244;rza, nie &#242;sta\u0142&#235; sprecyzow\u00f3n&#233;. <i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny<\/i> nie &#242;st&#244;\u0142 &#242;bwi&#227;z\u00f3ny wprow&#244;dzaj\u0105cym tekst&#227;. Niew&#235;dr&#235;k&#242;wani&#233; metodolog&#242;w&#233;g&#242; k&#242;me\u0144t&#244;rza uniem&#242;\u017cebni&#244; r\u00f3wnoznaczeniow&#233; sprecyzowani&#233; system&#235; &#249;r&#244;biani&#244; i &#242;pis&#235;nk&#249; norm\u00f3w a rozskrziw&#244; zastrzed\u017ci, je\u017cl&#235; jidze &#242; prz&#235;n&#244;l&#233;\u017cn\u0105 szta\u0144darizac&#235;j&#227; kasz&#235;bizn&#235; w hew&#242;tny p&#249;blikac&#235;je. Na titlowi k&#244;rce stoji napis\u00f3n&#233;, \u017ce w&#235;d&#244;wiznowi p&#242;zdrzatk m&#244; zesz&#235;k&#242;w\u00f3n&#233; prof. J. Treder, nen p&#242;zdrzatk nie nal&#244;z\u0142 s&#227; r\u00f3wnak w ks\u0105\u017cce.<\/p>\n<p>Nies&#235;ga w&#235;razn&#233;g&#242; naznaczeni&#244; a &#242;pis&#235;nk&#249; metod&#235; w&#235;zw&#235;sk\u00f3ny w rob&#242;ce nad s\u0142ow&#244;rz&#227; par\u0142&#227;czi s&#227; z ewide\u0144tnyma wark&#242;wima p&#242;p&#249;stnoscama. Gw&#235;sno zw&#235;n&#233;g\u0105 s\u0142ow&#244;rza je gr&#235;pieni&#233; wieln&#235;ch synonim\u00f3w i kr\u00f3tk&#242;znacznik\u00f3w. Cz&#227;sto zestawieni&#233; r&#233;d\u017ci kr\u00f3tk&#242;znaczn&#235;ch s\u0142ow\u00f3w je metod\u0105 rozwidnieni&#244; znaczeni&#244; s\u0142owa, np. <i>p&#242;laszcz&#235;wi &#8211; &#8216;c&#235;chi, p&#242;k\u00f3rny, p&#242;tulny, &#249;st&#227;pl&#235;wi&#8217;<\/i>; <i>rozstrz&#235;gni&#227;c&#233; &#8211; &#8216;rozs\u0105dzeni&#233;, &#242;bs\u0105d, w&#235;rok, k&#249;\u0144c, w&#235;nik, rezultat&#8217;, demoralizator &#8211; &#8216; ps&#235;c&#233;l, g&#242;rsz&#235;c&#233;l, dr\u00f3\u017cnik, zniepr&#244;wca&#8217;<\/i>.<\/p>\n<p>R\u00f3wnoczasow&#242; prawid\u0142&#227; st&#244;w&#244; s&#227; jawern&#233; &#242;detnieni&#233; s&#227; &#242;d metod&#235; dzejani&#244; Zrzeszi\u0144c\u00f3w, a wic &#242;dch&#244;dani&#233; &#242;d ne&#242;logizn\u00f3w i ne&#242;sema\u0144tizn\u00f3w, ch&#242;c nier&#244;z p&#242;kazowaj\u0105 s&#227; w s\u0142ow&#244;rzu ne&#242;logizn&#235; p&#242;ch&#244;daj\u0105c&#233; z &#249;robizn&#235; p&#242;&#233;t\u00f3w zrzeszon&#235;ch wk\u00f3\u0142 cz\u0105dnika &#8222;Zrzesz Kasz&#235;bsk&#244;&#8221;: Trepczyka (TR) i Labudy (LA): <i>b&#242;lnica<\/i> (LA, TR), <i>b&#249;sznota<\/i> (TR), <i>jawernota<\/i> (LA), <i>jedno&#244;rtny<\/i> (TR), <i>jimra<\/i> (LA, TR), <i>rozapartnic<\/i> (TR), <i>swi\u0105da<\/i> (TR, LA), <i>zdrewniec<\/i> (LA). <\/p>\n<p>Zacht dz&#233;l synonimiczn&#235;ch ekwiwale\u0144t\u00f3w to