2. Listy<\/b><\/p>\n
Gmina Luzino chce cokolwiek zmieni\u0107 sw\u00f3j herb. Janusz Kowalski zakwestionowa\u0142 w „Pomeranii” (nr 3\/2007, s. 3) to, \u017ce w\u0142adze gminy zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 w tej sprawie do ministerialnej, wi\u0119c de facto warszawskiej, Komisji Heraldycznej.
\nW tym samym numerze „Pomeranii” odpowiedzia\u0142 J. Kowalskiemu Marek Adamkowicz, wychwalaj\u0105c wspomnian\u0105 Komisj\u0119 Heraldyczn\u0105, b\u0119d\u0105c\u0105 „gremium [kt\u00f3re] – jak napisa\u0142 – stanowi\u0105, b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a, naukowcy” i m\u00f3wi\u0105c, \u017ce powo\u0142anie tej komisji „nast\u0105pi\u0142o w roku 2000, czyli… zdecydowanie za p\u00f3\u017ano”. A dlatego za p\u00f3\u017ano, bo wcze\u015bniej gminy samowolnie ustanawia\u0142y sobie herby b\u0119d\u0105ce „\u015bmieciami w rodzaju uroczych landszafcik\u00f3w czy swoistych logo pokrewnych znakom towarowym”. M. Adamkowicz przywo\u0142a\u0142 herby Krynicy Morskiej, Sk\u00f3rcza i Dragacza, wi\u0119c gmin spoza Kaszub. R\u00f3wnocze\u015bnie nie poda\u0142, dlaczego heraldycy kaszubscy, o kt\u00f3rych pisa\u0142 J. Kowalski (np. kaszubscy profesorowie historii z UG) mniej si\u0119 nadaj\u0105 do zajmowania si\u0119 herbami gmin kaszubskich ni\u017c ministerialni naukowcy warszawscy. <\/p>\n
4. Iwona Jo\u0107<\/i>, Moda w etnicznym klimacie<\/b><\/p>\n
9. Tomasz \u017buroch-Piechowski<\/i>, \u0141\u017ce-Kaszuba (felieton)<\/b><\/p>\n
„Marzec to nie najlepszy czas na \u015bwi\u0119towanie”, s\u0142ysza\u0142em gdy pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 uczczenia naszej obecno\u015bci w \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych, dzi\u015b obchodzony jako Dzie\u0144 Jedno\u015bci Kaszub\u00f3w. Jednak i w tym roku aura po raz kolejny nie przeszkodzi\u0142a kilku setkom Kaszub\u00f3w, kt\u00f3rzy w pochmurny dzie\u0144 stan\u0119li pod gda\u0144skim Madisonem, gdzie ods\u0142oni\u0119to tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 dawny Kaschubischer Markt, czyli Targ Kaszubski. Wzruszy\u0142em si\u0119, gdy po\u015br\u00f3d nas ujrza\u0142em pos\u0142a Jacka Kurskiego. Natychmiast przypomnia\u0142 mi si\u0119 cytat z ksi\u0119gi Hioba o synach Bo\u017cych, kt\u00f3rzy stan\u0119li przez Panem, a „mi\u0119dzy nimi by\u0142 i szatan”. Nie mam zamiaru demonizowa\u0107 postaci, kt\u00f3rej braki w wykszta\u0142ceniu historycznym budzi\u0107 mog\u0105 co najwy\u017cej u\u015bmiech politowania. Biblijn\u0105 analogi\u0119 przywo\u0142a\u0142em jedynie po to, by zasygnalizowa\u0107, \u017ce status owego go\u015bcia (?) by\u0142 dla mnie r\u00f3wnie nieokre\u015blony, jak status upad\u0142ego anio\u0142a. Kurskiemu do anio\u0142a daleko, a po\u015br\u00f3d kaszubskie baranki m\u00f3g\u0142 si\u0119 zapl\u0105ta\u0107 jedynie w wilczej sk\u00f3rze.<\/p>\n
10. Jacek Borkowicz<\/i>, Przymierze Kaszub\u00f3w z Polsk\u0105 – odczytanie symbolu<\/b><\/p>\n
