{"id":45,"date":"2004-05-22T14:32:29","date_gmt":"2004-05-22T14:32:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rastko.net\/rastko-ka\/?p=45"},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T23:00:00","slug":"lesoccze-powiostczi-e-jine-dokoze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=45","title":{"rendered":"Les\u00f4ccz\u00e9 p\u00f2wi\u00f4stczi \u00eb jin\u00e9 dok\u00f4z\u00eb"},"content":{"rendered":"<h2>B\u00f2les\u0142\u00f4w B\u00f2rk<\/h2>\n<p><H1>Les\u00f4ccz\u00e9 p\u00f2wi\u00f4stczi \u00eb jin\u00e9 dok\u00f4z\u00eb<\/H1><\/p>\n<p>Wejerow\u00f2 2002<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>SPIS\u00cbNK  ZAMK\u0141OSC\u00cb<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#S%C5%82ow%C3%B2\">S\u0142ow\u00f2 do cz\u00ebti\u0144ca (Jerzi Tr\u00e9der)<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#Les%C3%B4ccz%C3%A9\">Les\u00f4ccz\u00e9 p\u00f2wi\u00f2stczi. K\u00f2pa wsp\u00f2mink\u00f3w z lat dwadzest\u00ebch \u00eb trz\u00ebdzest\u00ebch XX wiek\u00f9<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#S%C5%82%C3%B3wk%C3%B2\">S\u0142\u00f3wk\u00f2 \u00f2d a\u00f9tora<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Ban\u00eb\">Ban\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Beczczi\">Beczczi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Bliz%C3%AB\">Bliz\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Blizowi\">Blizowi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#B%C3%B9dinczi\">B\u00f9dinczi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Dim\">Dim<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Do%C5%82%C3%AB\">Do\u0142\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Dreptani%C3%A9\">Dreptani\u00e9<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Dr%C3%ABszk\">Dr\u00ebszk<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Gardin%C3%AB\">Gardin\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#G%C3%A3b%C3%AB\">G\u00e3b\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#G%C3%B2zdze\">G\u00f2zdze<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#G%C3%B3rczi\">G\u00f3rczi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Gromica\">Gromica<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Grz%C3%ABb%C3%AB\">Grz\u00ebb\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Gwi%C3%B4zd%C3%AB\">Gwi\u00f4zd\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Jag%C3%B2d%C3%AB\">Jag\u00f2d\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#J%C3%A3z%C3%ABczk\">J\u00e3z\u00ebczk<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Kamienie\">Kamienie<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Kloce\">Kloce<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Kl%C3%B3sczi\">Kl\u00f3sczi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Kn%C3%A9rps\">Kn\u00e9rps<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#K%C3%B2libczi\">K\u00f2libczi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#K%C3%B3zczi\">K\u00f3zczi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Kret\">Kret<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Krzi%C5%BC\">Krzi\u017c<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#K%C3%B9r\">K\u00f9r<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#K%C3%B9rczi\">K\u00f9rczi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#K%C3%B9rzawa\">K\u00f9rzawa<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Larw%C3%AB\">Larw\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#L%C3%ABst%C3%AB\">L\u00ebst\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Lubas%C3%AB\">Lubas\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Maszin%C3%AB\">Maszin\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Miech%C3%AB\">Miech\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#M%C5%82otk\">M\u0142otk<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#M%C3%B2dr%C3%B4k\">M\u00f2dr\u00f4k<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#M%C3%B2rze\">M\u00f2rze<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#M%C3%B2wa\">M\u00f2wa<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#M%C3%B9ch%C3%AB\">M\u00f9ch\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#%C3%92br%C3%B4zk\">\u00d2br\u00f4zk<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#P%C3%A9ter\">P\u00e9ter<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Pi%C3%B4sk\">Pi\u00f4sk<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Plesta\">Plesta<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Ps%C3%AB\">Ps\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#P%C3%B9ck\">P\u00f9ck<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#R%C3%ABb%C3%AB\">R\u00ebb\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Robactw%C3%B2\">Robactw\u00f2<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Skwarczi\">Skwarczi<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Smi%C3%A9ch\">Smi\u00e9ch<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Smr%C3%B3d\">Smr\u00f3d<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Spi%C3%A9w%C3%AB\">Spi\u00e9w\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Str%C3%B4szk\">Str\u00f4szk<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Wano%C5%BCnik\">Wano\u017cnik<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Wiater\">Wiater<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Wid\">Wid<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#W%C3%B4d%C5%BCi\">W\u00f4d\u017ci<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Wron%C3%AB\">Wron\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Wrzod%C3%AB\">Wrzod\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Znije\">Znije<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#%C5%BB%C3%B4d%C5%BCi\">\u017b\u00f4d\u017ci<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#M%C3%B2je\">M\u00f2je jez\u00f3rn\u00e9 stron\u00eb<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#P%C3%B2wi%C3%B4stczi\">P\u00f2wi\u00f4stczi \u00f2 les\u00f4cczich jezorach<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#W%C3%ABsp%C3%B2wscz%C3%A9\">W\u00ebspowscz\u00e9 Jezoro w lege\u0144dze<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Jezora\">Jezora, jez\u00f3rka, pl\u00ebt\u00eb midz\u00eb W\u00ebsp\u00f2w\u00e3 a Bieszk\u00f2jcama<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#P%C3%B2wi%C3%B4stka\">P\u00f2wi\u00f4stka \u00f2 Pi\u0144sczich B\u0142otach<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Lege%C5%84da\">Lege\u0144da \u00f2 bieszk\u00f2wicczich jezorach<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#March%C3%B2wscz%C3%A9\">March\u00f2wscz\u00e9 \u00e9 prz\u00ebleg\u0142\u00e9 jezora<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#W\">W ti sami jez\u00f3rny stronie<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Jak\">Jak p\u00f2wsta\u0142o march\u00f2wscz\u00e9 jezora<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#W%C3%A3g%C3%B2rze\">W\u00e3g\u00f2rze w Kami\u0144sczim Jezorze<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#B%C3%B2j%C3%B3nie\">W B\u00f2j\u00f3nie t\u00e9\u017c wierz\u0105 w p\u00f2dzemn\u0105 drog\u00e3 do m\u00f2rza<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#M%C3%B9lk\">M\u00f9lk \u00f9ret\u00f4\u0142 ri\u0144c\u00e3 Kaspra Uberfelta<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Cz%C3%B4rn%C3%B4\">Cz\u00f4rn\u00f4 dama nad \u00d2rzech\u00f2wsczim Jezor\u00e3<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#Lasow%C3%A9\">Lasow\u00e9 \u00f2kr\u00ebsz\u00ebn\u00eb<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#Wi%C3%A9rszt%C3%AB\">Wi\u00e9rszt\u00eb:<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Rodn%C3%A9\">Rodn\u00e9 m\u00f2je stron\u00eb<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Kasz%C3%ABbscz%C3%A9\">Kasz\u00ebbscz\u00e9 \u00f2brz\u00e3d\u00eb \u00eb swi\u00e3ta<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#L%C3%ABdzcz%C3%A9\">L\u00ebdzcz\u00e9 trwani\u00e9<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"#Moje\">Moje strony rodzinne dawniej a dzi\u015b<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#W1\">W rodzinnej wsi w latach trzydziestych XX wieku<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Rodzinna\">Rodzinna posiad\u0142o\u015b\u0107<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Okupacja\">Okupacja hitlerowska<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Lata\">Lata powojenne<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#Rozbudowa\">Rozbudowa i modernizacja wsi<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><a name=\"S\u0142ow\u00f2\">S\u0141OW\u00d2 DO CZ\u00cbTI\u0143CA<\/a><\/h2>\n<p>Przek\u00f4zyw\u00f3n\u00f4 hew\u00f2 do r\u00e3k\u00f3w Cz\u00ebti\u0144c\u00f3w baro zajimn\u00f4 kn\u00e9\u017cka B\u00f2les\u0142awa B\u00f2rka zes\u00f4dz\u00f4 s\u00e3 \u2013 jakno to p\u00f2k\u00f4zyw\u00f4 spis\u00ebnk zamk\u0142osc\u00eb \u2013 nade wsz\u00ebtk\u00f2 z trzech zbi\u00e9rk\u00f3w wsp\u00f2mink\u00f2wi kasz\u00ebbsczi proz\u00eb (<i>Les\u00f4ccz\u00e9 p\u00f2wi\u00f4stczi<\/i>, <i>M\u00f2je jez\u00f3rn\u00e9 stron\u00eb<\/i>, <i>Lasow\u00e9 okr\u00ebsz\u00ebn\u00eb<\/i>) i ze zbi\u00e9rk\u00f9 lege\u0144d\u00f3w (<i>P\u00f2wi\u00f4stczi \u00f2 les\u00f4cczich jezorach<\/i>), a nadto jesz z trzech wi\u00e9rszt\u00f3w. \u00d9r\u00f4biaj\u0105 \u00f2ne tematow\u0105 \u00eb j\u00e3z\u00ebk\u00f2w\u0105 ca\u0142ownot\u00e3 z w\u00f4rtnot\u0105 dok\u00f9me\u0144tu.<\/p>\n<p>\u00d2g\u0142osyw\u00f3n\u00e9 tuw\u00f2 dr\u00ebk\u00e3 kasz\u00ebbscz\u00e9 dok\u00f4z\u00eb l\u00ebteraccz\u00e9 B. B\u00f2rka \u00f2dd\u00f4waj\u0105 baro dobrze ca\u0142\u0105 jawernot\u0105 \u017c\u00ebc\u00e9g\u00f2 kasz\u00ebbsczi ws\u00eb, \u00f2sobl\u00ebw\u00f2 ti <i>les\u00f4cczi<\/i>, w XX stolat\u00e9, n\u00f4wikszim dz\u00e9l\u00e3 w jeg\u00f2 strz\u00f3dk\u00f9 i k\u00f9\u0144cu. Synteticzno A\u00f9tor je \u00f2pis\u00f4\u0142 w dr\u00ebk\u00f2w\u00f3nym tuw\u00f2 p\u00f2 p\u00f2lsk\u00f9 artiklu <i>Moje strony rodzinne dawniej a dzi\u015b<\/i> (<i>M\u00f2je rodn\u00e9 stron\u00eb d\u00f4wni \u00eb dzys<\/i>); niech \u00f2n t\u00e9\u017c b\u00e3dze wesp\u00f3\u0142 k\u00f2me\u0144t\u00f4rz\u00e3 do przedst\u00f4wi\u00f3ny ca\u0142ownot\u00eb. Maj\u0105 \u00f2ne wi\u00f4ld\u017c\u00e9 p\u00f2zn\u00f4wn\u00e9 \u00eb \u00f9czb\u00f2w\u00e9, jak t\u00e9\u017c w\u00ebch\u00f2wawcz\u00e9 w\u00f4rtnot\u00eb, jakno prawie wsz\u00ebtcz\u00e9 rob\u00f2t\u00eb B. B\u00f2rka, wielelatn\u00e9g\u00f2 szk\u00f3ln\u00e9g\u00f2 i w\u00ebch\u00f2wawc\u00eb tr\u00f3j generacji m\u0142od\u00ebch Kasz\u00ebb\u00f3w. Narratora m\u00f3\u017ce tuw\u00f2 sp\u00f2k\u00f3jno zeszlach\u00f2wac z A\u00f9tor\u00e3.<\/p>\n<p>A\u00f9tor bez w\u0105tpieni\u00f4 robi adres\u00f4rz\u00e3 n\u00ebch <i>p\u00f2wi\u00f4stk\u00f3w<\/i> i wsp\u00f2mink\u00f3w m\u0142od\u00e9g\u00f2 Cz\u00ebti\u0144ca, nade wsz\u00ebtk\u00f2 Kasz\u00ebb\u00e3, sk\u00f2rno tim raz\u00e3 pisze bl\u00f3s \u00eb cz\u00ebsto p\u00f2 kasz\u00ebbsk\u00f9, a kasz\u00ebbizna przez nieg\u00f2 \u00f9\u017ciw\u00f3n\u00f4 m\u00f3\u017ce s\u00e3 baro prz\u00ebdac \u2013 jistno jak sama tematika \u00eb t\u00e9\u017c sz\u00ebk \u00f2pis\u00ebnk\u00f9 \u2013 m\u00f2wny edukacji dzecy \u00eb m\u0142odz\u00ebzn\u00eb w szk\u00f2le. Je to j\u00e3z\u00ebk zw\u00ebczajny \u00eb baro prosty, ale r\u00f3wnoczasow\u00f2 b\u00f2gati \u00eb rozmajito\u00f4rtny, p\u00ebrzineczk\u00e3 zafarwiony na m\u00f4low\u0105 g\u00f4dk\u00e3, tj. <i>na m\u00f2d\u0142o les\u00f4ccz\u00e9<\/i>, co w\u00ebj\u00f4wi\u00f4 \u00f9m\u00ebslno \u00f2stawion\u00f4 tuw\u00f2 dl\u00f4 tzw. j\u00e3z\u00ebk\u00f2wi stilizacji w\u00ebm\u00f2wa <i>ch<\/i> jak <i>sz<\/i> (w gw\u00ebsnym p\u00f2\u0142o\u017cenim), jak np. <i>blaszi<\/i>, <i>d\u00ebszi<\/i>, <i>mieszi<\/i>, <i>m\u00f9szi<\/i>, <i>paszi<\/i>, <i>paz\u00ebszi<\/i>, <i>\u00f9strzeszi<\/i> (tj. pasowno za \u00f2glow\u00f2kasz\u00ebbscz\u00e9: <i>blach\u00eb<\/i>, <i>d\u00ebch\u00eb<\/i>, <i>miech\u00eb<\/i>, <i>m\u00f9ch\u00eb<\/i>, <i>pach\u00eb<\/i>, <i>paz\u00ebch\u00eb<\/i>, <i>\u00f9strzech\u00eb<\/i>), ma\u0142o ju dzys tam sam cz\u00ebt\u00f4 \u00eb dot\u0105dka nie w\u00ebzw\u00ebsk\u00f3n\u00f4 w l\u00ebteracczich dok\u00f4zach. Te dok\u00f4z\u00eb B\u00f2rka n\u00f4le\u017ci zam\u00f4dlac do w\u00ebzw\u00ebskani\u00f4 w szk\u00f2\u0142owi \u00f9czbie, a jich dz\u00e9l to \u00f9prawion\u00e9 cz\u00ebtewczi i raz\u00e3 wsk\u00f4z\u00eb do gw\u00ebsn\u00ebch j\u00e3z\u00ebk\u00f2w\u00ebch \u00f2b\u00f9czeni\u00f3w, \u00f2sobl\u00ebw\u00f2 w zajimnym i apartno zam\u00ebszlon\u00ebch \u00eb napis\u00f3n\u00ebch <i>Les\u00f4cczich p\u00f2wi\u00f4stkach<\/i>, co maj\u0105 szt\u00f4\u0142t m\u00f4\u0142\u00ebch \u00eb p\u00f2wsz\u00e9dno rozmi\u00f3n\u00ebch studi\u00f3w etnografn\u00ebch cz\u00eb socjolog\u00f2w\u00ebch.<\/p>\n<p>B. B\u00f2rk je doswi\u00f4dczonym i m\u00f2cno zas\u0142u\u017conym cz\u0142owiek\u00e3, szk\u00f3lnym, dzej\u00f4rz\u00e3 \u00eb A\u00f9tor\u00e3 wesp\u00f3\u0142, cht\u00ebrn\u00e9g\u00f2 p\u00f2k\u00f4zyw\u00f4 tuw\u00f2 ni\u00e9 bl\u00f3s jeg\u00f2 gw\u00f4sny dok\u00f4z (nen p\u00f2 p\u00f2lsk\u00f9), ale nade wsz\u00ebtk\u00f2 \u00f2dd\u00f4w\u00f3n\u00f4 Cz\u00ebti\u0144cowi kasz\u00ebbsk\u00f4 proza. Prz\u00ebb\u00f4czm\u00eb, \u017ce A\u00f9tor \u00f2k\u00f3ma teg\u00f2 napis\u00f4\u0142 jesz p\u00f2 p\u00f2lsk\u00f9 beletristno m.jin. sw\u00f2je wsp\u00f2mi\u0144czi <i>\u015acie\u017cki<\/i>, <i>bezdro\u017ca i drogi<\/i> (<i>Stegn\u00eb<\/i>,<i> barab\u00f3n\u00eb \u00eb drod\u017ci<\/i>) (1984), w cht\u00ebrn\u00ebch \u00f9s\u00f4dz\u00f4\u0142 jem pis\u00ebnk tr\u00f3jn\u00ebch kasz\u00ebbsczich dialog\u00f3w. Jistny \u00f2b\u00f2wi\u0105zk jem zjiscy\u0142 w w\u00ebdr\u00ebk\u00f2w\u00f3ny ni\u00e9 tak d\u00f4wno beletristice <i>Twierdz\u0105 by\u0142 im ka\u017cdy pr\u00f3g<\/i> (<i>Gard\u00e3 b\u00e9\u0142 jima k\u00f2\u017cdi pr\u00f3g<\/i>) (1998), tikaj\u0105cy \u00f9proc\u00ebmnieni\u00f4 m\u0142odz\u00ebzn\u00eb do r\u00ebsznot\u00eb w s\u00e9wnik\u00f9 1939 r. Wdarz\u00ebc n\u00f4le\u017ca\u0142ob\u00eb tuw\u00f2 niecht\u00ebrn\u00e9 Jeg\u00f2 \u00f2glow\u00f2rozmi\u00f3n\u00e9 dok\u00f4z\u00eb historiowi n\u00f4t\u00ebr\u00eb, np. <i>Nad \u015ale\u017c\u0105<\/i>. <i>Zarys walk Kaszub\u00f3w lesockich<\/i> (<i>Nad Sl\u00eb\u017c\u0105<\/i>. <i>C\u00e9ch\u00f9nk bi\u00f4tk\u00f3w les\u00f4cczich Kasz\u00ebb\u00f3w<\/i>) (Gda\u0144sk 1978), jak t\u00e9\u017c tr\u00f3jny kn\u00e9\u017ceczczi tikaj\u0105c\u00e9 dzej\u00f3w \u00eb dzysdniow\u00f2sc\u00eb <i>les\u00f4cczich<\/i> wsy, jak np.: Bieszk\u00f2jce, B\u00f2j\u00f3no, Cz\u00e3stk\u00f2w\u00f2, Czelno, K\u00f2leczk\u00f2w\u00f2, Nowi Dw\u00f3r, Gniew\u00f2w\u00f2 \u00eb Sopiesz\u00ebno, Szem\u00f4\u0142d, Zbich\u00f2w\u00f2 \u00eb Reszczi.<\/p>\n<p>Wsz\u00ebtcz\u00e9 \u017c\u00ebcow\u00e9 zdzejani\u00f4 zn\u00f3n\u00e9g\u00f2 ze skr\u00f3mnot\u00eb B\u00f2les\u0142awa B\u00f2rka dok\u00f4zywaj\u0105 Jeg\u00f2 stol\u00ebmny wi\u00e9dz\u00eb \u00eb wiele tale\u0144t\u00f3w, rob\u00f2cosc\u00eb, \u00f9lubieni\u00f4 tatcz\u00ebznian\u00ebch \u00eb rodn\u00ebch str\u00f3n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=right><i>Jerzi Tr\u00e9der<\/i><br \/>\nWejerow\u00f2, 1 rujana 2002<\/p>\n<h2><a name=\"Les\u00f4ccz\u00e9\">Les\u00f4ccz\u00e9 p\u00f2wi\u00f4stczi<\/a><\/h2>\n<p><i>K\u00f2pa wsp\u00f2mink\u00f3w z lat dwadzest\u00ebch \u00eb trz\u00ebdzest\u00ebch XX wiek\u00f9<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"margin-left:140pt;\">Sz\u0142a g\u00f4dka \u00f2 st\u00f4r\u00ebch dzejach<br \/>\n\u00d2d \u00f3p\u00eb do tatka,<br \/>\nKasz\u00ebbscz\u00e9 zw\u00ebczi przek\u00f4za<br \/>\nSw\u00f2jim dzec\u00f3m matka.<\/p>\n<p style=\"margin-left:170pt;\">\u00cb tak niepis\u00f3n\u00e9 dzeje<br \/>\nSz\u0142\u00eb g\u00f4dk\u0105 w nowi swiat<br \/>\nZ starka na tatka \u00eb s\u00ebna,<br \/>\nTak przetrwa wiele lat.<\/p>\n<p style=\"margin-left:170pt;\">                       (B. B\u00f2rk)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><a name=\"S\u0142\u00f3wk\u00f2\">S\u0142\u00f3wk\u00f2 \u00f2d a\u00f9tora<\/a><\/h2>\n<p>Jak cz\u0142owiek nabi\u00e9r\u00f4 lat, starosc na nieg\u00f2 l\u00e9ze, jeg\u00f2 m\u00ebsl\u00eb cygn\u0105 cor\u00f4z bar\u017ci do lat dzecynn\u00ebch, kn\u00f4picz\u00ebch, w rodn\u00e9 stron\u00eb, do ch\u00ebcz\u00eb, gdze b\u00e9\u0142 jeg\u00f2 p\u00f2cz\u0105tk, gdze ze sw\u00f2jima starszima, m\u00ebmk\u0105 \u00eb tatk\u00e3, \u00f3mam\u0105 \u00eb \u00f3pap\u0105, sostrama \u00eb bratama, dr\u00ebchama \u00eb s\u0105sadama dzeli\u0142 m\u0142od\u00e9 lata. J\u00f4 \u00f2 t\u00ebch latach, dl\u00f4 mie baro pi\u00e3kn\u00ebch, a dl\u00f4 dzys\u00e9szich dzec\u00ebsk\u00f3w gw\u00ebsno dzywn\u00ebch, snij\u00e3 p\u00f2 nocach. To b\u00eb\u0142a jedna prz\u00ebcz\u00ebna, \u017ce wz\u0105\u0142 s\u00e3 jem do napisani\u00f4 t\u00ebch wsp\u00f2mink\u00f3w-p\u00f2wi\u00f4stk\u00f3w.<\/p>\n<p>Lata mijaj\u0105, czas n\u00ebk\u00f4 cor\u00f4z bar\u017ci, \u017c\u00ebc\u00e9 s\u00e3 zmieni\u00f4 \u00eb te prze\u017c\u00ebca, te dzeje p\u00f9d\u0105 w zab\u00ebc\u00e9, p\u00f2 nich prawie nick nie \u00f2st\u00f3nie. A k\u00f2\u017cdi czas je w\u00f4rt p\u00f2znani\u00f4 \u00eb przetrwani\u00f4. L\u00ebdze w n\u00ebch czasach miel\u00eb b\u00f2gati j\u00e3z\u00ebk, czekaw\u00e9 zw\u00ebczi \u00eb ch\u00f2c w bi\u00e9dze miel\u00eb weso\u0142\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9. Na Les\u00f4kach to \u017c\u00ebc\u00e9 b\u00eb\u0142o prawie co wies k\u0105sk jin\u00e9. J\u00f4 p\u00f2ch\u00f2dz\u00e3 ze Zbich\u00f2wa, jedny z ws\u00f3w zak\u00f2p\u00f3n\u00ebch w lasach \u00eb \u00f2pis\u00f3n\u00e9 p\u00f2wi\u00f4stczi tikaj\u0105 t\u00ebch str\u00f3n. P\u00f2d\u00f4w\u00f3n\u00e9 w t\u00ebch p\u00f2wi\u00f4stkach miona \u00eb n\u00f4zw\u00ebska s\u0105 dobr\u00f3n\u00e9 z prz\u00ebp\u00f4dk\u00f9, zm\u00ebszlon\u00e9.<\/p>\n<p>M\u00f2je m\u0142od\u00e9 lata, pami\u00e3c \u00f2 nich s\u0105 zamk\u0142\u00e9 w ti ks\u0105\u017ceczce, cht\u00ebrna p\u00f2wsta z p\u00f2m\u00ebszl\u00ebnk\u00f9 Direktora M\u00f9ze\u00f9m Pismienizn\u00eb i M\u00f9zyczi Kasz\u00ebbsk\u00f2-P\u00f2m\u00f2rsczi, Wast\u00eb B\u00f2g\u00f9s\u0142awa Br\u00e9z\u00eb \u00eb staranim Wast\u00eb Profesora Jerz\u00e9g\u00f2 Tr\u00e9dra.<\/p>\n<h3><a name=\"Ban\u00eb\">Ban\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Do n\u00f4bl\u00eb\u017csz\u00e9g\u00f2 banow\u00f9 je prawie jedna mila drod\u017ci \u00eb to przez las. Tej t\u00e9\u017c niejedne dzec\u00eb, nawetk\u00e3 te ze starszich klas\u00f3w, nie widza jesz w sw\u00f2jim \u017c\u00ebcym ban\u00eb. Jak szk\u00f3lny r\u00f4z s\u00e3 spit\u00f4\u0142, co je p\u00f4lon\u00e9 w maszinie \u00f2d cuga, to le p\u00f4r\u00e3 kn\u00f4p\u00f3w wiedza, \u017ce maszinista szm\u00ebrg\u00f4 do \u00f2gniszcza w\u00e3d\u017cel.<\/p>\n<p>\u2013 A sk\u0105dka \u00f2n m\u00f4 t\u00ebli w\u00e3gl\u00f3w? \u2013 spita s\u00e3 Gr\u00e9tka z trzecy klas\u00eb. \u2013 M\u00f2ja m\u00ebma w\u00ebgarnie z pi\u00e9cka co n\u00f4w\u00eb\u017ci sz\u00ebpelk\u00e3 w\u00e3gliszk\u00f3w \u2013 doda.<\/p>\n<p>\u2013 Tu ch\u00f2dzy \u00f2 jiny w\u00e3d\u017cel, taczi w\u00ebk\u00f2p\u00f3ny z zemi, tam dalek na Sl\u0105sk\u00f9 \u2013 w\u00ebjasni\u0142 ji klasowi m\u0105drala, K\u0105k\u00f2l\u00f3w Gr\u00e9g\u00f2r.<\/p>\n<p>Szk\u00f3lny le cziwn\u0105\u0142 g\u0142ow\u0105 \u00eb p\u00f2dszed\u0142 do szaf\u00eb, sk\u0105dka w\u00ebj\u0105\u0142 szt\u00ebk cz\u00f4rn\u00e9g\u00f2 w\u00e3gla z taczima swi\u00e9c\u0105cyma \u00f2czkama. D\u0142ug\u00f2 \u00f2p\u00f2wi\u00f4d\u00f4\u0142 \u00f2 tim, jak to g\u00f3rnic\u00eb w g\u0142\u00e3b\u00f2czich k\u00f2palniach w\u00ebdz\u00e9raj\u0105 zemi to cz\u00f4rn\u00e9 z\u0142oto. Dzec\u00ebska p\u00f2zdrza p\u00f2 sobie, a W\u0142adi, co pas\u0142 krow\u00eb \u00f9 Szpecht\u00eb, c\u00ebch\u00f2 rzek\u0142 do sw\u00f2jich k\u00f3mpli:<\/p>\n<p>\u2013 To taczi z\u0142oti w\u00e3d\u017cel m\u00f9szi b\u00ebc \u00f2kropno drod\u017ci?<\/p>\n<p>Szk\u00f3lny zap\u00f2wiedz\u00f4\u0142, \u017ce jak \u00f9czba w szk\u00f2le b\u00e3dze mia s\u00e3 do k\u00f9\u0144ca, a szk\u00f2\u0142a zarobi na zbi\u00e9ranim b\u00f9cz\u00ebn\u00eb \u00eb \u017c\u00f4\u0142\u00e3dz\u00f3w wiele d\u00ebtk\u00f3w, to dzec\u00eb ze starszich klas\u00f3w, to je z trzecy \u00eb czwi\u00f4rti, p\u00f2jad\u0105 cuch\u00e3 nad m\u00f2rze, do naszi Gdini. Ter\u00f4 wsz\u00ebsc\u00eb \u017cdel\u00eb na t\u00e3 zap\u00f2wiedz\u00f3n\u0105 wanog\u00e3, a skrz\u00e3tno zbi\u00e9rel\u00eb no lesn\u00e9 semi\u00e3.<\/p>\n<p>P\u00f2 B\u00f2\u017cim Cele w sob\u00f2t\u00e3 szk\u00f3lny prowadzy sw\u00f2j\u00e3 gromad\u00e3 dzec\u00ebsk\u00f3w na ban\u00f3w do Z\u00f4g\u00f2rz\u00f4. N\u00f4prz\u00f3d k\u00f9pi\u0142 wsz\u00ebtczim bilet\u00eb na ban\u00e3, a tej w\u00ebprowadzy\u0142 dzec\u00eb na taczi trotuar, cht\u00ebren nazw\u00f4\u0142 peron\u00e3, gdze p\u00f2 \u00f2b\u00f9 stronach b\u00eb\u0142\u00eb szin\u00eb p\u00f2\u0142o\u017con\u00e9 na taczich balkach. J\u00f3zk wiedz\u00f4\u0142, \u017ce to s\u0105 szw\u00eble, b\u00f2 jeg\u00f2 tatk \u00f2bcyn\u00f4 je szeroczim bilk\u00e3 w lese. Zanim wsedl\u00eb do ban\u00eb, p\u00f2 szinach z lewi stron\u00eb przelec\u00f4\u0142 taczi d\u0142ud\u017ci cuch.<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 ten cuszk nie stan\u0105\u0142 \u00eb nas nie wz\u00e3\u0142 m\u00ebt? \u2013 spita s\u00e3 nerw\u00e9s Irka.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f2 to b\u00e9\u0142 p\u00f2spieszny cuch, a tacz\u00e9 st\u00f4waj\u0105 bl\u00f3s na w\u00f4\u017cni\u00e9szich stacjach \u2013 w\u00ebjasni\u0142 ji \u00eb jinym nen m\u0105drala Gr\u00e9g\u00f2r, co b\u00e9\u0142 p\u00f4r\u00e3 razy z m\u00ebmk\u0105 w Gdu\u0144sk\u00f9.