{"id":280,"date":"2009-07-11T22:14:25","date_gmt":"2009-07-11T22:14:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rastko.net\/rastko-ka\/?p=280"},"modified":"2022-03-23T16:18:56","modified_gmt":"2022-03-23T16:18:56","slug":"teksty-kaszubskie-cdn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=280","title":{"rendered":"Teksty kaszubskie [cdn]"},"content":{"rendered":"<p>Na podstawie: <i>P\u00f3\u0142nocno-polskie teksty gwarowe. Od Kaszub po Mazury (z mapk\u0105)<\/i>, pod red. K. Nitscha, nak\u0142adem Tow. Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w J\u0119zyka Polskiego, Krak\u00f3w 1955, s. 12-25.<\/p>\n<h1>Teksty kaszubskie<\/h1>\n<p>Tak strona graficzna tych tekst\u00f3w, jak i wielka ilo\u015b\u0107 obja\u015bnie\u0144 mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 wra\u017cenie dialektu niepolskiego (zw\u0142aszcza u czytelnika znaj\u0105cego wy\u0142\u017c\u0105cznie dzisiejszy [polski] j\u0119zyk literacki). Kiedy si\u0119 jednak opanuje t\u0119 zewn\u0119trzn\u0105 trudno\u015b\u0107 i skorzysta z obja\u015bnie\u0144, oka\u017ce si\u0119, \u017ce r\u00f3\u017cnica od j\u0119zyka og\u00f3lnopolskiego nawet w dialektach p\u00f3\u0142nocnych wcale nie jest tak wielka.<\/p>\n<p>Tekst\u00f3w pomorskich podajemy stosunkowo wi\u0119cej ni\u017c kontynentalnych, a to z dwu powod\u00f3w: 1) bo kaszubszczyzna jest (drugorz\u0119dnie) silnie zr\u00f3\u017cnicowana, por. np. przesuwanie artykulacji ustnej ku przodowi: <i>tr\u00e1wa<\/i> \u2192 <i>trowa<\/i> \u2192 <i>tr\u00f6wa<\/i> \u2192 <i>tre<\/i><sup><small><i>i<\/i><\/small><\/sup><i>wa<\/i>, <i>tu<\/i> \u2192 <i>t\u00fc<\/i> \u2192 <i>ti<\/i>, 2) bo chcemy ten staro\u017cytny dialekt wi\u0119cej zbli\u017cy\u0107 polskiemu og\u00f3\u0142owi.<\/p>\n<p>[&#8230;]<!--more--><\/p>\n<p>W p\u00f3\u0142literackiej transkrypcji kaszubszczyzny nie mo\u017cna si\u0119 obej\u015b\u0107 bez paru niepolskich liter. Musi si\u0119 u\u017cy\u0107 niemieckich znak\u00f3w <i>\u00f6<\/i>, <i>\u00fc<\/i>, a zw\u0142aszcza znaku <i>\u00eb<\/i> na wyra\u017cenie og\u00f3lne pomorskiej odmianki <i>e<\/i> tylnego, ale nie wargowego.<\/p>\n<p><b><i><u>Dialekt s\u0142owi\u0144ski<\/u><\/i><\/b><\/p>\n<p>[ze wzgl\u0119d\u00f3w technicznych zosta\u0142y opublikowane tylko teksty w tzw. transkrypcji p\u00f3\u0142literackiej. \u2013 przyp. Redakcja Rastko-Kaszuby]<\/p>\n<p>Podane teksty zapisa\u0142 w lecie r. 1911 w <i>Klukach Smo\u0142dzi\u0144skich<\/i> (pow. s\u0142upski) od 68-letniego Marcina Kl\u00ebki Miko\u0142aj Rudnicki. Og\u0142osi\u0142 je w Materia\u0142ach i Pracach Komisji J\u0119zykowej krakowskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci, t. VI (1913) s. 132-5, 143 i 152-3.<\/p>\n<p><b>O mowie s\u0142owi\u0144skiej<\/b><\/p>\n<p>N`a\u035c Bol\u2219incu, t\u0105 ni`e\u035c bela \u017cana jin\u00e1 szpr\u00e1\u0142ka<sup><small><a href=\"#1\">1<\/a><\/small><\/sup> jak kasz\u00ebpsk\u00e1 (slowjinsk\u00e1), a n\u2219inia<sup><small><a href=\"#2\">2<\/a><\/small><\/sup> fsz\u00ebtko niemjecti\u00e9. \u2013 To nied\u0142ob<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ce, co ten kn\u00e1\u0142p<sup><small><a href=\"#3\">3<\/a><\/small><\/sup> p`o\u035c mmjecku radz\u2219i<sup><small><a href=\"#4\">4<\/a><\/small><\/sup>&#8230;, te t`\u0105\u035c jemu kolo wusz`\u00f3\u0142<sup><small><a href=\"#5\">5<\/a><\/small><\/sup>, w`on\u035c muszi tak radzec, jak m\u00eb.