Na podstawie:
\nTom 39 Dzie\u0142 wszystkich<\/i> Oskara Kolberga pt. Pomorze<\/i>, s. 290-296.<\/p>\n
[zebra\u0142]
\nOskar Kolberg<\/p>\n
J\u0119zyk [kaszubski]<\/b><\/p>\n
Z rekopis\u00f3w opracowali<\/p>\n
Jerzy K\u0105dzio\u0142ka, Danuta Pawlakowa<\/b><\/p>\n
Redakcja tekst\u00f3w gwarowych
\nMonika Gruchmanowa, Zygmunt Zag\u00f3rski<\/b><\/p>\n
Redaktor
\nJ\u00f3zef Burszta<\/b><\/p>\n
Komitet redakcyjny Dzi\u015b kiedy lingwistyka, czy, jak niekt\u00f3rzy chc\u0105, filologia \u0142askawszym spojrza\u0142a okiem na gwary ludowe i przypu\u015bci\u0142a je do sp\u00f3lnej biesiady j\u0119zykowej ze swym spanoszonym bratem, jezykiem ksi\u0105\u017ckowym, nie od rzeczy mo\u017ce b\u0119dzie powiedzie\u0107 s\u0142\u00f3w kilka o podrzeczu kaszubskim, o kt\u00f3rym nasza publiczno\u015b\u0107 nic nie wie albo bardzo ma\u0142o, i o tym nawet, co wie ma poj\u0119cia spaczone. Chc\u0105c przeto je\u015bli nie rozszerzy\u0107, to przynajmniej sprostowa\u0107 poj\u0119cia o podrzeczu kaszubskim, postanowi\u0142em przedstawi\u0107 g\u0142\u00f3wniejsze cechy wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce je od j\u0119zyka ksi\u0105\u017ckowego. Wielu ju\u017c przede mn\u0105 podejmowa\u0142o g\u0142os w tym przedmiocie, jak p. prof. Pap\u0142o\u0144ski w Listach z zagranicy<\/i> w „Gazecie Warszawskiej” (rok 1856 i 1860), \u015bp. Zmorski w „Tygodniku Ilustrowanym” (Warsz., 1861), p. F. M. S[obieszcza\u0144ski] w Encyklopedii powszechnej<\/i> w artykule o Kaszubach; w „Magazynie Powszechnym” (Warsz., 1840) artyku\u0142 p. Preussa, przet\u0142umaczony z rosyjskiego; „Bibliot. Warszawska” r. 1850-51 przez K. W. W[\u00f3jcickiego]; tudzie\u017c ma\u0142e broszury wydawane przez p. dr. Cejnow\u0119 i kilka drobnych wiadomo\u015bci rozrzuconych po r\u00f3\u017cnych pismach czasowych. Wszystko, co jest napisane w polskim j\u0119zyku o Kaszubach, w\u0142a\u015bciwie odnosi si\u0119 do ich historii, zwyczaj\u00f3w, obyczaj\u00f3w, geografii; j\u0119zykowy po\u015bwi\u0119cono zaledwie kilka wyraz\u00f3w, co, zdaniem moim, stanowi ujemn\u0105 stron\u0119 naszych wiadomo\u015bci o Kaszubach.<\/p>\n Nestor (pierwszy latopisarz ruski, zakonnik Peczerskiej \u0141awry), dzieje i j\u0119zyk dosadnie przekonywaj\u0105, \u017ce na przestrzeni rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 od \u0141aby do Buga i dalej, od Ba\u0142tyku do Karpat, mieszka\u0142o i mieszka jedno plemi\u0119, i to plemi\u0119 lechickie (na t\u0119 nazw\u0119 zgadzaj\u0105 si\u0119 uczeni nasi i obcy), wyst\u0119puj\u0105ce na widowni dziejowej pod r\u00f3\u017cnymi nazwami, u\u017cywaj\u0105cej jednej i tej samej mowy (o