Dux Cassubiae – Ksi\u0105\u017c\u0119 Kaszubski. Takim tytu\u0142em okre\u015bla papie\u017c Grzegorz IX w swojej bulli, wystawionej 19 marca 1238 roku, dw\u00f3ch nie\u017cyj\u0105cych ju\u017c w owym czasie w\u0142adc\u00f3w pomorskich: Bogus\u0142awa I oraz jego syna Bogus\u0142awa II. Dla historyk\u00f3w fakt ten ma znaczenie o tyle, \u017ce jest to pierwsze znane pojawienie si\u0119 nazwy „Kaszuby” w pi\u015bmiennictwie. Jednak dla samych Kaszub\u00f3w, kt\u00f3rzy dzie\u0144 19 marca postanowili uczyni\u0107 swoim \u015bwi\u0119tem, tamto wydarzenie sprzed prawie 770 lat jest czym\u015b wi\u0119cej – jest symbolem. Oto g\u0142owa chrze\u015bcija\u0144skiego universum, uznaj\u0105c tytu\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119cy w\u0142adcy Cassubii, tym samym niejako potwierdza godno\u015b\u0107 ludu, nad kt\u00f3rym w\u0142adca ten panuje. Papie\u017c robi to, wymieniaj\u0105c w oficjalnym \u0142aci\u0144skim dokumencie krain\u0119 Kaszub\u00f3w pod jej nazw\u0105 w\u0142asn\u0105, jak\u0105 zapewne ju\u017c wtedy sami Kaszubi okre\u015blali na co dzie\u0144 ziemi\u0119 pomorsk\u0105.
\nDzisiaj mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce lud o tak starej i szacownej metryce nie mo\u017ce by\u0107 uznawany tylko za „materia\u0142 etnograficzny”. Stanowi on pe\u0142noprawny sk\u0142adnik europejskiej wsp\u00f3lnoty kultur, dlatego te\u017c pami\u0119\u0107 o tamtym odleg\u0142ym w czasie wydarzeniu przechowywana jest przez Kaszub\u00f3w z pietyzmem, tak jak z trosk\u0105 przechowywane s\u0105 przez ludzi w sile wieku ich \u015bwiadectwa dojrza\u0142o\u015bci.<\/p>\n
12. Andrzej Mr\u00f3z<\/i>, Siedem wiek\u00f3w Pszcz\u00f3\u0142ek<\/b><\/p>\n
Mieszka\u0144cy Pszcz\u00f3\u0142ek \u017cyj\u0105 nie byle jakim jubileuszem – siedemsetlecia pojawienia si\u0119 wsi na kartach historii. Obchody rocznicy ju\u017c si\u0119 zacz\u0119\u0142y i nabieraj\u0105 tempa.
\nWed\u0142ug przekaz\u00f3w ustnych wszystko mia\u0142o si\u0119 sw\u00f3j pocz\u0105tek w oddalonym o ponad 70 kilometr\u00f3w od Pszcz\u00f3\u0142ek… Pucku. \u017by\u0142 tam mnich, kt\u00f3ry broni\u0142 osadnik\u00f3w przed morskimi rozb\u00f3jnikami. Niestety, zosta\u0142 przez nich porwany, ale na szcz\u0119\u015bcie jego niewola nie trwa\u0142a d\u0142ugo. Rozszala\u0142e morze poch\u0142on\u0119\u0142o napastnik\u00f3w i… ocali\u0142o mnicha. Mniej sprzyjaj\u0105cy okaza\u0142 si\u0119 los dla b\u0119d\u0105cych w tym czasie na morzu s\u0142owia\u0144skich i pruskich rybak\u00f3w. Fale wyrzuci\u0142y ich daleko od dom\u00f3w, w pobli\u017cu uj\u015bcia Bielawki, rzeki przep\u0142ywaj\u0105cej przez Pszcz\u00f3\u0142ki, gdzie przed wiekami si\u0119ga\u0142y wody Ba\u0142tyku. Miejsce to ochrzcili mianem Przycz\u00f3\u0142ka. Po latach nazwa ta przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w „Pszcz\u00f3\u0142ek”, a nast\u0119pnie w „Pszcz\u00f3\u0142ki”.