<\/p>\n<p>Szk\u00f3lny p\u00f2dprowadzy\u0142 dzec\u00ebska blisk\u00f2 maszin\u00eb, cht\u00ebrna stoja prz\u00eb taczi rampie \u00eb b\u00eb\u0142a zaprz\u00ebg\u0142\u00f4 do p\u00f4r\u00eb taczich czerw\u00f2n\u00ebch wag\u00f3n\u00f3w, z cht\u00ebrn\u00ebch rob\u00f2tnic\u00eb w\u00ebladowiwel\u00eb na towarow\u00e9 a\u00f9ta w\u00e3d\u017cel, taczi s\u00f3m, jak szk\u00f3lny p\u00f2k\u00f4z\u00f4\u0142 w szk\u00f2le. Dzec\u00eb \u00f9zdrza, jak ten w\u00e3d\u017cel p\u00f4li s\u00e3 w \u00f2gniszcz\u00f9 ti lok\u00f2m\u00f2tiw\u00eb, a prz\u00eb tim czicha\u0142\u00eb \u00eb kaszla\u0142\u00eb, b\u00f2 jich gard\u0142a g\u00ebldzy\u0142 dim, jaczim p\u00f4rzka na nich ta machtn\u00f4 maszina. Maszinowi p\u00f2cygn\u0105\u0142 za tak\u0105 r\u0105czk\u00e3 \u00eb lok\u00f2m\u00f2tiwa gwizdn\u00e3, jakb\u00eb chca \u00f2d se \u00f2dstrasz\u00ebc dzec\u00ebska.<\/p>\n<p>Za jaczisz czas na pazura na \u017cel\u00f4znym s\u0142upie prz\u00eb szinach, to je na semaf\u00f2rze p\u00f2dnios\u0142a s\u00e3 do g\u00f3r\u00eb, p\u00f2k\u00f4z\u00f4\u0142 s\u00e3 zelony wid, a na per\u00f3n prz\u00ebszed\u0142 banowi w czerw\u00f2ny m\u00f9c\u00eb. Z d\u00f4leka nadj\u00e9\u017cd\u017c\u00f4\u0142 nasz cuszk \u2013 tak prz\u00ebn\u00f4mni rzek\u0142 nasz szk\u00f3lny, jak \u00f9zdrz\u00f4\u0142 teg\u00f2 banow\u00e9g\u00f2 z n\u0105 sz\u00ebpelk\u0105, cht\u00ebrna mia bi\u00f4\u0142o-czerw\u00f2n\u0105 t\u00f4rcz\u00e3. Ten zawrzeszcz\u00f4\u0142: <\/p>\n<p>\u2013 Odsun\u0105\u0107 si\u0119 od tor\u00f3w!<\/p>\n<p>Cuszk zn\u00f4jma st\u00f4w\u00f4, ja\u017c s\u00e3 zatrzim\u00f4\u0142 cz\u00ebsto p\u00f2 prawi stronie per\u00f3nu. Szk\u00f3lny wprowadzy\u0142 dzec\u00eb p\u00f2 w\u00ebsoczich trapach do wag\u00f3nu, na jaczim b\u00eb\u0142o napis\u00f3n\u00e9 \u201e2\u201d, \u00eb k\u00f4z\u00f4\u0142 sadac tam, gdze b\u00e9\u0142 plac. A tej nak\u00f4z\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Jak wl\u00e9z\u0105 do wag\u00f3nu starszi l\u00ebdze, tej n\u00f4le\u017ci wstac \u00eb zrobic jima w\u00f2lny m\u00f4l.<\/p>\n<p>Dzec\u00ebska rwa\u0142\u00eb s\u00e3 do \u00f2czen, b\u00f2 b\u00eb\u0142\u00eb niszrich teg\u00f2, co s\u00e3 b\u00e3dze b\u00f9ten dza\u0142o. Banowi wrzeszczel\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Wsadac \u00eb dwi\u00e9rz\u00eb zam\u00ebkac!<\/p>\n<p>Jak ju wsz\u00ebsc\u00eb b\u00ebl\u00eb b\u00ebn\u00eb, tej nen w czerw\u00f2ny m\u00f9c\u00eb d\u00f4\u0142 sygna\u0142 masz\u00ebnisce, \u017ce m\u00f3\u017ce jachac. Jak cuszk ju szt\u00ebrk \u00f2djach\u00f4\u0142, jedna starsz\u00f4 bia\u0142ka rzek\u0142a do t\u00ebch dzecy, co sedza w \u00f2knie:<\/p>\n<p>\u2013 Zamknita to \u00f2kno, b\u00f2 tu je cuch.<\/p>\n<p>Starszi ch\u0142op rzek\u0142 do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 s\u0105sada na \u0142awie, cht\u00ebren p\u00f4li\u0142 cygaret\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 D\u00f4j mie t\u00e9\u017c p\u00f2cygn\u0105c jeden cuch.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Beczczi\">Beczczi<\/a><\/h3>\n<p>W Zbich\u00f2wie z w\u00f2d\u0105 b\u00eb\u0142o kr\u00ebch\u00f2. W dole prz\u00eb stru\u017cce b\u00eb\u0142a wiesk\u00f4 st\u00ebdnia, ale w\u00f2da w ni nie nad\u00f4wa s\u00e3 do l\u00ebdzy. P\u00f4r\u00e3 gb\u00f9r\u00f3w mia\u0142o sw\u00f2je st\u00ebdnie z dobr\u0105 w\u00f2d\u0105 do pic\u00f4. \u00d2d nich nos\u00ebl\u00eb w\u00f2d\u00e3 ti, co ni miel\u00eb sw\u00f2jich st\u00ebdni\u00f3w.<\/p>\n<p>Nadch\u00f4da\u0142\u00eb \u017cniwa. W niejedn\u00ebch st\u00ebdniach w\u00f2da prawie w\u00ebsch\u0142a. \u00d9 R\u00f4dk\u00f3w b\u00eb\u0142a szt\u00e9c w\u00f2da. Melcerka wz\u00e3 szchanie z dw\u00f9ma w\u00e3b\u00f3rkama \u00eb r\u00ebkn\u00e3 do ti st\u00ebdnie za cz\u00ebst\u0105 w\u00f2d\u0105 do pic\u00f4. Jak wla do k\u00f9chniowi beczczi trz\u00eb dracht\u00eb, rzek\u0142a do n\u00f4starszi Gn\u00e9s\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 t\u00eb hal\u00f4j dwa dracht\u00eb, \u017ceb\u00eb to syg\u0142o do k\u00f9\u0144ca tidzenia, b\u00f2 \u00f2d witra jidzem\u00eb wsz\u00ebsc\u00eb w \u017cniwa.<\/p>\n<p>Melcer nak\u00f4z\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 s\u00ebnowi Al\u00e9m\u00f9 przel\u00f4c w\u00f2d\u00e3 z beczczi na szl\u00f3pach do beczczi w chl\u00e9wie. Na\u0142o\u017ci\u0142 k\u00f2ni\u00f3m sle \u00eb zaprzig\u0142 je do szl\u00f3p\u00f3w. Prz\u00eb beczce p\u00f2stawi\u0142 w\u00e3b\u00f3rk \u00eb jach\u00f4\u0142 do staw\u00f9. Jak naf\u00f9low\u00f4\u0142 beczk\u00e3, jach\u00f4\u0142 kamienist\u0105 drog\u0105 do ch\u00ebczi \u00eb j\u00e3 m\u00f2cno trzim\u00f4\u0142, \u017ceb\u00eb s\u00e3 nie w\u00ebwr\u00f3c\u00eb\u0142a, co s\u00e3 dosc cz\u00e3sto zd\u00f4rza \u00eb tej trzeba b\u00eb\u0142o nawr\u00f3c\u00ebc p\u00f2 now\u0105 w\u00f2d\u00e3.<\/p>\n<p>Zan\u00f4sza s\u00e3 na wi\u00f4ld\u017ci deszcz. Melcer nak\u00f4z\u00f4\u0142 Al\u00e9m\u00f9 zak\u00f9lac l\u00f3z\u0105 beczk\u00e3 z sza\u00f9ra p\u00f2d \u00f9strzech, prz\u00eb cht\u00ebrnym b\u00eb\u0142a zam\u00f2cow\u00f3n\u00f4 tak\u00f4 timczasow\u00f4 r\u00ebna.<\/p>\n<p>\u2013 Dobrze p\u00f2dk\u00f9lni t\u00e3 beczk\u00e3 p\u00f2d r\u00ebn\u00e3, \u017ceb\u00eb w\u00f2da leca prosto w ni\u00e3 b\u00ebn\u00eb \u2013 p\u00f2\u00f9czi\u0142 tatk sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 s\u00ebna.<\/p>\n<p>\u2013 To b\u00e3dze w\u00f2da do g\u00f2towani\u00f4 k\u00f2c\u0142a, cz\u00eb t\u00e9\u017c dl\u00f4 b\u00ebd\u0142a? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 Ali.<\/p>\n<p>\u2013 Do k\u00f2c\u0142a \u2013 rzek\u0142 tatk. \u2013 Tak\u00f4 deszczow\u00f4 w\u00f2da je mi\u00e3tk\u00f4 \u00eb b\u00f9lewczi s\u00e3 w ni r\u00ebchli g\u00f2t\u00ebj\u0105.<\/p>\n<p>K\u00f9\u0144czi\u0142 s\u00e3 adwe\u0144t \u00eb nadch\u00f4da Gwi\u00f4zdka. Melcer z Alim w\u00ebbrel\u00eb s\u00e3 do miasta z p\u00f4r\u00e3 miechama \u017c\u00ebta, \u017ceb\u00eb miec d\u00ebtczi na swi\u00e3ta. Melcerka przed \u00f2djazd\u00e3 jima prz\u00ebp\u00f2mina:<\/p>\n<p> \u2013 Nie zab\u00f4czta k\u00f9pic beczu\u0142k\u00e3 dobr\u00ebch sledzy na Wil\u00ebj\u0105 \u00eb na p\u00f2st.<\/p>\n<p>Jak doj\u00e9\u017cd\u017cel\u00eb do miasta, Ali \u00f9zdrz\u00f4\u0142, jak p\u00f2 szinach n\u00ebk\u00f4\u0142 baro d\u0142ud\u017ci cuch. Zdrz\u00f4\u0142 na nien \u00eb spit\u00f4\u0142 s\u00e3 tatka:<\/p>\n<p>\u2013 Na wag\u00f3nach s\u0105 tacz\u00e9 machtn\u00e9 beczczi. Co ti banowi w nich w\u00f2\u017c\u0105?<\/p>\n<p>\u2013 Pewno rop\u00e3 ab\u00f2 benzyn\u00e3. A m\u00f3\u017ce piw\u00f2? \u2013 za\u017cartow\u00f4\u0142 Melcer.<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, piw\u00f2 ni\u00e9. Piw\u00f2 je w taczich m\u00f4\u0142\u00ebch beczkach.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb chc\u00f4\u0142 rzec: we f\u00f2tkach \u2013 p\u00f2prawi\u0142 Al\u00e9g\u00f2 tatk.<\/p>\n<p>Sledze k\u00f9pil\u00eb na r\u00ebnk\u00f9 \u00f2d taczi gr\u00ebbi r\u00ebb\u00f4czczi, cht\u00ebrna he\u0144dlowa s\u00e3 do \u00f9part\u00e9g\u00f2 \u00eb nie chca nick sp\u00f9sc\u00ebc z prizu. Ale sledze b\u00eb\u0142\u00eb ekstra \u00eb teg\u00f2 prizu w\u00f4rt.<\/p>\n<p>Jak ju \u00f2djachel\u00eb z r\u00ebnk\u00f9, Ali ze smi\u00e9ch\u00e3 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 do sw\u00e9g\u00f2 tatka:<\/p>\n<p>\u2013 Ale ta r\u00ebb\u00f4czka b\u00eb\u0142a p\u00e3kat\u00f4 jak pr\u00f4wdz\u00ebw\u00f4 beczka \u2013 a prz\u00eb t\u00ebch s\u0142owach smi\u00f4\u0142 s\u00e3, ja\u017c \u00f9sz\u00eb m\u00f9 s\u00e3 trz\u00e3s\u0142\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ale beczka smi\u00e9ch\u00f9! \u2013 rzek\u0142 tatk. \u2013 \u00cb zacz\u0105\u0142 s\u00e3 t\u00e9\u017c smi\u00f4c na ca\u0142\u00e9g\u00f2.<\/p>\n<p>Za jaczisz czas, jak sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 w\u00f4\u017cn\u00e9 rob\u00f2t\u00eb w p\u00f2lu, Melcer rzek\u0142 do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 n\u00f4starsz\u00e9g\u00f2 s\u00ebna:<\/p>\n<p>\u2013 Chcem\u00eb le wrz\u00ebc\u00ebc na m\u00f4\u0142i w\u00f3z blaszan\u0105 beczk\u00e3 \u00eb p\u00f2dcygn\u0105c g\u00f2 do k\u00f9l\u00eb ze sztok\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 b\u00e3d\u00e3 nal\u00e9w\u00f4\u0142 sztok do beczczi tim st\u00f4rim w\u00e3b\u00f3rk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Jak nalejesz, tej mie rzeczesz \u2013 zap\u00f2wiedz\u00f4\u0142 tatk. \u2013 Tej m\u00eb w\u00ebwiezem\u00eb ten sztok na nasz\u0105 \u0142\u0105k\u00e3 w Str\u00ebgach.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, tatk\u00f9. Tam \u00f9rosce b\u00ebln\u00f4 tr\u00f4wa na sano \u00eb ch\u00f2wa b\u00e3dze mia co \u017cr\u00e9c przez d\u0142ug\u0105 z\u00ebm\u00e3 \u2013 za\u00f9wa\u017ci\u0142 Ali.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Bliz\u00eb\">Bliz\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>W niedzel\u00e3 p\u00f2 Szkapl\u00e9rzny rzek\u0142 p\u00f2 k\u00f2scele tatk do s\u00ebna R\u00f3mana:<\/p>\n<p>\u2013 Dzys prz\u00eb taczi pi\u00e3kny p\u00f2g\u00f2dze, jak \u017cniw\u00f3w jesz ni ma, jidzem\u00eb na bliz\u00e3 p\u00f2d Rzepiskama, sk\u0105dka je widzec szmat naszi kasz\u00ebbsczi zemi.<\/p>\n<p>\u2013 Dobrze, tatk\u00f9 \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 \u00f9ceszony R\u00f3man \u00eb s\u00e3 spit\u00f4\u0142: \u2013 Cz\u00eb j\u00f4 m\u00f2g\u00e3 \u00f2bl\u00e9c b\u00f3t\u00eb?<\/p>\n<p>\u2013 N\u00eb, w k\u00f2rkach t\u00eb doch w tak\u0105 drog\u00e3 nie p\u00f9dzesz, ale wez te st\u00f4r\u00e9, b\u00f2 now\u00e9 m\u00f9sz\u0105 b\u00ebc na prz\u00ebj\u00e3c\u00e9 jeseni\u0105.<\/p>\n<p>Jid\u0105 szlucht\u0105 przez j\u00e9rczi na Zelon\u0105 Drog\u00e3, a tej cygn\u0105 wi\u0142oz\u00e3 na d\u0142ug\u0105 g\u00f3r\u00e3 w lese. St\u0105d tatk sczerow\u00f4\u0142 s\u00e3 na Szmelt\u00e3 \u00eb rzek\u0142 do s\u00ebna:<\/p>\n<p>\u2013 Jidzem\u00eb n\u00f4prz\u00f3d \u00f2bezdrzec n\u00ebch Lesn\u00ebch Bracy.<\/p>\n<p>Jak prz\u00ebszl\u00eb na k\u00f9\u0144c ny d\u0142ud\u017ci g\u00f3r\u00eb, R\u00f3man p\u00f2dszed\u0142 do p\u00f4r\u00e3 machtn\u00ebch kamieni, jacz\u00e9 le\u017ca \u00f2k\u00f3ma sebie, \u00eb \u00f2bz\u00e9r\u00f4\u0142 na nich jaczisz dzywny mech.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb le wezdrz\u00eb na to drz\u00e9wi\u00e3 \u00eb p\u00f2wi\u00e9dz, co t\u00eb widzysz na nim apartn\u00e9g\u00f2 \u2013 wsk\u00f4z\u00f4\u0142 tatk na dosc gr\u00ebb\u00e9g\u00f2 b\u00f9czka.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 ten b\u00f9czk m\u00f4 sw\u00f2je l\u00ebst\u00eb, a t\u00e9\u017c d\u00e3b\u00f2w\u00eb, a k\u00f3r\u00e3 m\u00f4 z jedny stron\u00eb b\u00f9k\u00f2w\u0105, z dr\u00ebd\u017ci d\u00e3b\u00f2w\u0105. Te dwa drzewa s\u0105 zros\u0142\u00e9 raz\u00e3 \u00eb dl\u00f4te pewno zwi\u0105 s\u00e3 Lesnyma Bratama \u2013 dom\u00ebsli\u0142 s\u00e3 R\u00f3man.<\/p>\n<p>Doszl\u00eb na n\u00e3 g\u00f3r\u00e3, na cht\u00ebrny stoja drewnian\u00f4 bliza. P\u00f2 dr\u00f4bce wdrapel\u00eb s\u00e3 na pierszi ji dz\u00e9l, cht\u00ebren b\u00e9\u0142 r\u00f3wno z drz\u00e9wi\u00e3tama. St\u0105d b\u00eb\u0142o widzec dok\u0142adno les\u00f4ccz\u00e9 las\u00eb z g\u0142\u00e3b\u00f2czim row\u00e3 Sl\u00eb\u017c\u00eb, b\u0142ota za R\u00ebmi\u0105, \u00d2ks\u00ebwsk\u00f4 K\u00e3pa, m\u00f2rze przed H\u00e9lsk\u0105 K\u00f2s\u0105. Z dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dz\u00e9lu dr\u00f4bczi \u00f2br\u00f4z s\u00e3 p\u00f2wi\u00e3kszi\u0142 \u00eb widza s\u00e3 ca\u0142\u0105 R\u00ebmi\u00e3, p\u00f2rtowi dz\u00e9l Gdinie, ca\u0142\u0105 H\u00e9l\u00e3, a za ni\u0105 Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 M\u00f2rze.<\/p>\n<p>\u2013 Co za pi\u00e3kny rozezdrzeni\u00e9, co za wi\u00f4ld\u017ci \u00f2br\u00f4z je wk\u00f3\u0142 nas: t\u00ebli las\u00f3w, \u0142\u0105k\u00f3w, g\u00f3rk\u00f3w? Jak pi\u00e3kn\u00f4 je ta nasza zemia? \u2013 chw\u00f4li\u0142 R\u00f3man.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3. Pi\u00e3kn\u00e9 s\u0105 te nasze stron\u00eb, a z bliz\u00eb jesz pi\u00e3kni\u00e9sz\u00e9 \u2013 p\u00f2twierdzy\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 A czem\u00f9 ta bana tam za b\u0142otama tak d\u00ebmi? \u2013 b\u00e9\u0142 niszrich R\u00f3man.<\/p>\n<p>\u2013 A, ten cuch, to \u201ep\u00f9ck\u00f4 k\u00f2za\u201d, jak m\u00eb zwiem\u00eb t\u00e3 ban\u00e3. D\u00ebmi, b\u00f2 jedze p\u00f2d g\u00f3r\u00e3, wspin\u00f4 s\u00e3 na P\u00f9ck\u0105 K\u00e3p\u00e3.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142a wi\u00f4lg\u00f4 \u00f9cecha dl\u00f4 nasz\u00e9g\u00f2 R\u00f3mana, tot\u00e9\u017c bliz\u00eb \u00f2d teg\u00f2 czasu nie d\u00f4wa m\u00f9 sp\u00f2k\u00f2ju. Chc\u00f4\u0142 k\u00f2nieczno zdrzec na sw\u00f2je stron\u00eb z g\u00f3r\u00eb. Baro b\u00e9\u0142 falsz\u00ebwi tim, co z fligra m\u00f2gl\u00eb zdrzec na szeroczi swiat. Jak cht\u00ebrn\u00f4 niedzela b\u00eb\u0142a w\u00f2ln\u00f4, zabi\u00e9r\u00f4\u0142 ze sob\u0105 p\u00f4r\u00e3 kn\u00f4p\u00f3w ze ws\u00eb \u00eb maszerow\u00f4\u0142 z nima do ti \u00eb do tamti bliz\u00eb. \u00d2dwiedzel\u00eb malink\u0105 bliz\u00e3 za Zbich\u00f2w\u00e3, niedaleczk\u00f2 z\u00f4g\u00f2rsczi drod\u017ci, Mark\u00f3wcow\u00e3 bliz\u00e3 przed banow\u00e3 w Z\u00f4g\u00f2rzim, b\u00ebl\u00eb na G\u00f2jk\u00f2wi g\u00f3rze za Reszkama. Ju p\u00f2 \u017cniwach zaszl\u00eb na P\u00f9ck\u0105 G\u00f3r\u00e3 prz\u00eb Nowim Dw\u00f2rze. Tam sp\u00f2tkel\u00eb p\u00f4r\u00e3 starszich lubas\u00f3w, cht\u00ebrni s\u00e3 spitel\u00eb naszich wano\u017cnik\u00f3w, czem\u00f9 ta g\u00f3ra zwie s\u00e3 P\u00f9ck\u0105. Nicht z R\u00f3manow\u00e9g\u00f2 karna teg\u00f2 nie wiedz\u00f4\u0142. Tej \u00f2ni wprowadz\u00ebl\u00eb jich na bliz\u00e3, sk\u0105dka jezoro prz\u00eb W\u00ebsp\u00f2wie b\u00eb\u0142o widzec ca\u0142\u00e9, ale w\u00ebd\u00f4wa s\u00e3 tacz\u00e9 m\u00f4\u0142\u00e9. Wezdrzeni\u00e9 na las\u00eb syga ja\u017c p\u00f2 Gl\u00f4z\u00ebc\u00e3, G\u00f2wino, a nawetk\u00e3 p\u00f2 Dar\u017cl\u00ebbi\u00e9. \u00d9 g\u00f3r\u00eb nen jeden lubas rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 St\u0105dka je widzec P\u00f9ck. Chto z waji kn\u00e9rps\u00f3w widzy to miasto?<\/p>\n<p>Nicht s\u00e3 nie zg\u0142\u00f4sz\u00f4\u0142, b\u00f2 nicht P\u00f9cka ni m\u00f3g\u0142 dozdrzec.<\/p>\n<p>\u2013 A, wa pewno jesta za m\u00f4\u0142i! \u2013 rzek\u0142 ten n\u00f4wikszi lubas \u00eb wz\u0105\u0142 R\u00f3mana za \u00f9sz\u00eb, p\u00f2dnios\u0142 g\u00f2 w g\u00f3r\u00e3, a ten zawrzeszcz\u00f4\u0142 z b\u00f3lu.<\/p>\n<p>\u2013 N\u00eb, widzysz t\u00eb ten P\u00f9ck?<\/p>\n<p>R\u00f3man le skr\u0105cy\u0142 g\u0142ow\u0105. Tej wz\u0105\u0142 g\u00f2 za \u00f9sz\u00eb dr\u00ebd\u017ci r\u00f4z, p\u00f2dnios\u0142, a ten z b\u00f3lu dzar\u0142 s\u00e3 na ca\u0142i g\u0142os, a za P\u00f9ck\u00e3 wcale nie zdrz\u00f4\u0142. W tim b\u00f3lu szed\u0142 p\u00f2 roz\u00ebm do g\u0142ow\u00eb \u00eb z bek\u00e3 w\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Je P\u00f9ck! Je. Widz\u00e3\u00e3\u00e3&#8230;, widz\u00e3 g\u00f2!<\/p>\n<p>Nen k\u00f4rla p\u00f2stawi\u0142 R\u00f3mana na nod\u017ci \u00eb p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 z jaczimsz dzywnym \u00f9smi\u00e9szk\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 N\u00eb, ter\u00f4 wa wi\u00e9ta, czem\u00f9 ta g\u00f3ra zwie s\u00e3 P\u00f9ck\u0105 G\u00f3r\u0105.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Blizowi\">Blizowi<\/a><\/h3>\n<p>T\u00f3na spieni\u00e3\u017ci\u0142 wczora pr\u00f3sca. Zar\u00f4 z fl\u00e9szr\u00e3 w\u00ebpil\u00eb m\u00f4\u0142pk\u00e3, ale to b\u00eb\u0142o za ma\u0142o. Fl\u00e9szer z pr\u00f3sc\u00e3 r\u00ebkn\u0105\u0142 p\u00f2d Miasto, a T\u00f3n\u00e3 wz\u0105\u0142 apetit \u00eb cygn\u0105\u0142 na p\u00f2prawin\u00eb. Jak wl\u00f4z\u0142 do karczm\u00eb, \u00f9smi\u00f4\u0142 s\u00e3 ca\u0142n\u0105 g\u00e3b\u0105, p\u00f2zdrz\u00f4\u0142 p\u00f2 r\u00e9dze n\u00ebch b\u00f9dl\u00f3w ze sznaps\u00e3, w\u00ebstawion\u00ebch na przegrzech\u00e3 na p\u00f2l\u00ebcach, p\u00f4\u0142kn\u0105\u0142 sl\u00ebn\u00e3, w\u00ebcygn\u0105\u0142 r\u00e3k\u00e3 do karczmarza \u00eb rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, T\u00f3na wdeptn\u0105\u0142 do T\u00f3nka. Na to zdarzeni\u00e9 m\u00f9szi b\u00ebc achtel, ne ni\u00e9?<\/p>\n<p>\u00d2d achtla s\u00e3 zacz\u00e3\u0142o. \u00d2baji T\u00f3nowie zd\u0105\u017c\u00ebl\u00eb przewr\u00f3c\u00ebc dwa, a m\u00f3\u017ce trz\u00eb, a tej zaskrz\u00ebpia dwi\u00e9rz\u00eb \u00eb wtram\u00f2li\u0142 s\u00e3 do karczm\u00eb L\u00e9\u00f2n \u00f2d krz\u00ebwi kr\u00ebszczi. \u00d2n ju t\u00e9\u017c mi\u00f4\u0142 p\u00f2d m\u00f9c\u0105, b\u00f2 sprzed\u00f4\u0142 fl\u00e9szrowi cel\u00e3 \u00eb na l\u00ebtk\u00f9p zwr\u00f3c\u00ebl\u00eb dwa m\u00f4\u0142\u00e9, a jak nen fl\u00e9szer odjach\u00f4\u0142, chlapn\u0105\u0142 jesz dwa.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f2chwalony! Nie je wama tu straszno? To s\u00e3 robi smroczno \u00eb ne d\u00ebch\u00eb ju zaczinaj\u0105 wano\u017c\u00ebc p\u00f2 swiece. Tak w towarz\u00ebstwie b\u00e3dze nama weselni. Ne ni\u00e9?<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 jo! Wez le, T\u00f3nk\u00f9, nali m\u00f9 jedn\u00e9g\u00f2. \u00d2n t\u00e9\u017c sw\u00f2j\u00e3 lag\u00e3 p\u00f2stawi. Doch jo, L\u00e9\u00f2nk\u00f9?<\/p>\n<p>\u2013 Ale jo, T\u00f3na. J\u00f4 nie jem \u017c\u00f3dnym kniwk\u00e3, a d\u00ebtczi m\u00f3m w taszi. Ale j\u00f4 nie lubi\u00e3 pic p\u00f2cemk\u00f9. Wez le, T\u00f3nk\u00f9, zap\u00f4l jaczisz switk, b\u00f2 j\u00f4 m\u00f2g\u00e3 nie trafic do g\u00e3b\u00eb, a t\u00e9\u017c d\u00ebch\u00eb nie bd\u0105 mia\u0142\u00eb do nas prz\u00ebst\u00e3p\u00f9.<\/p>\n<p>\u2013 A t\u00eb s\u00e3, L\u00e9\u00f2nk\u00f9, d\u00ebch\u00f3w b\u00f2jisz?<\/p>\n<p>\u2013 Ne c\u00eb\u017c t\u00eb, T\u00f3na. To le s\u00e3 tak g\u00f4d\u00f4. Do mie d\u00ebch\u00eb ni maj\u0105 dost\u00e3p\u00f9. J\u00f4 doch jem chrzcony swi\u00e3con\u0105 w\u00f2d\u0105, a p\u00f4cerz t\u00e9\u017c przed spanim m\u00f3wi\u00e3, do k\u00f2sco\u0142a \u00eb na G\u00f3rczi do Wejrowa ch\u00f2dz\u00e3.<\/p>\n<p>Jak z\u0142apel\u00eb m\u00f2w\u00e3 \u00f2 d\u00ebchach, tak ni m\u00f2gl\u00eb z ni w\u00eblezc. N\u00f4bar\u017ci rozpr\u00f4wi\u00f4\u0142 \u00eb s\u00e3 chw\u00f4li\u0142 L\u00e9\u00f2n.<\/p>\n<p>Jak \u00f2n s\u00e3 chw\u00f4li\u0142?! \u00d2n \u2013 wedle jeg\u00f2 g\u00f4dczi \u2013 z duchama \u017ci\u0142 za p\u00f3n brat.<\/p>\n<p>\u2013 A wi\u00e9ta wa, jak j\u00f4 szed\u0142 w noc\u00eb \u00f2 dwan\u00f4sti Szm\u00f9dow\u0105 drog\u0105, a tej p\u00f2 stronach zacz\u00e3\u0142\u00eb g\u00f2nic jak \u00f2barchnia\u0142\u00e9 ne szczerze \u00eb zw\u00f2nic li\u0144cuchama, to le sz\u0142\u00eb skr\u00eb w g\u00f3r\u00e3, tej j\u00f4 nic, le s\u00e3 prze\u017cegn\u00f4\u0142 \u00eb szed\u0142 sp\u00f2k\u00f3jno do ch\u00ebczi. <\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb doch sto\u017cisz, L\u00e9\u00f2nk\u00f9. Ter\u00f4 j\u00f4 wi\u00e9m, czem\u00f9 ta tw\u00f2ja w\u00ebwiesza w\u00ebpr\u00f3n\u00e9 b\u00f9ks\u00eb na link\u00e3. T\u00eb mi\u00f4\u0142 w nie nakalon\u00e9. Prz\u00ebzni le s\u00e3!<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb mie, T\u00f3na, p\u00f2cyg\u00f4sz, t\u00eb s\u00e3 w\u00ebszcz\u00e9rz\u00f4sz ze mie. Niech c\u00eb di\u00f4chl\u00eb! J\u00f4 tu ni m\u00f3m nic do szukani\u00f4. Jid\u00e3 precz!<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le, T\u00f3nk\u00f9, co za chitrus z nieg\u00f2. Ter\u00f4 \u00f2n b\u00eb mi\u00f4\u0142 p\u00f2stawic, tej \u00f2n jidze precz. Bi\u00f4j \u00eb p\u00f2gad\u00f4j so ze sw\u00f2jima d\u00ebchama.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c t\u00eb, L\u00e9\u00f2nie, j\u00f4 le tak do szp\u00f4su. T\u00f3nk\u00f9, stawi p\u00f3\u0142 litra!<\/p>\n<p>Jak w\u00ebcedz\u00ebl\u00eb no p\u00f3\u0142 litra, b\u00eb\u0142a ju cemn\u00f4 noc. W\u00ebszl\u00eb z karczm\u00eb, a tu ani jedny gwi\u00f4zd\u00eb na niebie. Nod\u017ci b\u00eb\u0142\u00eb jacz\u00e9sz p\u00f2szam\u00f2t\u00f3n\u00e9 \u00eb ni m\u00f2gl\u00eb nawetk\u00e3 chwac\u00ebc \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 szp\u00f9ru.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f9dzem\u00eb na skr\u00f3t\u00eb wedle b\u0142ot\u00f3w \u00eb torfk\u00f9l\u00f3w \u2013 rzek\u0142 L\u00e9\u00f2n.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3, s\u0105sadze \u2013 prz\u00ebswi\u00f4dczi\u0142 T\u00f3na.<\/p>\n<p>Jid\u0105, a nod\u017ci s\u0105 cor\u00f4z bar\u017ci gl\u00ebnist\u00e9 \u00eb rzuc\u00f4 jich na wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb. Wz\u00e3l\u00eb s\u00e3 p\u00f2d paz\u00ebszi, \u017ceb\u00eb jic bar\u017ci gw\u00ebsno. L\u00e9\u00f2n so nawetk\u00e3 p\u00f2d nos\u00e3 p\u00f2mr\u00ebkiw\u00f4\u0142 jak\u0105s spi\u00e9w\u00e3. Widz\u0105 ju jaczisz jasny plachc, a p\u00f2d nogami s\u00e3 jak\u00f2s dzywno k\u00f2libie \u00eb robi mitk\u00f2. Ale \u00f2ni jid\u0105 drist do prz\u00f3dk\u00f9.<\/p>\n<p>\u2013 Widzysz t\u00eb, L\u00e9\u00f2nie, ten bi\u00f4\u0142i plachc to je Szulcow\u00e9 jezoro? M\u00eb m\u00f9szim\u00eb skr\u00e3c\u00ebc bar\u017ci na praw\u00f2, b\u00f2 tak m\u00eb wl\u00e9zem\u00eb w R\u00f3dow\u00e9 torfk\u00f9le.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c t\u00eb, T\u00f3na, bar\u017ci w lew\u00f2? Jo c\u00eb g\u00f4d\u00f3m, \u017ce bar\u017ci w praw\u00f2! T\u00eb s\u0142\u00ebch\u00f4j za mn\u0105!<\/p>\n<p>K\u00f2\u017cdi cygnie w sw\u00f2j\u00e3 stron\u00e3, b\u00f2 \u00f9w\u00f4\u017c\u00f4, \u017ce m\u00f4 g\u00f3r\u00e3. Zacz\u00e3l\u00eb s\u00e3 wadz\u00ebc \u00eb szarpac. Szl\u00eb jednak wiedno prosto, a to b\u00eb\u0142o jich nieszczesc\u00e9. Ale, ale! Co to je za wid? A nen wid szed\u0142 przed nima \u00eb tak p\u00ebrzn\u00e3 p\u00f2dsk\u00f4kiw\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 Widzysz t\u00eb, T\u00f3na? To jidze ch\u0142op z latarni\u0105. Dog\u00f2nim\u00eb g\u00f2 \u00eb \u00f2n nama p\u00f2swi\u00e9cy.