czym \u015bwiadcz\u0105 zabytki j\u0119zykowe), z wyj\u0105tkiem ma\u0142ych, nic prawie nie znacz\u0105cych r\u00f3\u017cnic. Z tych licznych pokole\u0144 wiele ju\u017c wygin\u0119\u0142o w walce z germa\u0144skim elementem, niekt\u00f3re jeszcze dot\u0105d dogorywaj\u0105. Do pierwszych nale\u017c\u0105 polabscy i ba\u0142tyccy S\u0142owianie, do drugich \u0141u\u017cyczanie, Kaszubi. Podrzecze kaszubskie niegdy\u015b obejmowa\u0142o daleko wi\u0119ksze obszary ni\u017c dzisiaj; obecnie zosta\u0142o ono zaci\u015bni\u0119te w obr\u0119bie kilku powiat\u00f3w, gdzie pomimo tylu burz dziejowych, dzi\u0119ki b\u0142otnistym okolicom i nieurodzajno\u015bci gleby zdo\u0142a\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107. Granica tej ocala\u0142ej ziemi od nap\u0142ywu germa\u0144szczyzny zaczyna si\u0119 na p\u00f3\u0142noc Gda\u0144ska, od Kaca (Katz), ci\u0105gnie si\u0119 na po\u0142udnio-zach\u00f3d do Ko\u015bcierzyna (Behrendt), gdzie podrzecze kaszubskie zlewa si\u0119 z gwar\u0105 wielkopolsk\u0105; st\u0105d podchodzi prawie do samych Chojnic (Konitz), przy kt\u00f3rym to mie\u015bcie granica skr\u0119ca si\u0119 na p\u00f3\u0142noc do Pomorza, przebiega powiat bytowski (Bütow) do L\u0119borka (Lauenburg), sk\u0105d pod\u0105\u017ca na zach\u00f3d do Gardzi\u0144skiego Jeziora; z tego miejsca granica p\u00f3\u0142nocna idzie przez ba\u0142tyckie pobrze\u017ce do Kaca. Mieszka\u0144cy tak okre\u015blonej przestrzeni nazywaj\u0105 siebie Kaszebami, Kabatkami, S\u0142owi\u0144cami; liczba ich dochodzi do 200 000 (?); dr Pful, znakomity g\u00f3rno\u0142u\u017cycki filolog i poeta, liczy ich tylko 5000 (!!). Religi\u0119 w og\u00f3le wyznaj\u0105 ewangelick\u0105, a w ma\u0142ej tylko cz\u0119\u015bci, zw\u0142aszcza na po\u0142udniu, katolick\u0105. Wszycy doskonale rozumiej\u0105 nasz j\u0119zyk, kt\u00f3ry nazywaj\u0105 \u015bwi\u0119tym; w tym bowiem j\u0119zyku przemawia do nich kap\u0142an, w tym j\u0119zyku modl\u0105 si\u0119. Twierdzenie przeto Preussa, \u017ce „i dzi\u015b Kaszubi ma\u0142o rozumiej\u0105 j\u0119zyk polski”, jest bezzasadne, bo na niczym nie oparte. Ch\u0119tnie rozmawiaj\u0105 po polsku, widz\u0105 bowiem w tym rodzaj wy\u017cszo\u015bci umys\u0142owej. Nas nazywaj\u0105 P\u00f3láchami.<\/p>\n G\u0142\u00f3wniejsze r\u00f3\u017cnice j\u0119zykowe s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce (z okolic Oliwy, Copot\u00f3w, Kacu itd.):<\/p>\n 1. A<\/i> pochylone, kt\u00f3re jest cech\u0105 polszczyzny. A<\/i> pochylone znajdujemy w umar\u0142ym narzeczu po\u0142abskim, gdzie przesz\u0142o na o<\/i>.