\nBardziej precyzyjnie o pocz\u0105tkach osady m\u00f3wi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a pisane – w cysterskich archiwach znale\u017a\u0107 mo\u017cna opis transakcji jakiej dokonano w 1307 roku z w\u0142adc\u0105 Pomorza. \u00d3wczesny Psolin powi\u0119kszy\u0142 dobra opackie, podobnie jak 69 wsi, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 zakonu. Pierwszego so\u0142tysa wybrano tam 28 lat p\u00f3\u017aniej, ju\u017c za krzy\u017cackiego „zaboru”.<\/p>\n
13. Anna Flisikowska<\/i>, Franciszek Fenikowski w\u015br\u00f3d gda\u0144skich literat\u00f3w<\/b><\/p>\n
17. Roman Landowski<\/i>, Recenzent moich ksi\u0105\u017cek<\/b><\/p>\n
Na wst\u0119pie wspomnie\u0107 musz\u0119 o organizowanych w latach 60. i 70. – w ramach Dni Kultury, Ksi\u0105\u017cki i Prasy – majowych kiermaszach ksi\u0105\u017cki, dzi\u0119ki kt\u00f3rym czytelnicy w r\u00f3\u017cnych miastach mogli spotka\u0107 si\u0119, pozna\u0107 i porozmawia\u0107 ze swoimi ulubionymi autorami. W Tczewie kilkakrotnie przebywali najbardziej znani pisarze gda\u0144scy, m.in. Boles\u0142aw Fac, Franciszek Fenikowski, Stanis\u0142awa Fleszarowa-Muskat, Zbigniew Jankowski, Augustyn Necel, Andrzej Perepeczko, Jan Piepka, Kazimierz Radowicz, Zbigniew Szyma\u0144ski, Andrzej Twerdochlib i, oczyw\u015bcie, Lech B\u0105dkowski.
\nB\u0105dkowski by\u0142 w Tczewie na pewno w roku 1974 i 1975. Pami\u0105tk\u0105 po jego obecno\u015bci na kiermaszu jest w mojej bibliotece powie\u015b\u0107 „Po\u0142\u00f3w nadziei”, kt\u00f3rej drugie, jeszcze ciep\u0142e, wydanie le\u017ca\u0142o na stolikach wystawc\u00f3w. W egzemplarzu tym znajduje si\u0119 skre\u015blona r\u0119k\u0105 autora dedykacja: „Romanowi Landowskiemu, z \u017cyczeniami powodzenia w pisaniu legend kociewskich – Lech B\u0105dkowski. Tczew. 5.5.1974”.<\/p>\n
20. \u0141ukasz Grz\u0119dzicki<\/i>, Po warsztatach Remusowa Kara 2007<\/b><\/p>\n
Od 22 do 25 marca w Wie\u017cycy odbywa\u0142y si\u0119 Warsztaty Regionalne „Remusowa Kara 2007”. S\u0105 one kontynuacj\u0105 zainicjowanego w minionym roku przedsi\u0119wzi\u0119cia, maj\u0105cego na celu rozbudzenie zainteresowania m\u0142odzie\u017cy j\u0119zykiem, kultur\u0105 i programem kaszubskiego ruchu etniczno-regionalnego. Zgodnie z za\u0142o\u017ceniami, osoby bior\u0105ce w nich udzia\u0142 mia\u0142y otrzyma\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania i zg\u0142\u0119bienia, wsp\u00f3lnie ze swoimi r\u00f3wie\u015bnikami, specyfiki Kaszub oraz wymiany pogl\u0105d\u00f3w na temat kierunk\u00f3w przemian zachodz\u0105cych w tym regionie. W wie\u017cyckich warsztatach udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o 30 uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 \u015brednich i student\u00f3w, kt\u00f3rzy wy\u0142onieni zostali w drodze kwalifikacji. Przy doborze uczestnik\u00f3w warsztat\u00f3w pod uwag\u0119 brano ich dotychczasow\u0105 aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n
21. Kow.<\/i>, Sp\u0142yw Remusa<\/b><\/p>\n
XXII Kaszubski Sp\u0142yw Kajakowy „\u015aladami Remusa” (7-15 lipca br.) przebiega\u0107 b\u0119dzie Zbrzyc\u0105 i \u015brodkow\u0105 Brd\u0105 z Somin do Woziwody. Szczeg\u00f3\u0142y o przedsi\u0119wzi\u0119ciu podane zosta\u0142y w numerze 4 „Pomeranii”, w tym powtarzamy informacje organizacyjne.