<\/p>\n<p>\u2013 Co t\u00eb, to je wid w ch\u00ebczach Rzep\u00f3w, a \u017ce \u00f2n sk\u00f4cz\u00eb, to s\u00e3 cebie zdaje \u2013 twierdzy\u0142 T\u00f3na.<\/p>\n<p>Ter\u00f4 miel\u00eb jin\u00f4 t\u00e9ma do wadzeni\u00f4 s\u00e3. A jak so tak dogadiwel\u00eb, L\u00e9\u00f2n w\u00ebslizgn\u0105\u0142 s\u00e3 T\u00f3nowi sp\u00f2d paszi \u00eb to le chlustn\u00e3\u0142o \u00eb \u00f2n szlabrot\u00f4\u0142 w torfk\u00f9li. T\u00f3na p\u00f2 wiele szarm\u00ebclach w\u00ebcygn\u0105\u0142 g\u00f2 ca\u0142\u00e9g\u00f2 \u00f9nuzl\u00f3n\u00e9g\u00f2 ka\u0142\u00e3, a nen wid szed\u0142 sp\u00f2k\u00f3jno dali \u00eb p\u00f2dsk\u00f4kiw\u00f4\u0142 \u00eb jakb\u00eb s\u00e3 smi\u00f4\u0142 ze spit\u00ebch str\u00ebch\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, \u00f2n s\u00e3 jesz cor\u00f4z bar\u017ci cziwie, ten przesniti blizowi. Jidzm\u00eb naz\u00f4d \u2013 rzek\u0142 T\u00f3na.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"B\u00f9dinczi\">B\u00f9dinczi<\/a><\/h3>\n<p>B\u00f9dinczi na ws\u00eb maj\u0105 sw\u00f2je nazw\u00eb. \u00cb tak b\u00f9dink, w jaczim mieszkaj\u0105 l\u00ebdze, zwie s\u00e3 cha\u0142p\u0105 ab\u00f2 ch\u00ebcz\u0105, wk\u00f3\u0142 gb\u00f9rscz\u00e9g\u00f2 p\u00f2dw\u00f2rz\u00f4 stoj\u0105: szopa, stodo\u0142a, sza\u00f9er, bak\u00f9z, k\u00f9rnik, a gdzes w n\u00f3rce stoji szitus.<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 ta nasza cha\u0142pa je tak\u00f4 bi\u00f4\u0142\u00f4? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 sw\u00f2ji m\u00ebm\u00eb n\u00f4m\u0142odszi z familii, Julis.<\/p>\n<p>\u2013 A jak\u00f4 \u00f2na m\u00f4 b\u00ebc: zelon\u00f4 cz\u00eb r\u00f3\u017cew\u00f4? \u2013 na \u00f9rwani\u00e9 spita s\u00e3 m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Melcr\u00f3w je czerwion\u00f4, zb\u00f9dow\u00f3n\u00f4 z ceg\u0142\u00f3w \u2013 cygn\u0105\u0142 dali Julis.<\/p>\n<p>\u2013 Ale Kl\u00f3k\u00f3w je t\u00e9\u017c m\u00f9row\u00f3n\u00f4, le z kloc\u00f3w \u00eb je szar\u00f4 \u2013 wtr\u0105ca s\u00e3 w m\u00f2w\u00e3 Zofa.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, b\u00f9dinczi s\u0105 wszelejacz\u00e9 \u2013 przerzek\u0142a \u00f3mama. \u2013 Za m\u00f2jich czas\u00f3w sr\u0105b b\u00e9\u0142 drewniany w\u00eblepiony gl\u00ebn\u0105 z p\u00f2c\u00e3t\u0105 s\u0142om\u0105, a tej p\u00f2cygniony kalk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 A z ti deszczowi stron\u00eb b\u00f9tnow\u0105 scan\u00e3 \u00f2bil\u00eb d\u00e9lama, \u017ceb\u00eb deszcz nie sp\u0142\u00f3kiw\u00f4\u0142 kalk\u00f9 \u00eb nie m\u00f2czi\u0142 gl\u00ebn\u00eb \u2013 doda m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Wsz\u00ebtcz\u00e9 stodo\u0142\u00eb s\u0105 drewnian\u00e9. A to czem\u00f9? \u2013 spita s\u00e3 Zofa.<\/p>\n<p>\u2013 W stodole je zb\u00f2\u017c\u00e9 w snopach, seradela, sano, kl\u00e9wer, s\u0142oma, a to doch nie zmiarznie w z\u00ebmie. Baro cz\u00e3sto je zwioz\u0142\u00e9 do stodo\u0142\u00eb zawilg\u0142\u00e9 \u017cniw\u00f2 \u00eb w taczi przewi\u00e9wny stodole \u00f2no lepi doschnie, ne ni\u00e9 \u2013 stara s\u00e3 przek\u00f2nac Zofk\u00e3 \u00f3mama. <\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2\u017cd\u00e9 stw\u00f2rzeni\u00e9 m\u00f4 sw\u00f3j apartny b\u00f9dink. K\u00f9r\u00eb mieszkaj\u0105 w k\u00f9rnik\u00f9, pies w b\u00f9dze, m\u00f4\u0142\u00e9 g\u0105s\u0105tka w skrz\u00ebni ab\u00f2 balice, a k\u00f9rz\u0105tka colema\u0142o w st\u00f4rim gr\u00f4pk\u00f9. Zajc m\u00f4 sw\u00f2j\u00e3 jam\u00e3 w p\u00f2lu, k\u00f9na dzur\u00e3 w zemi, kret kretowin\u00e3, pt\u00f4szi maj\u0105 gni\u00f4zda, pszczo\u0142\u00eb dzur\u00eb w st\u00f4r\u00ebch drz\u00e9wi\u00e3tach \u2013 prawi\u0142a dzec\u00ebsk\u00f3m \u00f3mama.<\/p>\n<p>\u2013 Ale ter\u00f4 pszcz\u00f3\u0142czi mieszkaj\u0105 w pleconkach zrobion\u00ebch z d\u00e9l\u00f3w ab\u00f2 s\u0142om\u00eb \u2013 p\u00f2prawi\u0142a \u00f3mam\u00e3 Zofka.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f9dinczi m\u00f2g\u0105 b\u00ebc machtn\u00e9, ca\u0142\u00e9 m\u00f9row\u00f3n\u00e9, jedne ch\u00ebcz\u00eb nad dr\u00ebd\u017cima, gdze mieszk\u00f4 wiele l\u00ebdzy. Tacz\u00e9 s\u0105 p\u00f2 miastach \u00eb na nie g\u00f4daj\u0105: bloczi \u2013 p\u00f2wiedza m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Prz\u00f3d\u00eb panowie mieszkel\u00eb w dw\u00f2rach, cz\u00eb t\u00e9\u017c w z\u00f3mkach, a kr\u00f3lowie miel\u00eb taczich z\u00f3mk\u00f3w p\u00f4r\u00e3 \u2013 dom\u00ebsl\u00eb\u0142a s\u00e3 \u00f3mama.<\/p>\n<p>\u2013 A to d\u00f4 t\u00e9\u017c tacz\u00e9 b\u00f9dinczi, w cht\u00ebrn\u00ebch je wiele maszin\u00f3w \u00eb wi\u00f4ld\u017ci trz\u00f4sk, a wiele rob\u00f2tnik\u00f3w tam robi wszelejacz\u00e9 rzecz\u00eb. Jak tacz\u00e9 wi\u00f4ld\u017c\u00e9 b\u00f9dinczi s\u00e3 zwi\u0105? \u2013 zapit\u00f4\u0142 tatk, cht\u00ebren co le wdeptn\u0105\u0142 do ch\u00ebczi \u00eb \u00f9czu\u0142 t\u00e3 m\u00f2w\u00e3 \u00f2 b\u00f9dinkach.<\/p>\n<p>\u2013 Jo nie wi\u00e9m \u2013 rzek\u0142 Julis.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 wi\u00e9m! To s\u0105 fabriczi \u2013 p\u00f2chw\u00f4l\u00eb\u0142a s\u00e3 Zofka.<\/p>\n<p>\u2013 A b\u00f9dink, gdze st\u00f4waj\u0105 cud\u017ci \u00eb l\u00ebdze k\u00f9piaj\u0105 bilet\u00eb, jak s\u00e3 zwie?<\/p>\n<p>Teg\u00f2 z dzecy nicht nie wiedz\u00f4\u0142, ale \u00f3mama chca s\u00e3 t\u00e9\u017c p\u00f2chwal\u00ebc \u00eb rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 To doch je ban\u00f3w, a niejedni g\u00f4daj\u0105 stacja, ale jin\u00e9 stacje s\u0105 t\u00e9\u017c na G\u00f3rkach w Wejrowie.<\/p>\n<p>\u2013 A chto mie p\u00f2wi\u00e9, jak s\u00e3 zwie machtny b\u00f9dink w R\u00ebmi, gdze wst\u00f4wi\u00f3n\u00e9 s\u0105 fligr\u00eb? \u2013 mi\u00f4\u0142 now\u0105 zgadiwank\u00e3 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Fligr\u00eb w R\u00ebmi? K\u00f2 \u00f2ne s\u00f4daj\u0105 na lotnisk\u00f9. A jak s\u00e3 zwie jich dodom, teg\u00f2 j\u00f4 nie wi\u00e9m \u2013 prz\u00ebzn\u00f4\u0142 s\u00e3 Julis.<\/p>\n<p>\u2013 To je tak\u00f4 \u00f2sobl\u00ebw\u00f4 nazwa: h\u00f9gar cz\u00eb hangar \u2013 domiszl\u00f4\u0142 s\u00e3 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 S\u0105 t\u00e9\u017c tacz\u00e9 b\u00f9dinczi, w cht\u00ebrn\u00ebch robi s\u00e3 \u00f2kr\u00e3t\u00eb, a tej sp\u00f9szczo s\u00e3 je prz\u00eb m\u00f9zyce na w\u00f2d\u00e3. J\u00f4 widz\u00f4\u0142 ten szp\u00f4s we Gdu\u0144sk\u00f9 \u2013 cygn\u0105\u0142 dali tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Ale jak taczi b\u00f9dink s\u00e3 zwie? \u2013 chca wiedzec Zofka.<\/p>\n<p>\u2013 To je stoczniow\u00f4 hala \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 ji tatk.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 wi\u00e9m, jak s\u00e3 zwie b\u00f9dink, gdze mieszk\u00f4 P\u00f3n Jez\u00ebsk \u2013 w\u00ebkrzikn\u0105\u0142 m\u00f4\u0142i Julis.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, \u00f2 k\u00f2sc\u00f3\u0142k\u00f9 m\u00eb b\u00eb wnetk\u00e3 zab\u00ebl\u00eb \u2013 p\u00f2wiedza \u00f3mama.<\/p>\n<p>\u2013 A w kapl\u00ebczce mieszk\u00f4 Marija Panna. Ne ni\u00e9? \u2013 zak\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142a g\u00f4dk\u00e3 \u00f2 b\u00f9dinkach Zofka.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Dim\">Dim<\/a><\/h3>\n<p>Dze je \u00f2d\u017cin, tam je dim \u2013 g\u00f4d\u00f4 st\u00f4ri p\u00f2wiedz\u00f3nk\u00f2. Jednak ni\u00e9 wsz\u00ebtczen \u00f2d\u017cin r\u00f3wno d\u00ebmi. To zale\u017ci \u00f2d te, co s\u00e3 na tim \u00f2gniszczu p\u00f4li. S\u00ebch\u00e9 drzew\u00f2 daje m\u00f4\u0142i, jasny, rz\u00f4dczi dim, a jak szm\u00ebrgniesz na w\u00e3gliszczi b\u00eblejaczi chr\u00f3st, l\u00ebst\u00eb, m\u00f2kr\u00e9 zel\u00ebsk\u00f2, \u00f2d razu m\u00f4sz cz\u00f4rny, g\u00e3sti, d\u00ebsz\u0105cy dim. Jak je b\u00ebln\u00f4 p\u00f2g\u00f2da, l\u00ebft je kl\u00f4r, tej dim cygnie prosto do g\u00f3r\u00eb, a w k\u00f2m\u00f9dny czas wlecz\u00eb s\u00e3 p\u00f2 zemi, tacy s\u00e3 p\u00f2 k\u0105tach, wcysk\u00f4 wsz\u00e3dze, gdze s\u00e3 bl\u00f3s d\u00f4. To je brz\u00ebdczi dim.<\/p>\n<p>Jak ks\u0105dz kadzy prz\u00eb w\u00f4\u0142t\u00f4rzu ab\u00f2 w jaczim jinym m\u00f4lu, a dim z kadz\u00ebd\u0142a jidze prosto do g\u00f3r\u00eb, tej to \u2013 jak niejedni l\u00ebdze g\u00f4daj\u0105 \u2013 znaczi, \u017ce b\u00f2sk\u00f4 \u0142aska \u00f2bdarzi, zesz\u0142\u00ebch l\u00ebdzy w k\u00f2scele cz\u00eb t\u00e9\u017c w jinym m\u00f4lu, baro wi\u00f4ld\u017cim b\u00f2g\u00f2s\u0142awie\u0144stw\u00e3. A jak dim s\u00e3 tacy nisk\u00f2, to ab\u00f2 l\u00ebdze s\u0105 baro grz\u00e9szni, ab\u00f2 jinte\u0144cja kadzeni\u00f4 je falsz\u00ebw\u00f4. Cz\u00eb tak je gw\u00ebs, teg\u00f2 j\u00f4 nie jem w szt\u00e3dze p\u00f2wiedzec.<\/p>\n<p>Dim m\u00f4 t\u00e9\u017c sw\u00f2j\u00e3 w\u00f4rtnot\u00e3 \u00eb daje p\u00f2\u017c\u00ebtk. Wezm\u00eb na to: w k\u00f2minie \u00f2n w\u00e3dzy szpiek, nad \u00f2gnisk\u00e3 prz\u00ebpi\u00e9k\u00f4 w\u00f4rzt\u00e3 \u00eb daje ji dobri szmak, dr\u00ebch\u00f3m ze stra\u017ce daje wi\u00e9dz\u0105, \u017ce s\u00e3 p\u00f4li jaczisz b\u00f9dink cz\u00eb t\u00e9\u017c las. M\u00eb doma \u00f2grz\u00e9wel\u00eb jizb\u00e3 w mrozach w\u00e3gliszkama z blata ab\u00f2 t\u00e9\u017c z pi\u00e9cka, ws\u00ebp\u00f3nyma do st\u00f4r\u00e9g\u00f2 gr\u00f4pka. \u017beb\u00eb za baro nie d\u00ebmi\u0142o, m\u00ebma k\u00f4za p\u00f2s\u00ebpac w\u00e3gle sol\u0105. Ale jednak ten dim b\u00e9\u0142 cz\u00ebc.<\/p>\n<p>\u2013 Na to ni ma rad\u00eb! \u2013 p\u00f2wi\u00f4da m\u00ebmka. \u2013 Lepi w d\u00ebmie, jak w z\u00ebmie.<\/p>\n<p>Ale jak jizba b\u00eb\u0142a za baro zad\u00ebmion\u00f4, tej to n\u00ebka wsz\u00ebtczich na kaszel \u00eb wsz\u00ebsc\u00eb r\u00f3wno beczel\u00eb, a z \u00f2cz\u00f3w k\u00f9la\u0142\u00eb s\u00e3 jima \u0142ezczi. Jak ch\u0142opi zasedl\u00eb do szkata \u00eb zacz\u00e3l\u00eb czadz\u00ebc jedn\u00e3 cygaret\u00e3 p\u00f2 dr\u00ebd\u017ci, to bia\u0142czi szkalowa\u0142\u00eb \u00eb narz\u00e9ka\u0142\u00eb: dzec\u00ebska s\u00e3 d\u00ebsz\u0105, b\u00e3d\u0105 mia\u0142\u00eb do czinieni\u00f4 z ch\u00ebrz\u00ebskama, gardin\u00eb na \u00f2knach z\u017c\u00f4\u0142kn\u0105, zwela scz\u00f4rnieje. A ti str\u00ebsz\u00eb na to nie zw\u00f4\u017caj\u0105 \u00eb dali d\u00ebmi\u0105.<\/p>\n<p>Jak w naszi ws\u00eb mia\u0142a b\u00ebc k\u00f2l\u00e3da, tej m\u00ebma rzek\u0142a do tatka:<\/p>\n<p>\u2013 Wez le, ch\u0142opie, zapal\u00eb n\u00e3 cygar\u00e3, co t\u00eb dost\u00f4\u0142 na rocz\u00ebzn\u00e3 \u00eb p\u00f2ch\u00f2dz\u00eb p\u00f2 pa\u0144sczi jizbie, \u017ceb\u00eb \u00f2na p\u00f4chn\u00e3 za panama.<\/p>\n<p>Dim nie jidze bl\u00f3s z \u00f2gniska, ale t\u00e9\u017c z gnoju, jak \u00f2n nie je b\u00eblno k\u00f2niama \u00f9dept\u00f3ny, ab\u00f2 t\u00e9\u017c z zam\u00f2k\u0142i gr\u00ebp\u00eb sana. Zdarz\u00eb\u0142o s\u00e3 t\u00e9\u017c, \u017ce zap\u00f4l\u00eb\u0142a s\u00e3 zawilg\u0142\u00f4 seradela w stodole. St\u00f4ri l\u00ebdze g\u00f4daj\u0105, \u00eb w tim je jak\u00f4s pr\u00f4wda, \u017ce dim je \u017cenia\u0142i z nieszczescym.<\/p>\n<p>To d\u00f4 jesz jiny dim jak z \u00f2gniska. Wezm\u00eb na to z\u00ebm\u0105, jak s\u00ebpie sni\u00e9g \u00eb wieje machtny wiater, tej w naszi ws\u00eb zas\u00ebpa\u0142o drog\u00e3 tak, \u017ce za w\u00f2d\u0105 do st\u00ebdni prz\u00eb stawie bia\u0142czi ch\u00f2dz\u00eb\u0142\u00eb p\u00f2lama. Tak\u00f4 d\u00ebmnica d\u00e9rowa nier\u00f4z p\u00f4r\u00e3 dni. Ca\u0142\u00f4 wies odk\u00f2piwa zawalon\u0105 snieg\u00e3 drog\u00e3 \u00eb jin\u00e9 wi\u0142oz\u00eb.<\/p>\n<p>W ks\u0105\u017ckach, a t\u00e9\u017c w niejedn\u00ebch gaz\u00e9tach, p\u00f2k\u00f4z\u00ebj\u0105 nier\u00f4z tacz\u00e9 dzywn\u00e9 g\u00f3r\u00eb z daleczich kraj\u00f3w, z cht\u00ebrn\u00ebch wali s\u00e3 wi\u00f4ld\u017ci dim, czas\u00e3 \u00f2d\u017cin, ab\u00f3 w\u00ebl\u00e9waj\u0105 s\u00e3 z nich \u2013 jak l\u00ebdz\u00ebska g\u00f4daj\u0105 \u2013 roztopion\u00e9 kamienie. \u00d9cza\u0142i pisz\u0105, \u017ce s\u0105 to w\u00f9lkan\u00eb. Prz\u00eb t\u00ebch d\u00ebmi\u0105c\u00ebch g\u00f3rach mieszke\u0144ce maj\u0105 jistny krzi\u017c pa\u0144sczi, b\u00f2 te w\u00f9lkan\u00eb zas\u00ebp\u00f9j\u0105 l\u00ebdzy, mieszkania, ca\u0142i ws\u00eb, a nawetk\u00e3 miasta.<\/p>\n<p>A jak chtos c\u00ebgani, to \u00f9 nas g\u00f4del\u00eb, \u017ce z jeg\u00f2 wr\u00ebka wali s\u00e3 dim, ja\u017c m\u00f9c\u00e3 p\u00f2dn\u00f4sz\u00f4. Na taczich l\u00ebdzy, co plestel\u00eb trz\u00eb p\u00f2 trz\u00eb, g\u00f4del\u00eb t\u00e9\u017c: \u2013 Ale ten d\u00ebmi ab\u00f2 kadzy!<\/p>\n<p>\u2013 Nie d\u00ebmi tak straszno, b\u00f2 w ch\u00ebczach b\u00e3dze nie do w\u00ebtrzimani\u00f4 \u2013 rzek\u0142a m\u00ebmka do tatka, jak \u00f2n g\u0142osno jedn\u00e9g\u00f2 p\u00f9scy\u0142.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Do\u0142\u00eb\">Do\u0142\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Na les\u00f4cczich zemiach s\u0105 m\u00f4\u0142\u00e9, a t\u00e9\u017c machtn\u00e9 do\u0142\u00eb \u00eb g\u00f3rczi. W do\u0142ach biwaj\u0105 b\u0142otka, staw\u00eb, jezora, do\u0142ama p\u0142\u00ebn\u0105 t\u00e9\u017c stru\u017cczi, wiksz\u00e9 str\u00ebd\u017ci \u00eb rz\u00e9czczi. W do\u0142ach s\u0105 colema\u0142o \u0142\u0105czi, pa\u017c\u00ebce do paseni\u00f4 b\u00ebd\u0142a, a m\u00f4lama tr\u00f4fiaj\u0105 s\u00e3 torfk\u00f9le. Nier\u00f4z w do\u0142ach prz\u00eb rz\u00e9czkach zd\u00f4rz\u00f4 s\u00e3 mard\u017cel.<\/p>\n<p>Przez Zbich\u00f2w\u00f2 przeszed\u0142 wi\u00f4ld\u017ci grzm\u00f2t. Grzmia\u0142o \u00eb la\u0142o ca\u0142\u00e9 dwie g\u00f2dz\u00ebn\u00eb. P\u00f2 grzm\u00f2ce T\u00f3na z tatk\u00e3 zarzuc\u00ebl\u00eb \u017cub\u00eb \u00eb w\u00ebszl\u00eb \u00f2bzerac, co za szk\u00f2d\u00eb narobi\u0142a ta \u00f9lewa. T\u00f3na w\u00ebrw\u00f4\u0142 s\u00e3 pierszi w Str\u00ebd\u017ci, gdze miel\u00eb szt\u00ebk \u0142\u0105czi. Tu co m\u00f4l b\u00eb\u0142a zaszlam\u00f2w\u00f3n\u00f4 pi\u00f4sk\u00e3 tr\u00f4wa na \u0142\u0105ce.<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, na naszi \u0142\u0105ce co kawa\u0142 s\u0105 smiot\u00eb pi\u00f4sk\u00f9! \u2013 \u00f9przedzy\u0142 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 \u00f2jca T\u00f3na, nim ten zd\u0105\u017ci\u0142 z\u00e9\u0144c w do\u0142\u00eb, a ter\u00f4 copn\u0105\u0142 s\u00e3 z tak\u0105 nowin\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Alana, to ma m\u00f3m\u00eb ter\u00f4 na p\u00f4r\u00e3 dobr\u00ebch dni \u017cm\u00f9dn\u0105 rob\u00f2t\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 A p\u00f2d g\u00f3r\u0105 na niwie \u017c\u00ebta s\u0105 wi\u00f4ld\u017c\u00e9 do\u0142\u00eb w\u00ebrw\u00f3n\u00e9 przez w\u00f2d\u00e3 \u2013 cygn\u0105\u0142 dali m\u00f2w\u00e3 T\u00f3na. \u2013 Te w\u00ebszlam\u00f2w\u00f3n\u00e9 k\u00f9le s\u0105 tak wi\u00f4ld\u017c\u00e9, \u017ce w niejedn\u00ebch rowach b\u00eb s\u00e3 ch\u0142op m\u00f3g\u0142 sch\u00f2wac.<\/p>\n<p>\u2013 Tak to nasza rob\u00f2ta jidze na marn\u00e9! \u2013 jiscy\u0142 s\u00e3 tatk \u00eb prz\u00ebspieszi\u0142 krok\u00f9, b\u00eb jak n\u00f4r\u00ebchli \u00f2bezdrzec te szk\u00f2d\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00f3na timczas\u00e3 wn\u00ebk\u00f4\u0142 na zal\u00f3n\u0105 w\u00f2d\u0105 \u0142\u0105k\u00e3. Szlabrot\u00f4\u0142 \u00f2d czasu do czasu w tr\u00f4wie \u00eb co szt\u00ebrk w\u00ebcyg\u00f4\u0142 z ni p\u0142otczi, a czas\u00e3 karus\u00eb. W k\u00f9\u0144cu p\u00f2dbiegn\u0105\u0142 do tat\u00eb \u00eb \u00f9ceszony p\u00f2k\u00f4z\u00f4\u0142 \u00f9chw\u00ebcon\u00e9 w m\u00f9cy ribczi.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00e3dzem\u00eb miel\u00eb smaczn\u00e9 p\u00f4\u0142nie \u2013 ceszi\u0142 s\u00e3 m\u00f4\u0142i r\u00ebb\u00f4k. \u2013 A sk\u0105dka \u00f2ne s\u00e3 wz\u00e3 na \u0142\u0105ce? \u2013 b\u00e9\u0142 baro niszrich.<\/p>\n<p>Zmartwiony tatk tim, co \u00f9zdrz\u00f4\u0142 w dole, nawetk\u00e3 nie wezdrz\u00f4\u0142 na r\u00ebb\u00eb, ale na p\u00ebtani\u00e9 s\u00ebna \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 R\u00ebb\u00eb prz\u00ebsz\u0142\u00eb z w\u00f2d\u0105 z Elwartow\u00e9g\u00f2 b\u0142otka \u00eb zag\u00f9bi\u0142\u00eb s\u00e3 w tr\u00f4wie. \u2013 P\u00f2 jaczimsz szt\u00f3c\u00eb zak\u0142op\u00f2t\u00f3ny dod\u00f4\u0142: \u2013 To je tu, a co b\u00e3dze w dr\u00ebd\u017cim dole p\u00f2d las\u00e3, ja\u017c strach p\u00f2m\u00ebslec.<\/p>\n<p>Przeszl\u00eb do\u0142\u00e3 do staw\u00f9, a tej skr\u0105c\u00ebl\u00eb w Redzczi R\u00f3w, gdze prz\u00eb \u0142\u0105ce b\u00e9\u0142 zas\u00f3ny kl\u00e9wer na z\u00ebm\u00e3 dl\u00f4 k\u00f2ni. Tu b\u00eb\u0142o jesz g\u00f2rzi. Stru\u017cka s\u00e3 tu rozla \u00eb zaszlam\u00f2wa w p\u00f4r\u00e3 m\u00f4lach tak \u0142\u0105k\u00e3, jak \u00eb kl\u00e9wer.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c tam w dole tak sz\u00ebmi? Co tam s\u00e3 dzeje? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 p\u00ebrzn\u00e3 przestraszony tim sz\u00ebmienim T\u00f3na.<\/p>\n<p>\u2013 Ne wejle, to t\u00eb s\u00e3 nie domiszl\u00f4sz? \u2013 rzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9m, wi\u00e9m! P\u00f2 grzm\u00f2ce wezbra w\u00f2da w L\u00ebtwinowim b\u0142otk\u00f9 \u00eb przel\u00e9w\u00f4 s\u00e3 przez wi\u00e9rzk, a prz\u00eb tim sz\u00ebmi \u2013 dom\u00ebsli\u0142 s\u00e3 T\u00f3na.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le, kn\u00f4pie, jak ta k\u00f2sceln\u00f4 droga w\u00ebzdrzi? \u2013 za\u00f9wa\u017ci\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, p\u00f2 pr\u00f4wdze. M\u00f4lama s\u0105 g\u0142\u00e3b\u00f2cz\u00e9 do\u0142\u00eb, a m\u00f4lama je naszlam\u00f2w\u00f3n\u00e9 t\u00ebli pi\u00f4sk\u00f9, \u017ce droga prawie zad\u017cin\u00e3 \u2013 dod\u00f4\u0142 jeg\u00f2 syn.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb chcel\u00eb witro jachac z f\u00f9rmank\u0105 do Babich Do\u0142\u00f3w na z\u00f4r\u00f3bk, a tu m\u00f4sz. N\u00f4prz\u00f3d m\u00f9szim\u00eb \u00f9s\u00ebn\u0105c szk\u00f2d\u00eb tak w jednym, jak \u00eb w dr\u00ebd\u017cim dole, a na p\u00f2lach b\u00e3dze jesz wicy szk\u00f2d\u00f3w \u2013 martwi\u0142 s\u00e3 tatk T\u00f3n\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 A sz\u00f4\u0142t\u00ebs pewno nak\u00f4\u017c\u00eb gb\u00f9r\u00f3m naprawiac zniszczon\u00e9 drod\u017ci a pewno \u00eb m\u00f2st\u00eb \u2013 prz\u00ebp\u00f2mn\u0105\u0142 T\u00f3na.<\/p>\n<p>\u2013 Tak pewno b\u00e3dze! \u2013 p\u00f2twierdzy\u0142 tatk.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Dreptani\u00e9\">Dreptani\u00e9<\/a><\/h3>\n<p>Mach\u00f3w R\u00f4dk drept\u00f4\u0142 \u00f2d sam\u00e9g\u00f2 dzecy\u0144stwa. N\u00f4prz\u00f3d w dr\u00f4biniastim \u0142\u00f3\u017ceczk\u00f9, a jak m\u00f9 s\u00e3 noga p\u00f2dwin\u00e3, p\u00f4d\u0142 na z\u00f4g\u0142\u00f3wk ab\u00f2 pierz\u00ebnk\u00e3 w sw\u00f2ji \u00f2grodzony w\u00ebrze \u00eb wcale nie p\u0142ak\u00f4\u0142. P\u00f3zni drept\u00f4\u0142 wk\u00f3\u0142 st\u00f3\u0142ka ab\u00f2 wzd\u0142u\u017c \u0142aw\u00eb, cht\u00ebrna stoja prz\u00eb pi\u00e9ck\u00f9, a jak p\u00ebrzn\u00e3 p\u00f2dr\u00f3s\u0142, p\u00f9szcz\u00f4\u0142 s\u00e3 \u00f2d \u0142aw\u00eb do scan\u00eb naproc\u00ebm pi\u00e9cka. A jak dwi\u00e9rz\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb \u00f2temk\u0142\u00e9, drept\u00f4\u0142 do k\u00f9chni \u00eb tu n\u00f4wiksz\u0105 przeszk\u00f2d\u0105 b\u00e9\u0142 pr\u00f3g. Przez ten pr\u00f3g zmalow\u00f4\u0142 so na cwiard\u00ebch ceg\u0142ach w k\u00f9chni niejedna g\u00f9\u017c\u00e3 na bl\u00ebsy. Jak b\u00e9\u0142 starszi, drept\u00f4\u0142 na p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9, gdze n\u00f4bar\u017ci m\u00f9 s\u00e3 widza tr\u00e3ptac w pl\u00ebtach \u00eb w sztok\u00f9 prz\u00eb gnoju. A jak mi\u00f4\u0142 p\u00f4r\u00e3 lat, drept\u00f4\u0142 za m\u00ebm\u0105, jak sz\u0142a ze szchaniama \u00eb w\u00e3b\u00f3rkama za w\u00f2d\u0105 do Witk\u00f2wi st\u00ebdnie, a p\u00f3zni z \u00f3pap\u0105, cht\u00ebren n\u00ebk\u00f4\u0142 b\u00ebd\u0142o na w\u00e9d\u00e3. \u00d2d s\u00e9dm\u00eb lat drept\u00f4\u0142 s\u00f3m za b\u00ebd\u0142\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, R\u00f4dk\u00f9, m\u00f4sz ju szesc roczk\u00f3w, to m\u00f9szisz jic z nama do k\u00f2sco\u0142a \u2013 zarz\u0105dzy\u0142 tatk.<\/p>\n<p>Tej t\u00e9\u017c zacz\u00e3\u0142o s\u00e3 dreptani\u00e9 do k\u00f2sc\u00f3\u0142ka, a to b\u00e9\u0142 szt\u00ebk drod\u017ci, b\u00f2 ca\u0142\u00f4 mila, to je s\u00e9dm\u00eb kilom\u00e9tr\u00f3w w jedn\u00e3 stron\u00e3. Las\u00e3 sz\u0142o s\u00e3 b\u00f2so z b\u00f3tama na remieniu, a w sz\u00f3nie na niwach je s\u00e3 \u00f2bloka, b\u00f2 jakb\u00eb to w\u00ebzdrza w k\u00f2scele b\u00ebc na b\u00f2s\u00f4ka?<\/p>\n<p>Za rok zacz\u00e3 s\u00e3 dreptani\u00e9 do szk\u00f2\u0142\u00eb: lat\u00e3 b\u00f2so, a z\u00ebm\u0105 w k\u00f2rkach. Piersz\u00e9g\u00f2 rok\u00f9 wlok\u0142o s\u00e3 p\u00f2d paz\u00ebch\u0105 t\u00f4fl\u00e3 \u00eb gr\u00e9fle, p\u00f3zni cor\u00f4z wicy, b\u00f2 dosz\u0142\u00eb ks\u0105\u017cczi. To b\u00eb\u0142o jistn\u00e9 \u00f9trapieni\u00e9. Lat\u00e3 sz\u0142o s\u00e3 p\u00f2 deszczu w kal\u00ebszczach, a z\u00ebm\u0105 sni\u00e9g s\u00ebp\u00f4\u0142 s\u00e3 w k\u00f2rczi \u00eb \u00f2ne w\u00ebwr\u00f4ca s\u00e3 na kamienisti drodze. Sztr\u00e9fle cz\u00e3sto b\u00eb\u0142\u00eb m\u00f2kr\u00e9 jak gn\u00f3j, a nod\u017ci z\u00ebmny jak l\u00f3d. Ne t\u00f4fle w\u00ebp\u00f4da sp\u00f2d paz\u00ebszi \u00eb leca w k\u00f4\u0142. Jak t\u00ebch ks\u0105\u017ck\u00f3w b\u00eb\u0142o ju wiele, m\u00ebma \u00f9sz\u00eb\u0142a R\u00f4dk\u00f2wi torb\u00e3 ze st\u00f4r\u00e9g\u00f2 t\u00f4fl\u00f4ka.