p&#242;lscz&#233; s\u0142owa, dopasow\u00f3n&#233; do grafije kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka, np. <i>arcydze\u0142o<\/i>, <\/i>p&#242;szczeg\u00f3lny<\/i>, <i>pr&#244;cowiti<\/i>, <i>b&#249;\u0142ka<\/i>, <i>k&#242;le\u017canka<\/i>, <i>sniadani&#233;<\/i>, <i>sticz&#233;\u0144<\/i>. Informac&#235;j&#244; &#242; zap&#242;\u017c&#235;czenim s\u0142owa z p&#242;lscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka d&#244;w&#244; s&#227; w n&#244;wias (p&#242;lasz.). Na nen s\u00f3m &#244;rt &#242;znacz&#235;w\u00f3n&#233; s\u0105 germanizn&#235; (niemcz.): <i>b&#235;n&#235;<\/i>, <i>bl\u00f3s<\/i>, <i>br\u00f3t<\/i>, <i>dichtich<\/i>, <i>fach<\/i>, <i>h&#235;ft<\/i>, <i>h&#244;winga<\/i>, <i>p&#242;sztridowac<\/i>, <i>r&#233;za<\/i>, <i>richtich<\/i>, <i>weg<\/i>, <i>zacht<\/i>, <i>zr&#235;chtow\u00f3ny<\/i>, <i>zycht<\/i>. Dosc znaczny je t&#233;\u017c &#249;dz&#233;l internacjonalizn\u00f3w (intern.), np. <i>dezerter<\/i>, <i>akceptacj&#244;<\/i>, <i>koncentrowac s&#227;<\/i>, <i>sympati&#244;<\/i>.<\/p>\n<p>W&#244;\u017cn\u0105 b&#235;lnot\u0105 s\u0142ow&#244;rza je zebrani&#233; zacht p&#242;k&#244;z&#235; s\u0142ow\u00f3w geneticzno kasz&#235;bsczich, maj\u0105c&#235;ch swe zdrz\u00f3d\u0142o m.jin. w s\u0142ow&#244;rzu Sychty, Ramu\u0142ta, Lorentza a w dok&#244;zach jin&#235;ch kasz&#235;bsczich &#249;tw\u00f3rc\u00f3w (F. Ceynowy, A. Majkowskiego, A. \u0141ajming) i p&#242;d&#244;wani&#233; wiad\u0142a &#242; p&#242;ch&#244;danim n&#235;ch s\u0142ow\u00f3w<sup><small>7<\/small><\/sup>, m.in. <i>beczk&#242;wati<\/i> (SY), <i>bezma\u0142a<\/i> (SY), <i>biesadowac<\/i> (RA), <i>cackac s&#227;<\/i> (RA), <i>fricle<\/i> (\u0141A), <i>l&#235;mic<\/i> (SY), <i>m&#242;\u017cnosc<\/i> (SY), <i>&#242;b\u0142ok<\/i> (CE, SY), <i>&#242;k&#242;l&#235;ca<\/i> (CE, SY), <i>p&#242;tomk<\/i> (RA), <i>p&#242;t\u00f3mk<\/i> (LO), <i>przem&#235;slny<\/i> (RA), <i>prz&#235;n&#227;ta<\/i> (SY), <i>p&#242;szcz\u00f3wka<\/i> (LZ, MA), <i>szerz&#235;c s&#227;<\/i> (SA), <i>sz\u0142om<\/i> (MA), <i>t\u0142uczk<\/i> (SY), <i>&#249;g\u00f3r<\/i> (SY), <i>&#249;mrzeni&#233;<\/i> (SY), <i>zapalcz&#235;wi<\/i> (RA), <i>zdradl&#235;wi<\/i> (RA), <i>\u017cebr&#244;k<\/i> (SY, \u0141A). <\/p>\n<p>Nar&#244;zk&#249; w p&#242;blikac&#235;je E. G&#242;\u0142\u0105bka b&#244;cz&#235;nk je d\u00f3ny na aktualn&#233; zgr&#244;w&#235; w kasz&#235;biznie. A&#249;t\u00f3r przedst&#244;wi&#244; ter&#235;czsn&#233; niezaradnot&#235; i j&#227;z&#235;k&#242;w&#233; fele, tak te, jacz&#233; s\u0105 rezultat&#227; p&#242;lsk&#242;-kasz&#235;bsczich interferenc&#235;j\u00f3w, m.jin. <i>na prze\u0142aj &#242;dpasc<\/i>, <i>&#242;kiennica<\/i>, <i>&#242;p&#242;rny<\/i>, jak