<\/p>\n<p><b>O s\u0142owi\u0144skiej ksi\u0105\u017cce<\/b><\/p>\n<p>Naszi st\u00e1\u0142<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ci t`ij<sup><small><a href=\"#6\">6<\/a><\/small><\/sup>\u035c mjel\u2219i ten slowjinsci \u00e1rnt<sup><small><a href=\"#7\">7<\/a><\/small><\/sup>. A f tim fsz\u00ebtko p\u0142`o\u035c slowjinsku st\u0142`ojalo, co nas na tim swjece be paser\u0142`owalo<sup><small><a href=\"#8\">8<\/a><\/small><\/sup>. A n\u2219inia<sup><small><a href=\"#2\">2<\/a><\/small><\/sup> te czase s\u01eb p<sup><small>r<\/small><\/sup>sz\u00ebszle, co m\u00eb to fsz\u00ebtko wj`idzeme, co ten slowjinsci \u00e1rnt f sw\u2219im pjismje n\u00f3m p\u0142`owjad\u00f6l. P<sup><small>r<\/small><\/sup>sz`\u00e9t\u035c ko\u0144ca swjata t`ej<sup><small><a href=\"#9\">9<\/a><\/small><\/sup>\u035c be\u035c bele bud\u00f3\u0142ne<sup><small><a href=\"#10\">10<\/a><\/small><\/sup> kamjeniste dr\u0142od\u017ci<sup><small><a href=\"#11\">11<\/a><\/small><\/sup>, a ga<sup><small><a href=\"#12\">12<\/a><\/small><\/sup> t`\u0105\u035c be\u035c belo te be bele \u017cjel\u00e1zn\u00e9 dr\u0142od\u017ci, a t`ej\u035c be\u035c bel\u2219i taci chl\u0142opji tij be n\u0142`os\u2219il\u2219i szp\u00ebcmuce<sup><small><a href=\"#13\">13<\/a><\/small><\/sup>, a tij be d<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017c`epjel\u2219i<sup><small><a href=\"#14\">14<\/a><\/small><\/sup> m\u00e1\u0142l\u2219im l\u00ebdzem&#8230; kr\u0105<sup><small><a href=\"#15\">15<\/a><\/small><\/sup> wot zanokc`\u00f3\u0142<sup><small><a href=\"#16\">16<\/a><\/small><\/sup>. N\u2219inia t`o\u035c m\u00e1me fsz\u00ebtko p<sup><small>r<\/small><\/sup>\u0161`ed\u035c woczima, fsz\u00ebtko wj`idzeme, co ten \u00e1rnt slowjinsci n\u00f3m praw\u01eb pr\u00f6\u0142d\u0105 p\u0142`owjad\u00f6l.<\/p>\n<p><b>O jeziorze<\/b><\/p>\n<p>D\u0142o\u035c t\u00e1 sn\u00e1\u0142tka parhu<sup><small><a href=\"#17\">17<\/a><\/small><\/sup> m`\u00eb\u035c cema w`\u00ebc\u2219igac<sup><small><a href=\"#18\">18<\/a><\/small><\/sup>, koc<sup><small><a href=\"#19\">19<\/a><\/small><\/sup> d\u0142o\u035c Spi \u2013 to je ta Sjep<sup><small><a href=\"#20\">20<\/a><\/small><\/sup>. \u2013 F tim gl\u0105b\u00f6\u0142cim mj\u00f6le<sup><small><a href=\"#21\">21<\/a><\/small><\/sup> to je \u00e9jwen<sup><small><a href=\"#22\">22<\/a><\/small><\/sup> hrint<sup><small><a href=\"#23\">23<\/a><\/small><\/sup> \u00f3s<sup><small><a href=\"#24\">24<\/a><\/small><\/sup> mjitci<sup><small><a href=\"#25\">25<\/a><\/small><\/sup> t\u0105\u035c ni\u035c ma \u017c\u00f3\u0142n\u00e1 czwjard\u00e9w\u00e1 hrintu sp\u00f3\u0142tka<sup><small><a href=\"#26\">26<\/a><\/small><\/sup>. &#8211; Mjize<sup><small><a href=\"#27\">27<\/a><\/small><\/sup> K`\u0105pin\u01eb \u00f3s<sup><small><a href=\"#24\">24<\/a><\/small><\/sup> mjize Ljeb\u01eb\u0301&#8230; to sl\u00ebch\u00e1<sup><small><a href=\"#28\">28<\/a><\/small><\/sup> do L\u00f3\u0142dn\u00e9<sup><small><a href=\"#29\">29<\/a><\/small><\/sup> fsz\u00ebtko, d\u0142o t\u00e9j gl\u0105b\u00ebci\u00e9 <sup><small>r<\/small><\/sup>\u017cjeci<sup><small><a href=\"#30\">30<\/a><\/small><\/sup>. A ta G<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017c\u00ebba<sup><small><a href=\"#31\">31<\/a><\/small><\/sup> ta m\u00e1 t\u00eblk<sup><small><a href=\"#32\">32<\/a><\/small><\/sup> zjelska, co tu ni\u035c m`\u01eb\u0301<sup><small><a href=\"#33\">33<\/a><\/small><\/sup> nicht l\u0142owjic, to tu je rip d\u0142osc, ale nick jim nie m\u01eb\u0301 p\u0142omoc<sup><small><a href=\"#34\">34<\/a><\/small><\/sup>. N`e<sup><small><a href=\"#35\">35<\/a><\/small><\/sup>\u035c maj\u01eb\u0301 t\u0105 sw\u01eb\u0301 z`\u00e1\u0142chow\u0105<sup><small><a href=\"#34\">34<\/a><\/small><\/sup> te r\u00ebbe.<\/p>\n<p>&#8211; G\u0142\u0105b\u00f6k\u00e1 L\u00f3\u0142dn\u00e1<sup><small><a href=\"#29\">29<\/a><\/small><\/sup>, a t\u0105 p\u0142odle chuja<sup><small><a href=\"#37\">37<\/a><\/small><\/sup> &#8211; t\u0105 je ten sn\u00e1\u0142tci wes`\u00ebszk<sup><small><a href=\"#38\">38<\/a><\/small><\/sup>, to je l\u00f3\u0142dn\u2219i wes`\u00ebszk, dicht p`e<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017cena<sup><small><a href=\"#39\">39<\/a><\/small><\/sup> w\u0142ode, tak\u00e1 modr`\u00e1\u0142 gl\u00e4na, bar\u2219zo s\u00ebt\u00e1.<\/p>\n<p>&#8211; Czwjard`i hrint&#8230; f tim czwj`erdzechlu<sup><small><a href=\"#40\">40<\/a><\/small><\/sup>; ga<sup><small><a href=\"#12\">12<\/a><\/small><\/sup> j\u00e1 ce<sup><small><a href=\"#41\">41<\/a><\/small><\/sup>\u2026 p\u00e1\u0142l<sup><small><a href=\"#42\">42<\/a><\/small><\/sup> wubjic, te won mje jidze l\u2219ik<sup><small><a href=\"#43\">43<\/a><\/small><\/sup>&#8230; z`a\u035c r\u0105kam\u2219i bu\u0142ten<sup><small><a href=\"#44\">44<\/a><\/small><\/sup>; t\u0105 teisz je gl\u2219inn\u2219`i hrint.<\/p>\n<p><b>O \u017ceglarstwie i rybactwie<\/b><\/p>\n<p>&#8211; Ga j`\u00e1\u0142 \u035c jid\u0105 n`a\u035c jezoro, a w`ulowja dichtich<sup><small><a href=\"#45\">45<\/a><\/small><\/sup> rip, te n`i<sup><small><a href=\"#35\">35<\/a><\/small><\/sup> \u035c p<sup><small>r<\/small><\/sup>szid\u01eb, a s\u01eb w`\u00eble\u017cal\u2219i w l\u00f3szku se sw\u01eb niast\u01eb\u0301<sup><small><a href=\"#46\">46<\/a><\/small><\/sup>, a c\u01eb<sup><small><a href=\"#41\">41<\/a><\/small><\/sup> mjec tac`i dz\u00e9jl<sup><small><a href=\"#47\">47<\/a><\/small><\/sup>, jak j\u00e1\u0142. Ni chalew`\u00f3\u0142<sup><small><a href=\"#48\">48<\/a><\/small><\/sup> z\u00e1\u0142s te r\u00ebbe d\u0142o\u035c d\u00f3m.<\/p>\n<p>&#8211; M`\u00eb\u035c jedzema z`a\u035c toni\u0105&#8230; pr\u0105t&#8230;.. ten bdze wj`idlam\u2219i gn\u00f3\u0142n\u2219i w`ot\u035c j\u00ebne dz\u00e9re do dredzi`\u00e9j<sup><small><a href=\"#49\">49<\/a><\/small><\/sup>. A te won m\u00e1 klucz; ga won nie m\u00e1 pr\u0142osto sti<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017c\u0142one<sup><small><a href=\"#50\">50<\/a><\/small><\/sup>, te won muszi sz\u00ebkac, te won m\u00e1 po praw`\u00e9j abo lew`\u00e9j. Ga won m\u00e1\u0142 gwesn`\u00e9j<sup><small><a href=\"#51\">51<\/a><\/small><\/sup> dz\u00e9re w`egn\u00f3ne ti(m) pr\u0105t\u0105, te tij c\u2219`ig\u00e1<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ce<sup><small><a