\nWpisowe normalne wynosi 250 z\u0142, zni\u017ckowe – 200 z\u0142 (w tym 22 % VAT). Op\u0142aty te pokrywaj\u0105 m.in. ubezpieczenia os\u00f3b, codzienne posi\u0142ki, przewozy baga\u017cy mi\u0119dzy biwakami, op\u0142aty za biwakowania i koszty imprez kulturalnych. Zni\u017cka przys\u0142uguje cz\u0142onkom ZKP, KT „Wano\u017cnik” i SK „Wodniak”, z op\u0142aconymi sk\u0142adkami cz\u0142onkowskimi do 2007 r., studentom i uczniom. Zni\u017cka nie obejmuje os\u00f3b z zagranicy. Wpisowe mo\u017ce zosta\u0107 zwr\u00f3cone po pisemnej rezygnacji z udzia\u0142u w sp\u0142ywie dokonanej do 4 VII.<\/p>\n
22. Andrzej Grzyb<\/i>, Skacz\u0105c po tematach (felieton)<\/b><\/p>\n
23. Jaromir Schroeder<\/i>, Zmierzch teatralnej biesiady?<\/b><\/p>\n
„Wyobra\u017ania, zawsze przestrzenna, wskazuje na p\u00f3\u0142noc, po\u0142udnie, wsch\u00f3d i zach\u00f3d od pewnego centralnego, uprzywilejowanego miejsca, kt\u00f3rym jest przypuszczalnie wioska naszego dzieci\u0144stwa…” – powiada\u0142 Czes\u0142aw Milosz.
\nDlaczego tutaj w\u0142a\u015bnie si\u0119 to zdarza\u0142o? Kt\u00f3r\u0119dy prowadz\u0105 drogi, paj\u0119czyna dr\u00f3g i bezdro\u017cy, kt\u00f3re przywiod\u0142y do tego miejsca tak wiele niecodziennych zdarze\u0144? Na te i inne pytania dotycz\u0105ce historii Biesiady Teatralnej w Parchowie oraz projekt\u00f3w z niej zrodzonych odpowiedzi mo\u017ce by\u0107 wiele. Z pewno\u015bci\u0105 jednak \u017cadna z nich nie da pe\u0142nego obrazu tego zjawiska.
\nNa temat Biesiady Teatralnej powsta\u0142y prace licencjackie, opracowania opisowe i badawcze student\u00f3w uczelni z Gda\u0144ska, S\u0142upska, Poznania, Szczecina czy Warszawy. Zrealizowano te\u017c materia\u0142y filmowe, radiowe, pisano w wielu gazetach i czasopismach lokalnych, regionalnych, og\u00f3lnopolskich i zagranicznych. Czy jednak uda\u0142o si\u0119 tam odkry\u0107 istot\u0119 tych zdarze\u0144? Autorzy wi\u0119kszo\u015bci tych materia\u0142\u00f3w do\u0142o\u017cyli wielu stara\u0144, \u017ceby tak si\u0119 sta\u0142o. Ale s\u0105dz\u0119, \u017ce pewna tajemnica do dzi\u015b nie zosta\u0142a odkryta. I mo\u017ce tak lepiej, mo\u017ce lepiej jej nie docieka\u0107… Niech tak ju\u017c pozostanie.<\/p>\n
25. Kazimierz Ostrowski<\/i>, Niebieski zakazany (felieton)<\/b><\/p>\n
26. Magdalena I. Sacha<\/i>, Albrecht hr. von Krockow (1913-2007)<\/b><\/p>\n
Przed wyjazdem do szpitala uporz\u0105dkowa\u0142 biurko w swoim domu w Föhren, na wierzchu zostawiaj\u0105c notes z adresami przyjaci\u00f3\u0142 na Kaszubach oraz kartk\u0119 z w\u0142asnor\u0119czn\u0105 notatk\u0105: „Albrecht Otto Ernst Graf von Krockow, 2.09.1913-?, motto ze chrztu: »S\u0105 rzeczy, kt\u00f3re si\u0119 czyni, i s\u0105 rzeczy, kt\u00f3rych si\u0119 nie robi. «” T\u0119 kartk\u0119 znajdzie jego syn Ulrich, ju\u017c po jego odej\u015bciu, 28 marca 2007 roku.