t&#233;\u017c te, cht&#235;rn&#233; s\u0105 sk&#249;tk&#227; hiperbezzmi\u0142k&#242;w&#242;sc&#235;, np. <i>&#242;d\u017c&#233;\u0144<\/i> w m&#244;l bezzmi\u0142k&#242;wi f&#242;rm&#235; <i>&#242;d\u017ci\u0144<\/i>. B&#235;lnot\u0105 s\u0142ow&#244;rza je ujimani&#233; &#242;paczn&#235;ch f&#242;rm\u00f3w jakno apartn&#235;ch has\u0142\u00f3w i dok\u0142adn&#233; nazwani&#233; jich jakno zmi\u0142k&#242;w&#235;ch <i>[tak ni&#233;]<\/i> a &#242;bwi\u0105zani&#233; w &#242;ds&#235;l&#244;cze do bezzmi\u0142k&#242;w&#235;ch pasown&#235;ch s\u0142ow\u00f3w. <\/p>\n<p>P&#242;chw&#244;t&#235; bezzmi\u0142k&#242;w&#242;sc&#235; i normalizac&#235;je j&#227;z&#235;ka jawerno par\u0142&#227;cz\u0105 s&#227; t&#233;\u017c ze spraw\u0105 &#249;procemnieni&#244; do dialektow&#235;ch a gwarow&#235;ch f&#242;rm\u00f3w. <i>Gra otmian\u00f3w<\/i><sup><small>8<\/small><\/sup>, jak&#244; sprow&#244;dz&#244; s&#227; do wz&#244;jn&#233;g&#242; c&#235;sk&#249;, mieszani&#244; s&#227; i k&#242;nk&#249;rowani&#244; midz&#235; sob\u0105 j&#227;z&#235;k&#242;w&#235;ch znank\u00f3w przen&#244;l&#233;\u017cn&#235;ch apartnym &#242;tmian\u00f3m j&#227;z&#235;ka, je jednym z n&#244;w&#244;\u017cni&#233;szich r&#235;sznik\u00f3w w sztaturzenim s&#227; j&#227;z&#235;ka. W s\u0142ow&#244;rzu G&#242;\u0142\u0105bka nim&#242; jawern&#233;g&#242; distansu do niejedn&#235;ch dialektow&#235;ch f&#242;rm\u00f3w wesp\u00f3\u0142 jistnieje &#242;glow&#242;kasz&#235;bsczi j&#227;z&#235;k, codniowi i l&#235;teracczi a kasz&#235;bscz&#233; dialekt&#235;. Za f&#242;rm&#235; dialektow&#233; n\u00f3t je uzn&#244;wac m.jin. f&#242;rm&#227; z <i>B&#242;gem<\/i> (prz&#235; l&#235;teracczi f&#242;rmie <i>z B&#242;g&#227;<\/i>), <i>ch&#249;dzy<\/i> (prz&#235; l&#235;teracczi f&#242;rmie <i>ch&#249;tczi<\/i>), <i>czum<\/i> (prz&#235; f&#242;rmie <i>k&#249;m<\/i>) <i>loni<\/i> (prz&#235; f&#242;rmie <i>\u0142oni<\/i>) cz&#235; t&#233;\u017c jistniczi, jacz&#233; ni maj\u0105 ekwiwale\u0144t\u00f3w w szta\u0144darizow\u00f3nym j&#227;z&#235;k&#249;: <i>gr&#235;bcz&#244;k<\/i>, <i>jarch&#249;lc<\/i>, <i>tw&#233;la<\/i>.<\/p>\n<p><i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz nortiwny<\/i> E. G&#242;\u0142\u0105bka przede wsz&#235;tczim m&#244; r\u00f3wnak br&#235;k&#242;wn\u0105 w&#244;rtnot&#227;. Jeg&#242; c&#233;l&#227; je zb&#235;lniani&#233; sp&#242;l&#235;znowi j&#227;z&#235;k&#242;wi prakticzi. Materia\u0142, jaczi s&#227; nal&#244;z\u0142 w &#242;br&#235;mienim s\u0142ow&#244;rza, je &#242;bjimny i aktualny. &#210;bjim&#244; czilen&#244;sce t&#235;s\u0105cy has\u0142\u00f3w. Pozyc&#235;j&#244; na m&#242;\u017ce b&#235;c w&#235;zw&#235;sk\u00f3n&#244; jakno ks\u0105\u017cka