href=\"#52\">52<\/a><\/small><\/sup> st\u0142oj\u01eb\u0301 ju t\u0105&#8230; \u00f3s potc\u2219igaw`\u01eb\u0301 to jadro<sup><small><a href=\"#53\">53<\/a><\/small><\/sup> pod\u035c l\u00f3t. Ga tij c\u2219`ig\u00e1<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ce to cal`\u00e9j k<sup><small>r<\/small><\/sup>szidlo<sup><small><a href=\"#54\">54<\/a><\/small><\/sup> maj\u01eb\u0301 potc\u2219ig\u0144\u0142one, te tij kapt`\u00e9jnowje, co wu w\u00e1\u0142ci<sup><small><a href=\"#55\">55<\/a><\/small><\/sup> s\u01eb\u0301&#8230; ni wel`\u01eb<sup><small><a href=\"#56\">56<\/a><\/small><\/sup> dal`\u00e9j&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; Kl\u0142oc wu powar\u2219z\u2219ito je dlatew\u00e1, ga p\u0142`owarze<sup><small><a href=\"#57\">57<\/a><\/small><\/sup> n\u00f3m sa p<sup><small>r<\/small><\/sup>szjerwj\u01eb&#8230; t`a\u035c mo\u017ceme doch<sup><small><a href=\"#58\">58<\/a><\/small><\/sup> wjidzec, dze ten kl\u0142oc na t\u00e9 w\u0142odze p\u0142odze pl\u00ebw\u00e1. Za tim m`\u00eb\u035c se w`e(j)znieme c\u00e9l \u00f3s j`edzeme pr\u0142osto z`a\u035c kloc\u0105.<\/p>\n<p><b>Fauna<\/b><\/p>\n<p>Kleb\u0142oc\u00f3n<sup><small><a href=\"#59\">59<\/a><\/small><\/sup> tjen se wopel\u00ebcze<sup><small><a href=\"#60\">60<\/a><\/small><\/sup> wot tech \u017c\u00e1\u0142p a zmjija w`on\u035c bie<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ce te<sup><small>i<\/small><\/sup>sz, a te na<sup><small><a href=\"#35\">35<\/a><\/small><\/sup> se tak wjije kolo n\u0142osa<sup><small><a href=\"#61\">61<\/a><\/small><\/sup> jjemu. Ale krir\u00f3m<sup><small><a href=\"#62\">62<\/a><\/small><\/sup> ten z\u00e1\u0142s ni`e\u035c bie<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ce \u017c\u00f3\u0142n\u00e9 \u017cabe, bl\u00f3\u0142s<sup><small><a href=\"#63\">63<\/a><\/small><\/sup> szk\u0142oda w`on\u035c czini, dze m\u00eb se b\u00f3\u0142p fs`adzema, te won w`\u00ebriwa buten<sup><small><a href=\"#44\">44<\/a><\/small><\/sup> \u00f3s pel\u00ebcze<sup><small><a href=\"#60\">60<\/a><\/small><\/sup> ten b\u00f3\u0142p.<\/p>\n<p>A zajce te n\u00f3m z`\u00e1\u0142s\u035c czini\u01eb szk\u0142od\u0105 f korusach<sup><small><a href=\"#64\">64<\/a><\/small><\/sup>, won fsz\u00ebtcie t(e) l\u00ebste<sup><small><a href=\"#65\">65<\/a><\/small><\/sup> won wegriz\u00e1 wot tech korus\u00f3\u0142.<\/p>\n<p>A sarna abo k\u0142ozel te n\u00f3m z`\u00e1\u0142s\u035c czini\u01eb f t\u00ebfl`ach<sup><small><a href=\"#66\">66<\/a><\/small><\/sup>. T`\u00eb\u035c drapi\u01eb n\u00f3m t\u00ebfle z hrintu.<\/p>\n<p>Ten k\u00f6\u0142p(chj)<sup><small><a href=\"#67\">67<\/a><\/small><\/sup> z\u00e1\u0142s ten grize na sn\u00e1\u0142tciem ta k\u0142opa<sup><small><a href=\"#68\">68<\/a><\/small><\/sup>&#8230;; to je jew\u00e1 \u017ciwnosc. Ten k\u00f6\u0142p(chj) m\u00e1\u0142 n\u0142os<sup><small><a href=\"#61\">61<\/a><\/small><\/sup> jag g\u0105s a dlug\u0105 sz\u00ebja, co won se m\u00f3k z hrintu w`\u00ebchalowac<sup><small><a href=\"#48\">48<\/a><\/small><\/sup> jew\u00e1 \u017ciwnosc. A m\u00e1\u0142 te n\u0142odzi, chtore j`inacze j\u00e1\u0142 \u0144j`e\u035c mog\u0105 zwac do pl\u00ebwani\u00e1. Ga won je mlod`i, te won je szar`i&#8230;, jak \u017c\u0142or\u00f6\u0142<sup><small><a href=\"#69\">69<\/a><\/small><\/sup>, ga won st\u00e1\u0142ri, to won je bj\u00e1\u0142l\u2219i<\/p>\n<p>W\u00e1rna je ra\u0142pft`\u00e1\u0142ch<sup><small><a href=\"#70\">70<\/a><\/small><\/sup> t`a\u035c bie<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ce mlod`\u00e9j kacz\u0105ta \u00f3s ku<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017c\u0105ta tejsz mlod`\u00e9j.