<\/p>\n<p>W jedn\u00f4stim rok\u00f9 \u017c\u00ebc\u00f4 nasz R\u00f4dk cz\u00e3szczi przemi\u00e9rz\u00f4\u0142 drog\u00e3 do k\u00f2sco\u0142a, b\u00f2 \u00f2bj\u00e3 g\u00f2 n\u00f4\u00f9ka przed piersz\u0105 k\u00f2m\u00f3ni\u0105 swi\u00e3t\u0105. Dwa raz\u00eb w tidz\u00e9niu, na dod\u00f4wk w niedzel\u00e3, drept\u00f4\u0142 n\u00e3 mil\u00e3 w jedn\u00e3 stron\u00e3. A teg\u00f2 dreptani\u00f4 b\u00eb\u0142o cor\u00f4z wicy: to na grz\u00ebb\u00eb, to na jag\u00f2d\u00eb, to z jag\u00f2dama do Gdini, to na \u00f2dp\u00f9st do Wejrowa \u00eb do Sw\u00f4rzewa.<\/p>\n<p>Jak R\u00f4dk b\u00e9\u0142 dr\u00ebd\u017ci rok w czwi\u00f4rti klase, szk\u00f3lny w\u00ebs\u0142\u00f4\u0142 g\u00f2 na k\u00f2nk\u00f9rsowi egzamin do gmin\u00eb Wejrow\u00f2-Z\u00f3mk, gdze w\u00ebbi\u00e9rel\u00eb n\u00f4lepszich kandidat\u00f3w do stipe\u0144dium Przebendowscz\u00e9g\u00f2. R\u00f4dk wsz\u00ebtczich p\u00f2k\u00f2n\u00f4\u0142 \u00eb jem\u00f9 prz\u00ebpad\u0142o to stipe\u0144dium.<\/p>\n<p>\u2013 Ale m\u00f9szisz sk\u00f9\u0144cz\u00ebc sz\u00f3st\u0105 klas\u00e3 p\u00f2wszechny, \u017ceb\u00eb dostac s\u00e3 do gimnazjum \u2013 rzek\u0142 w\u00f3jta do R\u00f4dka.<\/p>\n<p>\u2013 Co robic z t\u0105 sz\u00f3st\u0105 klas\u0105? \u2013 zastan\u00f4wi\u00f4\u0142 s\u00e3 szk\u00f3lny baro r\u00f4d, \u017ce jeg\u00f2 \u00f9cze\u0144 tak dobrze w\u00ebp\u00f4d\u0142 na egzaminie.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9m! \u2013 rzek\u0142 p\u00f2 jaczimsz czasu. \u2013 Zd\u00f4sz egzamin z pi\u0105ti \u00eb sk\u00f9\u0144czisz sz\u00f3st\u0105 w szk\u00f2le s\u00e9dm\u00ebklasowi w Z\u00f4g\u00f2rzim.<\/p>\n<p>Tak s\u00e3 t\u00e9\u017c sta\u0142o. R\u00f4dk ca\u0142\u00e9 ferie \u00f9czi\u0142 s\u00e3 \u00eb zd\u00f4\u0142 ten egzamin. Na ten \u00f4rt dost\u00f4\u0142 s\u00e3 do sz\u00f3sti klas\u00eb. Ter\u00f4 drept\u00f4\u0142 przez rok czasu to szesc kilom\u00e9tr\u00f3w do z\u00f4g\u00f2rsczi szk\u00f2\u0142\u00eb, ja\u017c sk\u00f9\u0144czi\u0142 w\u00ebm\u00f4g\u00f3n\u0105 klas\u00e3. Zd\u00f4\u0142 t\u00e9\u017c egzamin do gimnazjum. Wsz\u00ebsc\u00eb dom\u00f4cy, szk\u00f3lny, ne \u00eb s\u00f3m R\u00f4dk b\u00ebl\u00eb m\u00f2cno zadow\u00f2lony. P\u00f2 feriach prz\u00ebsz\u0142o d\u0142\u00eb\u017csz\u00e9 dreptani\u00e9. Ca\u0142\u0105 jes\u00e9\u0144 R\u00f4dk d\u017c\u0105\u0142 do n\u00f4bl\u00eb\u017csz\u00e9g\u00f2 gimnazjum w Wejrowie. W jedn\u00e3 stron\u00e3, jak szed\u0142 na skr\u00f3t\u00eb, mi\u00f4\u0142 dwan\u00f4sc\u00eb kilom\u00e9tr\u00f3w. To dreptani\u00e9 przech\u00f4da wszelejacz\u00e9 miar\u00eb \u00eb dobrze, \u017ce na z\u00ebm\u00e3 zamieszk\u00f4\u0142 w miesce. Jednak co dr\u00ebg\u0105 niedzel\u00e3 maszerow\u00f4\u0142 dodom p\u00f2 swi\u00e9\u017c\u00e9 chl\u00e9bka.<\/p>\n<p>\u2013 Cebie, synk\u00f9, je cz\u00e3\u017ck\u00f2 tak maszerowac taczi szmat drod\u017ci? \u2013 spita s\u00e3 jedny sob\u00f2t\u00eb m\u00ebmka.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00eb\u0142o jeseni\u0105, jak j\u00f4 k\u00f2\u017cd\u00e9g\u00f2 dnia m\u00f9sz\u00f4\u0142 dreptac w \u00f2bie stron\u00eb \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 Mach\u00f3w kn\u00f4p sw\u00f2ji m\u00ebmie. \u2013 Ter\u00f4 j\u00f4 jid\u00e3 r\u00f4d, \u00f2bz\u00e9r\u00f3m nasze pi\u00e3kn\u00e9 stron\u00eb, t\u00eb \u00f2blok\u0142\u00e9 w bi\u00e9l las\u00eb, prz\u00ebkr\u00ebt\u00e9 bi\u00f4\u0142\u0105 p\u0142\u00f4cht\u0105 \u0142\u0105czi, \u00f2sni\u00e9\u017con\u00e9 ja\u0142\u00f3wce \u2013 dod\u00f4\u0142 R\u00f4dk.<\/p>\n<p>Jednak pr\u00f4wdz\u00ebw\u00e9 dreptani\u00e9 zacz\u00e3 s\u00e3 jeseni\u0105 dzewi\u00e3c trz\u00ebdzest\u00e9g\u00f2 rok\u00f9, czej hitlerowsczi b\u00f3wc\u00eb najachel\u00eb na nasze zemie, czas w\u00f2jn\u00eb, wano\u017ceni\u00e9 p\u00f2 E\u00f9r\u00f3pie, ale to s\u0105 jin\u00e9 dzeje \u00eb \u00f2 nich \u00f2p\u00f2wi\u00e9m jinym raz\u00e3.<\/p>\n<p>Wi\u00e9ta wa, \u017ce to dreptani\u00e9 je cz\u0142owiek\u00f2wi prz\u00ebd\u00f3n\u00e9 \u00eb tak drepc\u00e3 przez ca\u0142\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9, ja\u017c przi\u0144dze czas, \u017c\u00eb trzeba dreptac w zaswiat\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Dr\u00ebszk\">Dr\u00ebszk<\/a><\/h3>\n<p>J\u00f3wk b\u00e9\u0142 apartnym dzeck\u00e3. B\u00e9\u0142 s\u00f3m sobie, do jin\u00ebch dzecy s\u00e3 nie rw\u00f4\u0142, baro ma\u0142o g\u00f4d\u00f4\u0142, b\u00f2 s\u00e3 sw\u00f2ji m\u00f2w\u00eb wstidzy\u0142. \u00d2n d\u0142ug\u00f2 szepl\u00e9ni\u0142, a do pi\u00e3c lat rozmia g\u00f2 bl\u00f3s jeg\u00f2 m\u00ebma. Dzec\u00eb zwa\u0142\u00eb g\u00f2 j\u00e3czk, b\u00f2 jeg\u00f2 m\u00f2wa to b\u00eb\u0142o tacz\u00e9 dzywn\u00e9 j\u00e3czeni\u00e9. Na smi\u00e9ch g\u00f2 ma\u0142o chto dost\u00f4\u0142, a jak s\u00e3 chc\u00f4\u0142 smi\u00f4c, to zakriw\u00f4\u0142 g\u00e3b\u00e3 \u00eb s\u00e3 \u00f2br\u00f4c\u00f4\u0142 do t\u00eb\u0142u. Wiedz\u00f4\u0142, \u017ce z jeg\u00f2 smi\u00e9ch\u00f9 b\u00e3d\u0105 s\u00e3 t\u00e9\u017c smiel\u00eb m\u00f4\u0142i i wi\u00f4ld\u017ci l\u00ebdz\u00ebska.<\/p>\n<p>Jesz przed szk\u00f2\u0142\u0105 k\u00f4zel\u00eb m\u00f9 pasc b\u00ebd\u0142o. B\u00e9\u0142 dobrim pasterz\u00e3, pilow\u00f4\u0142 sw\u00f2ji ch\u00f2w\u00eb \u00eb db\u00f4\u0142 \u00f2 to, \u017ceb\u00eb kr\u00f3wczi, a t\u00e9\u017c \u00f2wieczczi b\u00eb\u0142\u00eb b\u00eblno na\u017cart\u00e9. Zdarz\u00eb\u0142o m\u00f9 s\u00e3 p\u00f3zn\u0105 jeseni\u0105 zrobic dl\u00f4 rozgrzeni\u00f4 \u00f2d\u017cink. Nazbi\u00e9r\u00f4\u0142 wiele s\u00ebch\u00e9g\u00f2 j\u00e9rk\u00f9, \u017ceb\u00eb s\u00e3 d\u0142\u00eb\u017ci p\u00f4l\u00eb\u0142o. B\u00e9\u0142 dosc wi\u00f4ld\u017ci wiater, cht\u00ebren w jaczimsz mome\u0144ce przerzucy\u0142 lopk p\u00f4l\u0105c\u00e9g\u00f2 s\u00e3 j\u00e9rk\u00f9 w s\u00ebch\u00e9 krz\u00eb, cht\u00ebrne zaj\u00e3\u0142\u00eb s\u00e3 \u00f2gni\u00e3. J\u00f3wk chc\u00f4\u0142 \u017cub\u0105 zd\u00ebsz\u00ebc ten \u00f2d\u017cin, ale to nie da\u0142o rad\u00eb. Czerw\u00f2ny k\u00f9r przesk\u00f4kiw\u00f4\u0142 z krza na czerz, z j\u00e9rk\u00f9 na j\u00e9rk. Tej \u00f2n cz\u00ebsto \u00f2barchni\u00f4\u0142, zacz\u0105\u0142 skakac, wrzeszczec na ca\u0142i g\u0142os:<\/p>\n<p>\u2013 G\u00f3ra s\u00e3 p\u00f4li, ca\u0142\u00f4 g\u00f3ra s\u00e3 p\u00f4li!! M\u00f2je krow\u00eb s\u00e3 sp\u00f4l\u0105!<\/p>\n<p>Ale kr\u00f3wczi b\u00eb\u0142\u00eb bezpieczn\u00e9, a g\u00f3ra s\u00e3 ch\u00f9tk\u00f2 sp\u00f4l\u00eb\u0142a. D\u00ebmi\u0142a d\u0142ud\u017ci czas, tak d\u0142ug\u00f2, ja\u017c dom\u00f4cy dostrzegl\u00eb ten dim. Prz\u00eblec\u00f4\u0142 tatk z p\u00f2la, m\u00ebma \u00eb sostra z ch\u00ebczi, ale ju nie b\u00eb\u0142o co gas\u00ebc \u00eb co retac.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c t\u00eb, wsz\u00f3nie, narobi\u0142! \u00d2gni\u00e3 s\u00e3 zabawiac? J\u00f4 c\u00eb zar\u00f4 wszm\u00ebrgn\u00e3, \u017ceb\u00ebs wi\u00e3cy sztr\u00ebch\u00f2lc\u00f3w nie br\u00f4\u0142 w p\u00f2le \u2013 wrzeszcz\u00f4\u0142 tatk \u00eb \u00f2dpi\u0105\u0142 rzem.<\/p>\n<p>Pasa J\u00f3wk b\u00e9\u0142 n\u00f4\u0142o\u017cen, ale ten \u00f2d\u017cin mi\u00f4\u0142 przez d\u0142ud\u017ci czas przed \u00f2czama, a w noc\u00eb dzar\u0142 s\u00e3: \u00d2d\u017cin! \u00d2d\u017cin!! To zdarzeni\u00e9 m\u00f9 szt\u00e9c stoja\u0142o przed \u00f2czama \u00eb tak m\u00f2cno w nieg\u00f2 wlaz\u0142o, \u017ce s\u00e3 cz\u00ebsto zmieni\u0142. A n\u00f4bar\u017ci \u00f2sobl\u00ebw\u00e9 je to, \u017ce m\u00f2wa m\u00f9 s\u00e3 p\u00f2prawi\u0142a.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f3wk so zrobi\u0142 wi\u00f4lg\u0105 sob\u00f2tk\u00e3 jeseni\u0105 \u2013 smiel\u00eb s\u00e3 z nieg\u00f2 k\u00f2ledze.<\/p>\n<p>\u00d2n cerpl\u00ebwie wsz\u00ebtk\u00f2 znosy\u0142, ale \u00f2d\u017cin nie d\u00f4w\u00f4\u0142 m\u00f9 sp\u00f2k\u00f2ju. Ni m\u00f3g\u0142 so dac na p\u00f2k\u00f9, \u017ce za jeg\u00f2 prz\u00ebcz\u00ebn\u0105 sp\u00f4l\u00eb\u0142a s\u00e3 ca\u0142\u00f4 g\u00f3rka. P\u00f2 tim zdarzeniim meditow\u00f4\u0142, jak ten z\u0142i \u00f2d\u017cin zgas\u00ebc, zniszcz\u00ebc, jak g\u00f2 zm\u00f3c \u00eb p\u00f2k\u00f2nac.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, kn\u00f4pie, zab\u00f4cz\u00eb o \u00f2gniu, b\u00f2 c\u00eb w roz\u00ebm za\u0144dze. Co b\u00eb\u0142o, to s\u00e3 nie \u00f2dst\u00f3nie \u2013 klarowa m\u00f9 jeg\u00f2 m\u00ebmka.<\/p>\n<p>\u00d2d neg\u00f2 czasu zainteresow\u00f4\u0142 s\u00e3 wiejsk\u0105 stra\u017c\u0105. Zdrz\u00f4\u0142, jak dr\u00ebsze ze stra\u017ce jib\u00f2wel\u00eb s\u00e3 w gaszenim \u00f2gnia. Chc\u00f4\u0142b\u00eb b\u00ebc raz\u00e3 z nima, ale do teg\u00f2 \u2013 jak \u00f2ni g\u00f4del\u00eb \u2013 b\u00e9\u0142 za \u00f2sm\u00f4rk\u00f3ny. Tak s\u00e3 nazdrz\u00f4\u0142 na pr\u00f3bn\u00e9 szpr\u00ebcowani\u00e9, \u017ce b\u00e9\u0142 w szt\u00e3dze s\u00f3m szpr\u00ebc\u00e3 dostac do p\u00f2d\u00f4wani\u00f4 w\u00f2d\u00eb \u00eb gaszeni\u00f4 teg\u00f2 przesnit\u00e9g\u00f2 \u00f2gnia.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142o na Szkapl\u00e9rzn\u0105, jak b\u00e9\u0142 \u00f2dp\u00f9st w k\u00f2scele w dr\u00ebd\u017ci ws\u00eb. J\u00f3wk m\u00f9sz\u00f4\u0142 pasc b\u00ebd\u0142o. B\u00eb\u0142o m\u00f9 tak nijak, \u017ce ni m\u00f3g\u0142 b\u00ebc w k\u00f2sc\u00f3\u0142k\u00f9. W nym da\u0142o m\u00f9 s\u00e3 wezdrzec na b\u00f9dinczi nad Str\u00ebg\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Co? Dim nad dach\u00e3? Tam s\u00e3 gw\u00ebs p\u00f4li \u2013 za\u00f9wa\u017ci\u0142 \u00eb galop\u00e3 p\u00f2gn\u00f4\u0142 w n\u00e3 stron\u00e3.<\/p>\n<p>Jak stan\u0105\u0142 na p\u00f2dw\u00f2rzim, ju z \u00f2kn\u00f3w wali\u0142 s\u00e3 dim, a R\u00f3dz\u00ebn\u00f4 w\u00ebn\u00f4sza z ch\u00ebczi wsz\u00ebtk\u00f2, co b\u00eb\u0142o p\u00f2d r\u00e3k\u0105: pierzn\u00eb, ruchna, topczi \u00eb wrzeszcza na ca\u0142i g\u0142os:<\/p>\n<p>\u2013 Retuja, l\u00ebdze, b\u00ebn\u00eb je s\u00f3m dim! Retujta! L\u00ebdze, l\u00ebdze!<\/p>\n<p>Prz\u00ebleca p\u00f4r\u00e3 bia\u0142k\u00f3w \u00eb k\u00f9lawi Szwirk, b\u00f2 dr\u00ebsz\u00eb \u00eb ch\u0142opi b\u00ebl\u00eb w k\u00f2scele. Wsz\u00ebsc\u00eb l\u00f4tel\u00eb jak \u00f2parzoni \u00eb nie wiedzel\u00eb, co maj\u0105 robic. P\u00f2m\u00f4gel\u00eb R\u00f3dz\u00ebny w\u00ebnaszac zach\u00eb, jini w\u00e3b\u00f3rk\u00e3 nos\u00ebl\u00eb w\u00f2d\u00e3 ze str\u00ebd\u017ci \u00eb chlustel\u00eb j\u00e3 przez \u00f2kno b\u00ebn\u00eb do jizb\u00eb, a n\u00f4wikszi dz\u00e9l le wrzeszcz\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Jez\u00ebs, Marija! L\u00ebdze! W m\u00f4\u0142i jizbie spi doch Trudka. Retujta!! Trudka je w \u00f2gniu!<\/p>\n<p>J\u00f3wk, jak to \u00f9czu\u0142, ju b\u00e9\u0142 prz\u00eb \u00f2knie z dr\u00ebd\u017ci stron\u00eb ch\u00ebczi, palcotr\u00e3 st\u0142uk\u0142 rut\u00eb, sk\u00f2czi\u0142 w \u00f2d\u017cin \u00eb za jaczisz czas wrzeszczi prz\u00eb \u00f2knie:<\/p>\n<p>\u2013 Wezta Trudk\u00e3, b\u00f2 j\u00f4 z ni\u0105 nie w\u00ebl\u00e9z\u00e3!<\/p>\n<p>\u00d2p\u00f4lony, \u00f9sm\u00f2lony, ale szczesl\u00ebwi w\u00ebgram\u00f2li\u0142 s\u00e3 przez \u00f2kno, nie czek\u00f4\u0142 na p\u00f2chwa\u0142\u00eb, le p\u00f2biegn\u0105\u0142 do sw\u00f2jich kr\u00f3wk\u00f3w.<\/p>\n<p>W sob\u00f2t\u00e3 szk\u00f3lny m\u00f9 rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Masz by\u0107 na zbi\u00f3rce stra\u017cak\u00f3w w niedziel\u0119. Ja tam te\u017c b\u0119d\u0119.<\/p>\n<p>\u2013 Dr\u00ebch\u00f9 J\u00f3zefie, mianuj\u0119 ci\u0119 pe\u0142noprawnym stra\u017cakiem! \u2013 te s\u0142owa pad\u0142\u00eb z g\u00e3b\u00eb k\u00f2me\u0144danta.<\/p>\n<p>\u2013 Niech \u017cyje nasz dr\u00ebszk J\u00f3zwa. Niech \u017cyje! \u2013 w\u00f2\u0142el\u00eb stra\u017cac\u00eb, a szk\u00f3lny g\u00f2 \u00f9scysk\u00f4\u0142 jak s\u00ebna.<\/p>\n<p>To b\u00e9\u0142 n\u00f4pi\u00e3kni\u00e9szi dz\u00e9\u0144 w \u017c\u00ebcym nasz\u00e9g\u00f2 J\u00f3zw\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Gardin\u00eb\">Gardin\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>\u00d9 naszich doma w k\u00f2\u017cdi jizbie b\u00eb\u0142\u00eb jin\u00e9 gardin\u00eb, a w k\u00f9chni \u00eb w d\u00f3mikach jesz jin\u00e9.<\/p>\n<p>W m\u00f4\u0142i jizdebce wisa tacz\u00e9 p\u00f3\u0142gardin\u00eb z rz\u00f4dczima \u00f2czkama, \u017ceb\u00eb b\u00eb\u0142o widzec za dnia, co s\u00e3 na p\u00f2dw\u00f3rk\u00f9 dzeje. Na wiecz\u00f3r m\u00ebmka zasuwa je taczima d\u00ebchtownyma, \u017c\u00f4\u0142tima gardinama, przez cht\u00ebrne nie b\u00eb\u0142o widzec z b\u00f9tna, co s\u00e3 w ch\u00ebczach dzeje, co m\u00eb na ten prz\u00ebmiar j\u00f4d\u00f3m\u00eb na wieczerz\u00e3. Nasza m\u00ebma b\u00eb\u0142a db\u00eb, \u017ce \u017c\u00f4\u0142t\u00e9 gardin\u00eb\u00ab do zacygani\u00f4 s\u0105 n\u00f4lepsz\u00e9, b\u00f2 nie p\u00f2j\u00f4daj\u0105 widu \u00f2d wisz\u0105cy na scanie naftowi l\u00e3p\u00eb, ale robi\u0105 g\u00f2 wikszim \u00eb dl\u00f4te w jizbie je jasni. Nama, a prawie tim n\u00f4m\u0142odszim b\u00eb\u0142o zak\u00f4z\u00f3n\u00e9 chwatac gardin\u00eb.<\/p>\n<p>W pa\u0144sczi jizbie wisa tacz\u00e9 d\u0142ud\u017c\u00e9 gardin\u00eb, cht\u00ebrne syga ja\u017c do zemi. Na nich b\u00eb\u0142\u00eb tacz\u00e9 niewi\u00f4ld\u017ci\u00e9 w\u00ebsziw\u00f3n\u00e9 kwiatuszczi, a midz\u00eb nima l\u00ebst\u00eb, jacz\u00e9 rosc\u0105 w cep\u0142\u00ebch krajach. Na lato, jak prz\u00ebpiek\u0142o s\u0142u\u0144ce, m\u00ebma je zdjima \u00eb zawi\u00e9sza tacz\u00e9 g\u00f2rsz\u00e9, m\u00f4lama p\u00ebrzn\u00e3 p\u00f2dzart\u00e9. M\u00eb dzec\u00ebska nier\u00f4z s\u00e3 pitel\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 m\u00ebma na lato wi\u00e9sz\u00f4 t\u00eb st\u00f4r\u00e9 gardin\u00eb, to doch s\u0105 sz\u00f4tor\u00eb \u00eb l\u00ebdze b\u00e3d\u0105 s\u00e3 smiel\u00eb?<\/p>\n<p>A m\u00ebmka nama w\u00ebjasnia:<\/p>\n<p>\u2013 Lat\u00e3 s\u0142unuszk\u00f2 m\u00f2cno grzeje \u00eb gardin\u00eb \u00f2d ti h\u00ebc\u00eb robi\u0105 s\u00e3 \u017c\u00f4\u0142t\u00e9 \u00eb kr\u00ebch\u00e9, a w t\u00ebch \u017c\u00f4\u0142t\u00ebch m\u00f4lach robi\u0105 s\u00e3 za jaczisz czas dzur\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, szk\u00f2da taczich biel\u00ebszi\u0144czich gardin\u00f3w \u2013 \u00f2s\u0105dza n\u00f4starsz\u00f4 z nas, M\u00f3niczka.<\/p>\n<p>\u2013 Ale jak b\u00e3dze k\u00f2l\u00e3da, to m\u00ebma zawiesy te n\u00f4nowsz\u00e9 gardin\u00eb, z taczima fejn l\u00ebstama, z drobnyma kwi\u00f4tkama midz\u00eb nima \u2013 prz\u00ebp\u00f2mna so nasza Liska.<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, c\u00f3reczk\u00f2, t\u00eb to m\u00f4sz \u00f2dezdrz\u00f3n\u00e9 \u00eb dobrze pami\u00e3t\u00f4sz ten k\u00f2l\u00e3dowi czas \u2013 p\u00f2chw\u00f4l\u00eb\u0142a j\u00e3 m\u00ebma. <\/p>\n<p>Na \u00f2czenkach w jednym \u00eb dr\u00ebd\u017cim d\u00f3mik\u00f9 b\u00eb\u0142\u00eb tacz\u00e9 gardinczi do p\u00f3\u0142 g\u00f3rny rut\u00eb z tim jednak, \u017ce \u00f2d stron\u00eb drod\u017ci b\u00eb\u0142\u00eb p\u00ebrzn\u00e3 d\u0142\u00ebgszi \u00eb colema\u0142o cz\u00ebstsz\u00e9. W k\u00f9chni b\u00eb\u0142\u00eb dwa \u00f2czenka, jedno do d\u00f3mik\u00f9, a dr\u00ebd\u017c\u00e9 do m\u00f4\u0142i jizdebczi. W tim dr\u00ebd\u017cim m\u00ebma st\u00f4wia l\u00e3p\u00e3, \u017ceb\u00eb swi\u00e9c\u00eb\u0142a na k\u00f9chni\u00e3, a t\u00e9\u017c na jizdebk\u00e3. Tam b\u00eb\u0142\u00eb tacz\u00e9 malineczcz\u00e9 gardinczi w g\u00f3rn\u00ebch n\u00f3rtach \u00f2czenka. Ch\u00f2dz\u00eb\u0142o \u00f2 to, \u017ceb\u00eb s\u00e3 nie zap\u00f4l\u00eb\u0142\u00eb \u00f2d l\u00e3p\u00eb.<\/p>\n<p>Jak nasza bi\u00e9dka, to je Elka, b\u00eb\u0142a malink\u00f4, a jesz le\u017ca ca\u0142ima dniama w k\u00f2libce, m\u00ebma p\u00f2\u0142o\u017c\u00eb\u0142a wzd\u0142u\u017c ti k\u00f2libczi miot\u0142\u00e3 \u00eb zarzuc\u00eb\u0142a na ni\u00e3 rz\u00f4dk\u0105 starsz\u0105 gardin\u00e3, \u017ceb\u00eb naszi malinczi nie gr\u00ebz\u0142\u00eb m\u00f9sz\u00ebska. Czas\u00e3 \u00f2na t\u00e3 gardin\u00e3 scygn\u00e3 na se, zaszam\u00f2ta\u0142a w ni r\u0105czczi, a tej zacz\u00e3\u0142a s\u00e3 drz\u00e9c na ca\u0142\u00e9g\u00f2.<\/p>\n<p>W szter\u00eb trz\u00ebdzestim rok\u00f9 Sz\u00e9nbek\u00f2wa R\u00f3zala mia wiesel\u00e9. To b\u00eb\u0142a nasza s\u0105sada \u00eb ji starszi pros\u00ebl\u00eb naszich na to wiesel\u00e9. Tatk z sam\u00e9g\u00f2 rena p\u00f9cow\u00f4\u0142 k\u00f2nie, r\u00ebchtow\u00f4\u0142 kar\u00e9t\u00e3, a m\u00eb niszrich wdrapel\u00eb s\u00e3 na p\u0142ot z d\u00e9l\u00f3w \u00eb czekel\u00eb, co \u00f9 s\u0105sad\u00f3w b\u00e3dze s\u00e3 dza\u0142o. Zaj\u00e9\u017cd\u017ca jedna kar\u00e9ta za dr\u00ebg\u0105, g\u00f2scy witel\u00eb st\u00f4ri Sz\u00e9nbek\u00f2wie \u00eb prowadz\u00ebl\u00eb do ch\u00ebczi, a m\u00f9zyke\u0144c\u00eb \u00f9stawil\u00eb s\u00e3 prz\u00eb prog\u00f9, wsz\u00ebtczich g\u00f2scy witel\u00eb sk\u00f2cznym marsz\u00e3. P\u00f2 jaczimsz czasu w\u00ebszl\u00eb na pr\u00f3g kawaler z brutk\u0105, a przed prog\u00e3 b\u00ebl\u00eb ju \u00f2b\u00f2je Sz\u00e9nbek\u00f3w z kropid\u0142\u00e3 \u00eb swi\u00e3con\u0105 w\u00f2d\u0105. P\u00f2kropil\u00eb t\u00ebch m\u0142od\u00ebch, a \u00f2ni p\u00f2\u017cegnel\u00eb s\u00e3 n\u00f4prz\u00f3d z Sz\u00e9nbekama, a tej ze starszima kawalera \u00eb szl\u00eb do w\u00ebstrojony kar\u00e9t\u00eb. Jich starszi robil\u00eb za nima praw\u0105 r\u00e3k\u0105 krzi\u017ce, a tr\u0105bacze prz\u00eb tim grel\u00eb p\u00f2b\u00f2\u017cn\u00e9 piesnie.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le, M\u00f3niczka! \u2013 rzek\u0142a Liska do sw\u00f2ji sostr\u00eb. \u2013 Ta brutka m\u00f4 na g\u0142owie zarzucon\u0105 tak\u0105 dzywn\u0105 gardin\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb m\u00f4\u0142i mack\u00f9, to nie je \u017c\u00f3dn\u00f4 gardina, to s\u00e3 naz\u00e9w\u00f4 szlejer \u2013 w\u00ebklarowa M\u00f3nika sw\u00f2ji m\u0142odszi sostrze.<\/p>\n<p>\u2013 A na co ta brutka m\u00f4 t\u00e3 gardin\u00e3? \u2013 chca wiedzec Liska.<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9 gardina, a szlejer je na to, \u017ceb\u00eb ten kawaler ni m\u00f3g\u0142 dac ji przed zdanim k\u00f9ska; tak prz\u00ebn\u00f4mni j\u00f4 m\u00ebszl\u00e3 \u2013 rzek\u0142a M\u00f3niczka.<\/p>\n<p>\u2013 Ta le m\u00ebsli \u00f2 k\u00f9skach \u2013 prz\u00ebg\u00f4d\u00f4\u0142 jem sostrze, a \u00f2na nic, le prz\u00ebp\u00f2mna jin\u00e9 zdarzeni\u00e9: Jak ch\u00f2wel\u00eb w\u00f9ja T\u00f3n\u00e3 w miesce, to niejedne bia\u0142czi mia\u0142\u00eb cz\u00f4rn\u00e9 gardin\u00eb, chca jem rzec szlejr\u00eb, na g\u00e3bach.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"G\u00e3b\u00eb\">G\u00e3b\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Normaln\u00f4 g\u00e3ba m\u00f3\u017ce s\u00e3 zmienic w g\u00e3b\u00e3 \u00f9smi\u00f3n\u0105, zajiscon\u0105, naladow\u00f3n\u0105 g\u00f2rz\u00e3, mark\u00f2tn\u0105, z\u00f4wz\u00e3t\u0105. Jin\u00e9 g\u0105bsk\u00f2 m\u00f4 cz\u0142owiek, cht\u00ebren \u00f2 czims marzi ab\u00f2 cos wsp\u00f2min\u00f4, a jiny p\u00ebsk m\u00f4 chitrus, a jesz jin\u0105 m\u00f9ni\u00e3 m\u00f4 falsziwc. P\u00f2 g\u00e3bie p\u00f2znaje s\u00e3 cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c t\u00eb, dz\u00e9wk\u00f2, jes tak\u00f4 zam\u00f9rz\u00f3n\u00f4? Co c\u00eb fel\u00f4? \u2013 spita s\u00e3 m\u00ebma Janczi, jak ta prz\u00ebsz\u0142a zachm\u00f9rzon\u00f4 ze ws\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9, nick mie nie je \u2013 odp\u00f2wiedza c\u00f3rka.<\/p>\n<p>\u2013 Mie t\u00eb nie \u00f2szuk\u00f4sz, j\u00f4 widz\u00e3 p\u00f2 tw\u00f2ji space, \u017ce cos \u00f9 ce nie je w p\u00f2rz\u0105dk\u00f9, \u017ce c\u00eb cos fel\u00f4 \u2013 p\u00f2wiedza m\u00ebma \u00eb wezdrza na ni\u00e3 tima sw\u00f2jima swidrowatima \u00f2czama.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 B\u00f2les mie tak brz\u00ebdk\u00f2 w\u00ebr\u0105pi\u00f4\u0142 \u00eb p\u00f2wiedz\u00f4\u0142, \u017ce m\u00f2ja familia je parsz\u00ebw\u00f4 \u2013 w\u00ebc\u00ebsn\u00e3 w k\u00f9\u0144cu Janka.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb so z teg\u00f2 nic nie r\u00f3b, \u00f2n p\u00f2ch\u00f2dzy z tacz\u00e9g\u00f2 \u00f2szczek\u00f3n\u00e9g\u00f2 rodu. Jima z \u00f2cz\u00f3w dobrze nie w\u00ebzdrzi \u2013 p\u00f2cesza m\u00ebma sw\u00f2j\u00e3 c\u00f3rk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 To, \u017ce jeg\u00f2 tatk m\u00f4 tak\u0105 \u00f2dzart\u0105 tr\u0105b\u00e3, j\u00f4 wiedza, ale j\u00f4 doch m\u00ebsla, \u017ce B\u00f2les je dobrze w\u00ebch\u00f2w\u00f3nym be\u0144l\u00e3 \u2013 rzek\u0142a Janka.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, na l\u00ebdzach s\u00e3 jidze p\u00f2mil\u00ebc. Wez le s\u00e3 do rob\u00f2t\u00eb, tej to c\u00eb prze\u0144dze, a na swiece nie je bl\u00f3s jeden B\u00f2lesk \u2013 rzek\u0142a n\u00ebnka.<\/p>\n<p>M\u00ebma nak\u00f4za Mariczce, \u017ceb\u00eb zasz\u0142a do F\u00f2rmel\u00f3w \u00eb przek\u00f4za jima, \u017ce \u00f2ni m\u00f2g\u0105 dostac ten nowi zort b\u00f9lewk\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Ale m\u00ebma, tam \u00f9 F\u00f2rmel\u00f3w je taczi z\u0142i szczirz, \u00f2n tak szcz\u00e9rzi t\u00e3 sw\u00f2j\u00e3 mord\u00e3 \u00eb t\u00e3 r\u00e9g\u00e3 z\u00e3bisk\u00f3w, \u017ce j\u00f4 g\u00f2 m\u00f3m strach \u2013 broni\u0142a s\u00e3 Mariczka, a prz\u00eb tim tak \u017ca\u0142osno w\u00ebkrz\u00ebwi\u0142a sw\u00f2j\u00e3 m\u00f4\u0142\u0105 g\u0105bk\u00e3, \u017ce m\u00ebmie zrobi\u0142o s\u00e3 ji \u017c\u00f4l.<\/p>\n<p>\u2013 Tej \u00f2stawk\u00f4j to! J\u00f4 prz\u00eb le\u017cnosc\u00eb jima to p\u00f2wi\u00e9m.<\/p>\n<p>Na zymk\u00f9 prz\u00ebleca z cep\u0142\u00ebch kraj\u00f3w b\u00f2c\u00f3n\u00eb. Jeden s\u00f4d\u0142 na chr\u00f3scanym gni\u00f4zdze na stodole \u00eb zacz\u0105\u0142 tak dzywno robic skrzid\u0142ama, a sw\u00f3j czerw\u00f2ny sznobel co szt\u00f3t w\u00ebcyg\u00f4\u0142 w l\u00ebft \u00eb nim klep\u00f4\u0142 w nieb\u00f2g\u0142os\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 A czem\u00f9 ten b\u00f2c\u00f3n tim sznobl\u00e3 tak klepie? \u2013 spita s\u00e3 m\u00f4\u0142\u00f4 Trudka.