<\/p>\n 2. Wymiawianie nos\u00f3wek \u0105<\/i>, \u0119<\/i> jest bardzo rozmaite, jak i u nas rozmaicie w ustach ludu s\u0142ysze\u0107 si\u0119 daje: an<\/i>, en<\/i>, on<\/i>, un<\/i>, in<\/i>, np. band\u0119<\/i> b\u0119d\u0119; piantna\u015bcie<\/i> pi\u0119tna\u015bcie; dumb<\/i> d\u0105b; pinc<\/i> pi\u0119\u0107. O tym, \u017ce w staropolskim j\u0119zyku istnia\u0142o tyle nos\u00f3wek, ile samog\u0142osek, mozna znale\u017a\u0107 dowody w bardzo szacownej rozprawie p. Baudouina: O driewnie polskom jazykie do XIV stoletija<\/i>.<\/p>\n 3. O<\/i> po gard\u0142owych sp\u00f3\u0142g\u0142oskach wymawia si\u0119 jak ŭe<\/i>, np. kŭesce\u0142<\/i> ko\u015bci\u00f3\u0142; gŭera<\/i> g\u00f3ra; kŭesz<\/i> kosz; chocia\u017c i w innych razach o<\/i> ma podobne brzmienie.<\/p>\n 4. \u03a5<\/i> i i<\/i> przechodz\u0105 w e<\/i> jak u Hanak\u00f3w, np. be\u0142<\/i> by\u0142; reba<\/i> ryba. Podobna zamiania, zwana stopniowaniem, istnieje w polskim j\u0119zyku r\u00f3wnie\u017c jak w dolno\u0142u\u017cyckim. Prof. Suchecki zowie to kaszubizmem.<\/p>\n 5. W mianowniku l. pojedynczej i w dope\u0142niaczu l. mnogiej nie wstawia sie samog\u0142oska e<\/i>, np. kwietk<\/i> kwiatek, listk<\/i> listek, paznok\u0107<\/i> paznokie\u0107. Podobnie\u017c i w j\u0119zykach \u0142u\u017cyckich.<\/p>\n 6. Wyraz zaczynaj\u0105cy si\u0119 od samog\u0142oski przybiera nasuwki w<\/i>, j<\/i>, h<\/i>, co jest cech\u0105 szczeg\u00f3lniejsz\u0105 j\u0119zyk\u00f3w zachodnios\u0142owia\u0144skich.<\/p>\n 7. U\u017cywanie form nie\u015bci\u0105gni\u0119tych w spojeniu s\u0142\u00f3w, jak w j\u0119zykach staropolskim i ruskim: gadaj\u0119<\/i>, znaj\u0119<\/i>, graj\u0119<\/i>.<\/p>\n 8. G<\/i> w dope\u0142niaczu l. pojed. w przymiotnikach, zaimkach i liczebnikach, podobnie jak w wielkoruskim, przechodzi w w<\/i>, kt\u00f3re w miar\u0119, jak si\u0119 przybli\u017ca do granicy gwary wielkopolskiej, przechodzi w h<\/i>. G<\/i> na p\u00f3\u0142nocy zupe\u0142nie si\u0119 nawet opuszcza, np. debréo<\/i>, dobréwo<\/i>, dobrého<\/i>, dobrego<\/i>.<\/p>\n 9. Cz\u0119sto nasze j<\/i> wymienia si\u0119 na w<\/i>, np. wedwab’<\/i> jedwab’, wieszczerka<\/i> jaszczurka, wiesie\u0144<\/i> jesie\u0144 – co znajdujemy i w gwarach \u0142u\u017cyckich. W polskich gwarach spotykamy wymian\u0119 odwrotn\u0105, np. játr<\/i> zam. wiatr, jilk<\/i> zam. wilk.<\/p>\n 10. W s\u0142owie ji\u015b\u0107<\/i> j<\/i> wymienia si\u0119 na \u0144<\/i>, co ma miejsce w polskim i innych s\u0142owia\u0144skich, np. po\u0144d\u0119<\/i>, prze\u0144d\u0119<\/i>, pols. \u015bniéd\u017a<\/i> zam. sjed\u017a, zni\u015b\u0107<\/i> zam. zji\u015b\u0107, zéj\u015b\u0107.