<\/p>\n<p>A te jine ft\u00e1\u0142chi sa \u017c\u00ebwj\u01eb w\u00f3t tech rob\u00e1\u0142czk\u00f3\u0142 z hrintu.<\/p>\n<p>L\u00ebs tjen z\u00e1\u0142s \u017c\u00ebje w`ot\u035c sce<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ca<sup><small><a href=\"#71\">71<\/a><\/small><\/sup>, n`\u00e1\u0142mjile wot t\u00e1 st\u00e1r\u0142\u00e1 psa, w\u00f3t t\u00e1 sce<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017ca.<\/p>\n<p>Tjen wjejldzi w\u0142o<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017cel, tj`en\u035c bie<sup><small>r<\/small><\/sup>ze n`\u00e1\u0142mjile r\u00ebb\u00eb bo<sup><small><a href=\"#72\">72<\/a><\/small><\/sup> kacze bo jin\u00e1 ft\u00e1\u0142cha.<\/p>\n<p>Dzewj`i<sup><small><a href=\"#73\">73<\/a><\/small><\/sup> swjinia t`a\u035c se\u035c t<sup><small>r<\/small><\/sup>szema f tech wjeldzich las`ach\u2026 [T]`a\u035c czini\u01eb t`ejsz\u035c wjelg\u0105 szk\u0142od\u0105 l\u00ebdzem. T\u00ebfle<sup><small><a href=\"#66\">66<\/a><\/small><\/sup> z hrintu n\u0142os\u0105<sup><small><a href=\"#74\">74<\/a><\/small><\/sup> buten a tak n\u00eb<sup><small><a href=\"#35\">35<\/a><\/small><\/sup> te zbu<sup><small>r<\/small><\/sup>\u017cuj\u01eb tak, ga ten hrint be b\u00e9l s pl\u00ebg\u0105<sup><small><a href=\"#75\">75<\/a><\/small><\/sup> zwor\u00f3\u0142n\u2219i. Jich n`\u00e1\u0142lepsz\u00e1 \u017ciwnosc je dze d\u0105be s\u01eb t\u0105 za tem\u2219i \u017cel`\u0105dzam\u2219i. Te n\u00eb to gr\u00ebz\u01eb jak gap<sup><small><a href=\"#76\">76<\/a><\/small><\/sup> k\u00f3\u0142\u0144 sjeczk\u0105 gris. A kol\u00e9ra won m\u00e1\u0142 cz\u00e1rn\u0105. A n\u0142odzi tak jak k\u0142ozel.<\/p>\n<p><sup><small> <a name=\"1\"><\/a>1<\/small><\/sup>\u2018\u017cadna inna mowa\u2019 (z niem. <i>Sprache<\/i>). &#8211; <sup><small> <a name=\"2\"><\/a>2<\/small><\/sup>stpol. <i>ninie<\/i> \u2018teraz\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"3\"><\/a>3<\/small><\/sup> \u2018ch\u0142opiec\u2019, z niem. &#8211; <sup><small> <a name=\"4\"><\/a>4<\/small><\/sup> \u2018m\u00f3wi\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"5\"><\/a>5<\/small><\/sup> \u2018ko\u0142o uszu\u2019, tu w tym znaczeniu, co niem <i>Ohrfeige<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"6\"><\/a>6<\/small><\/sup> \u2018ci\u2019, forma m\u0119skoosobowa (nie <i>te<\/i>), ale z <i>i<\/i> wzi\u0119tym z innych przypadk\u00f3w. &#8211; <sup><small> <a name=\"7\"><\/a>7<\/small><\/sup> og\u00f3lnie \u2018ksi\u0105\u017cka do nabo\u017ce\u0144stwa\u2019; tu mowa o jakiej\u015b starej ksi\u0105\u017cce zawieraj\u0105cej ludowe bajeczne proroctwo niemieckiej niewoli. &#8211; <sup><small> <a name=\"8\"><\/a>8<\/small><\/sup>z niem. <i>passieren<\/i> \u2018przytrafi\u0107 si\u0119\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"9\"><\/a>9<\/small><\/sup><i>tej<\/i> albo <i>te<\/i>, gdy w 1. cz\u0142onie zdania cz\u0119ste <i>kie<\/i>, por. og.