<\/p>\n<p>\u2013 A wi\u00e9sz t\u00eb, \u017ce \u00f2n na ten \u00f4rt w\u00f2\u0142\u00f4 do gni\u00f4zda sw\u00f2j\u00e3 bia\u0142k\u00e3 \u2013 w\u00ebklarowa ji m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Te m\u00f4\u0142\u00e9 pt\u00f4szczi klek\u00f2c\u0105 t\u00e9\u017c na sw\u00f2jich gni\u00f4zdach? \u2013 chca wiedzec niszrich Trudka.<\/p>\n<p>\u2013 Ne ni\u00e9, nie klek\u00f2c\u0105, b\u00f2 maj\u0105 za m\u00f4\u0142i sznobel, ale za to tak wdz\u00e3czno spi\u00e9waj\u0105 \u2013 w\u00ebjasni\u0142a ji m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Jak j\u00f4 r\u00f4z wklatrowa na n\u00e3 kr\u00ebszk\u00e3 prz\u00eb ch\u00ebczach, tej j\u00f4 \u00f9zdrza, jak m\u00f4\u0142\u00e9 jask\u00f9lenczi w gni\u00f4zdze p\u00f2d \u00f9strzech\u00e3 \u00f2tmika sw\u00f2je m\u00f4\u0142\u00e9 g\u0105bczi. Wi\u00e9 m\u00ebma, czem\u00f9 \u00f2ne tak robi\u0142\u00eb? \u2013 chca wiedzec Trudka.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f2 \u00f2ne b\u00eb\u0142\u00eb g\u0142odn\u00e9 \u00eb czeka na m\u00ebm\u00e3 ab\u00f2 tat\u00e3, \u017ceb\u00eb jima do t\u00ebch \u00f2temk\u0142\u00ebch dz\u00f3bk\u00f3w wrzuc\u00ebl\u00eb jak\u0105 m\u00f9szk\u00e3 ab\u00f2 rob\u00f4czka \u2013 w\u00ebjasni\u0142a sw\u00f2ji c\u00f3rce m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 A czem\u00f9 te jask\u00f9lenczi b\u00f9d\u00ebj\u0105 sw\u00f2je gni\u00f4zda z ka\u0142u, a ni\u00e9 z chr\u00f3stu, tr\u00f4w\u00eb, w\u0142os\u00f3w, tak jak to robi\u0105 jin\u00e9 pt\u00f4szczi?<\/p>\n<p>\u2013 To t\u00eb s\u00e3 m\u00f9szisz jich sp\u00ebtac, b\u00f2 j\u00f4 nie wi\u00e9m \u2013 rzek\u0142a z \u00f9smi\u00e9ch\u00e3 m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 A te ribczi w w\u00f2dze m\u00f9sz\u0105 b\u00ebc baro g\u0142odn\u00e9, b\u00f2 \u00f2ne szt\u00e9c \u00f2tmikaj\u0105 sw\u00f2je m\u00f4\u0142\u00e9 g\u0105bczi \u2013 g\u0142osno m\u00ebsla Wikt\u00f3ra, cht\u00ebrna prz\u00eb\u0142\u0105cz\u00eb\u0142a s\u00e3 do t\u00ebch g\u00f4dk\u00f3w \u00f2 g\u00e3bach.<\/p>\n<p>\u2013 To ni\u00e9 z g\u0142odu \u00f2ne \u00f2tmikaj\u0105 sw\u00f2je m\u00f4\u0142\u00e9 p\u00ebsczi, a na ten \u00f4rt \u00f2ne \u00f2ddichaj\u0105 \u2013 wiedza w\u00ebjasnic m\u0142odszi sostrze Trudka.<\/p>\n<p>\u2013 Jak to \u00f2ddichaj\u0105? To s\u00e3 doch \u00f2ddich\u00f4 l\u00ebft\u00e3 \u2013 b\u00f9\u0144towa s\u00e3 Wikt\u00f3rka.<\/p>\n<p>\u2013 Ale w w\u00f2dze je t\u00e9\u017c rozp\u00f9szczony l\u00ebft \u2013 \u00f2bstoja na sw\u00f2jim Trudka.<\/p>\n<p>\u2013 To sm\u00f2czi w jamach \u00f2ddichaj\u0105 \u00f2gni\u00e3 tak, jak ten nasz wawelsczi sm\u00f2k. J\u00f4 to widza na \u00f2br\u00f4zk\u00f9, jak z jeg\u00f2 g\u00e3b\u00eb szed\u0142 \u00f2d\u017cin \u2013 p\u00f2chw\u00f4l\u00eb\u0142a s\u00e3 m\u00f4\u0142\u00f4 Wikt\u00f3rka.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"G\u00f2zdze\">G\u00f2zdze<\/a><\/h3>\n<p>Sz\u00e9nbek z p\u00f9stk\u00f3w wz\u0105\u0142 s\u00e3 do \u00f2grodzeni\u00f4 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 \u00f2gr\u00f3dka na zelenizn\u00e3 drewnianym p\u0142ot\u00e3, b\u00f2 zajc\u00f3m n\u00f4lepi szmaka swi\u00e9\u017c\u00f4 sal\u00f4ta, m\u0142od\u00f4 kap\u00f9sta, a marchwi t\u00e9\u017c nie darowel\u00eb. Do ti rob\u00f2t\u00eb wz\u0105\u0142 s\u00ebna do p\u00f2m\u00f2c\u00eb \u00eb raz\u00e3 wz\u00e3l\u00eb s\u00e3 za p\u0142ot.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, L\u00e9szk\u00f9, b\u00e3dzesz mie p\u00f2d\u00f4w\u00f4\u0142 sztach\u00e9t\u00eb \u00eb g\u00f2zdze, a pami\u00e3ti: jedna sztach\u00e9ta, a tej dwa g\u00f2zdze.<\/p>\n<p>\u2013 Tak, tatk\u00f9, j\u00f4 b\u00e3d\u00e3 pami\u00e3t\u00f4\u0142: jedna sztach\u00e9ta, a p\u00f2 ni dwa g\u00f2zdze \u2013 p\u00f2wt\u00f3rzi\u0142 L\u00e9szk.<\/p>\n<p>B\u00f9dowel\u00eb ten p\u0142ot tak d\u0142ug\u00f2, ja\u017c sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 g\u00f2zdze. Tej tatk p\u00f2s\u0142\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 s\u00ebna do szurk\u00f9, gdze w skrz\u00ebni na stole mia\u0142o b\u00ebc jich wi\u00e3cy. L\u00e9szk s\u00e3 copn\u0105\u0142 \u00eb spit\u00f4\u0142 tatka:<\/p>\n<p>\u2013 A jacz\u00e9 to maj\u0105 b\u00ebc g\u00f2zdze?<\/p>\n<p>\u2013 Tacz\u00e9, jak m\u00eb tu miel\u00eb, trz\u00ebc\u00f4lew\u00e9.<\/p>\n<p>L\u00e9szk za szt\u00f3t prz\u00ebn\u00ebk\u00f4\u0142 z sza\u00f9ra \u00eb z d\u00f4leka wrzeszcz\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, ale tam w skrz\u00ebni s\u0105 bl\u00f3s m\u00f4\u0142\u00e9 g\u00f2zdzyczi, trz\u00ebc\u00f4lew\u00ebch tam ni ma!<\/p>\n<p>\u2013 Widz\u00e3, \u017ce m\u00f9sz\u00e3 jic s\u00f3m p\u00f2 te g\u00f2zdze. T\u00eb doch nick ni m\u00f3\u017cesz nalezc \u2013 rzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 razu, jak Sz\u00e9nbek prz\u00ebjach\u00f4\u0142 z p\u00f2la, jiscy\u0142 s\u00e3 do sw\u00f2ji bia\u0142czi Lucji, \u017ce f\u00f2ska zg\u00f9bi\u0142a g\u00f3zdz z p\u00f2dk\u00f2w\u00eb prz\u00eb tilny prawi szp\u00e9rze \u00eb \u017ce p\u00f2 p\u00f4\u0142niu m\u00f9szi jachac do k\u00f2w\u00f4la, \u017ceb\u00eb \u00f2n zarzn\u0105\u0142 nowi gwint, a tej wkr\u0105cy\u0142 swi\u00e9\u017ci g\u00f3zdz. \u00d9 k\u00f2w\u00f4la prz\u00eb le\u017cnosc\u00eb d\u00f4\u0142 so zrobic m\u00e3del k\u00f2walsczich g\u00f2zdzy, b\u00f2 te s\u0105 w gb\u00f9rstwie cz\u00e3sto prz\u00ebdatn\u00e9.<\/p>\n<p>Cze nen Figl\u00f3na zak\u00f4z\u00f4\u0142 Sz\u00e9nbek\u00f2wi jachac jeg\u00f2 Zelon\u0105 Drog\u0105 na sw\u00f2j\u00e3 niw\u00e3, to Sz\u00e9nbeka wz\u0105\u0142 wi\u00f4ld\u017ci g\u00f3rz. Sz\u00e9nbeczka stara s\u00e3 g\u00f2 p\u00f2cesz\u00ebc \u00eb rzek\u0142a do nieg\u00f2:<\/p>\n<p>\u2013 Ch\u0142opie, nie jisc\u00eb s\u00e3, t\u00eb doch wi\u00e9sz, \u017ce ten Figl\u00f3na m\u00f4 tacz\u00e9g\u00f2 zachtn\u00e9g\u00f2 g\u00f2zdza w g\u0142owie \u00eb m\u00eb na to nick nie p\u00f2radzym\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 \u017be \u00f2n mi\u00f4\u0142 g\u00f2zdzyka, to j\u00f4 d\u00f4wno wiedz\u00f4\u0142, ale \u017ce m\u00f4 ja\u017c tacz\u00e9g\u00f2 g\u00f2zdza, teg\u00f2 j\u00f4 s\u00e3 nigd\u00eb nie sp\u00f2dz\u00e9w\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>Jeseni\u0105 Sz\u00e9nbek co r\u00f4z prz\u00ebch\u00f4d\u00f4\u0142 z m\u00f2krima nogama. \u00d2bz\u00e9r\u00f4 sw\u00f2je sk\u00f2rzniska \u00eb mr\u00ebczi p\u00f2d nos\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, te z\u00f4le s\u0105 cz\u00ebsto przedept\u00f3n\u00e9, k\u00f2nieczn\u00e9 s\u0105 now\u00e9 z\u00f4l\u00ebska.<\/p>\n<p>\u2013 W\u00ebsz\u00ebk\u00f4j le mie to szewieccz\u00e9 p\u00f9d\u0142o, j\u00f4 s\u00e3 wezn\u00e3 wiecz\u00f3r do z\u00f4lowani\u00f4 t\u00ebch k\u00f9rp\u00f3w \u2013 rzek\u0142 do s\u00ebna L\u00e9szka.<\/p>\n<p>Wiecz\u00f3r s\u00f4d\u0142 na szewiecczi zydel, prz\u00ebmierzi\u0142 \u00eb w\u00ebkroji\u0142 so z\u00f4le, a tej sz\u00ebd\u0142\u00e3 zrobi\u0142 w nich dzurczi, a w nie zacz\u0105\u0142 wbijac szewiecczim m\u0142otk\u00e3 czwieczi, to je tacz\u00e9 drewnian\u00e9 m\u00f4\u0142\u00e9 g\u00f2zdzyczi.<\/p>\n<p>L\u00e9sz br\u00f3now\u00f4\u0142 t\u00e3 niw\u00e3 p\u00f2d las\u00e3, gdze mia\u0142\u00eb przi\u0144c b\u00f9lw\u00eb. Tam b\u00e9\u0142 baro wi\u00f4ld\u017ci kam. Najach\u00f4\u0142 \u00f2n br\u00f3nama na nien bl\u00f3s jednym n\u00f3rt\u00e3, a z drewniany br\u00f3n\u00eb w\u00ebpad\u0142\u00eb dwa \u017cel\u00f4zn\u00e9 g\u00f2zdze.<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, j\u00f4 zg\u00f9bi\u0142 na nym machtnym kamieniu dwa g\u00f2zdze w br\u00f3nie. J\u00f4 zab\u00f4czi\u0142, \u017ce to kamieniszcze tam tak sn\u00f4dk\u00f2 le\u017ci \u2013 rzek\u0142 do tatka, jak prz\u00ebjach\u00f4\u0142 dodom.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, zn\u00f4w strata. A cz\u00eb t\u00eb je nal\u00f4z\u0142?<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9, tatk\u00f9, j\u00f4 jich wcale nie szuk\u00f4\u0142 \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 L\u00e9sz.<\/p>\n<p>\u2013 Tej p\u00f9dzesz jich sz\u00ebkac. A ten kam trzeba k\u00f2nieczno w\u00ebk\u00f2pac. M\u00eb s\u00e3 do nieg\u00f2 prz\u00ebmi\u00e9rz\u00f3m\u00eb ju p\u00f4r\u00e3 lat \u00eb jak\u00f2s ni m\u00f3\u017cem\u00eb s\u00e3 do nieg\u00f2 wz\u0105c.<\/p>\n<p>Bic\u00e9 wszelejaczich g\u00f2zdzy je normaln\u0105 spraw\u0105. Jedni robi\u0105 to lepi, jini g\u00f2rzi, ale wpr\u00e9nowac g\u00f3zdz w d\u00e9l, w scan\u00e3, w p\u0142ot \u00eb w sto jin\u00ebch m\u00f4l\u00f3w k\u00f2\u017cdi p\u00f2trafi. Zd\u00f4rz\u00f4 s\u00e3, \u017ce prz\u00eb tim \u00f2berwie czas\u00e3 p\u00f4lc, jak chtos niezdarno wali m\u0142otk\u00e3. Jednak bic\u00e9 g\u00f2zdzy w zark, w cht\u00ebrnym le\u017ci nieb\u00f2szcz\u00ebk, je spraw\u0105 sm\u00f9tn\u0105, wstrz\u0105saj\u0105c\u0105 \u00eb nie k\u00f2\u017cdi p\u00f2trafi to zrobic.<\/p>\n<p>\u2013 Tak zabic nieb\u00f2szcz\u00ebk\u00f2wi wezdrzeni\u00e9 na ten swiat \u00eb zamkn\u0105c g\u00f2 na wiedno, teg\u00f2 j\u00f4 nie p\u00f2trafi\u00e3 zrobic \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 do bia\u0142czi Sz\u00e9nbek.<\/p>\n<p>\u2013 Dl\u00f4te trzeba miec cwiard\u00e9 s\u00ebmieni\u00e9 \u00eb taczi g\u00f2zdzowati charakter \u2013 rzek\u0142a z przek\u00f2nanim jeg\u00f2 bia\u0142ka.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"G\u00f3rczi\">G\u00f3rczi<\/a><\/h3>\n<p>W\u00ebsocz\u00e9 g\u00f3r\u00eb s\u0105 w jin\u00ebch stronach, a \u00f9 nas na Les\u00f4kach s\u0105 bl\u00f3s niewi\u00f4ld\u017c\u00e9 g\u00f3rczi. \u00d2ne s\u0105 baro prz\u00ebjemn\u00e9 dl\u00f4 \u00f2ka, ale dl\u00f4 gb\u00f9r\u00f3w s\u0105 \u00f9dr\u00e3k\u0105 prz\u00eb \u00f9prawie rol\u00eb, prz\u00eb zbiorach, a p\u00f2 \u00f9lewach s\u0105 \u00f2ne p\u00f2\u00f2r\u00f3n\u00e9 w\u00ebdzartima przez w\u00f2d\u00e3 rowama. Dl\u00f4 dzecy w z\u00ebmie s\u0105 wi\u00f4lg\u0105 \u00f9cech\u0105, b\u00f2 m\u00f2g\u0105 z nich jezdz\u00ebc na k\u00f2rkach \u00eb na s\u00f3nkach.<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, m\u00f3\u017cem\u00eb m\u00eb r\u00ebkn\u0105c na L\u00ebtwinow\u0105 g\u00f3rk\u00e3, tam s\u00e3 tak dobrze jedze na s\u00f3nkach \u2013 skam\u017ca R\u00f3dowe dzec\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Wa m\u00f4ta przez wies z g\u00f3rczi ab\u00f2 Melcrow\u00e3 rzm\u00e3. Tu m\u00eb z m\u00ebmk\u0105 m\u00f3m\u00eb waji wiedno na \u00f2k\u00f9 \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 A na j\u00e9rk\u00f2w\u0105 g\u00f3rk\u00e3 m\u00f3\u017cem\u00eb cygn\u0105c nasze s\u00f3nczi? \u2013 pita s\u00e3 dali dzec\u00eb, a Trudka doda, sm\u00f9l\u0105c\u00eb s\u00e3 do tatka:<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb b\u00e3dzem\u00eb \u00f9w\u00f4\u017cel\u00eb, m\u00eb so krziwd\u00eb nie zrobim\u00eb! To doch nie je tak dalek.<\/p>\n<p>R\u00f3da d\u00f4\u0142 w k\u00f9\u0144cu prz\u00ebzw\u00f2leni\u00e9 na t\u00e3 jazd\u00e3 z j\u00e9rk\u00f2wi g\u00f3rczi. Dzec\u00eb \u00f9ceszon\u00e9 bieg\u00e3 p\u00f2leca ze s\u00f3nkama, wesz\u0142\u00eb na g\u00f3rk\u00e3 \u00f2d stron\u00eb staw\u00f9 \u00eb z wi\u00f4ld\u017cim krz\u00ebk\u00e3 zjacha\u0142\u00eb na R\u00f4dk\u00f2w\u00e3 \u0142\u0105k\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Dobrze, \u017ce m\u00eb m\u00f3m\u00eb tacz\u00e9 g\u00f3rczi \u2013 ceszi\u0142 s\u00e3 n\u00f4m\u0142odszi J\u00f3nk.<\/p>\n<p>P\u00f2 Jastrach prz\u00ebsz\u0142o Wnieb\u00f2wst\u0105pieni\u00e9. Na wejrowscz\u00e9 G\u00f3rczi cygn\u00e3 \u00f2d p\u00f4r\u00e3 dni\u00f3w k\u00f3mpanie z ch\u00f2r\u0105gwiama, krzi\u017c\u00e3 \u00eb \u00f2brazama. R\u00f3dowe dzec\u00eb chca\u0142\u00eb jic m\u00ebt na te G\u00f3rczi, ale tatk mi\u00f4\u0142 skal\u00e9czon\u0105 nog\u00e3 \u00eb jesz s\u0142ab\u00f2 ch\u00f2dzy\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f9dzem\u00eb wsz\u00ebsc\u00eb raz\u00e3 na Swi\u00e3t\u0105 Tr\u00f3jc\u00e3 \u2013 \u00f2biec\u00f4\u0142 R\u00f3da sw\u00f2jim dzec\u00f3m.<\/p>\n<p>Jak prz\u00ebszed\u0142 \u00f2biec\u00f3ny czas pielgrzimczi, R\u00f3dowa familia sz\u0142a z redzk\u0105 k\u00f3mpani\u0105 n\u00f4prz\u00f3d do kl\u00f4sztoru, a tej na swi\u00e3t\u00e9 G\u00f3rczi. Szl\u00eb \u00f2d kapl\u00ebc\u00eb do kapl\u00ebc\u00eb, z g\u00f3rczi na g\u00f3rk\u00e3, a jak zaszl\u00eb na g\u00f3r\u00e3, gdze stoji k\u00f2sc\u00f3\u0142k i gdze prz\u00eb b\u00f9k\u00f9 je k\u00f4zalnica, tam p\u00f2b\u00f2\u017cno m\u00f2dl\u00ebl\u00eb s\u00e3 na \u00f2dp\u00f9stowim n\u00f4b\u00f2\u017ce\u0144stwie. Jak szl\u00eb ju dodom, dzec\u00ebska b\u00eb\u0142\u00eb baro zadow\u00f2lon\u00e9 \u00eb chw\u00f4l\u00eb\u0142\u00eb redzk\u0105 pielgrzimk\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 To b\u00eb\u0142a fejn\u00f4 pielgrzimka na t\u00ebch swi\u00e3t\u00ebch G\u00f3rkach.<\/p>\n<p>Jak s\u00e3 sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142\u00eb sanow\u00e9 \u017cniwa, szk\u00f3lny z n\u00f4starszima dzecama w\u00ebbr\u00f4\u0142 s\u00e3 na tidz\u00e9\u0144 w r\u00e9z\u00e3 w w\u00ebsocz\u00e9 g\u00f3r\u00eb. Jachel\u00eb z Gdini cuch\u00e3 wiele g\u00f2dz\u00ebn. N\u00f4prz\u00f3d zemia b\u00eb\u0142a plaskat\u00f4. K\u00f2le Cz\u00e3stoch\u00f2w\u00eb p\u00f2jawi\u0142\u00eb s\u00e3 niewi\u00f4ld\u017c\u00e9 pag\u00f3rczi, ale wiksz\u00e9 jak na Les\u00f4kach. Tak dojachel\u00eb do Krak\u00f2wa.<\/p>\n<p>\u2013 To je pi\u00e3kn\u00e9 miasto, a na k\u00f2scelny wie\u017ci tr\u00e3b\u00f4cz tr\u0105bi co g\u00f2dz\u00ebn\u00e3 \u2013 chw\u00f4l\u00eb\u0142\u00eb dzec\u00eb \u00eb kr\u0105\u017c\u00eb\u0142\u00eb p\u00f2 krak\u00f2wsczim r\u00ebnk\u00f9.<\/p>\n<p>N\u00f4st\u00e3pn\u00f4 wanoga b\u00eb\u0142a do Zak\u00f2p\u00f3n\u00e9g\u00f2. Ter\u00f4 p\u00f2j\u00f4wia\u0142\u00eb s\u00e3 p\u00f2 drodze cor\u00f4z wiksz\u00e9 g\u00f3r\u00eb. Cuch pi\u0105\u0142 s\u00e3 cor\u00f4z w\u00eb\u017ci \u00eb w\u00eb\u017ci, a dzec\u00ebska prz\u00eb\u0142o\u017c\u00eb\u0142\u00eb sw\u00f2je nos\u00eb do rut\u00f3w w \u00f2knach \u00eb zdrza\u0142\u00eb ca\u0142i czas na te g\u00f3rz\u00ebst\u00e9 stron\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 To s\u0105 Karpat\u00eb \u2013 twierdzy\u0142 Julis \u00f2d L\u00ebs\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9, to s\u0105 Pienin\u00eb \u2013 cz\u00f4gla s\u00e3 Mach\u00f2wa Irka.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 wama g\u00f4d\u00f3m, \u017ce m\u00eb jesm\u00eb ju w Tatrach \u2013 dop\u00f2wi\u00f4da R\u00f3dowa Trudka.<\/p>\n<p>Tak d\u0142ug\u00f2 dzec\u00ebska s\u00e3 wadz\u00eb\u0142\u00eb, ja\u017c wtr\u0105cy\u0142 s\u00e3 szk\u00f3lny \u00eb w k\u00f9\u0144cu rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Wsz\u00ebsc\u00eb p\u00f2 p\u00ebrznie maj\u0105 pr\u00f4wd\u00e3. Przez te wsz\u00ebtcz\u00e9 g\u00f3r\u00eb m\u00eb przej\u00e9\u017cd\u017cel\u00eb ab\u00f2 do nich jesz dojedzem\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ale te w\u00ebsocz\u00eb tam dalek, to s\u0105 na pewno nasze p\u00f2lscz\u00e9 Tatr\u00eb \u2013 chc\u00f4\u0142 s\u00e3 p\u00f2chwal\u00ebc sw\u00f2j\u0105 wi\u00e9dz\u0105 Melcr\u00f3w Alizy.<\/p>\n<p>\u2013 A w E\u00f9r\u00f3pie, tam w Szwajcarii s\u0105 jesz machtni\u00e9sz\u00e9 g\u00f3r\u00eb, cht\u00ebrne zwi\u0105 s\u00e3 Alp\u00eb \u2013 p\u00f2wiedza Irka.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Gromica\">Gromica<\/a><\/h3>\n<p>Min\u00e3 G\u00f2d\u00eb, Sylwestra, Trzech Kr\u00f3li, a tu ju trzeba m\u00ebsl\u00ebc \u00f2 Gromiczny. Gromicznik je za dwi\u00e9rzama, a Matczi B\u00f2sczi Gromiczny je zar\u00f4 na p\u00f2cz\u0105tk\u00f9 mies\u0105ca. Nasza \u00f3mama \u00f2d d\u0142\u00ebgsz\u00e9g\u00f2 czasu dop\u00f2min\u00f4 s\u00e3 nowi gromice, b\u00f2 ta st\u00f4r\u00f4 w\u00ebp\u00f4l\u00eb\u0142a s\u00e3 prawie cz\u00ebsto, jak b\u00e9\u0142 nen wi\u00f4ld\u017ci grzm\u00f2t, cht\u00ebren war\u00f4\u0142 prawie ca\u0142i dz\u00e9\u0144. Jesz przed b\u00f9rz\u0105 \u00f3papa \u00f2bch\u00f4d\u00f4\u0142 b\u00f9dinczi z zap\u00f4lon\u0105 gromic\u0105, \u017ceb\u00eb \u00f9chronic je \u00f2d \u00f9derzeni\u00f4. A jak grzm\u00f2t nadeszed\u0142, p\u00f2stawi\u0142 swi\u00e9c\u00e3 w m\u00f4\u0142im \u00f2czenk\u00f9, b\u00f2 z ti stron\u00eb nadcyga grom\u00f3wka. Tam \u00f2na s\u00e3 dop\u00f4l\u00eb\u0142a.<\/p>\n<p>\u2013 A sk\u0105dka j\u00f4 wezn\u00e3 now\u0105 gromic\u00e3? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 Ant\u00f3n rok tem\u00f9 w\u017cenia\u0142i w n\u00e3 famili\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f9dzesz na K\u00f4rczowiszcze do st\u00f4r\u00e9g\u00f2 Wawrz\u00f3na, tam gdze w \u00f2gr\u00f3dk\u00f9 stoji wiele pleconk\u00f3w z pszczo\u0142ama. \u00d2n jesz robi dobr\u00e9 gromice z pr\u00f4wdz\u00ebw\u00e9g\u00f2 w\u00f2sk\u00f9 \u2013 \u00f2bjasni\u0142a sw\u00e9go z\u00e3ca nasza m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Prz\u00ebniesesz t\u00e9\u017c nama jedn\u00e3, b\u00f2 ta, co m\u00eb m\u00f3m\u00eb, robi s\u00e3 ju kr\u00f3tk\u00f4 \u2013 wsp\u00f2mn\u0105\u0142 tatk \u00eb d\u00f4\u0142 m\u00f9 pi\u00e3c z\u0142ot\u00ebch.<\/p>\n<p>Na Gromiczn\u0105 tatk z Ant\u00f3n\u00e3 zaprz\u00ebgl\u00eb k\u00f2nie w was\u0105g \u00eb \u00f2 p\u00f2r\u00e9n\u00f4szk jachel\u00eb m\u00eb do k\u00f2sco\u0142a, \u017ceb\u00eb s\u00e3 w\u00ebsp\u00f2wiadac, b\u00f2 jak cz\u0142owiek je bez grz\u00e9ch\u00f9, to na t\u00e3 gromic\u00e3 spadnie wi\u00e3cy b\u00f2sczich \u0142ask \u00eb ta swi\u00e9ca lepi chroni \u00f2d wszelejacz\u00e9g\u00f2 z\u0142a. Tacz\u00e9 b\u00eb\u0142o zdani\u00e9 naszi \u00f3m\u00eb. P\u00f2 mszi swi\u00e3ti ks\u0105dz prob\u00f2szcz p\u00f2kropi\u0142 zap\u00f4lon\u00e9 swi\u00e9ce. Tatk z m\u00ebmk\u0105 trzimel\u00eb sw\u00f2j\u00e3 gromic\u00e3, a \u00f3mama ze mn\u0105 sw\u00f2j\u00e3, b\u00f2 \u00f3papa je ju kr\u00ebchi \u00eb do k\u00f2sc\u00f3\u0142ka s\u00e3 ju nie w\u00ebbi\u00e9r\u00f4.<\/p>\n<p>K\u00f2le p\u00f2dp\u00f4\u0142nika jedzem\u00eb dodom, a mr\u00f3z trzim\u00f4, \u017ce ja\u017c w \u00f9sz\u00eb szczipie, was\u0105g chrz\u00e3szczi na snieg\u00f9, a k\u00f2niszcz\u00f3m jidze d\u00f4ka z p\u00ebsk\u00f3w. <\/p>\n<p>\u2013 Tak\u00f4 p\u00f2g\u00f2da dobrze przep\u00f2wi\u00f4d\u00f4 \u2013 rzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u0105 \u2013 prz\u00ebtwierdza m\u00f9 \u00f3mama.<\/p>\n<p>\u2013 Jak na Gromiczn\u0105 mr\u00f3z, sz\u00ebk\u00f4j w \u017cniwa wi\u00f4ld\u017ci w\u00f3z \u2013 prz\u00ebp\u00f2mnia prz\u00ebs\u0142owi\u00e9 m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 A jak na Gromiczn\u0105 taje, bi\u00e9dn\u00e9 b\u00e3d\u0105 \u00f9rodzaje \u2013 dom\u00ebsl\u00f4\u0142 jem s\u00e3 jesz tacz\u00e9 prz\u00ebs\u0142owi\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 W d\u00f4wn\u00ebch czasach gromice chroni\u0142\u00eb l\u00ebdzy przed wilkama, cht\u00ebrne nap\u00f4da\u0142\u00eb l\u00ebdzy w lasach. Tej t\u00e9\u017c w drog\u00e3 \u00f2ni zabi\u00e9rel\u00eb je ze sob\u0105, a jak zm\u00ebrkel\u00eb wilcz\u00ebska, zap\u00f4liwel\u00eb je \u00eb trzimel\u00eb w\u00ebsok nad g\u0142owama \u2013 prz\u00ebp\u00f2mn\u00e3 st\u00f4r\u00e9 dzeje nasza \u00f3mama.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d3mk\u00f2, a jak b\u00e9\u0142 wiater, to gromice zgas\u0142\u00eb \u00eb co tej?<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz, wnuczk\u00f9, l\u00ebdze wiedzel\u00eb t\u00e9\u017c na to rad\u00e3. Zabi\u00e9rel\u00eb ze sob\u0105 szklan\u00e9 c\u00ebl\u00e3dr\u00eb \u00f2d latarni\u00f3w \u00eb nima prz\u00ebkriwel\u00eb swi\u00e9ce \u2013 dop\u00f2wiedza nasza starka.<\/p>\n<p>Jak \u00f3papa zaniem\u00f3g\u0142 cz\u00ebsto, dom\u00f4cy na zmian\u00e3 nac\u00e9rel\u00eb jeg\u00f2 sp\u00f9ch\u0142\u00e9 nod\u017ci t\u0105 gromic\u0105 \u00eb to d\u00f4wa\u0142o m\u00f9 \u00f9lg\u00e3. Nac\u00e9rel\u00eb t\u00e9\u017c jeg\u00f2 krzi\u017ce, b\u00f2 ni m\u00f3g\u0142 przewr\u00f3c\u00ebc s\u00e3 w \u0142\u00f3\u017ck\u00f9. Robil\u00eb to t\u0105 st\u00f4r\u0105 gromic\u0105, b\u00f2 t\u00ebch now\u00ebch b\u00eb\u0142o jima szk\u00f2da.<\/p>\n<p>\u2013 Widzysz, wnuczk\u00f9, ta gromica je zrobion\u00f4 z w\u00f2sk\u00f9, a w\u00f2sk zbi\u00e9ra\u0142\u00eb pszcz\u00f3\u0142czi z kwiat\u00f3w, a kwi\u00f4tczi doch s\u0105 do l\u00e9karzeni\u00f4. Jak t\u00eb jes ch\u00f2ri, m\u00ebma robi c\u00eb herbat\u00e3 z l\u00ebstk\u00f3w \u00f2d kwiat\u00f3w \u2013 tak\u0105 n\u00f4\u00f9czk\u00e3 da mie \u00f3mama, b\u00f2 widza, \u017ce j\u00f4 na to ca\u0142\u00e9 l\u00e9karzeni\u00e9 gromic\u0105 zdrz\u00f4\u0142 bez przek\u00f2nani\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 m\u00ebsl\u00f4\u0142, \u017ce to b\u00eb\u0142\u00eb jacz\u00e9sz czar\u00eb ab\u00f2 g\u00f9s\u0142a.<\/p>\n<p>Jak \u00f3papa ju nie wiedz\u00f4\u0142 b\u00eblno, co s\u00e3 wk\u00f3\u0142 nieg\u00f2 dzeje, dost\u00f4\u0142 do trzimani\u00f4 w r\u00e3ce zap\u00f4lon\u0105 gromic\u00e3. \u017beb\u00eb m\u00f9 \u00f2na nie w\u00ebpad\u0142a z r\u00e3czi, chtos m\u00f9sz\u00f4\u0142 prz\u00eb nim b\u00ebc, \u017ceb\u00eb nie zap\u00f4l\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 czas\u00e3 pierzn\u00eb. J\u00f4 t\u00e9\u017c mi\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e3 s\u0142u\u017cb\u00e3 prz\u00eb stark\u00f9. Spi\u00e9w\u00f4\u0142 jem m\u00f9 tak letk\u00f2 k\u00f2sceln\u00e9 piesnie \u00eb to d\u00f4wa m\u00f9 sp\u00f2k\u00f3j.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142o we wt\u00f3rk p\u00f2 p\u00f2dwiecz\u00f3rk\u00f9. Starka zw\u00f2\u0142a wsz\u00ebsczich do sw\u00f2ji jizb\u00eb, b\u00f2 \u00f3pa zacz\u0105\u0142 tak cz\u00e3\u017ck\u00f2 d\u00ebchac.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d3pa je w k\u00f2nanim \u2013 \u00f2bzn\u00f4jmia wsz\u00ebtczim.