<\/p>\n 11. K<\/i> wymienia sie na ch<\/i>, np. chtery<\/i> kt\u00f3ry, chto<\/i> kto, P\u00f3lách<\/i> Polak.<\/p>\n 12. Nie zna pieszczonych mi\u0119kkich d\u017a<\/i>, \u0107<\/i>, \u017a<\/i> i zast\u0119puje je przez dz<\/i>, c<\/i>, z<\/i>, np. nic<\/i> ni\u0107, dze\u0144<\/i> dzie\u0144, zyma<\/i> zima.<\/p>\n 13. \u0141<\/i> wymawia si\u0119 jak nasze \u0142<\/i> albo jak czeskie l<\/i>, albo ruskie i \u0142u\u017cyckie w<\/i>, albo jak bia\u0142oruskie u<\/i>.<\/p>\n 14. Dope\u0142n. l. mnog. rzeczownik\u00f3w wszystkich rodzaj\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 na \u00f3w<\/i> jak w \u0142u\u017cyckich. W epoce, z kt\u00f3rej nas nie dosz\u0142y \u017cadne pomniki pi\u015bmienne, ten\u017ce sk\u0142onnik ko\u0144czy\u0142 si\u0119 na ow<\/i>, co stwierdza gramatyka por\u00f3wnawcza i sam nasz jezyk, gdy\u017c po usuni\u0119ciu tego zako\u0144czenia w dope\u0142n. l. mnog. rodz. \u017ce\u0144s. i nijak. nast\u0105pi\u0142o pochylenie samog\u0142oski.<\/p>\n 15. Zg\u0142oska ra<\/i>, gdy na ni\u0105 pada przyg\u0142os (akcent), przechodzi w re<\/i>, np. rek<\/i> rak, remi\u0119<\/i> rami\u0119.<\/p>\n 16. W czasie przesz\u0142ym cecha czasowa wraz z zako\u0144czeniem rodzajowym cz\u0119sto odpada.<\/p>\n 17. Naszemu ro<\/i> r\u00f3wnemu ruskiemu oro<\/i> odpowiada kaszubskie ar<\/i>, np. parg<\/i> poroh, pr\u00f3g<\/i>, warna<\/i> worona, wrona, sarka<\/i> soroka, sroka itd. Podobna przek\u0142adnia ma miejsce w j\u0119zyku bu\u0142garskim i umar\u0142ym po\u0142abskim.<\/p>\n 18. Zachowa\u0142a si\u0119 liczba podw\u00f3jna.<\/p>\n 19. Stopie\u0144 najwy\u017cszy formuje sie dodaj\u0105c dop wy\u017cszego na<\/i>, u nas naj<\/i>. Staropolskie na<\/i> powsta\u0142e z nad<\/i>, kt\u00f3r\u0105 to form\u0119 znajdujemy u Bazylika. Wymiana d<\/i> na j<\/i> nie jest rzadkim zjawiskiem w dziedzinie naszego j\u0119zyka. W\u0142asno\u015b\u0107 t\u0119 przypisuje si\u0119 d\u0105\u017cno\u015bci j\u0119zyka polskiego w szczeg\u00f3lno\u015bci, a lechickich w og\u00f3lno\u015bci, do postjotacji, np. pols. dzisiaj<\/i>, wczoraj<\/i>, obaj<\/i>, ojciec<\/i>, p\u0142ájca<\/i> itd., \u0142u\u017cyc. nanaj<\/i> (ojcowie), sejdzi\u015b<\/i>, chojdzi\u015b<\/i>. Nasze dz<\/i> w narzeczach serbskich wymienia sie na j<\/i>.<\/p>\n 20. G<\/i> w sk\u0142anianiu (przypadkowaniu) mi\u0119kczy sie na z<\/i>, np. noga<\/i> – noze<\/i>.<\/p>\n 21. Narz\u0119dnik l. pojed. rzeczownik\u00f3w m\u0119skich i nijakich ko\u0144czy si\u0119 na e<\/i>. Nasz j\u0119zykoznawca, Malinowski, w swej Gramatyce<\/i> przytacza jeden przyk\u0142ad podobnego zako\u0144czenia w wyrazie raz\u0105<\/i> zamiast razem<\/i>.