-pol. <i>kiedy<\/i> &#8211; <i>(w)tedy<\/i> lub po prostu: <i>kiedy<\/i> &#8211; <i>to<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"10\"><\/a>10<\/small><\/sup> \u2018budowane\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"11\"><\/a>11<\/small><\/sup>= <i>drogi<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"12\"><\/a>12<\/small><\/sup> \u2018kiedy\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"13\"><\/a>13<\/small><\/sup>z niem. <i>Spitzm\u00fctze<\/i>, dos\u0142ownie \u2018spiczaste czapki\u2019, ale konkretnie chodzi o pikielhauby \u017candarm\u00f3w niemieckich. &#8211; <sup><small> <a name=\"14\"><\/a>14<\/small><\/sup> \u2018drapie\u017cyli, szarpali pazurami\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"15\"><\/a>15<\/small><\/sup> \u2018krew\u2019, por. stp. form\u0119 <i>kry<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"16\"><\/a>16<\/small><\/sup> \u2018spod paznokci\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"17\"><\/a>17<\/small><\/sup> \u2018do tego p\u0142ytkiego progu\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"18\"><\/a>18<\/small><\/sup> \u2018my b\u0119dziemy wyci\u0105ga\u0107\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"19\"><\/a>19<\/small><\/sup>= <i>cho\u0107<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"20\"><\/a>20<\/small><\/sup><i>ta Sep<\/i>, dope\u0142niacz <i>Spi<\/i> &#8211; nazwa piaszczystej po\u0142aci jez. \u0141eby, etymologicznie w zwi\u0105zku z <i>wy-sp-a<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"21\"><\/a>21<\/small><\/sup>mianownik: <i>mia\u0142<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"22\"><\/a>22<\/small><\/sup>niem. <i>eben<\/i> \u2018w\u0142a\u015bnie\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"23\"><\/a>23<\/small><\/sup>= <i>grunt<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"24\"><\/a>24<\/small><\/sup>= <i>a\u017c<\/i>, z nienormalnym mazurzeniem; to <i>\u00e1z<\/i> cz\u0119sto znaczy \u2018i, oraz\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"25\"><\/a>25<\/small><\/sup>= <i>mi\u0119kki<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"26\"><\/a>26<\/small><\/sup>= <i>\u017cadnego twardego gruntu spodka<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"27\"><\/a>27<\/small><\/sup>= <i>mi\u0119dzy<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"28\"><\/a>28<\/small><\/sup>= <i>s\u0142ucha<\/i>; t\u0142umaczenie z niem. <i>geh\u00f6rt<\/i> \u2018nale\u017cy\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"29\"><\/a>29<\/small><\/sup>nazwa tej cz\u0119\u015bci jez. \u0141ebska, kt\u00f3r\u0105 idzie nurt przep\u0142ywaj\u0105cej tamt\u0119dy rzeki \u0141eby. &#8211; <sup><small> <a name=\"30\"><\/a>30<\/small><\/sup>= <i>rzeki<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"31\"><\/a>31<\/small><\/sup>nazwa zaro\u015bni\u0119tej cz\u0119\u015bci jez. \u0141eby. &#8211; <sup><small> <a name=\"32\"><\/a>32<\/small><\/sup>= <i>tylko<\/i> \u2018tyle\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"33\"><\/a>33<\/small><\/sup> \u2018nie