{"id":276,"date":"2008-11-27T22:24:48","date_gmt":"2008-11-27T22:24:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rastko.net\/rastko-ka\/?p=276"},"modified":"2009-02-19T18:23:48","modified_gmt":"2009-02-19T18:23:48","slug":"j-karnowski-scynanie-kani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=276","title":{"rendered":"J. Karnowski: Scynanie kani"},"content":{"rendered":"

Jan Karnowski<\/h2>\n

SCYNANIE KANI
\nwidowisko kaszëbscié<\/i>1<\/small><\/sup><\/h1>\n

OSOBË<\/h3>\n

Tuszkowsci Mëck
\nTuszkowskô Matka
\nOrganista
\nCitlôrz
\nR\u0119klôrz
\nSowyzdrzô\u0142<\/br>
\nSmetk
\nS\u0142u\u017cka
\nBorkowianie
\nGburë
\nDzéwcz\u0119ta
\nKnôpë<\/p>\n

<\/b><\/p>\n

Dzeje s\u0119 na rëmplacë w Tëszkach w 1920 r.<\/i><\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nKlëke w gminie obes\u0142o\u0142em
\nI tak waju zawo\u0142a\u0142ôm,
\nI s\u0119 uceszë\u0142a na tym bôlu.
\nNôpierw b\u0119dze scynanié kani,
\nTedë tu\u0144ce i muzëkowanié.
\nCzë je kania i té\u017c gr\u00f3nk?<\/p>\n

S\u0142u\u017cka:<\/b>
\nWszëtko sprawi\u0142 s\u0142u\u017cka J\u00f3nk.
\nKani\u0119 \u017cesma podstrzelili
\nNa Sm\u0119tkowym Bagnie;
\n\u0141aszczëwô je jak ciej jagni\u0119.<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nA gdze je miecz?<\/p>\n

S\u0142u\u017cka:<\/b>
\nTu je miecz w tyj pochwie mank,
\nWëczëszczë\u0142em go dëcht blank.<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nTym mieczem Mëck Tuszkowsci
\nKole Widnia Turk\u00f3w trzepô\u0142,
\nZa to jego kr\u00f3l Sobiesci
\nPotym po mucë poklepô\u0142.
\nA chto z waju chce bëc katem?
\nNicht s\u0119 nie rwie za tym?<\/p>\n

Sowyzdrzô\u0142:<\/b>
\nCiéj nicht nie chce, jô nim b\u0119n\u0119!
\nMnie to rzemios\u0142o je k\u0105sëczk znané.
\nPrzec\u0119 u kowôla ku\u0142em,
\nU szewca jô szëd\u0142em k\u0142u\u0142em,
\nU m\u0142ënôrza m\u0142o\u0142em,
\nKole pëtla spô\u0142em.
\nTerô, wéj, s\u0119 okupi\u0142em piôchem…
\nStô\u0142em s\u0119 u waju dobrym Gôchem…<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nZaczyn\u00f3më tëdë!<\/p>\n

Organista:<\/b>
\nTuszkowiôcë! Ku\u0144c je naju biédë,
\nBo ju Polsk\u0119 M\u00f3më za stodo\u0142\u0105.
\nMniemcë wz\u0119lë w gôrzce d… go\u0142\u0105…
\nChwilë tyj \u017cesma wëgl\u0105da\u0142a…
\nLata, od Micha\u0142a do Micha\u0142a…
\nWiar\u0119 w Polsk\u0119 ma durch mia\u0142a.
\nChocy ona k\u0105sk bë\u0142a zbutwia\u0142\u0105…
\nPolôkami ma s\u0119 wstéc pisa\u0142a…
\nI na wiecach rozdzéra\u0142a…
\nChocy z mowë naju chce chto szydzëc,
\nNicht s\u0119 diadë nie brëkuje wstydzëc.
\nJesz p\u00f3\u0142 roku chcëmë tedë dodac…
\nTéj ju po pozna\u0144sku b\u0119dzem gôdac…<\/p>\n