p&#242;m&#242;cn&#244; do &#249;czb&#235; a zb&#235;lniani&#244; znajemnot&#235; kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka. <\/p>\n<p>R\u00f3wnoczasow&#242; rob&#242;ta G&#242;\u0142\u0105bka je gw&#235;snym &#244;rt&#227; czerowani&#244; j&#227;z&#235;k&#242;w\u0105 system\u0105, pr\u00f3b\u0105 &#249;swi\u0105dnion&#233;g&#242; c&#235;sk&#249; na m&#242;w&#227;, &#242;sobl&#235;w&#242; na sema\u0144ticzn\u0105 system&#227; kasz&#235;bscz&#233;g&#242; l&#235;teraccz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka. Disk&#249;s&#235;je nad s\u0142ow&#244;rz&#227; par\u0142&#227;cz\u0105 s&#227; w d&#235;r\u017c&#233;niu z disk&#249;s&#235;jama nad ter&#235;czasnym kasz&#235;bsczim j&#227;z&#235;k&#227; szta\u0144darizow\u00f3nym. L&#235;terack&#244; kasz&#235;bizna dzysdnia &#8222;istnieje, ale <i>in statu nascendi<\/i>&#8221;<sup><small>9<\/small><\/sup> &#8211; jak m&#244; napis\u00f3n&#233; prof. E. Breza. P&#249;blikac&#235;j&#244; E. G&#242;\u0142\u0105bka n\u00f3t je &#249;zn&#244;wac za dok&#244;z sztaturzeni&#244; s&#227; kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka. W jawerny sp&#242;s\u00f3b wpis&#235;je s&#227; &#242;na w proces rodzeni&#244;, f&#242;rm&#242;wani&#244; i sztaturz&#235;ni&#244; s&#227; k&#249;lturow&#233;g&#242; kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka. W k&#242;\u0144teksce j&#227;z&#235;ka <i>Kasz&#235;bsczi &#210;drod&#235;<\/i> a s\u0142ow&#244;rza Trepczyka <i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny<\/i> b&#235;lno dop&#242;m&#242;\u017ce w i\u0144tensywnym w sl&#233;dn&#235;ch latach procesu sam&#242;reg&#249;lac&#235;je kasz&#235;bizn&#235;, zgriwaj\u0105cy do &#242;ptimaln&#233;g&#242; efektu<sup><small>10<\/small><\/sup>.<\/p>\n<p>Kasz&#235;bsczi j&#227;z&#235;k przez d\u0142ud\u017ci czas rozwij&#244;\u0142 s&#227; na sp&#242;dlim sam&#242;b&#235;tny, niek&#242;\u0144trolow\u00f3ny ew&#242;luc&#235;je. B&#249;tnow&#244; ingerenc&#235;j&#244;, jak&#244; mia jawerny c&#235;sk na przejinaczi dok&#242;n&#235;j\u0105c&#233; s&#227; w kasz&#235;biznie, nacz&#227;\u0142a s&#227; m&#233;st w 1975 r., czed&#235; E. Breza i J. Treder &#249;sadz&#235;l&#235; <i>Zasady pisowni kaszubskiej<\/i><sup><small>11<\/small><\/sup>, b&#235;\u0142&#235; to piersz&#233; normatiwn&#233; regl&#235; kasz&#235;bscz&#233;g&#242; l&#235;teraccz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka.<\/p>\n<p>W sferze p&#242;p&#249;larno&#249;czb&#242;w&#235;ch &#242;brobieni\u00f3w tikaj\u0105c&#235;ch l&#235;teracczi kasz&#235;bizn&#235; <i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny<\/i> je gw&#235;snym <i>novum<\/i>. Je to pierszi bezzmi\u0142k&#242;woscowi s\u0142ow&#244;rz kasz&#235;bizn&#235;. Doswi&#244;dczeni&#233; absolutny pierszosc&#235; a fel&#235;nk metodiczn&#235;ch m&#242;d\u0142\u00f3w na g\u00f3nie kasz&#235;bscz&#233;g&#242; l&#235;teraccz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka m&#242;g\u0105 b&#235;c w&#235;dolmaczenim gw&#235;sn&#235;ch metodiczn&#235;ch niek&#242;nsekwenc&#235;j\u00f3w cz&#235; subiektiwn&#233;g&#242; &#249;procemnieni&#244; do j&#227;z&#235;k&#242;w&#233;g&#242; materia\u0142u. <\/p>\n<p>Z &#249;czb&#242;w&#233;g&#242; p&#242;zdrzatk&#249; s\u0142ow&#244;rz G&#242;\u0142\u0105bka ni m&#242;\u017ce b&#235;c &#249;zn&#244;w\u00f3ny za tipiczny normatiwny s\u0142ow&#244;rz. Rob&#242;t&#227; n&#227; n\u00f3t je &#249;zn&#244;wa\u0107 za gw&#235;sn&#233; te&#242;retn&#233; bedowania dl&#244; szta\u0144darizow\u00f3n&#233;g&#242; kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka i w taczim szt&#244;\u0142ce ks\u0105\u017cka na m&#242;\u017ce b&#235;c leno sp&#242;dlim dl&#244; &#249;stanawiani&#244; prz&#235;n&#244;l&#233;\u017cn&#235;ch norm\u00f3w l&#235;teracczi kasz&#235;bizn&#235;. Je to bl\u00f3s gw&#235;sn&#233; bedowani&#233;, cht&#235;rn&#233; w jawerny sp&#242;s\u00f3b zb&#242;gac&#244; k&#249;lturow&#242;j&#227;z&#235;k&#242;w&#233; dzejani&#233;, ni m&#244; &#242;na r\u00f3wnak preskriptiwny przirod&#235;.<\/p>\n<p>Nar&#244;zk&#249; w p&#249;blikac&#235;je E. G&#242;\u0142\u0105bka b&#244;cz&#235;nk je d\u00f3ny na aktualn&#233; zgr&#244;w&#235; w kasz&#235;biznie. A&#249;t\u00f3r przedst&#244;wi&#244; ter&#235;czasn&#233; niezaradnot&#235; i j&#227;z&#235;k&#242;w&#233; fele, tak te, jacz&#233; s\u0105 rezultat&#227; p&#242;lsk&#242;-kasz&#235;bsczich interferenc&#235;j\u00f3w, jak t&#233;\u017c te, cht&#235;rn&#233; s\u0105 sk&#249;tk&#227; hiperbezzmi\u0142k&#242;w&#242;sc&#235;. B&#235;lnot\u0105 s\u0142ow&#244;rza je &#249;jimani&#233; &#242;paczn&#235;ch f&#242;rm\u00f3w jakno apartn&#235;ch has\u0142\u00f3w i dok\u0142adn&#233; nazwani&#233; jich jakno zmi\u0142k&#242;w&#235;ch a &#242;bwi\u0105zani&#233; w &#242;ds&#235;l&#244;cze do bezzmi\u0142k&#242;w&#235;ch pasown&#235;ch s\u0142ow\u00f3w. <\/p>\n<p><b>Bibliografij&#244;:<\/b><\/p>\n<p>I. Bajerowa, <i>Pr\u00f3ba sformu\u0142owania kilku praw ewolucji j\u0119zyka (na materia\u0142ach z historii polskiego j\u0119zyka literackiego)<\/i>, BPTJ 23, 1965.<\/p>\n<p>E. Breza, <i>Kszta\u0142towanie si\u0119 kaszubskiego j\u0119zyka literackiego<\/i>, [w:] <i>Obraz j\u0119zykowy s\u0142owia\u0144skiego Pomorza i \u0141u\u017cyc. Pogranicza i kontakty j\u0119zykowe<\/i>, p&#242;d red. J. Zieniukowej, Warszawa 1997.<\/p>\n<p>M. Bugajski, <i>J\u0119zykoznawstwo normatywne<\/i>, Warszawa 1993.