<\/p>\n<p>Ca\u0142\u00f4 familia zacz\u00e3 \u00f2dmawiac r\u00f3\u017ce\u0144c \u00eb jin\u00e9 m\u00f2dl\u00ebtw\u00eb. \u00d3mama trzima m\u00f2cno gromic\u00e3 w zac\u00ebsniony r\u00e3ce starka. P\u0142omi\u00e9\u0144 bi\u0142 prosto w g\u00f3r\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Niech ten gromiczny wid prowadzy cebie do nieba \u2013 p\u00f2wt\u00f4rza co jaczisz czas.<\/p>\n<p>\u2013 Amen \u2013 wsz\u00ebsc\u00eb k\u00f9\u0144cz\u00ebl\u00eb t\u00e3 prosb\u00e3 naszi starczi.<\/p>\n<p>\u00d2 smrok\u00f9 d\u00ebsza \u00f9leca ze stark\u00e3, a gromica b\u00eb\u0142a zgaszon\u00f4. Sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142a sw\u00f2j\u00e3 s\u0142u\u017cb\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Grz\u00ebb\u00eb\">Grz\u00ebb\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Grz\u00ebb\u00eb w naszich stronach ros\u0142\u00eb prawie wsz\u00e3dze: w j\u00e9rkach, ch\u00f2jnach, l\u00f4skach, na \u0142\u0105kach \u00eb pa\u017c\u00ebcach, a jak b\u00e9\u0142 grz\u00ebb\u00f2wi rok, to nawetk\u00e3 w b\u00f9lwach p\u00f2d las\u00e3. A \u00f2 les\u00eb s\u00e3 wcale nie g\u00f4d\u00f4, b\u00f2 las je jich pr\u00f4wdz\u00ebwim dodom\u00e3 \u00eb grz\u00ebb\u00eb maj\u0105 g\u00f2 na wiedno pachtow\u00f3n\u00e9. Tam \u00f2ne s\u0105 \u00f9 sebie.<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 pas\u0142 b\u00ebd\u0142o w j\u00e9rkach, to p\u00f3znym lat\u00e3 w Dr\u00ebd\u017cim Rowie, gdze stoja t\u00e9\u017c p\u00f4r\u00e3 ja\u0142\u00f3wc\u00f3w \u00eb dank\u00f3w, tr\u00f4fia\u0142\u00eb s\u00e3 pr\u00f4wdzywczi z jasnyma g\u0142\u00f3wkama, a w naszich b\u00f9czkach p\u00f2d rzm\u0105 stoja czas\u00e3 w r\u00e9dze pi\u00e3kn\u00e9 pr\u00f4wdzywczi z cz\u00f4rnyma kapeluszama, a \u00f2k\u00f3ma ros\u0142\u00eb rozmajit\u00e9 dz\u00ebcz\u00e9 p\u00f2trus\u00eb.<\/p>\n<p>Na naszi \u0142\u0105ce, gdze b\u00eb\u0142a st\u00f4r\u00f4 dr\u00ebfta na nasz m\u00f4l \u00eb gdze wi\u0105za\u0142o s\u00e3 na tr\u00f4wie nasze k\u00f2nie, w\u00ebs\u00ebpa\u0142\u00eb s\u00e3 jeseni\u0105 ca\u0142\u00e9 rzm\u00eb n\u00ebch pieprznik\u00f3w, jak m\u00eb zwel\u00eb pieczarczi, a na pa\u017c\u00ebc\u00eb prz\u00eb ceglany kapl\u00ebc\u00eb zdarz\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 pr\u00f4wdzywczi z gr\u00ebbima nogama. Nad str\u00ebg\u0105 midz\u00eb dankama \u00eb ja\u0142\u00f3wcama w parpacy ros\u0142\u00eb pr\u00f4wdz\u00ebw\u00e9 ridzczi \u2013 jak \u00f3mama g\u00f4da \u2013 z czerw\u00f2n\u0105 krwi\u0105, b\u00f2 t\u00eb dz\u00ebczi maj\u0105 doch bi\u00f4\u0142\u0105 krew.<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4jta le do lasu, m\u00f3\u017ce wa tam nal\u00e9zeta jacz\u00e9g\u00f2s p\u00f2trusa, b\u00f2 j\u00f4 ni m\u00f3m nick do p\u00f4\u0142nia, bl\u00f3s s\u00ebch\u00e9 b\u00f9lewczi \u2013 rzek\u0142a do nas n\u00f4starszich jedn\u00e9g\u00f2 dnia nasza m\u00ebma. \u2013 Ale \u00f9wa\u017c\u00f4jta na znije \u00eb nie jidzta za dalek w las.<\/p>\n<p>\u2013 Dobrze, m\u00ebmk\u00f2. Za g\u00f2dz\u00ebn\u00e3 m\u00eb jesm\u00eb naz\u00f4d \u2013 rzek\u0142 Fri\u00e9d \u00eb wl\u00f4z\u0142 do k\u00f2m\u00f2r\u00eb za jaczimsz b\u00eblnym k\u00f2szik\u00e3 z \u0142upk\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Ale m\u00eb nie bdzem\u00eb zbi\u00e9rel\u00eb p\u00f2trus\u00f3w, le pr\u00f4wdzywczi \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 P\u00e9ter.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb w\u00ebszl\u00eb za stodo\u0142\u00e3 na \u00f2grod\u00eb, j\u00f4 s\u00e3 spit\u00f4\u0142 bracy:<\/p>\n<p>\u2013 Jak\u0105 tur\u00e3 m\u00eb wezniem\u00eb? Cz\u00eb na Kawle, cz\u00eb t\u00e9\u017c na nasze niw\u00eb?<\/p>\n<p>Braca \u00f2rzekl\u00eb, \u017ce p\u00f9dzem\u00eb przez nasze b\u00f9czczi na Zelon\u0105 Drog\u00e3, a tej w\u00ebzniem\u00eb czer\u00ebnk na nasze niw\u00eb. Tak m\u00eb t\u00e9\u017c zrobil\u00eb. W b\u00f9czkach Pioter \u00f2stawi\u0142 nas \u00eb w\u00ebrw\u00f4\u0142 s\u00e3 w prz\u00f3dk, a na \u00f2dch\u00f3dnym rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 jid\u00e3 na rzm\u00e3. Tam pewno b\u00e3d\u0105 pr\u00f4wdzywczi.<\/p>\n<p>Mi\u00f4\u0142 pr\u00f4wd\u00e3. Prz\u00ebni\u00f3s\u0142 st\u0105dka pi\u00e3c c\u00ebdown\u00ebch pr\u00f4wdzywk\u00f3w z cz\u00f4rnyma jak p\u00ebk g\u0142\u00f3wkama. <\/p>\n<p>\u2013 P\u00f2dk\u0142\u00f4dk ju je \u2013 p\u00f2chw\u00f4li\u0142 s\u00e3 bracyna.<\/p>\n<p>M\u00eb m\u00f9 p\u00ebrzn\u00e3 zazdrosc\u00ebl\u00eb, ale nabrel\u00eb ch\u00e3c\u00eb do zbi\u00e9rani\u00f4, a to je t\u00e9\u017c wiele w\u00f4rt. Jidzem\u00eb ch\u00f9tk\u00f2 miedz\u0105 p\u00f2d Zelon\u0105 Drog\u00e3. Jak m\u00eb min\u00e3l\u00eb trz\u00eb kamienie, Pioter sk\u00f2czi\u0142 w p\u00f2le \u00eb zaw\u00f2\u0142\u00f4\u0142 na ca\u0142i g\u0142os:<\/p>\n<p>\u2013 St\u00f3jta w m\u00f4lu! Tam je znija!<\/p>\n<p>P\u00f2 pr\u00f4wdze, na westrz\u00f3dk\u00f9 miedz\u00eb le\u017ca zwinion\u00f4 w szn\u00ebk\u00e3 centk\u00f2w\u00f3n\u00f4 machtn\u00f4 znija. Mia p\u00ebrzn\u00e3 p\u00f2dnios\u0142i \u0142eb \u00eb w\u00ebtika sw\u00f3j cenczi j\u00e3z\u00ebk, tacz\u00e9 m\u00f4\u0142\u00e9 wide\u0142czi. \u00d2beszl\u00eb m\u00eb j\u00e3 dalek wk\u00f3\u0142 \u00eb dali rzniem\u00eb ju Zelon\u0105 Drog\u0105 prosto w las. P\u00ebrzn\u00e3 w\u00ebp\u0142oszony ni m\u00f2gl\u00eb m\u00eb s\u00e3 n\u00f4prz\u00f3d zebrac, ale jak Pioter, ten co mi\u00f4\u0142 grz\u00ebb\u00f2w\u00e9 szczesc\u00e9 zjad\u0142\u00e9, nal\u00f4z\u0142 jedn\u00e9g\u00f2, a j\u00f4 dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 grzibka, w\u00ebl\u00e3knieni\u00e9 min\u00e3\u0142o.<\/p>\n<p>\u2013 Jidzem\u00eb lin\u0105 w b\u00f9czny sz\u00f3n \u2013 rozp\u00f2rz\u0105dzy\u0142 Fri\u00e9d.<\/p>\n<p>Wsz\u00ebsc\u00eb na to prz\u00ebstel\u00eb, b\u00f2 tam wiedno b\u00eb\u0142\u00eb grz\u00ebb\u00eb. P\u00f2 drodze zbi\u00e9r\u00f3m\u00eb peperlind\u017ci \u00eb k\u00f2z\u00e9 brod\u00eb. Pioter chc\u00f4\u0142 zr\u00ebwac ne sl\u00ebscz\u00e9 masl\u00f3nczi, ale m\u00eb m\u00f9 \u00f2dradz\u00ebl\u00eb, b\u00f2 m\u00ebmka jich nie cerpi \u00eb je r\u00f3wnak w\u00ebrzucy. Jak m\u00eb tak jidzem\u00eb, Fri\u00e9d krzikn\u0105\u0142 na ca\u0142i g\u0142os:<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f3m grz\u00ebba! Jaczi pi\u00e3kny!<\/p>\n<p>Jak g\u00f2 p\u00f2dni\u00f3s\u0142, b\u00eblno m\u00f9 s\u00e3 prz\u00ebzdrz\u00f4\u0142, zrobi\u0142 kwasn\u0105 min\u00e3 \u00eb z g\u00f2rz\u00e3 szm\u00ebrgn\u0105\u0142 g\u00f2 w g\u00e3st\u00e9 krze.<\/p>\n<p>\u2013 To b\u00e9\u0142 szatan, ten przesniti p\u00f9rtk, co m\u00f4 w se tr\u00ebc\u00ebzn\u00e3 \u2013 w\u00ebrzek\u0142 z g\u00f2rz\u00e3 baro rozczarow\u00f3ny.<\/p>\n<p>Doszl\u00eb m\u00eb do b\u00f9czk\u00f3w. Co tam b\u00eb\u0142o pr\u00f4wdzywk\u00f3w, a jacz\u00e9 pi\u00e3kn\u00e9! K\u00f2\u017cdi z nas nal\u00f4z\u0142 p\u00f2 p\u00f4r\u00e3, a Pioter prawie m\u00e3del. Zebra\u0142o s\u00e3 ju p\u00f3\u0142 k\u00f2sziczka grz\u00ebb\u00f2w\u00e9g\u00f2 \u017cniwa.<\/p>\n<p>\u2013 Jidzem\u00eb ter\u00f4 w wi\u0142\u00f3z, a tej szlucht\u0105 p\u00f2d dodom \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 jem do bracy.<\/p>\n<p>W wi\u0142ozu j\u00f4 szed\u0142 dr\u00f3\u017ck\u0105, a braca stronama, k\u00f2\u017cdi sw\u00f2j\u0105 rzm\u0105. J\u00f4 nal\u00f4z\u0142 n\u00f4wicy m\u00f4\u0142\u00ebch, ledwie w\u00eblaz\u0142\u00ebch z zemi grzibk\u00f3w. Niejedne stoja d\u00ebcht blisk\u00f2 k\u00f2\u0142owa\u017c\u00e9g\u00f2. T\u0105dka d\u00f4wno nicht ni m\u00f9sz\u00f4\u0142 jachac, b\u00f2 b\u00eb je rozjach\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 Ale wa m\u00f4ta nazbr\u00f3n\u00e9 prawie ca\u0142i k\u00f2szik taczich pi\u00e3kn\u00ebch grzibk\u00f3w. Wa jesta pr\u00f4wdz\u00ebwi grz\u00ebbiarze \u0013 p\u00f2chw\u00f4l\u00eb\u0142a nas m\u00ebmka.<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 b\u00e3dze smaczn\u00e9 p\u00f4\u0142nie \u2013 doda \u00f9ceszon\u00f4.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Gwi\u00f4zd\u00eb\">Gwi\u00f4zd\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Na niebie biwaj\u0105 przer\u00f3\u017cn\u00e9 gwi\u00f4zd\u00eb: m\u00f4\u0142\u00e9, wiksz\u00e9, jasno swi\u00e9c\u0105c\u00e9, blad\u00e9, m\u00ebrg\u00f2c\u0105c\u00e9 \u00eb tacz\u00e9, co stoj\u0105 cz\u00ebsto szt\u00ebl.<\/p>\n<p>\u2013 Ale j\u00f4 widz\u00f4\u0142 gwi\u00f4zd\u00e3, co tak ch\u00f9tk\u00f2 leca p\u00f2 niebie \u2013 p\u00f2chw\u00f4li\u0142 s\u00e3 sw\u00f2jim k\u00f3mpl\u00f3m Rzep\u00f3w G\u00f9tk.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 widz\u00f4\u0142 tak\u0105 gwi\u00f4zd\u00e3, co ch\u00f9tk\u00f2 leca p\u00f2 niebie z taczim swi\u00e9c\u0105cym \u00f2g\u00f2n\u00e3 \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 Miotk\u00f3w J\u00f3zwa.<\/p>\n<p>\u2013 To nie b\u00eb\u0142a gwi\u00f4zda, a k\u00f2m\u00e9ta, \u017ceb\u00ebs wiedz\u00f4\u0142 \u2013 rzek\u0142 Mach\u00f3w W\u0142adi.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, tak\u00f4 gwi\u00f4zda, co cygnie za sob\u0105 m\u00f2cno swi\u00e9c\u0105c\u0105 t\u00ebp\u00e3, m\u00f4 nazw\u00e3 k\u00f2m\u00e9ta \u2013 dop\u00f2wiedz\u00f4\u0142 K\u0105k\u00f2l\u00f3w Sztefk, cht\u00ebren wiele cz\u00ebt\u00f4\u0142 \u00eb st\u0105dka wiele wiedz\u00f4\u0142. \u2013 A te blado swi\u00e9c\u0105c\u00e9 gwi\u00f4zd\u00eb, tak jak mies\u0105c, to s\u0105 plan\u00e9t\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Wiele plan\u00e9t\u00f3w m\u00f4 sw\u00f2je, tacz\u00e9 dzywaczn\u00e9 miona, jak: Jowisz, Mars, Saturn \u00eb jin\u00e9 \u2013 chc\u00f4\u0142 s\u00e3 p\u00f2pisac L\u00ebs\u00f3w Zyga.<\/p>\n<p>\u2013 A jak\u00f4 je n\u00f4lepsz\u00f4 gwi\u00f4zda? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 m\u00f4\u0142i Julis z Pasturni.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 m\u00ebszl\u00e3, \u017ce n\u00f4pi\u00e3kni\u00e9sz\u0105 gwi\u00f4zd\u0105 je ta, cht\u00ebrna piersz\u00f4 zap\u00f4li s\u00e3 w Wil\u00ebj\u00e3 przed Gwi\u00f4zdk\u0105 \u2013 ch\u00f9tk\u00f2 w\u00ebsk\u00f2czi\u0142 G\u00f9tk.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3 \u2013 prz\u00ebtakn\u0105\u0142 m\u00f9 Sztefk. \u2013 Tej tata zap\u00f4l\u00f4 swi\u00e9cczi na danie, spi\u00e9w\u00f3m\u00eb k\u00f2l\u00e3d\u00eb \u00eb \u017cd\u017cem\u00eb na gwi\u00f4zdk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 A m\u00ebma prz\u00ebn\u00f4sz\u00f4 k\u00f9cha, a tatk w\u00ebdz\u00e9l\u00f4 b\u00f3mczi \u2013 dom\u00ebsli\u0142 s\u00e3 J\u00f3zwa.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d9 nas na dance je p\u00f2wieszon\u00ebch wiele m\u00f4\u0142\u00ebch gwi\u00f4zd\u00f3w, a na szp\u00ebcu je wi\u00f4lg\u00f4, tak\u00f4 z\u0142ot\u00f4 gwi\u00f4zda \u2013 prz\u00eb\u0142\u0105czi\u0142 s\u00e3 do g\u00f4dczi Gr\u00ebb\u00f3w W\u0142adi.<\/p>\n<p>\u2013 Tej przi\u0144dze gwi\u00f4zdka w k\u00f2\u017c\u00ebch\u00f9, z b\u00f2rd\u00f4k\u00e3 na p\u00f9klu \u00eb k\u00f2rbacz\u00e3 w r\u00e3ce \u2013 prz\u00ebp\u00f2mn\u0105\u0142 so J\u00f3zwa.<\/p>\n<p>\u2013 Mie \u00f2na nie pierze tim k\u00f2rbacz\u00e3 \u2013 \u00f2dezw\u00f4\u0142 so psotny L\u00e9sz. \u2013 J\u00f4 s\u00e3 ch\u00f2wi\u00e3 p\u00f2d \u0142\u00f3\u017ck\u00e3, a \u00f2na je za sztiwn\u00f4, \u017ceb\u00eb mie st\u00e3d w\u00ebdostac.<\/p>\n<p>\u2013 Na Trzech Kr\u00f3li m\u00f2ji starszi braca \u00eb Pl\u00ebcht\u00f3w Liska \u00f2blokaj\u0105 s\u00e3 za kr\u00f3l\u00f3w, ch\u00f2dz\u0105 p\u00f2 ws\u00eb z tak\u0105 strz\u00e9brzn\u0105 gwi\u00f4zd\u0105, cht\u00ebrna s\u00e3 \u00f2br\u00f4c\u00f4, a prz\u00eb tim spi\u00e9waj\u0105 k\u00f2l\u00e3d\u00eb \u2013 dod\u00f4\u0142 n\u00f4starszi z kn\u00f4p\u00f3w, Sztefk.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 wama p\u00f2wi\u00e9m, \u017ce gwi\u00f4zd\u00eb nie s\u0105 bl\u00f3s na niebie, na dankach, a t\u00e9\u017c wk\u00f3\u0142 g\u0142ow\u00eb Mariji Pann\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 wama ter\u00f4 p\u00f2wi\u00e9m zgadiwank\u00e3 \u2013 rzek\u0142a Mach\u00f2wa Klarka.<\/p>\n<p>\u2013 Ne to gad\u00f4j ch\u00f9tk\u00f2, b\u00f2 jem baro niszrich, co t\u00eb tam w\u00ebm\u00ebsla \u2013 p\u00f2nagli\u0142 j\u00e3 Sztefk.<\/p>\n<p>\u2013 Jak s\u00e3 naz\u00e9w\u00f4 taczi \u00f2fic\u00e9ra, co m\u00f4 trz\u00eb gwi\u00f4zd\u00eb na m\u00f9c\u00eb?<\/p>\n<p>\u2013 To je p\u00f2rucznik \u2013 w\u00ebrwa s\u00e3 Lisa.<\/p>\n<p>\u2013 Wcale ni\u00e9 \u2013 rzek\u0142a Klarka. \u2013 To je kapitan, a p\u00f2rucznik m\u00f4 bl\u00f3s dwie gwi\u00f4zd\u00eb, a ten ni\u017cszi jedn\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Ale j\u00f4 wi\u00e9m jesz jedn\u00e3 zgadiwank\u00e3. Ti wa nie zgadnieta! \u2013 z taczim dzywnim \u00f9smi\u00e9szk\u00e3 rzek\u0142a Klarka.<\/p>\n<p>\u2013 Chto wi\u00e9, k\u00f9li gwi\u00f4zd\u00f3w je na amerika\u0144sczi fanie?<\/p>\n<p>Teg\u00f2 p\u00f2 pr\u00f4wdze nicht nie wiedz\u00f4\u0142. Jedni g\u00f4del\u00eb, \u017ce dwadzesce pi\u00e3c, jini, \u017ce trz\u00ebdzesc\u00eb, a Liska \u00f9w\u00f4\u017ca, \u017ce je jich ja\u017c pi\u00e3cdzes\u0105t.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 tej j\u00f4 wama p\u00f2wi\u00e9m \u2013 rzek\u0142a Klarka. \u2013 Na amerika\u0144sczi fanie je jich prawie t\u00ebli, k\u00f9li p\u00f2wiedza Liska.<\/p>\n<p>\u2013 A ter\u00f4 do szp\u00f2rtu \u2013 p\u00f2wiedza M\u00f3na. \u2013 Jak chtos dost\u00f3nie kamieni\u00e3 ab\u00f2 czij\u00e3 w sw\u00f3j wr\u00ebk, tej \u00f2n t\u00e9\u017c widzy ca\u0142\u00e9 troje gwi\u00f4zd\u00f3w.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Jag\u00f2d\u00eb\">Jag\u00f2d\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>W naszich stronach przed w\u00f2jn\u0105 wiele l\u00ebdzy zymk\u00f2w\u00f4 bi\u00e9da zag\u00f3nia do zbi\u00e9rani\u00f4 w les\u00eb cz\u00f4rn\u00ebch jag\u00f2d\u00f3w. Ca\u0142\u00e9 familie w jag\u00f2dowi czas sedza g\u00f2dz\u00ebnama w lese \u00eb dzar\u0142\u00eb no jag\u00f2dow\u00e9 \u017cniw\u00f2, a m\u00ebmczi jezdz\u00eb\u0142\u00eb z tim \u00f9r\u00f3bk\u00e3 z l\u00ebs\u00f4cczich str\u00f3n do Gdu\u0144ska. Tam tow\u00f4r ten spieni\u00e3\u017c\u00eb\u0142\u00eb na g\u00f3ld\u00eb, a na gre\u0144c\u00eb w\u00ebmienia je na nasze z\u0142ot\u00e9. Dzec\u00ebsk\u00f3m prz\u00ebwioz\u0142\u00eb za zbi\u00e9rani\u00e9 szn\u00ebk\u00e3, p\u00f9rcla, tut\u00e3 b\u00f3mk\u00f3w, a czas\u00e3 k\u00f9rka do spi\u00e9wani\u00f4. Dzec\u00ebska leca\u0142\u00eb m\u00ebmk\u00f3m na prz\u00f3dk \u00eb piersz\u00e9 jich s\u0142owa b\u00eb\u0142\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Co m\u00ebma m\u00f4 w ti torbie?<\/p>\n<p>Jak te dzec\u00ebska ch\u00f2dz\u00eb\u0142\u00eb ju do szk\u00f2\u0142\u00eb, tej \u00f2ne s\u00e3 \u00f9riwa\u0142\u00eb z \u00f2statn\u00ebch g\u00f2dz\u00ebn\u00f3w w szk\u00f2le, b\u00f2 jima b\u00eb\u0142o spieszno do lasu na no jag\u00f2dow\u00e9 \u017cniw\u00f2. To s\u00e3 szk\u00f3ln\u00e9m\u00f9 baro nie widza, ale \u00f2n b\u00e9\u0142 w\u00ebrozumia\u0142i, b\u00f2 zn\u00f4\u0142 kasz\u00ebbsk\u0105 bi\u00e9d\u00e3. Jedn\u00e9g\u00f2 razu szk\u00f3lny spit\u00f4\u0142 s\u00e3 dzecy, jak pros\u00eb\u0142\u00eb \u00f2 ten \u00f9rlop:<\/p>\n<p>\u2013 A jacz\u00e9 jag\u00f2d\u00eb wa ter\u00f4 w tim lasu zbi\u00e9r\u00f4ta?<\/p>\n<p>Dzec\u00eb p\u00f2zdrza p\u00f2 sebie, wzdrugn\u00e3\u0142\u00eb remionama, a w k\u00f9\u0144cu nen n\u00f4bar\u017ci dzyrzczi z nich, Halman\u00f3w F\u00e9liks w\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 cz\u00f4rn\u00e9 jag\u00f2d\u00eb, panie szk\u00f3lny.<\/p>\n<p>Co ten p\u00f3n szk\u00f3lny so m\u00ebsli \u00eb \u00f2 co \u00f2n s\u00e3 tak pit\u00f4? Cz\u00eb to do jin\u00e9 jag\u00f2d\u00eb jak cz\u00f4rn\u00e9? Tak zastan\u00f4wiel\u00eb s\u00e3 p\u00f3zni ny kn\u00e9rps\u00eb na przerwie.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 s\u00e3 spit\u00f3m nasz\u00e9g\u00f2 pana, cz\u00eb s\u0105 w lese jacz\u00e9 jin\u00e9 jag\u00f2d\u00eb, jak te cz\u00f4rn\u00e9 \u2013 rzek\u0142 F\u00e9liks \u00eb tak t\u00e9\u017c zrobi\u0142.<\/p>\n<p>P\u00f3n szk\u00f3lny w\u00ebjasni\u0142 sw\u00f2jim \u00f9czni\u00f3m, \u017ce gw\u00ebs wiedz\u0105 \u00f2 czerw\u00f2n\u00ebch jag\u00f2dach. P\u00f3n je tak dzywno nazw\u00f4\u0142, a m\u00eb s\u00e3 dom\u00ebsl\u00ebl\u00eb, \u017ce to ch\u00f2dzy \u00f2 p\u00f2tr\u00f4wnice.<\/p>\n<p>\u2013 Tej na b\u00f2rowiczim t\u00e9\u017c rosc\u0105 czerw\u00f2n\u00e9 jag\u00f2d\u00eb? \u2013 zastan\u00f4wia s\u00e3 Szt\u00ebb\u00f2wa Gn\u00e9sa.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3 \u2013 rzek\u0142 p\u00f3n szk\u00f3lny. \u2013 B\u00f2r\u00f3wczi t\u00e9\u017c n\u00f4le\u017c\u0105 do jag\u00f2dowi familie (Ale szk\u00f3lny to rzek\u0142 p\u00f2 p\u00f2lsk\u00f9).<\/p>\n<p>\u2013 A cz\u00eb mal\u00ebn\u00eb \u00eb je\u017c\u00ebn\u00eb to s\u0105 t\u00e9\u017c jag\u00f2d\u00eb? \u2013 z taczim niedowi\u00e9rzanim spita s\u00e3 M\u00f3na.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00e9\u017c, t\u00e9\u017c \u2013 cziwn\u0105\u0142 p\u00f3n szk\u00f3lny.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 tej swit\u00f3nczi w \u00f2gr\u00f3dk\u00f9 s\u00e3 t\u00e9\u017c jag\u00f2dama \u2013 g\u0142osno zastan\u00f4wi\u00f4\u0142 s\u00e3 ten n\u00f4zuchterni\u00e9szi z nasz\u00e9g\u00f2 karna, Halman\u00f3w F\u00e9liks. P\u00f3n szk\u00f3lny to p\u00f2twierdzy\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 Ale, ale, swit\u00f3nczi maj\u0105 wszelejacz\u00e9 farw\u00eb \u2013 \u00f2dezwa s\u00e3 Lisa z Pasturni.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo. To d\u00f4 swit\u00f3nczi czerw\u00f2n\u00e9, cz\u00f4rn\u00e9, \u017c\u00f4\u0142t\u00e9 \u2013 zastan\u00f4wia s\u00e3 Gr\u00e9ta. \u2013 \u00cb to maj\u0105 b\u00ebc jag\u00f2d\u00eb, ch\u00f2c rosc\u0105 na w\u00ebsoczich krzach?<\/p>\n<p>\u2013 Wsz\u00ebtk\u00f2 jag\u00f2d\u00eb, r\u00f3wno, jak\u0105 maj\u0105 farw\u00e3 \u2013 p\u00f2wiedza z niedowierzanim m\u00f4\u0142\u00f4 Trudka \u00f2d Fr\u00f3m\u00f3w.<\/p>\n<p>Ter\u00f4 szk\u00f3lny w\u00ebjasni\u0142, \u017ce do ti jag\u00f2dowi familie prz\u00ebn\u00f4le\u017ci wsz\u00ebtczen brz\u00f4d, co ni m\u00f4 pestk\u00f3w, a mi\u00e3sk je taczi l\u00f3zny, rz\u00f4dczi, socz\u00ebsti.<\/p>\n<p>\u2013 A jarz\u00ebbin\u00eb, cht\u00ebrne nie s\u0105 doch do jedzeni\u00f4, t\u00e9\u017c n\u00f4le\u017c\u0105 do ti jag\u00f2dowi familie? \u2013 chca s\u00e3 \u00f9pewnic Kreftowa Wikt\u00f3ra.<\/p>\n<p>Szk\u00f3lny le cziwn\u0105\u0142 g\u0142ow\u0105 \u00eb zap\u00f2wiedz\u00f4\u0142, \u017ce witro ca\u0142\u00f4 klasa jidze na w\u00e3der rozp\u00f2znawac jag\u00f2d\u00eb \u00f2d jin\u00e9g\u00f2 brzadu. Dzec\u00eb s\u00e3 tim baro \u00f9cesz\u00eb\u0142\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ale n\u00f4lepsz\u00e9 s\u0105 le cz\u00f4rn\u00e9 jag\u00f2d\u00eb! \u2013 tacz\u00e9g\u00f2 zdani\u00f4 b\u00e9\u0142 nen m\u0105drala F\u00e9liksk.<\/p>\n<p>Jak z n\u00ebch kn\u00f4p\u00f3w \u00f9rosl\u00eb sztram kawalerz\u00eb, zacz\u00e3l\u00eb s\u00e3 \u00f2bzerac za jinyma jag\u00f3dkama.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le, Franck\u00f9! \u2013 rzek\u0142 F\u00e9liks na jedny m\u00f9zyce w karczmie. \u2013 Ta nasza m\u00f4\u0142\u00f4 Trudka m\u00f4 g\u0105bk\u00e3 jak na jag\u00f3dka.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, to je baro f\u00f2rsz dz\u00e9wcz\u0105tk\u00f2, j\u00f4 j\u00e3 wezn\u0105 do tu\u0144ca. T\u00eb doch nie mdzesz mi\u00f4\u0142 nic proc\u00ebm tem\u00f9? \u2013 rzek\u0142 Franck.<\/p>\n<p>\u2013 Ale bi\u00f4j do ni. J\u00f4 so w\u00ebzdrz\u00e3 jin\u0105, jesz pi\u00e3kni\u00e9sz\u0105 jag\u00f3dk\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"J\u00e3z\u00ebczk\">J\u00e3z\u00ebczk<\/a><\/h3>\n<p>Starszi l\u00ebdze maj\u0105 j\u00e3z\u00ebk, cht\u00ebren w g\u00e3bie miele jedzeni\u00e9, je do szmakani\u00f4, g\u00f4dani\u00f4, ale t\u00e9\u017c cz\u00e3sto do szkalowani\u00f4, g\u0142osn\u00e9g\u00f2 p\u00ebsk\u00f2wani\u00f4, w\u00ebr\u0105piani\u00f4, \u00f2bg\u00f4diwani\u00f4, jednym s\u0142ow\u00e3 do grzeszeni\u00f4. Ten j\u00e3z\u00ebk m\u00f3\u017ce narobic wiele z\u0142a. Niejedn\u00e9g\u00f2 doprowadzy\u0142 nawetk\u00e3 do piek\u0142a. Z jiny stron\u00eb j\u00e3z\u00ebk m\u00f3\u017ce prz\u00ebcz\u00ebnic s\u00e3 do b\u00ebln\u00e9g\u00f2 spi\u00e9wani\u00f4, a t\u00e9\u017c do dobr\u00ebch \u00f9czink\u00f3w, a nima cz\u0142owiek m\u00f3\u017ce so zarobic na nieb\u00f2.<\/p>\n<p>M\u00f4\u0142im dzec\u00ebsk\u00f3m jich j\u00e3z\u00ebczk je w g\u0105bce do titkani\u00f4. N\u00f4prz\u00f3d \u00f2ne titkaj\u0105 m\u00ebmine titczi, a p\u00f3zni dost\u00f4waj\u0105 g\u00f9m\u00f2wi titk na b\u00f9dl\u00e3. \u017beb\u00eb zaham\u00f2wac jich bek \u00eb \u00f9sp\u00f2k\u00f2jic tacz\u00e9g\u00f2 m\u00f4\u0142\u00e9g\u00f2 kn\u00e9rpsa, m\u00ebmka wtik\u00f4 jima taczi titk z trop\u0105 ab\u00f2 z r\u00ebnk\u0105. Jak nie b\u00eb\u0142o p\u00f2d r\u00e3k\u0105 titka, nen kn\u00e9rps wtik\u00f4\u0142 do g\u00e3b\u00eb sw\u00f3j p\u00f4lc.<\/p>\n<p>\u2013 Zatkni tem\u00f9 skrzeczk\u00f2wi jeg\u00f2 p\u00ebsk \u00eb wc\u00ebsni m\u00f9 w g\u0105bk\u00e3 titk! \u2013 prz\u00ebk\u00f4zywa m\u00ebmka Trudce, jak nen kn\u00e9rps dzar\u0142 s\u00e3 na ca\u0142\u0105 jizb\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Trz\u00ebm\u00f4j j\u00e3z\u00ebk za z\u00e3bama! \u2013 nak\u00f4zywa wiele razy m\u00ebmka Fl\u00f3rk\u00f2wi, jak \u00f2n za wiele plest\u00f4\u0142 ab\u00f2 s\u00e3 niep\u00f2trz\u00e9bnie dzar\u0142 na ca\u0142i g\u0142os. A jak \u00f2n p\u00f2dr\u00f3s\u0142, to g\u00f2 \u00f9p\u00f2mina:<\/p>\n<p>\u2013 Nie szlabroc\u00eb tak wiele \u00eb daj l\u00ebdz\u00f3m p\u00f2k\u00f9, b\u00f2 to tw\u00f2je p\u00ebsk\u00f2wani\u00e9 doprowadzy ce do teg\u00f2, \u017ce dost\u00f3niesz w sk\u00f3r\u00e3 ab\u00f2 t\u00e9\u017c nal\u00e9zesz s\u00e3 w kluzy.<\/p>\n<p>Naproc\u00ebm s\u0105 taczi l\u00ebdze, cht\u00ebrni zab\u00ebl\u00eb, \u017ce maj\u0105 j\u00e3z\u00ebk w g\u00e3bie. Taczima mr\u00ebczkama k\u00f2\u017cdi p\u00f2mi\u00f4t\u00f4, \u00f2ni s\u0105 \u00f9pich\u00f3ni na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9. Nie p\u00f2trafi\u0105 s\u00e3 w\u00ebgadac w sw\u00f2jich, nier\u00f4z w\u00f4\u017cn\u00ebch sprawach. Dl\u00f4 nich otemkn\u0105c flab\u00e3, to je wi\u00f4lg\u00f4 m\u00e3ka.