Wszëtcë:<\/b>
\nPrôwda!<\/p>\n

Organista:<\/b>
\nGus\u0142a, bôjcié, cip-ôpô\u0142cié,
\nJak ciéj nôderw\u00f3né sô\u0142cié
\nWërznijta tam précz na smiece,
\nTo nick nie pop\u0142ôcô w swiecie!
\nSpi\u0105cé wojsko w \u0141ësyj G\u00f3rze
\nNie obudz\u0105 \u017c\u00f3dné str\u00f3\u017ce…
\nAni zwonë gdzes zakl\u0119té…
\nNie wëléz\u0105 na to swi\u0119to…
\nPrécz, do Sm\u0119tka, pod kôrnianié,
\n\u017be më staryj Matci Tuszkowianie,
\nCo tam le\u017cy w tyj mod\u017cile!
\nTo je \u0142e\u017c, më polaszylë
\nZe Sobiescim po turecku
\nDow\u00f3d – szabla po Tuszkowscim Mëcku.
\nChto k\u0105sk swojsci nosy szczescé,
\nTen niech dzysô wszëtko zmiece,
\nOdrzeknie s\u0119 na tym swiece
\nTyj kaszëbscij staryj ch\u0119cë!…<\/p>\n

Wszëtcë:<\/b>
\nTo je prôwda!<\/p>\n

B\u00f3rkowianie:<\/b>
\n[przëprowadzaj\u0105 konie, abë je bez granic\u0119 do Niemiec sprzedac]:
\nPrzepuszczta nôs, dobry lëdze!
\nSpieszymë s\u0119 do granicznyj miedzë!<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nWier\u0119 hyccié Miemc\u00f3m prowadzyta,
\nZarobita niema\u0142égo myta…<\/p>\n

B\u00f3rkowianie:<\/b>
\nOst\u00f3n\u0119 tu po s\u0105sedzku,
\nTych puszcz dalyj, dobry Mëcku!
\n[B\u00f3rkowianie jid\u0105 précz]<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nTêro, brace, czë tam kace,
\nZabierz s\u0119 ju do scynaniô!
\nPrzë tyj kani postaw gr\u00f3nk –
\nCilka stôf\u00f3w fichu,
\nJa\u017c do strychu
\nWlyj do gr\u00f3nka.
\nK\u0142\u00f3dk\u0119 miodu
\nWez z ogrodu!
\nKr\u0119c m\u0105tewk\u0105,
\nTrz\u0119s konewk\u0105!
\nKubak\u00f3w p\u0119k,
\nOrzechowy rënk
\nCësnij mank!
\nA téj zetnij \u0142eb,
\nCzôrlin\u0119 zaklep…
\nN\u00f3m do wëpitku!…<\/p>\n

Sowyzdrzô\u0142:<\/b>
\nA të, kaniusësko,
\n\u017bes gëga\u0142a
\nRybcié nachwôta\u0142a
\nNa cudzym bagnisku,
\nTerô oddôsz krewci
\nDo mojej konewci
\nI w to swi\u0119to
\nB\u0119dzesz sc\u0119tô!
\nBo tuszkowsci sënë…
\nWëprôwiaj\u0105 chrzcënë…
\nChocy cel\u0119
\nSlôdë miele,
\nNigdë nie mdze m\u0142ynem…
\nI tym samym klinem
\nWszëtcë Tuszkowiôcë…
\nDiadë b\u0119d\u0105 patarôcë…
\n[Narôz jidze Tuszkowskô Matka]<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nCo to je? Rety!<\/p>\n

Wszëtcë:<\/b>
\nSk\u0105d ta baba? Wcale nie je znanô,
\nCzësto rizczochranô,
\nPrzedwiek jaci!
\nRuchna tacié starcié pami\u0119taj\u0105…
\nNiech Mëck bôczy…
\nBë nôs nie uroczy…<\/p>\n

Sowyzdrzô\u0142:<\/b>
\nWitôj, Tuszkowskô Mac,
\nTo s\u0105 twoji sënë, twojô brac!
\nOtworzë\u0142a s\u0119 mod\u017ci\u0142a
\nI të \u017ces s\u0119 obudzë\u0142a?
\nJaci cud?
\nSwiadectwo chcesz stawic…
\nI te chrzcënë b\u0142ogos\u0142awic?…<\/p>\n