<\/p>\n 22. W przymiotnikach na ski<\/i> brzmi niekiedy k<\/i> jak t<\/i>, np. kaszebsti<\/i>, s\u0142owinsti<\/i>.<\/p>\n 23. Naszemu pog\u0142osowi tw\u00f3rczemu sko<\/i> odpowiada szcze<\/i>, co i u nas by\u0142o ongi panuj\u0105cym, np. cerkwiszcze<\/i> cmentarz, bojowiszcze<\/i> pobojowisko.<\/p>\n 24. Mi\u0119dzy z<\/i> a r<\/i> i z<\/i> a zr<\/i> wstawia si\u0119 d<\/i>, g<\/i>, np. wobe\u017adrza\u0142<\/i> zam. staropols. obe\u017arza\u0142, zdrzeby<\/i> (drzazgi) zam. zr\u0119by, zgrzebak<\/i> zam. \u017arzebak. W j\u0119zyku polskim znajdujemy podobn\u0105 wsuwk\u0119 i nasuwk\u0119: zdj\u0105\u0107<\/i> zam. zj\u0105\u0107<\/i>, zdradzi\u0107<\/i> zam. zradzi\u0107, Sowizdrza\u0142<\/i> zam. Sowizrza\u0142, duma\u0107<\/i> zam. uma\u0107, dufa\u0107<\/i> zam. ufa\u0107 itd.<\/p>\n 25. Pierwsza osoba l. mnog. w spojeniu s\u0142\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 na m<\/i> jak w j\u0119zyku rosyjskim.<\/p>\n 26. K<\/i> w wyrazie wielki przesz\u0142o w g<\/i>: wielgi<\/i>, jak w \u0142u\u017cyckich gwarach i polskich. Raz nawet zdarzy\u0142o mi si\u0119 przymiotnik ten spotka\u0107 w poezji Lenartowicza:<\/p>\n „Nad drog\u0105 z dala karczma dla go\u015bci, 27. W<\/i> w wyrazie r\u00f3wny<\/i> wymieni\u0142o si\u0119 na m<\/i>, co si\u0119 prztrafia niekiedy i u Bu\u0142gar\u00f3w. W Katechizmie<\/i> Pontana: procym<\/i> zam. procyw<\/i> przeciw.<\/p>\n 28. Formy: kam<\/i>, krzem<\/i>, a kt\u00f3re powsta\u0142y ze staros\u0142owia\u0144skich: kamy<\/i>, krémy<\/i> przez zesuwk\u0119 y<\/i>. Nasze: kamie\u0144<\/i>, krzemie\u0144<\/i> s\u0105 formami pierwotnymi.<\/p>\n 29. Czas przesz\u0142y jest jeszcze nie \u015bci\u0105gni\u0119ty jak w staropolskim, czeskim i \u0142u\u017cyckim, np. jem umie\u0142<\/i> umia\u0142em.<\/p>\n 30. Szczeg\u00f3lniejsz\u0105 uwag\u0119 zwraca na si\u0119 s\u0142owo by\u0107<\/i> w odmianie czasu przysz\u0142ego, w kt\u00f3rym ma zupe\u0142ne podobie\u0144stwo do s\u0142owi\u0144skiego (w Ilirii): bom<\/i>, bosz<\/i>, bo<\/i>, boma<\/i>, bota<\/i>, bome<\/i>, boce<\/i>, bo<\/i>. Jest jeszcze inna odmiana s\u0142owa by\u0107<\/i> w tym czasie: md\u0119<\/i>, mdesz<\/i>, mdze<\/i> itd.<\/p>\n 31. Przyg\u0142os (akcent), jak w reszcie j\u0119zyk\u00f3w lechickich, pada na trzeciej od ko\u0144ca. Do g\u0142\u00f3wnych cech rozr\u00f3\u017cniaj\u0105cych ga\u0142\u0105\u017a S\u0142owian zachodnich od wschodnich mo\u017cna zaliczy\u0107 przyg\u0142os, kt\u00f3ry u pierwszych jest sta\u0142y na przedostatniej<\/i>, jak u Polak\u00f3w, lub na pierwszej<\/i>, jak w \u0141u\u017cyczan i Czech\u00f3w; u drugich jest ruchomy.