<\/p>\n<p>H. Buttler, H. Kurkowska, H. Siatkiewicz, <i>Kultura j\u0119zyka polskiego<\/i>, t. 1 i 2, Warszawa 1986-1987.<\/p>\n<p>W. Cienkowski, <i>J\u0119zyk dla wszystkich<\/i>, Warszawa 1978.<\/p>\n<p>W. Doroszewski, <i>O kultur\u0119 s\u0142owa<\/i>, t. 1-3, Warszawa 1962-1979.<\/p>\n<p>A. &#1044;&#1091;&#1083;&#1080;&#1095;&#1077;&#1085;&#1082;&#1086;, <i>&#1057;&#1083;&#1072;&#1074;&#1103;&#1085;&#1089;&#1082;&#1080;&#1077; &#1083;&#1080;&#1090;&#1077;&#1088;&#1090;&#1091;&#1088;&#1085;&#1099;&#1077; &#1084;&#1080;&#1082;&#1088;&#1086;&#1103;&#1079;&#1099;&#1082;&#1080; &#1080; &#1087;&#1088;&#1086;&#1073;&#1083;&#1077;&#1084;&#1072;  &#1083;&#1080;&#1090;&#1077;&#1088;&#1090;&#1091;&#1088;&#1085;&#1086;&#1081; &#1082;&#1072;&#1096;&#1091;&#1073;&#1097;&#1080;&#1085;&#1099;<\/i>, [w:] <i>Obraz j\u0119zykowy s\u0142owia\u0144skiego Pomorza i \u0141u\u017cyc. Pogranicza i kontakty j\u0119zykowe<\/i>, p&#242;d red. J. Zieniukowej, Warszawa 1997.<\/p>\n<p>E. G&#242;\u0142\u0105bk, <i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny<\/i>, Gda\u0144sk 2005.<\/p>\n<p><i>Nowy s\u0142ownik poprawnej polszczyzny PWN<\/i>, p&#242;d red. A. Markowskiego, Warszawa 2003.<\/p>\n<p><i>Zasady pisowni kaszubskiej<\/i>, &#242;br\u00f3bk E. Breza i J. Treder, Gda\u0144sk 1984. <\/p>\n<p>A. Zdaniukiewicz, <i>Z zagadnie\u0144 kultury j\u0119zyka. Teoria. Praktyka. Szko\u0142a<\/i>, Warszawa 1973.<\/p>\n<p>[<u><a href=\"http:\/\/www.naszekaszuby.pl\/modules\/news\/article.php?storyid=1013\">http:\/\/www.naszekaszuby.pl\/modules\/news\/article.php?storyid=1013<\/a><\/u>] 2005:11:16.<\/p>\n<hr \/>\n<p><sup><small>1<\/sup><\/small> E. G&#242;\u0142\u0105bk, <i>Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny<\/i>, Gda\u0144sk 2005.<\/p>\n<p><sup><small>2<\/sup><\/small> [<u><a href=\"http:\/\/www.naszekaszuby.pl\/modules\/news\/article.php?storyid=1013\">http:\/\/www.naszekaszuby.pl\/modules\/news\/article.php?storyid=1013<\/a><\/u>] 2005:11:16.<\/p>\n<p><sup><small>3<\/sup><\/small> <i>Nowy s\u0142ownik poprawnej polszczyzny PWN<\/i>, p&#242;d red. A. Markowskiego, Warszawa 2003, s. 1701.<\/p>\n<p><sup><small>4<\/sup><\/small> Nim&#242; p&#242;wszechny w ter&#235;czasn&#235;ch kasz&#235;bsk&#242;j&#227;z&#235;k&#242;w&#235;ch tekstach te\u0144denc&#235;je do dopasowiwani&#244; c&#235;z&#235;ch mion\u00f3w i n&#244;zw&#235;sk\u00f3w do kasz&#235;bsczi grafije w hew&#242;tny rob&#242;ce zapisyw&#244; s&#227; miona i n&#244;zw&#235;ska zg\u00f3dno z pis&#235;nk&#227; p&#242;kazowaj\u0105cym s&#227; w dok&#249;mence juwernot&#235;. (W&#235;jimk&#227; je n&#244;zw&#235;sk&#242; <i>G&#242;\u0142\u0105bk<\/i> zapisow\u00f3n&#233; wedle