\nAlbrecht, trzeci syn Heddy i Döringa urodzi\u0142 si\u0119 w maj\u0105tku swoich rodzic\u00f3w w Krokowej. W miejscowo\u015bci tej uko\u0144czy\u0142 polsk\u0105 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105, za\u015b w Sopocie niemieckie gimnazjum. Potem studiowa\u0142 w Heidelbergu. Od dziecka zafascynowany prac\u0105 na roli, wprawia\u0142 si\u0119 w zarz\u0105dzaniu maj\u0105tkiem dziadk\u00f3w von Below\u00f3w, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142o Rzucewo ze wspania\u0142ym, neogotyckim pa\u0142acem oraz S\u0142awut\u00f3wko z uroczym zameczkiem my\u015bliwskim.<\/p>\n
27. Jacek Tylicki<\/i>, Aspekty obyczajowe i naukowe w rysunkach i miniaturach artyst\u00f3w gda\u0144skich XVI i XVII wieku<\/b><\/p>\n
35. Jerzy D\u0105browa-Januszewski<\/i>, Polski wywiad na mi\u0119dzywojennym Pomorzu (felieton)<\/b><\/p>\n
Niemcy w propagandzie okresu mi\u0119dzywojennego, w momentach szczeg\u00f3lnej hipokryzji, nazywali pomorsk\u0105 granic\u0119 „krwawi\u0105c\u0105”, bo „n\u0119kan\u0105 przez Polak\u00f3w”. Kaszubi z po\u0142o\u017conych przy niej miejscowo\u015bci m\u00f3wili natomiast o „wersalskiej krzywdzie”. Bo w wielu przydzielonych Rzeszy wsiach, np. na ziemi bytowskiej, stanowili oni wi\u0119kszo\u015b\u0107, cho\u0107 sporo z nich zmieni\u0142o wyznanie na ewangelickie. Bez pytania uznano ich za Niemc\u00f3w, pokrzykiwano o bezprawnych gestach „rewizjonistycznych Polak\u00f3w i Kaszub\u00f3w” i o „przelewanej niemieckiej krwi”. Swoje „odwieczne prawa” do tych teren\u00f3w g\u0142osi\u0142y kombatanckie boj\u00f3wki Stahlhelmu (Stalowy He\u0142m), podpalaj\u0105c wiejskie \u015bwietlice, niszcz\u0105c inne miejsca spotka\u0144 organizuj\u0105cej si\u0119 ludno\u015bci kaszubskiej. Ci, kt\u00f3rym bliska by\u0142a polsko\u015b\u0107 domagali si\u0119 w\u0142asnych szk\u00f3\u0142. Po 1929 r. cztery takie utworzono przy wsparciu Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech.<\/p>\n
36. Grzegorz Gola<\/i>, Tuga – zapomniany szlak wodny<\/b><\/p>\n
38. Zbigniew Jankowski<\/i>, Reminescencje (1)<\/b><\/p>\n
Ju\u017c nie dziwi\u0119 si\u0119 ludziom, kt\u00f3rzy \u017cyli na pograniczu kilku dziejowych okres\u00f3w, na przestrzeni XIX i XX wieku. Ich my\u015blenie dopiero musia\u0142o by\u0107 rozdarte i pe\u0142ne zdumienia… Je\u017celi ja, rocznik po\u0142owy XX wieku, nie wiem jak reagowa\u0107 na szybko zachodz\u0105ce w trakcie mego \u017cycia zmiany – a mia\u0142em tylko PRL, III RP i teraz mam Alternatywy IV – to jak reagowali ludzie, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 nie w Polsce (by\u0142a pod zaborami), a prze\u017cyli pierwsz\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 (Kaszubi w pruskich mundurach), odzyskali na lat dwadzie\u015bcia kilka niepodleg\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej \u017car\u0142y si\u0119 w Sejmie stronnictwa czy ugrupowania, kt\u00f3rzy poznali osobowo\u015b\u0107 Marsza\u0142ka, prze\u017cyli drug\u0105 wojn\u0119 (Kaszubi w niemieckich mundurach) i, nie daj Bo\u017ce (a niekt\u00f3rym by\u0142o to dane), do\u017cyli \u015bwiat\u0142a S\u0142o\u0144ca ze wschodu?