<\/p>\n<p>\u2013 Ale taczi m\u00f9sz\u0105 t\u00e9\u017c \u017c\u00ebc na swiece! \u2013 p\u00f2wt\u00f4rza Kruz\u00ebn\u00f4 z p\u00f9stk\u00f3w, cht\u00ebrna mia tacz\u00e9g\u00f2 na p\u00f3\u0142 niem\u00e9g\u00f2 s\u00ebna.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb widzym\u00eb, j\u00e3z\u00ebczi \u00f9 l\u00ebdzy s\u0105 wszelejacz\u00e9 \u00eb s\u0142u\u017c\u0105 jima do niebiwale r\u00f3\u017cn\u00ebch spr\u00f4wk\u00f3w. Nib\u00eb m\u00f4\u0142i, sch\u00f2w\u00f3ny w g\u00e3bie j\u00e3z\u00ebk, a tak w\u00f4\u017cny, a czas\u00e3 niebezpieczny.<\/p>\n<p>Zwierz\u00ebna m\u00f4 t\u00e9\u017c sw\u00f3j j\u00e3z\u00ebk, cht\u00ebren p\u00f2zw\u00f4l\u00f4 ji \u017cgrz\u00e9c n\u00e3 b\u00ebdl\u0105 straw\u00e3, zr\u00ebwac tr\u00f4w\u00e3, chwatac l\u00ebst\u00eb na wietwach, p\u00f2dniesc b\u00f9lw\u00e3 z zemi.<\/p>\n<p>Zdrz\u00ebta le ch\u00f2cb\u00eb na tak\u00f4 krowa. Jak \u00f2na p\u00f2trafi sw\u00f2jim j\u00e3zor\u00e3 zagarn\u0105c \u00eb \u00f9rwac lop tr\u00f4w\u00eb, sc\u00ebsn\u0105c j\u00e3 w k\u0142\u0105bk, a tej p\u00f4\u0142kn\u0105c. Jak m\u00f4 czas, tej zwr\u00f4c\u00f4 nen lopk tr\u00f4w\u00eb naz\u00f4d z \u017c\u00f4\u0142\u0105dka do p\u00ebska \u00eb miele j\u00e3 \u0013 jak cz\u00e3sto g\u00f4da m\u00f2ja \u00f3mama \u2013 w drobny mak.<\/p>\n<p>Zwierz\u00e3cy j\u00e3z\u00ebk cz\u00e3sto zast\u0105pi\u00f4 w\u00f2d\u00e3, m\u00ebd\u0142o \u00eb r\u00e3cznik. Cz\u00eb wa widza, jak ch\u00f2cb\u00eb ten waji t\u00f3sz m\u00ebje j\u00e3z\u00ebk\u00e3 sw\u00f2je \u0142ap\u00eb, \u00f2bliz\u00ebje sw\u00f2j\u00e3 serzchl\u00e3 na ca\u0142im celsk\u00f9? To je jeg\u00f2 m\u00ebc\u00e9. Tak robi\u0105 prawie wsz\u00ebtcz\u00e9 zwierz\u00e3ta. Wa gw\u00ebs widza, jak waji Ami ab\u00f2 jin\u00e9 zwierz\u00e3 dom\u00f4c\u00e9 li\u017ce sw\u00f2jim j\u00e3z\u00ebk\u00e3 skal\u00e9czony m\u00f4l. Apt\u00e9k\u00f4rz b\u00eb pewno p\u00f2wiedz\u00f4\u0142, \u017ce to je zwierz\u00e3co dezenfekc\u00ebj\u00f4. A to je gw\u00ebsn\u00f4 pr\u00f4wda. M\u00f3j \u00f3pa nier\u00f4z g\u00f4d\u00f4\u0142, jak j\u00f4 so skal\u00e9czi\u0142 ch\u00f2cb\u00eb p\u00f4lc, \u017ce d\u00f4\u0142 jem p\u00f2lizac ten m\u00f4l psu, to s\u00e3 r\u00ebchli g\u00f2ji\u0142o.<\/p>\n<p>Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 zwierz\u00e3 \u2013 wi\u00f4ld\u017ci j\u00e3z\u00ebk, m\u00f4\u0142\u00e9 zwierz\u0105tk\u00f2 \u2013 m\u00f4\u0142i j\u00e3z\u00ebczk. Tacz\u00e9 w\u00ebjasnieni\u00e9 da n\u00ebnka Fl\u00f3r\u00e9m\u00f9, cze \u00f2n s\u00e3 pit\u00f4\u0142, czem\u00f9 jeg\u00f2 k\u00f2tk m\u00f4 taczi mal\u00ebszi\u0144czi j\u00e3z\u00ebczk. A ne gad\u00eb wszelejacz\u00e9g\u00f2 zortu maj\u0105 d\u00ebcht malincz\u00e9 j\u00e3z\u00ebczczi \u00eb w\u00ebtikaj\u0105 je, \u017ceb\u00eb \u00f2dstrasz\u00ebc naprzikrz\u00e9lc\u00f3w. Ale ten jiglasti j\u00e3z\u00ebczk s\u0142u\u017ci jima w pierszi r\u00e9dze do chw\u00f4tani\u00f4 m\u00f9ch\u00f3w \u00eb jin\u00ebch \u00f2wad\u00f3w.<\/p>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 razu, jak m\u00ebma skal\u00e9cz\u00eb\u0142a so wi\u00f4ld\u017ci p\u00f4lc prz\u00eb skrobanim b\u00f9lewk\u00f3w na p\u00f4\u0142nie, rzek\u0142a do Fl\u00f3r\u00e9g\u00f2:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4jczk\u00f4j le na \u00f2gr\u00f3dk, tam za chleb\u00f2wim piec\u00e3 rosc\u0105 na pa\u017c\u00ebc\u00eb ps\u00e9 j\u00e3z\u00ebczczi. J\u00f4 so doch m\u00f9sz\u00e3 je prz\u00eb\u0142o\u017c\u00ebc na ten skal\u00e9czony p\u00f4lc.<\/p>\n<p>Kn\u00f4p prz\u00ebni\u00f3s\u0142 p\u00f4r\u00e3 l\u00ebstk\u00f3w, m\u00ebma je sp\u0142\u00f3ka w g\u00f2r\u0105cy w\u00f2dze, p\u00f2seka t\u00e3p\u0105 stron\u0105 no\u017ca \u00eb prz\u00eb\u0142o\u017c\u00eb\u0142a na p\u00f4lc, a tej \u00f2win\u00e3 flek\u00e3. Ps\u00e9 j\u00e3z\u00ebczczi prz\u00ebk\u0142\u00f4d\u00f4 s\u00e3 t\u00e9\u017c na wrzod\u00eb, a nawetk\u00e3 na bard\u00f4wczi \u00eb \u00f2b\u00f2la\u0142\u00e9 m\u00f4le.<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9! \u2013 rzek\u0142a r\u00f4z m\u00ebma. \u2013 Ten nasz z\u00e9gar s\u00e3 sp\u00f3zni\u00f4, trzeba g\u00f2 dac do z\u00e9garm\u00e9stra.<\/p>\n<p>Tatk wz\u0105\u0142 pi\u00f3ro, \u00f2m\u00f2czi\u0142 w p\u00e9troch\u00f9 \u00e9 nasmarow\u00f4\u0142 ten j\u00e3z\u00ebczk, co wch\u00f4d\u00f4 w k\u00f3\u0142k\u00f2 \u00eb rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb m\u00f4sz z\u00e9garm\u00e9stra w ch\u00ebczach \u00eb wcale \u00f2 tim nie wi\u00e9sz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Kamienie\">Kamienie<\/a><\/h3>\n<p>Kamieni na Kasz\u00ebbach je b\u00f2kadosc. S\u0105 \u00f2ne wsz\u00e3dze: w p\u00f2lu, na miedzach, na drogach, na grz\u00ebpach, w krzach \u00eb l\u00f4skach. Tej t\u00e9\u017c prz\u00f3d\u00eb st\u00f4rod\u00f4wni l\u00ebdze robil\u00eb so z kamieni n\u00f4rz\u00e3dza, p\u00f3zni b\u00f9dowel\u00eb sw\u00f2je ch\u00ebcz\u00eb, z\u00f3mczi, m\u00f9r\u00eb do \u00f2bron\u00eb, k\u00f2sco\u0142\u00eb n\u00f4prz\u00f3d z p\u00f3ln\u00ebch, a p\u00f3zni z czos\u00f3n\u00ebch kamieni. Sw\u00f2jim sedl\u00ebsk\u00f3m: ws\u00f3m, z\u00f3mk\u00f3m \u00eb miast\u00f3m, a t\u00e9\u017c jezor\u00f3m, rz\u00e9czk\u00f3m, a nawetk\u00e3 drog\u00f3m \u2013 nadowel\u00eb miono Kami\u00e9\u0144. \u00d9trapienim l\u00ebdzy \u00f2d n\u00f4d\u00f4wni\u00e9szich czas\u00f3w, a n\u00f4bar\u017ci dl\u00f4 gb\u00f9r\u00f3w, b\u00eb\u0142\u00eb kamienist\u00e9 p\u00f2la \u00eb drod\u017ci. L\u00ebdze zacz\u00e3l\u00eb k\u0142asc kamiann\u00e9 flastr\u00eb we wsach, w miastach \u00eb w t\u00ebch m\u00f4lach, gdze \u00f9lew\u00eb je n\u00f4bar\u017ci niszcz\u00eb\u0142\u00eb \u00eb gdze drod\u017ci sz\u0142\u00eb p\u00f2d g\u00f3r\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb co rok\u00f9 zbi\u00e9r\u00f3m\u00eb kamienie z p\u00f2l\u00f3w, a jich wcale nie \u00f9biw\u00f4 \u2013 rzek\u0142 prz\u00eb p\u00f4\u0142niu P\u00f2tr\u00ebk\u00f9s\u00f3w Lizy.<\/p>\n<p>\u2013 A t\u00eb nie wi\u00e9sz, \u017ce kamienie rosc\u0105 na p\u00f2lu? \u00d2ne s\u0105 w czartowsczi m\u00f2c\u00e9. T\u00eb jich nigd\u00eb nie w\u00ebzbi\u00e9r\u00f4sz do \u00f2statn\u00e9g\u00f2 \u2013 w\u00ebklarowa m\u00f9 \u00f3mama.<\/p>\n<p>\u2013 A te machtn\u00e9 di\u00f4belscz\u00e9 kamienie t\u00e9\u017c rosc\u0105? \u2013 b\u00e9\u0142 niszrich Lizy.<\/p>\n<p>\u2013 To s\u0105 stol\u00ebm\u00f2w\u00e9 kamienie p\u00f2d ekstra k\u00f2ntrol\u0105 p\u00f9rtk\u00f3w. A cz\u00eb \u00f2ne t\u00e9\u017c rosc\u0105, teg\u00f2 j\u00f4 c\u00eb ni m\u00f2g\u00e3 p\u00f2wiedzec \u2013 \u00f2drzek\u0142a \u00f3mama.<\/p>\n<p>W m\u00f2w\u00e3 midz\u00eb stark\u0105 a s\u00ebn\u00e3 wmi\u00e9sz\u00f4\u0142 s\u00e3 P\u00f2tr\u00ebk\u00f9s:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 pami\u00e3t\u00f3m, jak ten Di\u00f4belsczi Kam w Str\u00ebgach chc\u00f4\u0142 rozwal\u00ebc \u00eb przerobic na k\u00f2stk\u00e3 dl\u00f4 flastrowani\u00f4 sztras\u00f3w w Gdini kamieni\u00f4rz Pranga. Zrobi\u0142 w nim sw\u00f2jim kamieniarsczim swidr\u00e3 dwie dzur\u00eb, ws\u00ebp\u00f4\u0142 w nie p\u00f9lwru, za\u0142o\u017ci\u0142 nen \u2013 jak \u00f2n to g\u00f4d\u00f4 \u2013 lont, p\u00f2dp\u00f4li\u0142 \u00eb&#8230;<\/p>\n<p>\u2013 \u00cb co, synk\u00f9? \u2013 przerwa m\u00f9 niecerpl\u00ebw\u00f2 \u00f3mama.<\/p>\n<p>\u2013 \u00cb nick. To le da\u0142o \u00f2kropno wi\u00f4ld\u017ci trz\u00f4sk \u00eb t\u00ebli. Di\u00f4belsczi Kam \u00f2st\u00f4\u0142 ca\u0142i z dw\u00f9ma dzurama, a Pranga nick nie wsk\u00f3r\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, to je n\u00f4pr\u00f4wdz\u00ebwsz\u00f4 pr\u00f4wda \u2013 p\u00f2dchw\u00ebcy\u0142 Lizy. \u2013 J\u00f4 widz\u00f4\u0142 te dwie dzur\u00eb w tim kamieniu.<\/p>\n<p>R\u00f4z P\u00f2tr\u00ebk\u00f9s prz\u00ebszed\u0142 z p\u00f2la baro strapiony. W\u00ebj\u0105\u0142 z west\u00eb sw\u00f3j z\u00e9gark, p\u00f2\u0142o\u017ci\u0142 g\u00f2 na stole, sp\u00f9szczi\u0142 g\u0142ow\u00e3 \u00eb meditow\u00f4\u0142, co z nim s\u00e3 sta\u0142o. Tej bia\u0142ka m\u00f9 p\u00f2radz\u00eb\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 Wez le pi\u00f3ro, \u00f9m\u00f2cz\u00eb je w p\u00e9troch\u00f9 \u00eb \u00f2str\u00f3\u017cno p\u00f2smaruj w nim ten werk. Tej \u00f2n b\u00e3dze ch\u00f2dzy\u0142 jak nowi.<\/p>\n<p>P\u00f2tr\u00ebk\u00f9s tak zrobi\u0142, a z\u00e9gark jak stoj\u00f4\u0142, tak stoj\u00f4\u0142 dali. Zani\u00f3s\u0142 g\u00f2 prz\u00eb le\u017cnosc\u00eb do z\u00e9garm\u00e9stra w miesce. Ten wsadzy\u0142 na jedno \u00f2k\u00f2 tak\u0105 r\u00e9rk\u00e3 ze szk\u0142\u00e3, p\u00f2machrow\u00f4\u0142 w nim \u00eb rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 m\u00f9sz\u00e3 w nim w\u00ebmienic kam, tej \u00f2n p\u00f9dze dali jesz przez p\u00f4r\u00e3 dobr\u00ebch lat.<\/p>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 dnia P\u00f2tr\u00ebk\u00f9sowa \u00c9tka prz\u00ebsz\u0142a ze szk\u00f2\u0142\u00eb \u00eb ju w dwi\u00e9rzach p\u00f2wi\u00f4d\u00f4 do m\u00ebm\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Ten Marsz\u00f4\u0142\u00f3w Lizy zn\u00f4w dost\u00f4\u0142 n\u00e3 dw\u00f3j\u00e3, b\u00f2 \u00f2n nie wiedz\u00f4\u0142, gdze je Kr\u00f3lewsczi Kam.<\/p>\n<p>\u2013 Jem\u00f9 n\u00f4\u00f9ka nie jidze do wr\u00ebka, b\u00f2 \u00f2n m\u00f4 taczi kamianny \u0142eb. A t\u00eb wiedza, gdze ten kam je \u00eb sk\u0105d \u00f2n s\u00e3 wz\u0105\u0142? \u2013 spita s\u00e3 m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, j\u00f4 wiedza, b\u00f2 j\u00f4 cz\u00ebta \u00f2 tim w cz\u00ebt\u00f3nce \u00eb szk\u00f3lny p\u00f2stawi\u0142 mie pi\u0105tk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Tej le mie \u00f2p\u00f2wi\u00e9dz, jak to b\u00eb\u0142o z tim Kr\u00f3lewsczim Kamieni\u00e3 \u2013 rzek\u0142a m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 To b\u00eb\u0142o w t\u00ebch latach, jak P\u00f2mar\u00e9nc\u00eb b\u00ebl\u00eb jesz p\u00f2g\u00f3nama \u00eb miel\u00eb sw\u00f2jich b\u00f3\u017ck\u00f3w cz\u00e3sto zrobion\u00ebch z kamieni. Tej nad nen z\u00f4l\u00e9w, cht\u00ebren zwie s\u00e3 dzys Kami\u0144sczi, prz\u00ebjach\u00f4\u0142 misj\u00f3n\u00f4rz \u00eb zacz\u0105\u0142 nawracac n\u00ebch P\u00f2mar\u00e9nk\u00f3w na katol\u00ebck\u0105 wiar\u00e3. Jak nen misj\u00f3n\u00f4rz w\u00ebklarow\u00f4\u0142 jima wsz\u00ebtk\u00f2 \u00f2 nowim B\u00f2g\u00f9, zebr\u00f4\u0142 l\u00ebdzy przed kami\u0144sczim z\u00f3mk\u00e3, \u017ceb\u00eb jich \u00f2chrzc\u00ebc, ale ny l\u00ebdze nie baro spiesz\u00ebl\u00eb s\u00e3 do ti nowi wiar\u00eb.<\/p>\n<p>Jak p\u00f9rtk s\u00e3 dowiedz\u00f4\u0142, co s\u00e3 swi\u00e3cy, w\u00ebrw\u00f4\u0142 z nordow\u00ebch g\u00f3r\u00f3w machtny kam, \u017ceb\u00eb nim zniszcz\u00ebc n\u00ebch zebr\u00f3n\u00ebch l\u00ebdzy. Jak \u00f2ni g\u00f2 z d\u00f4leka \u00f9zdrzel\u00eb z nym kamieni\u00e3, zacz\u00e3l\u00eb \u00f9cekac. Tej misj\u00f3n\u00f4rz wz\u0105\u0142 krzi\u017c \u00eb w\u00ebcygn\u0105\u0142 g\u00f2 naproc\u00ebm neg\u00f2 bi\u00e9sa. Ten zawi\u0142, rzucy\u0142 kam \u00eb zwiorn\u0105\u0142 do piek\u0142a. Jak l\u00ebdz\u00ebska \u00f9zdrzel\u00eb, jak\u0105 m\u00f2c m\u00f4 krzi\u017c, del\u00eb s\u00e3 ochrzc\u00ebc \u00eb prz\u00ebj\u00e3l\u00eb now\u0105 wiar\u00e3. Ten kam p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144 le\u017ci niedalek sztr\u0105du \u00eb je zn\u00f3n\u00e9 z miona Kr\u00f3lewsczi Kam.<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, jak t\u00eb to dobrze wsz\u00ebtk\u00f2 zapami\u00e3ta \u2013 p\u00f2chw\u00f4l\u00eb\u0142a c\u00f3rk\u00e3 P\u00f2tr\u00ebk\u00f9ska.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Kloce\">Kloce<\/a><\/h3>\n<p>Tatk prz\u00ebjach\u00f4\u0142 z lasa z machtn\u0105 f\u00f3r\u0105 drzewa. Zajach\u00f4\u0142 przed sza\u00f9er, gdze b\u00e9\u0142 kloc do r\u0105bieni\u00f4 drzewa do blata, pi\u00e9cka, a \u00f2d czasu do czasu do chleb\u00f2w\u00e9g\u00f2 pieca.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 prz\u00ebwi\u00f3z\u0142 b\u00eblny brzozowi kloc \u00eb nie d\u00f3m rad\u00eb s\u00f3m zdrz\u00ebc\u00ebc g\u00f2 z f\u00f9rmanczi \u2013 rzek\u0142 do sw\u00f2ji familii, jak w\u00ebprzig\u0142 k\u00f2nie \u00eb d\u00f4\u0142 jima j\u00f4d\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Chto przi\u0144dze mie p\u00f2m\u00f2c zdrz\u00ebc\u00ebc ten kloc na sztopel?<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 ju jid\u00e3 \u2013 rzek\u0142a m\u00ebmka.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 t\u00e9\u017c \u2013 dod\u00f4\u0142 Gr\u00e9g\u00f2r \u00eb wc\u00ebsn\u0105\u0142 m\u00f9c\u00e3 na szad\u0105 grz\u00ebw\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 jid\u00e3 s\u00e3 t\u00e9\u017c spr\u00f3b\u00f2wac z tim kloc\u00e3 \u2013 p\u00f2wiedza Jula.<\/p>\n<p>Wiele b\u00eb\u0142o szarpani\u00f4, st\u00e3kani\u00f4, a nawetk\u00e3 wrzeszczeni\u00f4, ja\u017c w k\u00f9\u0144cu ten \u00f9part\u00e9lc kloc sp\u00f4d\u0142 na zemi\u00e3. Jula z m\u00ebm\u0105 zrobi\u0142\u00eb zar\u00f4 krok sl\u00f4d\u00eb \u00eb chca\u0142\u00eb ju jic do ch\u00ebczi, na co tatk p\u00f2wiedz\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Hola, hola! Ter\u00f4 m\u00f9szim\u00eb ten kloc wrz\u00ebc\u00ebc na sztopel. Tak \u00f2n ni m\u00f3\u017ce le\u017cec.<\/p>\n<p>Zn\u00f4w prz\u00ebsz\u0142o m\u00f2cowac s\u00e3 z kloc\u00e3, a tim raz\u00e3 to sz\u0142o p\u00f2d g\u00f3r\u00e3, a ni\u00e9 w d\u00f3\u0142 jak z f\u00f9rmanczi. Jak kloc b\u00e9\u0142 ju tam, gdze trzeba, Jula zm\u00f2k\u0142\u00f4 jak szur rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 Ale j\u00f4 s\u00e3 naszarpa, ja\u017c mie r\u00e3c\u00eb b\u00f2la \u00eb zm\u00f2kl\u00ebzn\u00e3 cz\u00ebj\u00e3 na p\u00f9klu.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb gr\u00ebbi klocu, t\u00eb s\u00e3 zar\u00f4 m\u00f2kniesz, a tak p\u00f2 pr\u00f4wdze t\u00eb wicy nawrzeszcza, a dwigani\u00f4 b\u00eb\u0142o ma\u0142o! \u2013 prz\u00ebg\u00f4d\u00f4\u0142 ji Gr\u00e9g\u00f2r.<\/p>\n<p>Prz\u00eb p\u00f4\u0142niu Jula m\u00f9 \u00f2dp\u0142ac\u00eb\u0142a za jeg\u00f2 w\u00ebszcz\u00e9rzani\u00e9 prz\u00eb klocu. P\u00f2zdrza p\u00f2 wsz\u00ebtczich \u00eb rzek\u0142a baro g\u0142osno, \u017ceb\u00eb wsz\u00ebsc\u00eb cz\u00ebl\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Widza wa, nasz Gr\u00e9g\u00f2rk zagarn\u0105\u0142 z misczi n\u00f4wikszi kloc mi\u00e3sa? To je \u00f2b\u017cartuch, ne ni\u00e9? Tej \u00f2n m\u00f4 m\u00f2c.<\/p>\n<p>\u2013 Nasz t\u0142\u00ebsti klock c\u00ebgani, to \u00f2na wz\u00e3 n\u00f4wikszi faf\u00f2lc mi\u00e3sa \u00eb na mie spich\u00f4 \u2013 zacz\u0105\u0142 s\u00e3 z ni\u0105 wadz\u00ebc Gr\u00e9g\u00f2r.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb s\u00e3 nie w\u00ebm\u00e3drz\u00f4j, le bi\u00f4j do kloca \u00eb nar\u0105bi drewk\u00f3w do blata, b\u00f2 nie bdze wieczerz\u00eb \u2013 pr\u00f3b\u00f2wa Jula w\u00ebg\u00f2nic brata z ch\u00ebczi.<\/p>\n<p>Tej w ca\u0142\u0105 t\u00e3 zwad\u00e3 wszed\u0142 tatk \u00eb zarz\u0105dzy\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Drewk\u00f3w nab\u00ebk\u00f4 Jula, a t\u00eb, Gr\u00e9g\u00f2r, jedzesz ze mn\u0105 do lasu. J\u00f4 jem \u00f9m\u00f3wiony z L\u00ebtwin\u00e3, b\u00f2 m\u00eb sobie p\u00f2m\u00f4g\u00f3m\u00eb. \u00d2n m\u00f4 tak\u0105 lod\u00e3 do ladowani\u00f4 gr\u00ebb\u00ebch kloc\u00f3w. N\u00f4prz\u00f3d zalad\u00ebjem\u00eb jeg\u00f2 f\u00f9rmank\u00e3, a tej nasz\u0105. T\u00eb b\u00e3dzesz pilow\u00f4\u0142 k\u00f2ni, b\u00f2 w\u00ebst\u0105pi\u0142a wi\u00f4lg\u00f4 h\u00ebc, a ne gz\u00e9le b\u00e3d\u0105 sz\u0142\u00eb na m\u00ebr\u00eb jak na sc\u00e3c\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 A to m\u00f4 b\u00ebc wi\u00f4lg\u00f4 kara dl\u00f4 Gr\u00e9g\u00f2rka za to w\u00ebr\u0105piani\u00e9? \u2013 \u00f2dezwa s\u00e3 p\u00ebskat\u00f4 Jula.<\/p>\n<p>Jak zar\u00f4 p\u00f2 p\u00f4\u0142niu m\u00f4\u0142i R\u00f3bertk prz\u00ebszed\u0142 ze szk\u00f2\u0142\u00eb, to s\u00e3 wsz\u00ebtczim p\u00f2chw\u00f4li\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Szk\u00f3lny d\u00f4\u0142 nama tak\u0105 grep\u00e3 klock\u00f3w, z cht\u00ebrn\u00ebch m\u00eb miel\u00eb zb\u00f9dowac tacz\u00e9 w\u00ebsocz\u00e9 wie\u017ce. Chto zb\u00f9d\u00ebje n\u00f4wiksz\u0105 wie\u017c\u00e3, tem\u00f9 j\u00f4 wpisz\u00e3 pi\u0105tk\u00e3 \u2013 rzek\u0142 szk\u00f3lny.<\/p>\n<p>\u2013 Ne, a chto zb\u00f9dow\u00f4\u0142 t\u00e3 n\u00f4wiksz\u0105 wie\u017c\u00e3? \u2013 spita s\u00e3 m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 j\u00f4, ale za dr\u00ebd\u017cim raz\u00e3, b\u00f2 prz\u00eb pierszim klocczi mie s\u00e3 zwal\u00eb\u0142\u00eb \u2013 p\u00f2chw\u00f4li\u0142 s\u00e3 ten n\u00f4m\u0142odszi z familii \u00eb p\u00f2dszed\u0142 do tat\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, j\u00f4 b\u00eb chc\u00f4\u0142 miec tacz\u00e9 klocczi doma. K\u00f9pi mie tata?<\/p>\n<p>Gr\u00e9g\u00f2r wz\u0105\u0142 m\u00f4\u0142\u00e9g\u00f2 sk\u00f3rca hopka \u00eb zacz\u0105\u0142 z nim tu\u0144cowac \u00eb m\u00f9 spiewac:<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2n chce klocczi, klocczi, klocczi&#8230; \u2013 A jak sk\u00f9\u0144czi\u0142, rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 c\u00eb taczich klock\u00f3w zrobi\u00e3.<\/p>\n<p>W lese \u017cd\u00f4\u0142 ju L\u00ebtwin. Nak\u0142edl\u00eb lod\u0105 n\u00f4prz\u00f3d jeg\u00f2 w\u00f3z, a tej wz\u00e3l\u00eb s\u00e3 do ladowani\u00f4 dr\u00ebd\u017ci f\u00f9rmanczi, ale ta stoja p\u00f2d g\u00f3rk\u00e3 \u00eb m\u00f2g\u0142a s\u00e3 copac. Tej tatk rzek\u0142 do Gr\u00e9g\u00f2ra:<\/p>\n<p>\u2013 W\u00ebsz\u00ebk\u00f4j jaczisz klock \u00eb p\u00f2d\u0142o\u017c\u00eb p\u00f2d k\u00f2\u0142o, b\u00f2 w\u00f3z m\u00f3\u017ce wz\u0105c k\u00f2nie \u00eb loda s\u00e3 z tim b\u00f9k\u00f2wim kloc\u00e3 przewr\u00f3cy.<\/p>\n<p>\u2013 Tata, wezniem\u00eb m\u00eb t\u00e3 lod\u00e3 dodom do z\u0142o\u017ceni\u00f4 t\u00ebch gr\u00ebb\u00ebch kloc\u00f3w?<\/p>\n<p>\u2013 To je p\u00ebtani\u00e9 do L\u00ebtwina \u2013 \u00f2drzek\u0142 \u00f2jc.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Kl\u00f3sczi\">Kl\u00f3sczi<\/a><\/h3>\n<p>Prz\u00f3d\u00eb l\u00ebdze na Les\u00f4kach na wieczerz\u00e3 colema\u0142o g\u00f2towel\u00eb z\u00f4c\u00e9rk\u00e3. \u00d9 nas doma t\u00e9\u017c tak b\u00eb\u0142o. Jak j\u00f4 t\u00ebch kl\u00f3sk\u00f3w w ti z\u00f4c\u00e9rce nie l\u00ebd\u00f4\u0142! \u00d2ne b\u00eb\u0142\u00eb tacz\u00e9 sl\u00ebscz\u00e9, g\u00f9m\u00f2wat\u00e9, a w\u00ebzdrza jak sm\u00f4rzce. J\u00f4 jich nie b\u00e9\u0142 w szt\u00e3dze p\u00f4\u0142kn\u0105c.<\/p>\n<p>\u2013 Ni m\u00f3\u017ce m\u00ebma g\u00f2towac co jin\u00e9g\u00f2 na wieczerz\u00e3, jak te kl\u00f3sczi?! \u2013 gn\u00ebrzi\u0142 j\u00f4 m\u00ebmie.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 wi\u00e9m, \u017ce ta z\u00f4c\u00e9rka c\u00eb je przejad\u0142o \u2013 rzek\u0142a m\u00ebma. \u2013 Ale wezk\u00f4j le so sami ml\u00e9czny zup\u00eb \u00eb wkr\u00ebsz\u00eb so w ni\u00e3 chl\u00e9bka, to c\u00eb b\u00e3dze szmaka.<\/p>\n<p>To sz\u0142o ju zjesc. P\u00f3zni j\u00f4 so nawetk\u00e3 nie pit\u00f4\u0142, le k\u00f3rzkwi\u0105 \u00f2dgarn\u0105\u0142 na stron\u00e3 ne kl\u00f3sczi, wl\u00f4\u0142 so sami z\u00f4c\u00e9rk\u00f2wi zup\u00eb, wkr\u00ebszi\u0142 s\u00ebch\u00e9g\u00f2 chl\u00e9bka \u00eb to b\u00eb\u0142a m\u00f2ja wieczerza.<\/p>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 razu tatk s\u00e3 spit\u00f4\u0142 m\u00ebm\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 A czed\u00eb t\u00eb zrobisz te szad\u00e9 kl\u00f3sczi? Te s\u0105 smaczni\u00e9sz\u00e9 \u00f2d ti z\u00f4c\u00e9rczi.<\/p>\n<p>\u2013 Szad\u00e9 kl\u00f3sczi w\u00ebm\u00f4gaj\u0105 wiele rob\u00f2t\u00eb: trzeba zriw\u00f2wac \u00f2skrob\u00f3n\u00e9 b\u00f9lw\u00eb, dodac p\u00ebrzn\u00e3 s\u00ebt\u00e9g\u00f2 \u00eb cos do szmak\u00f9, a tej d\u0142ug\u00f2 g\u00f2towac. Na to j\u00f4 ni m\u00f3m colema\u0142o czasu, ale w niedzel\u00e3 dost\u00f3niesz szad\u00e9 kl\u00f3sczi.<\/p>\n<p>R\u00f4z na jeseni prz\u00ebjacha do nas cotka z miasta ze sw\u00f2jim m\u00f4\u0142im Jank\u00e3. Rozwin\u00e3 g\u00f2 z piel\u00ebch\u00f3w, b\u00f2 \u00f2b drog\u00e3 mi\u00f4\u0142 w nie nadojon\u00e9. Jak cotka tak g\u00f2 przewija, m\u00ebma wezdrza na kn\u00e9rpsa \u00eb rzek\u0142a do cotczi:<\/p>\n<p>\u2013 Ten tw\u00f3j m\u00f4\u0142i to je taczi pr\u00f4wdz\u00ebwi kl\u00f3sk. Czim t\u00eb g\u00f2 f\u00f9tr\u00ebjesz?<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz, Ap\u00f2l\u00f3nio, \u00f2n b\u00e9\u0142 \u00f2d \u00f9rodzeni\u00f4 taczim kl\u00f3seczk\u00e3 \u00eb taczim \u00f2st\u00f4\u0142 p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144. J\u00f4 m\u00f9 nick ekstra nie d\u00f4w\u00f3m.<\/p>\n<p>Cotka wz\u00e3 mie m\u00ebt ze sob\u0105 do miasta. Tam b\u00eb\u0142o baro wiele apartn\u00ebch, baro czekaw\u00ebch rzeczi do \u00f2bezdrzeni\u00f4, taczich jin\u00ebch, jak \u00f9 nas na ws\u00eb. Stegn\u00eb w miesce b\u00eb\u0142\u00eb w\u00eb\u0142o\u017con\u00e9 flizama, a prz\u00eb n\u00ebch \u2013 jak cotka g\u00f4da \u2013 trotuarach stoja w\u00ebsocz\u00e9 l\u00e3p\u00eb, cht\u00ebrne \u00f2 smrok\u00f9 zap\u00f4liw\u00f4\u0142 taczi ch\u0142op z dr\u0105\u017ck\u00e3. W wi\u00f4ld\u017cich \u00f2knach b\u00eb\u0142\u00eb jistn\u00e9 c\u00ebda, tacz\u00e9 rzecze, jaczich j\u00f4 jesz dot\u0105dka nie widz\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 dnia ze mn\u0105 na miasto w\u00ebszed\u0142 m\u00f3j k\u00f9zyna Sztefan. W jednym wi\u00f4ld\u017cim \u00f2knie stoja trz\u00eb dze\u00f9s\u00eb, cht\u00ebrne w\u00ebst\u00f4wia sw\u00f2je zmiart\u00e9 g\u00e9r\u00eb w jedw\u00f4bn\u00ebch sztr\u00e9flach tak, \u017ceb\u00eb b\u00eb\u0142o jima widzec jich b\u00f9ks\u00eb z k\u00f2r\u00f3nk\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Co te dze\u00f9s\u00eb tak te nod\u017ci w\u00ebsztopercz\u00eb\u0142\u00eb? \u00d2ne ni maj\u0105 \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 wst\u00ebdu \u2013 rzek\u0142 jem do Sztefana, cht\u00ebren nawetk\u00e3 nie wezdrz\u00f4\u0142 na nie.