kasz&#235;bscz&#233;g&#242; pis&#235;nk&#249; tem&#249;, \u017ce G&#242;\u0142\u0105bk jakno a&#249;t\u00f3r &#242;patr&#235;je sw&#242;je rob&#242;t&#235; n&#244;zw&#235;sk&#227; w kasz&#235;bsczim pis&#235;nk&#249;). &#210;dst&#227;pieni&#233; w ny rob&#242;c&#235; &#242;d &#242;glow&#233;g&#242; zw&#235;k&#249; kasz&#235;bizowani&#244; wszelejaczich mion\u00f3w i n&#244;zw&#235;sk\u00f3w je &#249;dok&#244;z\u00f3n&#233; z p&#242;zdrzatk&#249; na n&#244;sl&#233;dn&#233; prz&#235;cz&#235;n&#235;:<\/p>\n<p>a)\tzgr&#244;wa do niegw&#244;\u0142ceni&#244; k&#249;ltur&#235; &#249;czb&#242;w&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka, jak&#244; p&#242;kazaw&#244; s&#227; w zmi&#233;rzanim do r\u00f3wnoznacznot&#235;, precyz&#235;je, ak&#249;ratnosc&#235;, k&#242;nsekwenc&#235;je, do pr&#244;wdz&#235;wi i gw&#235;sny wi&#233;dz&#235;;<br \/>\nb)\tp&#242;zdrzatk prakticzny: zapisani&#233; n&#244;zw&#235;sk\u00f3w a&#249;tor\u00f3w gw&#235;sn&#235;ch rob&#242;t\u00f3w w taczich f&#242;rmach, w jaczich p&#242;kazowaj\u0105 s&#227; &#242;ne w n&#235;ch rob&#242;tach, &#249;m&#242;\u017cebni cz&#235;ti\u0144cowi prost&#233; d\u00f3\u0144dzeni&#233; do prz&#235;w&#242;\u0142\u00f3n&#235;ch tekst\u00f3w; <br \/>\nc)\t&#249;w&#244;\u017cani&#233; dl&#244; niekasz&#235;bsczi juwernot&#235; i spar\u0142\u0105czony z ni\u0105 niezg&#242;d&#235; wiele ni&#233;-Kasz&#235;b\u00f3w na kasz&#235;bizowani&#233; jich n&#244;zw&#235;sk\u00f3w.<\/p>\n<p><sup><small>5<\/sup><\/small> P&#242;r.: M. Bugajski, <i>J\u0119zykoznawstwo normatywne<\/i>, Warszawa 1993, s. 172.<\/p>\n<p><sup><small>6<\/sup><\/small> Sprawa <i>Kasz&#235;bscz&#233;g&#242; s\u0142ow&#244;rza normatiwn&#233;g&#242;<\/i> b&#235;\u0142a m.jin. disk&#249;tow\u00f3n&#244; &#242;bczas z&#242;rganizow\u00f3ny na UG debat&#235; zatitlow\u00f3ny <i>Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142 &#8222;Kaszubi w XXI w.&#8221;<\/i>, jak&#244; &#242;db&#235;\u0142a s&#227; 10 l&#235;stopadnika 2005 r. Lingwist\u00f3w repreze\u0144towel&#235; na debace prof. E. Breza, prof. J. Treder, dr D.V. Pa&#382;djerski. i dr T. Wichierkiewicz.<\/p>\n<p><sup><small>7<\/sup><\/small> Skr\u00f3t&#235; wskaz&#235;j\u0105c&#233; p&#242;ch&#242;dzeni&#233; gw&#235;sn&#235;ch s\u0142ow\u00f3w: CE &#8211; Florian Ceynowa, LZ &#8211; Friedrich Lorentz,  \u0141A &#8211; Anna \u0141ajming, MA &#8211; Aleksander Majkowski, RA &#8211; Stefan Ramu\u0142t, SY &#8211; Bernard Sychta.<br \/>\n<sup><small>8<\/small><\/sup> M. Bugajski, <i>op. cit.<\/i>, s. 186.