Wszëtcë:<\/b>
\nZabôczônô Matka!?…
\nPrécz ta Mac!
\nNie chcemë jij znac!
\nPrécz do rowu,
\nDo mod\u017ci\u0142ë,
\n\u017bebë zgni\u0142ë…
\nJejij gnôtë!…
\nWëszczuc psami,
\nWë\u017cgac kaminiami
\n\u017bebë jij s\u0119 odechca\u0142o
\nObnosëc to ca\u0142\u00f3!…
\n[Truszkowskô Matka jidze précz]<\/p>\n

Sm\u0119tk:<\/b>
\nChoba obarchnielë!
\nNie poznalë w\u0142osnyj matci!
\nSprawiedlëwie, jak jem Sm\u0119tk,
\nPrzezywany Obipi\u0119tk,
\nCzë to w borze,
\nCzë to na ugorze,
\nCzë to kole bagna,
\nWama nagn\u0119
\nK\u0105seczk karku!…
\nJa\u017c dostan\u0105 barku,
\nZwiesz\u0105 s\u0119 ozorë,
\nJak ciéj suché wiorë…
\nSprawiedlëwie, jak jem Sm\u0119tk!<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nRozwidnia\u0142o mnie s\u0119 w g\u0142owie!
\nJ\u0119zëk p\u0142ynie w g\u0142adcij mowie,
\nDzywnô moc mnie w \u017cë\u0142ach rosce…
\nI dodaje zuchternôscë…
\nNiech s\u0119 mno\u017cy dobëtk w kraju,
\nBësma \u017cë\u0142a jak ciéj w raju!…<\/p>\n

Wszëtcë:<\/b>
\nNiech n\u00f3m \u017cëje naju Mëck!<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nA terô, moji drëhë i bracô,
\nS\u0119 bôwta na tym rëmplacu!<\/p>\n

Citlôrz:<\/b>
\nJô jem kupc, kupc, kupc!
\nKogo mog\u0119: \u0142upc, \u0142upc, \u0142upc!
\nZ\u0142oto wëwô\u017c\u0119 do Gda\u0144ska,
\nZa to \u017cyj\u0119 sobie z pa\u0144ska –
\nTakô dzysô polskô moda,
\nChocô wodzy wojewoda…<\/p>\n

R\u0119klôrz:<\/b>
\nChodzë\u0142ëm na r\u0105kle i Saksë,
\nZnô\u0142em rewolucyjné faksë,
\nW Polsce nôlepszy recept taci:
\nChto nie chce, temu wëpuszcz flaci…
\nStrajciem ministra po \u0142bie tr\u0105c,
\nDarmo dëtcié w pazur\u0119 wz\u0105c…<\/p>\n

B\u00f3rkowi\u00f3n:<\/b>
\nKonie pas\u0119 kole wrzosu,
\nPotym zd\u017cin\u0119 renn\u0105 ros\u0105,
\nDlô nôs je granica,
\nLepszô jak pszénica…
\nW Polsce, oj, do biésa…
\nRobic mo\u017cesz jinteresa…<\/p>\n

Sowyzdrzô\u0142:<\/b>
\nMie je w Polsce jak u Sasa,
\nW piôchu sedz\u0119 ja\u017c do pasa,
\nChoba nie d\u00f3stan\u0119 barku
\nNa tacim folwarku…
\nDochrapi\u0119 s\u0119 Mëcka musë
\nPrzë tyj warszawscij waluce…<\/p>\n

Sm\u0119tk:<\/b>
\nOni wier\u0119 Sm\u0119tka b\u0119d\u0105 nëkac,
\nAle na to mog\u0105 d\u0142ugo czekac!
\n\u017bebëm od Kaszëb\u00f3w miô\u0142 ucekac!
\nZa dnia rozdzérôta gôrë,
\nCzekôjta le nocnyj porë –
\nPrzësl\u0119 wama moje Morë…
\n[Ta\u0144cuj\u0105]<\/p>\n

Dzewusë:<\/b>
\nWelowac i swoje prawa miec,
\nJak to w Polsce dobrze \u017cëc!
\nSpôwac i kochac ko\u0142em p\u0142ot,…
\nNie chc\u0119 str\u00f3\u017ca mojich cn\u00f3t!…<\/p>\n