mog\u0105\u2019 czy \u2018oni mog\u0105\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"34\"><\/a>34<\/small><\/sup>= <i>pom\u00f3c<\/i> \u2018da\u0107 sobie rady\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"35\"><\/a>35<\/small><\/sup> <i>nen<\/i>, <i>na<\/i> \u2018on, ona\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"36\"><\/a>36<\/small><\/sup>= <i>zachow\u0119<\/i> \u2018schronienie\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"37\"><\/a>37<\/small><\/sup><i>chuja<\/i> \u2018wnet, pr\u0119dko\u2019; <i>p\u0142odle chuja<\/i> \u2018zaraz obok\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"38\"><\/a>38<\/small><\/sup>= <i>snadki wysuszk<\/i> \u2018p\u0142ytka mielizna\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"39\"><\/a>39<\/small><\/sup> \u2018zupe\u0142na odrobina\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"40\"><\/a>40<\/small><\/sup> \u2018twardzizna\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"41\"><\/a>41<\/small><\/sup> \u2018chc\u0119\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"42\"><\/a>42<\/small><\/sup>= <i>pal<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"43\"><\/a>43<\/small><\/sup> \u2018tu\u017c tu\u017c, tylko\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"44\"><\/a>44<\/small><\/sup><i>buten<\/i>, jedno z najpowszechniejszych pomorskich zapo\u017cycze\u0144 z dolno-niemieckiego; po g\u00f3rno-niemiecku by\u0142oby to <i>b-aussen<\/i>, co by po polsku mo\u017cna wyrazi\u0107 np. przez \u2018(wyszed\u0142 sk\u0105d\u015b) na zewn\u0105trz\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"45\"><\/a>45<\/small><\/sup>z niem. <i>dicht<\/i>, <i>dichtig<\/i> \u2018g\u0119sto, du\u017co, bardzo\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"46\"><\/a>46<\/small><\/sup>skr\u00f3cone <i>niewiast\u0105<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"47\"><\/a>47<\/small><\/sup>= <i>dzia\u0142<\/i> \u2018udzia\u0142\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"48\"><\/a>48<\/small><\/sup> \u2018oni zanosz\u0105\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"49\"><\/a>49<\/small><\/sup> \u2018ten pr\u0119t b\u0119dzie si\u0119 wid\u0142ami p\u0119dzi\u0142o od jednej dziury (przer\u0119bli) do drugiej\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"50\"><\/a>50<\/small><\/sup> \u2018kiedy mu go prosto nie rzucono\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"51\"><\/a>51<\/small><\/sup><i>gw\u00ebsn\u2219`i<\/i> \u2018pewny, oznaczony\u2019, z niem. <i>gewiss<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"52\"><\/a>52<\/small><\/sup> \u2018ci\u0105gn\u0105cy\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"53\"><\/a>53<\/small><\/sup> \u2018sie\u0107\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"54\"><\/a>54<\/small><\/sup> \u2018skrzyd\u0142o (sieci)\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"55\"><\/a>55<\/small><\/sup> \u2018u przer\u0119bli\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"56\"><\/a>56<\/small><\/sup><i>ni<\/i> \u2018oni\u2019 (por. notk\u0119 35.); <i>wel`\u01eb\u0301 \u2190 *<i>wol`\u01eb\u0301<\/i> = polskie <i>wo\u0142aj\u0105<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"57\"><\/a>57<\/small><\/sup>= <i>powrozy<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"58\"><\/a>58<\/small><\/sup>niem., \u2018przecie\u017c, jednak\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"59\"><\/a>59<\/small><\/sup> \u2018bocian\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"60\"><\/a>60<\/small><\/sup>= <i>o-po-\u0142yka si\u0119<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"61\"><\/a>61<\/small><\/sup> \u2018dzioba\u2019; te\u017c w staropolskim do XVII w. nie istnieje <i>dzi\u00f3b<\/i>, tylko <i>nos<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"62\"><\/a>62<\/small><\/sup> \u2018\u017curaw\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"63\"><\/a>63<\/small><\/sup> \u2018tylko\u2019, niem. &#8211; <sup><small> <a name=\"64\"><\/a>64<\/small><\/sup> \u2018brukiew\u2019, a te\u017c og\u00f3lna nazwa na jarzyny o du\u017cych li\u015bciach: \u2018kapusta, buraki, kalarepa&#8230;\u2019 &#8211; <sup><small> <a name=\"65\"><\/a>65<\/small><\/sup>= stp. <i>listy<\/i> \u2018li\u015bcie\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"66\"><\/a>66<\/small><\/sup> <i>t\u00ebfle<\/i> \u2018ziemniaki\u2019, dial. niem. &#8211; <sup><small> <a name=\"67\"><\/a>67<\/small><\/sup>= <i>kie\u0142p<\/i> \u2018rodzaj \u0142ab\u0119dzia\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"68\"><\/a>68<\/small><\/sup>rodzaj zielska podwodnego. &#8211; <sup><small> <a name=\"69\"><\/a>69<\/small><\/sup>= <i>\u017c\u00f3raw<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"70\"><\/a>70<\/small><\/sup>= niem. <i>raub<\/i> \u2018drapie\u017cny\u2019 + <i>ft\u00e1ch<\/i> = <i>pt\u00e1k<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"71\"><\/a>71<\/small><\/sup><i>sc\u2219i<sup><small>r<\/small><\/sup>sz<\/i> = og.-polskie <i>\u015bcierw<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"72\"><\/a>72<\/small><\/sup> \u2018albo\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"73\"><\/a>73<\/small><\/sup> \u2018dzika\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"74\"><\/a>74<\/small><\/sup>= <i>nosem<\/i> \u2018ryjem\u2019. &#8211; <sup><small> <a name=\"75\"><\/a>75<\/small><\/sup>= <i>p\u0142ugiem<\/i>. &#8211; <sup><small> <a name=\"76\"><\/a>76<\/small><\/sup> \u2018gdyby\u2019.<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na podstawie: P\u00f3\u0142nocno-polskie teksty gwarowe. Od Kaszub po Mazury (z mapk\u0105), pod red. K. Nitscha, nak\u0142adem Tow. Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w J\u0119zyka Polskiego, Krak\u00f3w 1955, s. 12-25. Teksty kaszubskie Tak strona graficzna tych tekst\u00f3w, jak i wielka ilo\u015b\u0107 obja\u015bnie\u0144 mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 wra\u017cenie dialektu &hellip; <a href=\"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=280\">\u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-280","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lud--norod"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=280"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":319,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/280\/revisions\/319"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}