<\/p>\n<p><sup><small>9<\/small><\/sup> E. Breza, <i>Kszta\u0142towanie si\u0119 kaszubskiego j\u0119zyka literackiego<\/i>, [w:] <i>Obraz j\u0119zykowy s\u0142owia\u0144skiego Pomorza i \u0141u\u017cyc. Pogranicza i kontakty j\u0119zykowe<\/i>, p&#242;d red. J. Zieniukowej, Warszawa 1997, s. 253.<\/p>\n<p><sup><small>10<\/small><\/sup> P&#242;r.: I. Bajerowa, <i>Pr\u00f3ba sformu\u0142owania kilku praw ewolucji j\u0119zyka (na materia\u0142ach z historii polskiego j\u0119zyka literackiego)<\/i>,  BPTJ 23, 1965, s. 125-142.<\/p>\n<p><sup><small>11<\/small><\/sup><i>Zasady pisowni kaszubskiej<\/i>, &#242;prac. E. Breza i J. Treder, Gda\u0144sk 1984. R\u00f3wnak wedle niecht&#235;rn&#235;ch lingwist\u00f3w (np. A. &#1044;&#1091;&#1083;&#1080;&#1095;&#1077;&#1085;&#1082;&#1080;) piersz&#244; normalizac&#235;j&#244; kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka nasta\u0142a ju w 1879 r., czed&#235; b&#233;\u0142 w&#235;d\u00f3ny <i>Zar&#233;s do Grammatikj Ka&#349;&#233;bsko-s\u0142ovjnskj&#233; M&#242;v&#233;<\/i> Floriana Ceynowy; zd.: A. &#1044;&#1091;&#1083;&#1080;&#1095;&#1077;&#1085;&#1082;&#1086;, <i>&#1057;&#1083;&#1072;&#1074;&#1103;&#1085;&#1089;&#1082;&#1080;&#1077; &#1083;&#1080;&#1090;&#1077;&#1088;&#1090;&#1091;&#1088;&#1085;&#1099;&#1077; &#1084;&#1080;&#1082;&#1088;&#1086;&#1103;&#1079;&#1099;&#1082;&#1080; &#1080; &#1087;&#1088;&#1086;&#1073;&#1083;&#1077;&#1084;&#1072;  &#1083;&#1080;&#1090;&#1077;&#1088;&#1090;&#1091;&#1088;&#1085;&#1086;&#1081; &#1082;&#1072;&#1096;&#1091;&#1073;&#1097;&#1080;&#1085;&#1099;<\/i>, [w:] <i>Obraz j\u0119zykowy s\u0142owia\u0144skiego Pomorza i \u0141u\u017cyc. Pogranicza i kontakty j\u0119zykowe<\/i>, p&#242;d red. J. Zieniukowej, Warszawa 1997, s. 227-243. R\u00f3wnak colema\u0142o prz&#235;jim&#244; s&#227;, \u017ce dok&#244;z Ceynowy je to z&#244;cz\u0105tk normalizac&#235;je kasz&#235;bscz&#233;g&#242; j&#227;z&#235;ka na sp&#242;dlim nordow&#235;ch gwar\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hanna Makurat Eugeniusz G&#242;\u0142\u0105bk, Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny. Recenz&#235;j&#244; Kasz&#235;bsczi s\u0142ow&#244;rz normatiwny1 Eugeniusza G&#242;\u0142\u0105bka w&#235;da\u0142a w 2005 r. we Gdu\u0144sku Oficyna CZEC. S\u0142ow&#244;rz nen &#242;bjim&#244; czilen&#244;sce t&#235;s\u0105cy has\u0142\u00f3w zgromadzon&#235;ch na 683 starnach. Na kasz&#235;bsczim r&#235;nk&#249; je to piersz&#244; s\u0142ow&#244;rzow&#244; p&#242;zyc&#235;j&#244; &#242; &hellip; <a href=\"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=247\">\u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-247","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-jzyk--jazek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/247\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}