<\/p>\n 32. Pod wzgl\u0119dem s\u0142ownikarskim podrzecze kaszubskie przedstawia nieco wyraz\u00f3w niemieckich, o kt\u00f3rych przemilczam; nieco wyraz\u00f3w b\u0119d\u0105cych ju\u017c dzi\u015b w j\u0119zyku ksi\u0105\u017ckowym archaizmami (a kt\u00f3re powinny nam by\u0107 wiadome); i nieco sobie w\u0142a\u015bciwych, jak np.<\/p>\n Na zako\u0144czenie powiem s\u0142\u00f3w kilka o „mrzonce” p. dra Cejnowy, tj. o (niby) pi\u015bmiennictwie kaszubskim. Posiada ono zaledwie kilka ksi\u0105\u017ceczek, kt\u00f3re nie przedstawiaj\u0105 \u017cadnego interesu ani pod wzgl\u0119dem tre\u015bci, ani pod wzgl\u0119dem formy i mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 li tylko jako zbiorek powiatowszczyzn do przysz\u0142ego S\u0142ownika j\u0119zyka polskiego<\/i>. Najdawniejszymi zabytkami s\u0105 dwa pomniki spisane w tym podrzeczu, kt\u00f3re odkry\u0142 W. A. Maciejowski; pierwszy jest urywkiem religijnej tre\u015bci, drugi pochodzi z r. 1582; jest to przek\u0142ad jednej \u0142aci\u0144skiej mowy Krzysztofa Warszewickiego przez Lubelskiego. Wed\u0142ug \u015bwiadectwa Preussa ma si\u0119 znajdowa\u0107 w bibliotece berli\u0144skiej ma\u0142y zbiorek wyraz\u00f3w i Ojcze nasz<\/i> w podrzeczu kaszubskim. Pierwsza ksi\u0105\u017ceczka drukiem og\u0142oszon\u0105 by\u0142 katechizm Micha\u0142a Pontana r. 1643, kt\u00f3ry mia\u0142 kilka wyda\u0144. Z pierwszego wydania nie pozosta\u0142 ani jeden egzemplarz (m\u00f3wi ten\u017ce Preuss); ostatniego dokona\u0142 Mrongowiusz; pr\u00f3cz kilku wyraz\u00f3w i zwrot\u00f3w niezwyczajnych w niczym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni ono od polskiego. W nowszych czasach stara\u0142 si\u0119 tam rozbudzi\u0107 \u017cycie umys\u0142owe dr Florian Cejnowa i w tym celu wyda\u0142 kilka ksi\u0105\u017ceczek rozmaitej tre\u015bci. Prace jego nie znalaz\u0142y i zapewne nie znajd\u0105 na\u015bladowc\u00f3w. Opr\u00f3cz tego kilka razy by\u0142y zamieszczone w „Nadwi\u015blaninie” korespondencje po kaszubsku. Oto ju\u017c wszystko, co by\u0142o i jest napisane w tym narzeczu.<\/p>\n Z tego kr\u00f3tkiego przedstawienia czytelnik, spodziewam si\u0119, nabierze jakiego takiego wyobra\u017cenia o tak nazwanym kaszubskim j\u0119zyku.<\/p>\n 1<\/small><\/sup>Alfons Parczewski, Podrzecze kaszubskie, przyczynek do dialektologii polskiej<\/i>, „Gazeta Polska”, Warszawa 1874, nr 191.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Na podstawie: Tom 39 Dzie\u0142 wszystkich Oskara Kolberga pt. Pomorze, s. 290-296. [zebra\u0142] Oskar Kolberg J\u0119zyk [kaszubski] Z rekopis\u00f3w opracowali Jerzy K\u0105dzio\u0142ka, Danuta Pawlakowa Redakcja tekst\u00f3w gwarowych Monika Gruchmanowa, Zygmunt Zag\u00f3rski Redaktor J\u00f3zef Burszta Komitet redakcyjny Julian Krzy\u017canowski – przewodnicz\u0105cy, … \u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c