Knôpë:<\/b>
\nW osmie godzyn jô b\u0119d\u0119 sek\u0142,
\nNick mnie gbura prozba i skrzek,
\nA téj jô pud\u0119 ko\u0142em p\u0142ot…
\nWiém, gdze jô b\u0119d\u0119 Ank\u0119 gni\u00f3t\u0142…<\/p>\n

Organista:<\/b>
\nWidzita tu, moje dzôtcié,
\nS\u0105smë wëpuszczony z casnyj klôtci.<\/p>\n

Dzewusë i knôpë:<\/b>
\nPsn\u0105c s\u0119 wiecz\u00f3r kole p\u0142ot,
\nNi ma str\u00f3\u017ca naju cn\u00f3t,
\nMa\u0142o robic, prawa miec…
\nJak to dobrze w Polsce \u017cëc…<\/p>\n

B\u00f3rkowi\u00f3n<\/b> [lecy i wo\u0142ô]:<\/b>
\nCo tam robi\u0105 oni…
\nGranicznicë zabrelë n\u00f3m konie!
\n[Wiéld\u017ci wrzôsk]<\/p>\n

Tuszkowsci Mëck:<\/b>
\nCo to je, takô zdrada!
\nDruhë, takô moja rada:
\nDosc ju tego obnoszeniô…
\nNie bë\u0142o tu obmëszleniô…
\nTerô zamklë n\u00f3m granic\u0119…
\nM\u00f3më lizac t\u0119 \u017cëwic\u0119?
\nJutro sygn\u0105 n\u00f3m po krzosë,
\nWënëkaj\u0105 precz na wrzosë…
\nHola, na t\u0119 moj\u0105 muc\u0119,
\nJerzmo tacié, bracô zdrzuc\u0119!
\nCzekôjta te, kusé bratë,
\nWëbierzemë delegatë,
\nMusz\u0105 jechac do Warszawë,
\nNarobic tam wiéld\u017cij wrzawë,
\nSpraw\u0119 oddac naszym pos\u0142\u00f3m,
\nSnëb\u0119 utrzéc tacim os\u0142\u00f3m!…
\nOrganista pismo wësforuje,
\nNiech to kô\u017cdy nosem czuje!…
\nTo s\u0105 moje wierné s\u0142owa –
\nGranicznicë – do Piôrtkowa!…<\/p>\n

Wszëtcë:<\/b>
\nButen, do Piôrtkowa!
\nD\u017cibasë te jacié!
\nPrzëszlë czësto nad\u017ci,
\nTerô maj\u0105 pe\u0142né miechë…
\nGo\u0142é str\u00f3\u017ce polscij wiechë…<\/p>\n

Sowyzdrzô\u0142:<\/b>
\n[Sôdô na furze piôchu i odjé\u017cd\u017cô]
\nChocô cel\u0119
\nSlôdë miele,
\nNigdë nie mdze m\u0142ynem…
\nA tym samym klinem
\nI wa, Tuszkowiôcë!…
\nOstanieta patarôcë!…
\nNie pomo\u017ce wama ani
\nTo scinanié kani!<\/p>\n

Ku\u0144c<\/p>\n

\n

1<\/small><\/sup>Tekst przytoczony na podstawie wydania: J. Karnowski, Utwory sceniczne<\/i>, „Biuletyn Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Gda\u0144sku”, r. VII, nr 4\/35, 1970, utwory opracowa\u0142 L. Roppel, s. 90-97.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jan Karnowski SCYNANIE KANI widowisko kaszëbscié1 OSOBË Tuszkowsci Mëck Tuszkowskô Matka Organista Citlôrz R\u0119klôrz Sowyzdrzô\u0142 Smetk S\u0142u\u017cka Borkowianie Gburë Dzéwcz\u0119ta Knôpë Dzeje s\u0119 na rëmplacë w Tëszkach w 1920 r. Tuszkowsci Mëck: Klëke w gminie obes\u0142o\u0142em I tak waju zawo\u0142a\u0142ôm, … \u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-276","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sztuka--kuszt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=276"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/276\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}