\nDziwnym zbiegiem okoliczno\u015bci jestestwo moje, po powrocie z pielgrzymki Kaszub\u00f3w do Ziemi \u015awi\u0119tej w 2000 roku, zapragn\u0119\u0142o napisania wiersza. Po kilku tygodniach powsta\u0142a „Prôwda” („Prawda”). „I tak to si\u0119 zacz\u0119\u0142o…”<\/p>\n
39. Maria Roszak<\/i>, Szczan\u015bcie<\/b><\/p>\n
Ide se bez wie\u015b abo bez miasto i ino widza take nadursza\u0142e munie. Dziwia sia: wojny nima, huragan nié przelejta\u0142, powodzi ty\u017c nié pamniantam w ostatnim mniasi\u00f3ncu. A \u00f3ni czaczniej\u00f3m i czaczniej\u00f3m, non stop jakby ich co barzo ciupia\u0142o, wszystko ciangam take zabucza\u0142e! Jakby bo\u017ce rany bez ca\u0142y rok derowali.
\nA przecie sia darzy, nié wjidzita? Co to za mankolije? S\u0142oneczko sia \u0142asi do nas, \u0142uczek spode ziamni sia karaska, na kulisach zajki klaprotaj\u00f3m se i robi\u00f3m zajancze kipki – opa\u0142ki. Wszytke zwierz\u00f3ntka ge\u0142chaj\u00f3m sia, a ludziska ciangam ino gneraj\u00f3m. I to ka\u017cden jedan: m\u0142ody i stary, wyglandny i oblader, zgrabny i niweka, mlekarz i szprach, puklaty i prosty, \u0142ysy i kudl\u00f3n, puca i glizdra! Co wy za morty, ludziska, mata, \u017ce ino non stop zjadowieni \u0142azita i zmarachowani jak take zdechl\u00f3ny zawdy?<\/p>\n
40. (am)<\/i>, 50 lat Akademii Muzycznej w Gda\u0144sku<\/b><\/p>\n
42. Lektury<\/b><\/p>\n
44. Klëka<\/b><\/p>\n
50. Kow.<\/i>, Informator regionalny<\/b><\/p>\n
52. R\u00f3mk Drze\u017cd\u017c\u00f3nk<\/i>, Tradicjô, cywilizacëjô a globalizacëjô (felieton) <\/b><\/p>\n
Nie wiém jak terô w szkò\u0142ach je, ale jak jô bé\u0142 ùnuzl\u00f3nym szkòlôkã, to szk\u00f3lnô czasã sã naju tak pita\u0142a:
\n– Jak wa mëszlita, dze sã lepi \u017cëje: w miesce czë na wsë?
\nMë sedzelë ùrzas\u0142i w nëch cwiardëch, drzewianëch \u0142ôwkach a g\u0142\u00f3wkòwalë, co bë n\u00f3 to filozoficzné pëtanié òdrzec. Jeden na drëd\u017cégò pòdzérô\u0142, szk\u00f3lnô grozno sã na naju zdrza ë linia\u0142k\u0105 w òtemk\u0142\u0105 rãkã bij\u0105cë do mëszleniô rëchlë\u0142a. W kù\u0144cu chtos rzek\u0142, \u017ce w na wsë mùszi bëc fejn, bò më doch na wsë \u017cëjemë. Jinszi gôdô\u0142, \u017ce më tu m\u00f3më kùrë, kaczczi, psë ë kòtë, lasë, \u0142\u0105czi ë kwiôtczi. Zôs syn bògatégò gbùra cwierdzë\u0142, \u017ce w miesce bë nie sz\u0142o swini\u00f3w chòwac, bò bë sã na balk\u00f3nie nie zmieszczë\u0142ë, a më, wiesczi, m\u00f3më swié\u017cé miãso prosto z chléwa. Prôwda: swié\u017cé mlékò, swié\u017cé jaje, swié\u017c\u0105 ògrodowiznã, swié\u017cé brzadë, swié\u017ci, chòc krowim a swinim pùrtanim zasmiard\u0142i, lëft m\u00f3më – krzikalë më jeden bez drëd\u017cégò.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pomerania V 2007 2. Listy Gmina Luzino chce cokolwiek zmieni\u0107 sw\u00f3j herb. Janusz Kowalski zakwestionowa\u0142 w „Pomeranii” (nr 3\/2007, s. 3) to, \u017ce w\u0142adze gminy zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 w tej sprawie do ministerialnej, wi\u0119c de facto warszawskiej, Komisji Heraldycznej. W tym … \u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c