\nJulian Krzy\u017canowski<\/b> – przewodnicz\u0105cy, J\u00f3zef Burszta<\/b> – redaktor naczelny, cz\u0142onkowie: Kazimiera Zawistowicz-Adamska, Jan Czekanowski, Stefan Dybowski, Jozef Gajek, Czes\u0142aw Hernas, Helena Kapelu\u015b, Tadeusz Ochlewski, Anna Kutrzeba-Pojnarowa, Maria Znamierowska-Prüfferowa, Kazimierz Rusinek, Marian Sobieski, Maria Turczynowiczowa, Stanis\u0142aw Wilczek, Bogdan Zakrzewski<\/b><\/p>\nAlfons Parczewski<\/h2>\n
Podrzecze kaszubskie. Przyczynek do dialektologii polskiej1<\/small><\/sup><\/h1>\n
\nju\u017c si\u0119 obala z wielgiej staro\u015bci”.<\/small><\/p>\n\n
\n czuj\u0119<\/i><\/td>\n s\u0142ysz\u0119, ros.: czuju<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n charna<\/i><\/td>\n karm’, s\u0142owia\u0144skie: chrana<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n brzad<\/i><\/td>\n owoc;<\/td>\n<\/tr>\n \n grzebka<\/i><\/td>\n wzg\u00f3rek;<\/td>\n<\/tr>\n \n junc<\/i><\/td>\n byk, czeskie: junce<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n jotrok<\/i><\/td>\n syn; ten wyraz istnieje tak\u017ce w gwarach szl\u0105skich;<\/td>\n<\/tr>\n \n karbic<\/i><\/td>\n m\u00f3wi\u0107, litews.: ka\u0142bieti<\/i> (?);<\/td>\n<\/tr>\n \n klabocaw<\/i><\/td>\n bocian; mo\u017ce nasz bocian<\/i> powsta\u0142 przez zsuwk\u0119 kla<\/i>; pierwiastkiem klabocana<\/i> jest kleb<\/i> (sonare);<\/td>\n<\/tr>\n \n mourszczyna<\/i><\/td>\n p\u00f3\u0142noc; oryle m\u00f3wi\u0105: „wiatr od morza idzie”<\/i>, co znaczy, \u017ce wiatr jest zimny, p\u00f3\u0142nocny;<\/td>\n<\/tr>\n \n niebozas<\/i><\/td>\n \u015bwider, czes.: nebozes<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n niékara<\/i><\/td>\n \u0142otr;<\/td>\n<\/tr>\n \n odnand<\/i><\/td>\n st\u0105d, ros.: otniud’<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n ptach<\/i><\/td>\n ptak, ros.: ptacha<\/i>; od tego wyrazu urobi\u0142y si\u0119 nasze: ptaszek, ptaszyna, ptastwo;<\/td>\n<\/tr>\n \n ruchno<\/i><\/td>\n odzie\u017c, staros\u0142.: roucho<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n szczezule<\/i><\/td>\n \u0142uska, ros.: czeszuja<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n w\u0105sennica<\/i><\/td>\n g\u0105sienica, staros\u0142ow.: w\u0105sênica<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n zabec<\/i><\/td>\n zapomnie\u0107, ros.: zabyt’<\/i>;<\/td>\n<\/tr>\n \n \u017cdac<\/i><\/td>\n czeka\u0107, staros\u0142ow.: \u017cidati<\/i>.<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n