<\/p>\n<p>\u2013 A nie zmiarzn\u0105 \u00f2ne w z\u00ebmie?<\/p>\n<p>\u2013 Zmiarzn\u0105? A t\u00eb nie widzysz, \u017ce \u00f2ne s\u0105 zrobion\u00e9 z drewna?<\/p>\n<p>U cotczi b\u00eb\u0142o jin\u00e9 jedzeni\u00e9, jak \u00f9 nas doma. Ten miesczi chl\u00e9bk szmak\u00f4\u0142 jak k\u00f9ch \u00eb \u00f2n nie je kl\u00f3sk\u00f2wati, tak jak nasz, jak m\u0142\u00ebn\u00f4rz d\u00f4\u0142 m\u0105k\u00e3 z w\u00ebros\u0142\u00e9g\u00f2 \u017c\u00ebtka. Ni m\u00f4 \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 kl\u00f3ska w d\u00f3lnym re\u0144ce.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb chc\u00f4\u0142 pewno rzec \u201ezakalca\u201d \u2013 za\u00f9wa\u017c\u00eb\u0142a cotka.<\/p>\n<p>A te kl\u00f3sczi, jacz\u00e9 warz\u00eb\u0142a cotka, szmaka mie jak mi\u00f3d \u00eb j\u00f4 b\u00eb je j\u00f4d\u0142, j\u00f4d\u0142 \u00eb jod\u0142 trz\u00eb raz\u00eb na dz\u00e9\u0144. To nie b\u00eb\u0142a nasza z\u00f4c\u00e9rka.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 widz\u00e3, \u017ce te m\u00f2je kl\u00f3sczi cebie p\u00f2dch\u00f2dz\u0105 \u2013 za\u00f9wa\u017c\u00eb\u0142a cotka.<\/p>\n<p>\u2013 Cotk\u00f2, \u00f2ne doch nie ch\u00f2dz\u0105, ale s\u0105 baro smaczn\u00e9. Cotka m\u00f4 do nich r\u00e3k\u00e3 \u2013 chc\u00f4\u0142 jem zagadac te m\u00f2je niebaczn\u00e9 s\u0142owa.<\/p>\n<p>P\u00f2 ti rozm\u00f2wie cotka rzek\u0142a do Sztefana:<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f9dzeta le do szewca Kl\u00f3sk\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 na Smiech\u00f2wie \u00eb spit\u00f4ta s\u00e3, cz\u00eb \u00f2n m\u00f4 ju \u00f9sz\u00ebt\u00e9 te tatk\u00f2we sk\u00f2rznie, b\u00f2 \u00f2ne s\u0105 m\u00f9 p\u00f2trz\u00e9bn\u00e9 do rob\u00f2t\u00eb w tim jes\u00e9nnym kale.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 tak nier\u00f4d jid\u00e3 do teg\u00f2 Kl\u00f3sczi, b\u00f2 \u00f2n tak wiele g\u00f4d\u00f4 \u00eb s\u00e3 \u00f2 wsz\u00ebtk\u00f2 pit\u00f4 \u2013 rzek\u0142 z m\u00f9rz\u0105 Sztefan.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 c\u00eb tu zar\u00f4 p\u00f2w\u00ebr\u0105pi\u00f3m l\u00ebdzy! \u2013 skarc\u00eb\u0142a g\u00f2 jeg\u00f2 m\u00ebma.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Kn\u00e9rps\">Kn\u00e9rps<\/a><\/h3>\n<p>\u00d9 Kreft\u00f3w b\u00eb\u0142\u00eb same dze\u00f9s\u00eb, ja\u017c szter\u00eb za r\u00e9g\u0105, a tej b\u00f2c\u00f3n prz\u00ebni\u00f3s\u0142 na zymk\u00f9 z n\u00ebch cep\u0142\u00ebch kraj\u00f3w kn\u00f4pa. Gr\u00f3tka ni mia z nim wiele rob\u00f2t\u00eb, b\u00f2 b\u00e9\u0142 mizerny, ch\u00ebrlawi, sk\u00f3ra \u00eb gn\u00f4t, ale wrzeszczec to ta bi\u00e9dka p\u00f2trafi\u0142a. Narobi\u0142 \u00f2n t\u00ebli krz\u00ebk\u00f9, \u017ce to syga za t\u00eb wsz\u00ebtcz\u00e9 dze\u00f9s\u00eb raz\u00e3 wz\u00e3t\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 A, jene jo! \u2013 rzek\u0142a jeg\u00f2 m\u00ebmka. \u2013 To le je tacz\u00e9 p\u00ebrzn\u00e3, taczi k\u00f2ch\u00f3ny kn\u00e9rps, ale g\u0142osny to \u00f2n je.<\/p>\n<p>\u2013 Z nieg\u00f2 b\u00e3dze ab\u00f2 wrz\u00e9szcz na r\u00ebnk\u00f9, ab\u00f2 ks\u0105dz, cz\u00eb m\u00f3\u017ce wi\u00f4ld\u017ci spi\u00e9w\u00f4k \u2013 \u00f2szacowa Ter\u00e9za, wiejsk\u00f4 gr\u00f3tka.<\/p>\n<p>Z tim dzercym \u00f2n wnetk\u00e3 sk\u00f9\u0144czi\u0142. P\u00f2 taczi wanodze z cep\u0142\u00ebch kraj\u00f3w dzeck\u00f2 b\u00eb\u0142o zm\u00e3czon\u00e9, w\u00ebstraszon\u00e9, zdzywion\u00e9 tim nowim swiat\u00e3 \u00eb dl\u00f4te wrzeszcza \u2013 \u00f2rzek\u0142a \u00f3mama.<\/p>\n<p>Na chrzce del\u00eb m\u00f9 miono G\u00f9st, ale \u00f2n \u00f9 m\u00ebm\u00eb \u00eb w ca\u0142i familii \u00f2st\u00f4\u0142 Kn\u00e9rps\u00e3. Wsz\u00ebsc\u00eb s\u00e3 nim cesz\u00ebl\u00eb, mi\u00f4\u0142 \u00f2piek\u00f9n\u00f3w wiele. W\u00e3drow\u00f4\u0142 z r\u00e3czi do r\u00e3czi: \u00f2d n\u00f4m\u0142odszi Jew\u00eb do \u00f3mam\u00eb, a czas\u00e3 wz\u0105\u0142 g\u00f2 na r\u00e3c\u00eb t\u00e9\u017c tatk.<\/p>\n<p>A czekaw\u00f2sc s\u00e3 jeg\u00f2 trzima. Za jaczisz szt\u00ebrk ju pr\u00f3b\u00f2w\u00f4\u0142 w\u00eblezc z k\u00f2libczi, b\u00f2 tam m\u00f9 b\u00eb\u0142o za casno. Jak \u00f2n p\u00f4r\u00e3 razy w\u00eblec\u00f4\u0142 z ny k\u00f2libczi prosto na g\u0142ow\u00e3, wsadz\u00ebl\u00eb g\u00f2 do dr\u00f4biniast\u00e9g\u00f2 \u0142\u00f3\u017ceczka. N\u00f4prz\u00f3d \u0142azy\u0142 w \u0142\u00f3\u017ceczk\u00f9 wk\u00f3\u0142 ny dr\u00f4bczi, a paluszk\u00e3 p\u00f2k\u00f4zyw\u00f4\u0142 to na dwi\u00e9rze, to na \u00f2kno, b\u00f2 m\u00f9 s\u00e3 spiesz\u00eb\u0142o b\u00f9ten. Jak p\u00ebrzn\u00e3 p\u00f2dr\u00f3s\u0142, pr\u00f3b\u00f2w\u00f4\u0142 przestawic n\u00f3\u017ck\u00e3 przez prz\u00e3s\u0142o. Tak d\u0142ug\u00f2 pr\u00f3b\u00f2w\u00f4\u0142, ja\u017c sta\u0142o s\u00e3. W\u00ebp\u00f4d\u0142 \u00eb zrobi\u0142 sobie machtn\u00e9g\u00f2 g\u00f9za na bl\u00ebs\u00e9.<\/p>\n<p>Dze m\u00eb g\u00f2 ter\u00f4 wsadzym\u00eb? \u2013 martwi\u0142a s\u00e3 m\u00ebma.<\/p>\n<p>P\u00f2 familijny n\u00f4radze przeniosl\u00eb g\u00f2 do wi\u00f4ld\u017ci l\u00f3zy w dz\u00e9\u0144 w\u00ebr\u00eb, a w noc\u00eb sp\u00f4\u0142 z m\u00ebmk\u0105 \u00eb z tatk\u00e3, b\u00f2 l\u00f3z\u00e9g\u00f2 \u0142\u00f3\u017cka nie b\u00eb\u0142o. St\u0105dka do zemi b\u00eb\u0142o nisk\u00f2 \u00eb m\u00f3g\u0142 w\u00ebpadac, k\u00f9li chc\u00f4\u0142, a robi\u0142 to czas\u00e3 tak prosto do szp\u00f2rtu.<\/p>\n<p>A nasz kn\u00e9rps r\u00f3s\u0142 jak na m\u0142odzach \u00eb b\u00e9\u0142 cor\u00f4z bar\u017ci niszrich swiata. Jeg\u00f2 piersz\u00e9 s\u0142owa, jacz\u00e9 m\u00f3g\u0142 w\u00ebrz\u00ebc, to m\u00ebma \u00eb dada, dada! Prz\u00eb tim p\u00f2k\u00f4zyw\u00f4\u0142 na dwi\u00e9rze. Za jaczisz rok szed\u0142 ju we wies, maszerow\u00f4\u0142 w p\u00f2le, a p\u00f3zni nawetk\u00e3 w las \u00eb niejeden r\u00f4z ca\u0142\u00f4 familia m\u00f9sza g\u00f2 sz\u00ebkac. Klatrow\u00f4\u0142 t\u00e9\u017c p\u00f2 drz\u00e9wi\u00e3tach, a r\u00f4z nawetk\u00e3 jaczimsz c\u00ebd\u00e3 wgram\u00f2li\u0142 s\u00e3 na dak stodo\u0142\u00eb. Co b\u00eb\u0142o z nim \u00f2l\u00e9ru, \u017ceb\u00eb g\u00f2 dostac na d\u00f3\u0142?! Tim raz\u00e3 tatk\u00f3w rzem mi\u00f4\u0142 dobr\u0105 rob\u00f2t\u00e3.<\/p>\n<p>Jak doch\u00f4d\u00f4\u0142 do szk\u00f2\u0142ow\u00ebch lat, m\u00ebmka k\u00f9pi\u0142a m\u00f9 t\u00f4fl\u00e3 \u00eb grifel, \u017ceb\u00eb \u00f2n wprawi\u0142 s\u00e3 n\u00f4prz\u00f3d w malowani\u00e9, a p\u00f3zni w pisani\u00e9 l\u00ebtr\u00f3w. Co \u00f2n na ti t\u00f4fli nie w\u00ebstw\u00f4rz\u00f4\u0142, czeg\u00f2 \u00f2n tam nie namalow\u00f4\u0142? Colema\u0142o n\u00f4prz\u00f3d b\u00eb\u0142a droga, a na ni k\u00f2szlawi cz\u0142owiek rzn\u0105\u0142 w swiat. P\u00f3zni teg\u00f2 zmiart\u00e9g\u00f2 ch\u0142opa wioz\u0142a f\u00f9rmanka, a za jaczisz szt\u00ebrk dzywaczn\u00e9 a\u00f9to. P\u00f4r\u00e3 razy najm\u00f2w\u00f4\u0142 fliger, a w nim \u2013 jak twierdzy\u0142 \u2013 sedz\u00f4\u0142 \u00f2n, kn\u00e9rps.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00ebta le, ludk\u00f2wie, jak\u0105 ten kn\u00e9rps m\u00f4 r\u00e3k\u00e3 do malowani\u00f4! \u2013 chw\u00f4l\u00eb\u0142a g\u00f2 m\u00ebmka.<\/p>\n<p>Z pisanim l\u00ebtr\u00f3w m\u00f9 tak nie sz\u0142o. R\u00f4z niech\u00e3tno je pis\u00f4\u0142, a jak je ju napis\u00f4\u0142, b\u00eb\u0142\u00eb tak k\u00f2szlaw\u00e9, jak ne ch\u00f3jczi prz\u00eb Fr\u00f3m\u00f2wi drodze. W szk\u00f2le b\u00e9\u0142 szt\u00e9c zam\u00ebszlony, a jeg\u00f2 m\u00ebsl\u00eb wano\u017c\u00eb\u0142\u00eb gdzes \u2013 jak to szk\u00f3lny \u00f2kresli\u0142 \u2013 p\u00f2 man\u00f3wcach.<\/p>\n<p>Teg\u00f2 zymk\u00f9 tatk wz\u0105\u0142 g\u00f2 na \u00f2dp\u00f9st do Wejrowa. Jeg\u00f2 bar\u017ci zainteresow\u00f4\u0142 r\u00ebnk, gdze wrz\u00e9szczowie zachw\u00f4liwel\u00eb \u00eb sprzed\u00f4wel\u00eb w sw\u00f2jich b\u00f9dach wszelejacz\u00e9 z\u00f4b\u00f4wczi, ni\u017c te kalwarijscz\u00e9 G\u00f3rczi. Cz\u00e3\u017ck\u00f2 g\u00f2 b\u00eb\u0142o \u00f2d t\u00ebch b\u00f9d\u00f3w \u00f2dn\u00ebkac. Na G\u00f3rkach p\u00f4r\u00e3 razy zd\u017cin\u0105\u0142 \u00eb tatk m\u00f9sz\u00f4\u0142 kn\u00e9rpsa sz\u00ebkac, co nie b\u00eb\u0142o \u0142\u00f4tw\u0105 spraw\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb s\u00e3 trz\u00ebm\u00f4j mie, a nie \u0142a\u017c\u00eb p\u00f2 p\u00ebrd\u00ebg\u00f3nach! \u2013 sztrof\u00f2w\u00f4\u0142 g\u00f2 tata.<\/p>\n<p>Jak b\u00eb\u0142o k\u00f4zani\u00e9, a tatk b\u00e9\u0142 zas\u0142\u00ebch\u00f3ny w s\u0142owa ks\u00e3dza, nasz kn\u00e9rps r\u00ebszi\u0142 w l\u00ebdzy. \u0141azy\u0142 tak d\u0142ug\u00f2, ja\u017c m\u00f9 s\u00e3 sprzikrz\u00eb\u0142o, a tej chce jic do tat\u00eb. Szuk\u00f4, szuk\u00f4, a tat\u00eb ni ma. W k\u00f9\u0144cu zacz\u0105\u0142 beczec. Zaj\u00e3l\u00eb s\u00e3 nim l\u00ebdze \u00eb nar\u00f4dzaj\u0105 s\u00e3, co z nim zrobic. W k\u00f9\u0144cu jeden ch\u0142op wz\u0105\u0142 kn\u00e9rpsa za r\u00e3k\u00e3 \u00eb zaprowadzy\u0142 g\u00f2 do b\u00f9czka, prz\u00eb cht\u00ebrnym b\u00eb\u0142a k\u00f4zalnica. Tam p\u00f2g\u00f4d\u00f4\u0142 z ks\u00e3dz\u00e3, a ten wicy nic, le bierz\u00eb kn\u00e9rpsa do k\u00f4zalnic\u00eb, p\u00f2k\u00f4z\u00ebje l\u00ebdz\u00f3m \u00eb g\u00f4d\u00f4:<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2g\u00f2 to je kn\u00f4p? Niech s\u00e3 nen zg\u0142osy tu do k\u00f4zalnic\u00eb.<\/p>\n<p>Jak tatk prz\u00ebszed\u0142 \u00eb zacz\u0105\u0142 kn\u00e9rpsa szkalowac, ks\u0105dz przerw\u00f4\u0142 tatk\u00f2wi:<\/p>\n<p>\u2013 Tu ni ma co dzecka szkalowac, a lepi pilowac.<\/p>\n<p>P\u00f2 tim zdarzenim l\u00ebdze g\u00f4del\u00eb, \u017ce z Kn\u00e9rpsa b\u00e3dze na pewno ks\u0105dz. Na k\u00f4zalnic\u00eb \u00f2n ju b\u00e9\u0142.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"K\u00f2libczi\">K\u00f2libczi<\/a><\/h3>\n<p>Prz\u00f3d\u00eb biwa tak, \u017ce ten n\u00f4g\u0142\u00ebpszi syn \u00f2st\u00f4\u0142 na g\u00f2sp\u00f2darstwie. Tak b\u00eb\u0142o t\u00e9\u017c \u00f9 L\u00e9brant\u00f3w na Trapach. Trzeji be\u0144l\u00f4c\u00eb w\u00ebszukel\u00eb so rob\u00f2t\u00eb w miastach \u00eb w\u00ebszl\u00eb z dom\u00f9. Prz\u00eb starszich \u00f2st\u00f4\u0142 bl\u00f3s Fr\u00ebc. Jem\u00f9 cos fela\u0142o na roz\u00ebmie. Szk\u00f2\u0142\u00eb \u00f2n nie sk\u00f9\u0144czi\u0142, cz\u00ebtac b\u00eblno nie p\u00f2trafi\u0142, rech\u00f2w\u00f4\u0142 s\u0142ab\u00f2, a pami\u00e3c mi\u00f4\u0142 k\u00f9rz\u0105. L\u00ebdze na nieg\u00f2 g\u00f4del\u00eb: L\u00e9brant\u00f3w letczi.<\/p>\n<p>M\u00ebmka \u00eb tatk b\u00ebl\u00eb cor\u00f4z starszi, a jem\u00f9 t\u00e9\u017c latka leca. \u00d2d d\u00f4wna szukel\u00eb Fr\u00ebck\u00f2wi brutk\u00e3, ale ni\u017c\u00f3dn\u00f4 g\u00f2 nie chca miec za ch\u0142opa, ch\u00f2c g\u00f2sp\u00f2darstw\u00f2 nie b\u00eb\u0142o l\u00ebch\u00e9. B\u00f9dinczi b\u00eb\u0142\u00eb ca\u0142\u00e9, zemia dobr\u00f4, ch\u00f2wa dozdrz\u00f3n\u00f4. Tatk b\u00e9\u0142 dobrim g\u00f2sp\u00f2d\u00f4rz\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb s\u00e3 doch m\u00f9szisz, synk\u00f9, \u00f2\u017cenic! \u2013 cz\u00e3sto prz\u00ebp\u00f2mina m\u00f9 m\u00ebmka, b\u00f2 zdrowi\u00e9 ji p\u00f2d\u00f9p\u00f4da.<\/p>\n<p>\u2013 S\u00ebnie, bi\u00f4j na m\u00f9zyk\u00e3 do karczm\u00eb, tam s\u00e3 r\u00ebchli jak\u00f4s sp\u00f3dnica trafi. T\u00eb doch widzysz, \u017ce j\u00f4 ledwie czurpi\u00e3 \u2013 radzy\u0142 tatk.<\/p>\n<p>Syn \u00f9s\u0142\u00ebch\u00f4\u0142 tatka. \u0141ap\u00f4\u0142 n\u00eb dze\u00f9s\u00eb na sali, maglow\u00f4\u0142 je p\u00f2 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 \u00eb cygn\u0105\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Ni m\u00f3m brutczi, ni m\u00f3m bia\u0142czi. Jem na nie za s\u0142abi.<\/p>\n<p>Jak ju mi\u00f4\u0142 szterdzestk\u00e3 na p\u00f9klu, trafi\u0142a m\u00f9 s\u00e3 le\u017cnosc na \u017ce\u0144b\u00e3. St\u00f4r\u00f4 panna \u00f9 Szulc\u00f3w na p\u00f9stkach zacz\u00e3 s\u00e3 robic cor\u00f4z gr\u00ebbsz\u00f4. Ji starszi na gw\u00f4\u0142t szukel\u00eb dl\u00f4 ni ch\u0142opa w ch\u00ebcze. Fr\u00ebck t\u00e9\u017c dali szuk\u00f4\u0142 bia\u0142czi, ale wsz\u00ebscz\u00e9 m\u00f9 s\u00e3 w\u00ebriwa\u0142\u00eb \u00eb z n\u00e9g\u00f2 smia\u0142\u00eb. Naszarp\u00f3ny, \u00f9m\u00e3czony prz\u00ebczurp\u00f4\u0142 p\u00f3zno w noc\u00eb do ch\u00ebczi, rozk\u0142\u00f4d\u00f4\u0142 r\u00e3ce \u00eb s\u00e3 jiscy\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Jak b\u00e3dze dzeck\u00f2, to doch m\u00f9szi b\u00ebc ch\u0142op, ne ni\u00e9?<\/p>\n<p>Ch\u00f9tk\u00f2 naj\u00e3l\u00eb r\u00f4jc\u00e3, \u017ceb\u00eb ji ch\u0142opa naraji\u0142. W\u00ebp\u00ebtiw\u00f4\u0142 s\u00e3 j\u00e3 nen r\u00f4jca:<\/p>\n<p>\u2013 A z czim t\u00eb m\u00f4sz to dzeck\u00f2?<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 wi\u00e9m! \u2013 szt\u00e9c \u00f2dp\u00f2wi\u00f4da Marta.<\/p>\n<p>P\u00f2 familijny n\u00f4radze \u00f9znel\u00eb, \u017ce nie\u017cenia\u0142im ch\u0142op\u00e3 we ws\u00eb je Fr\u00ebck \u00eb do nieg\u00f2 r\u00f4jca s\u00e3 w\u00ebbr\u00f4\u0142. \u00d9 L\u00e9brant\u00f3w ch\u00f9tk\u00f2 zarobi\u0142 sk\u00f2rznie. Na niedzel\u00e3 ustal\u00ebl\u00eb gw\u00ebsnosc\u00eb, na cht\u00ebrn\u00ebch starc\u00eb miel\u00eb ustal\u00ebc datum wiesel\u00e9g\u00f2. \u00d9g\u00f4del\u00eb t\u00e9\u017c, \u017ce brutka dost\u00f3nie zachlastnic\u00e3 \u00eb ca\u0142\u0105 p\u00f2sc\u00e9l, now\u00e9 m\u00e9ble do k\u00f9chnie, ja\u0142owic\u00e3, a na wi\u00e9rzk 300 mark\u00f3w. Fr\u00ebck dost\u00f3nie w sp\u00f2sobie ca\u0142\u00e9 g\u00f2sp\u00f2darstw\u00f2 bez d\u0142\u00ebg\u00f3w. Starszi Fr\u00ebca \u00eb Mart\u00eb zbrz\u0105twil\u00eb, \u017ce wiesel\u00e9 b\u00e3dze w karczmie, \u017ceb\u00eb ca\u0142o wies m\u00f2g\u0142a tu\u0144cowac. M\u0142odi b\u00e3d\u0105 zd\u00f4w\u00f3ni przez dw\u00f9ch ks\u00e3\u017cy, a grac b\u00e3d\u0105 Milewczic\u00eb z p\u00ebrd\u00ebg\u00f3n\u00f3w.<\/p>\n<p>L\u00ebdze! Co to b\u00eb\u0142o za wiesel\u00e9. S\u00e9dm\u00eb kar\u00e9t\u00f3w jacha do k\u00f2sco\u0142a, b\u00eb\u0142o tu\u0144cow\u00f3n\u00e9 przez ca\u0142\u0105 noc, a przez dwa ca\u0142\u00e9 dni fejrow\u00f3n\u00e9 p\u00f2prawin\u00eb. A dar\u00ebnk\u00f3w wieselnic\u00eb prz\u00ebniosl\u00eb t\u00ebli, \u017ce k\u00f2m\u00f2ra \u00eb g\u00f3ra b\u00eb\u0142\u00eb zaj\u00e3t\u00e9.<\/p>\n<p>Za mies\u0105c b\u00f2c\u00f3n prz\u00ebni\u00f3s\u0142 f\u00f2rsz kn\u00f4pa. To b\u00e9\u0142 zdrowi lorbas, b\u00f2 ch\u00ebcz\u00eb \u00f2d teg\u00f2 czasu rozl\u00e9ga s\u00e3 wi\u00f4ld\u017cim trz\u00f4sk\u00e3. Szczesl\u00ebwi b\u00ebl\u00eb starc\u00eb z jedny \u00eb z dr\u00ebd\u017ci stron\u00eb, ale n\u00f4bar\u017ci ceszi\u0142 s\u00e3 Fr\u00ebc. Jak b\u00f2c\u00f3n \u00f2dlec\u00f4\u0142, zaprzig\u0142 k\u00f2nie do dr\u00f4biniast\u00e9g\u00f2 w\u00f2za \u00eb w\u00ebjach\u00f4\u0142 do miasta. Szczesl\u00ebwie za\u0142atwi\u0142 spraw\u00f9nczi \u00eb nad wiecz\u00f3rk\u00e3 jedze dodom. P\u00f2 drodze spi\u00e9w\u00f4 na ca\u0142i g\u0142os, a co szt\u00ebrk trzask\u00f4 sw\u00f2jim nowim batug\u00e3. K\u00f2le jezora sp\u00f2tk\u00f4\u0142 g\u00f2 L\u00ebtwin\u00f3w G\u00f9st. Ten zdrzi d\u0142ud\u017ci czas na zaladow\u00f3ny w\u00f3z, drapie s\u00e3 za \u00f9ch\u00e3 \u00eb pit\u00f4:<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c t\u00eb, Fr\u00ebcu, wiezesz? Co t\u00eb m\u00f4sz w bar\u0142og\u00f9?<\/p>\n<p>\u2013 A nie widzysz t\u00eb, k\u00f2 k\u00f2libczi dl\u00f4 m\u00f2jich n\u00f4st\u00e3pc\u00f3w. J\u00f4 jem ter\u00f4 tat\u0105. T\u00eb \u00f2 tim nie wi\u00e9sz?<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2libczi? A wiele t\u00eb jich m\u00f4sz?<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 dwan\u00f4sce.<\/p>\n<p>\u2013 Cz\u00eb t\u00eb \u00f2g\u0142\u00ebpi\u00f4\u0142. Na co c\u00eb ja\u017c t\u00ebli k\u00f2libk\u00f3w?<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 nie \u00f2g\u0142\u00ebpi\u00f4\u0142! \u2013 \u00f2drzek\u0142 \u00f9ra\u017cony Fr\u00ebc. \u2013 Co t\u00eb m\u00ebslisz, j\u00f4 jem zaradny ch\u0142op. B\u0105d\u00e3 j\u00f4 co mies\u0105c g\u00f2ni\u0142 k\u00f2niszcza do miasta p\u00f2 jedn\u00e3 k\u00f2libk\u00e3? Ter\u00f4 m\u00f3m sp\u00f2k\u00f3j na ca\u0142i b\u00f2\u017ci rok.<\/p>\n<p>\u2013 A, \u00f9 c\u00eb to je jinaczi, ni\u00e9 co rok, a co mies\u0105c prorok.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 jo, pierszi b\u00e9\u0142 za mies\u0105c p\u00f2 sl\u00ebbie. Tej le jedz z pan\u00e3 B\u00f2g\u00e3 \u00eb d\u00f4j mie p\u00f2k\u00f9.<\/p>\n<p>Fr\u00ebc p\u00e3kn\u0105\u0142 nowim batug\u00e3 \u00eb karsz jach\u00f4\u0142 do sw\u00f2jich ch\u00ebczi, a p\u00f2d nos\u00e3 co szt\u00ebrk mamrot\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f3m k\u00f2libczi, m\u00f3m na ca\u0142i rok.<\/p>\n<p>A co b\u00eb\u0142o doma, nie p\u00f2wi\u00e9m, b\u00f2 wsz\u00ebsc\u00eb m\u00f2g\u0105 s\u00e3 dom\u00ebslec. <\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"K\u00f3zczi\">K\u00f3zczi<\/a><\/h3>\n<p>K\u00f2z\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb \u00f9 gb\u00f9r\u00f3w zwierz\u00e3tama wzgardzonyma. To b\u00eb b\u00e9\u0142 wi\u00f4ld\u017ci wstid dl\u00f4 zacn\u00e9g\u00f2 gb\u00f9ra trz\u00ebmac to stw\u00f2rzeni\u00e9 w chl\u00e9wie. K\u00f3zczi, te mi\u0142\u00e9 zwierz\u0105tka, trzimel\u00eb bl\u00f3s bi\u00e9d\u00f4c\u00eb, cht\u00ebrn\u00ebch nie b\u00eb\u0142o stac na krow\u00e3. K\u00f2za na\u017car\u0142a s\u00e3 wsz\u00e3dze: na pa\u017c\u00ebc\u00eb, na miedz\u00eb, w b\u00eblejaczim rowie, a ml\u00e9czk\u00f2 w ch\u00ebczach b\u00eb\u0142o. Nawetk\u00e3 szk\u00f3lny w K\u00f2leczk\u00f2wie trzim\u00f4\u0142 tak\u0105 bestr\u0105 k\u00f3zk\u00e3. Ter\u00f4 p\u00f2 w\u00f2jnie k\u00f2z\u00e9 ml\u00e9czk\u00f2 achtn\u00e3l\u00eb nawetk\u00e3 mieszczusz\u00eb, b\u00f2 \u00f2no dl\u00f4 m\u00f4\u0142\u00ebch dzecy \u00f2k\u00f4za s\u00e3 zdrowsz\u00e9 \u00f2d krowi\u00e9g\u00f2. <\/p>\n<p>\u2013 To doch szk\u00f3ln\u00e9m\u00f9 nie w\u00ebp\u00f4d\u00f4 trz\u00ebmac to stw\u00f2rzeni\u00e9 bi\u00e9dn\u00ebch \u2013 cz\u00e3sto \u00f2dzyw\u00f4\u0142 s\u00e3 do szk\u00f3ln\u00e9g\u00f2 gb\u00f9r Figl\u00f3na.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f3n, zacny rolnik\u00f9, pewno nie wi\u00e9sz, \u017ce k\u00f2z\u00e9 ml\u00e9cz\u00f4 je zdrowsz\u00e9 \u00f2d krowi\u00e9g\u00f2 \u00eb je baro dobr\u00e9 dl\u00f4 dzecy \u2013 klarow\u00f4\u0142 gb\u00f9rowi szk\u00f3lny.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f3\u017ce \u00eb je, ale k\u00f2za n\u00f4le\u017ci do t\u00ebch bi\u00e9dn\u00ebch, to je jich zwierz\u00e3 \u2013 \u00f2bstoji\u0142 na sw\u00f2jim nen zacny gb\u00f9r.<\/p>\n<p>\u2013 A szk\u00f3lny nie n\u00f4le\u017ci do bi\u00e9dot\u00eb? Jeg\u00f2 z\u00f4r\u00f3bk nie n\u00f4le\u017ci do w\u00ebsoczich \u2013 \u00f2dc\u0105\u0142 s\u00e3 nen p\u00f3n szk\u00f3lny.<\/p>\n<p>Na p\u00f2cz\u0105tk\u00f9 lat trz\u00ebdzest\u00ebch Franc z Pasturnie dost\u00f4\u0142 rob\u00f2t\u00e3 w p\u00f2rce w Gdini \u00eb k\u00f9pi\u0142 so za zarobion\u00e9 d\u00ebtczi piersz\u00e9 k\u00f2\u0142o we ws\u00eb. Nen m\u0105drala gb\u00f9r Figl\u00f3na smi\u00f4\u0142 s\u00e3 z nieg\u00f2 \u00eb m\u00f9 prz\u00ebgadiw\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, Franck\u00f9, w\u00ebzdrzisz na ti sw\u00f2ji k\u00f2zy jak m\u00f4\u0142pa na szlipst\u00e9nie.<\/p>\n<p>\u2013 Niech jem m\u00f4\u0142p\u0105, ale ta k\u00f2za w wiertel g\u00f2dz\u00ebnie dowieze mie na ban\u00e3, a piechti j\u00f4 b\u00eb czurp\u00f4\u0142 bezma\u0142a g\u00f2dz\u00ebn\u00e3 \u2013 broni\u0142 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 k\u00f2\u0142a Franc.<\/p>\n<p>W karczmie \u00f9 T\u00f3nka b\u00eb\u0142a m\u00f9zyka. Zeszl\u00eb s\u00e3 gb\u00f9rz\u00eb ze sw\u00f2jima bia\u0142kama \u00eb zasedl\u00eb prz\u00eb sto\u0142ach w t\u00ebcznik\u00f9. Starsz\u00e9 dze\u00f9s\u00eb \u00f2bsad\u0142\u00eb \u0142aw\u00eb p\u00f2d scanama w wi\u00f4ld\u017ci sali, a be\u0144l\u00f4c\u00eb, taczi p\u00f2 w\u00f2jsk\u00f9, \u00f9st\u0105pil\u00eb prz\u00eb t\u00f3mbach\u00f9 \u00eb w\u00ebszcz\u00e9rzel\u00eb s\u00e3 jeden z dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2. Niedozdrzela\u0142\u00e9 dze\u00f9s\u00eb, tacz\u00e9 s\u00f3demczi do \u00f2semn\u00f4stczi, zaz\u00e9ra\u0142\u00eb niszrich przez \u00f2kno do karczm\u00eb \u00eb wz\u00e9ra, co s\u00e3 tam b\u00ebn\u00eb dzeje. Tej w\u00ebszed\u0142 na pr\u00f3g Pl\u00ebcht\u00f3w \u201eTorba\u201d \u00eb rikn\u0105\u0142 na ne m\u0142odsz\u00e9 dz\u00e9wcz\u0105tka:<\/p>\n<p>\u2013 Co wa tu, smark\u00f9le, robita? Ale ch\u00f9tk\u00f2, k\u00f2z\u00eb, do m\u00ebmczi!<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, tim k\u00f3zk\u00f3m zachca s\u00e3 tu\u0144c\u00f3w \u00eb kawaler\u00f3w \u2013 prz\u00ebswi\u00f4dcz\u00f4\u0142 \u201eTorbie\u201d jeg\u00f2 k\u00f3mpel \u201e\u017b\u00f4ga\u201d.<\/p>\n<p>Dzec\u00ebska ze ws\u00eb co szt\u00ebrk nalaz\u0142\u00eb jin\u0105 zabaw\u00e3: to s\u00e3 g\u00f2ni\u0142\u00eb, tu szuka z w\u00ebliczank\u0105, to b\u00f9dowa zast\u00f4wk\u00e3 na str\u00ebdze, to tu\u0144cowa na jigrowim placu prz\u00eb szk\u00f2le. R\u00f4z wdrapa\u0142\u00eb s\u00e3 na remiz\u00e3 stra\u017c\u00eb, jak\u00f4 stoja prz\u00eb stawie. Na pap\u00f2wim dak\u00f9 p\u00f2dsk\u00f4kiwa\u0142\u00eb, tu\u0144cowa\u0142\u00eb, a nawetk\u00e3 s\u00e3 p\u00f2picha\u0142\u00eb. W nym Gr\u00e9tce \u00f2d L\u00ebtwin\u00f3w p\u00f2dwin\u00e3 s\u00e3 noga \u00eb spad\u0142a w zel\u00ebsk\u00f2. \u00d9czid\u0142a so nog\u00e3 \u00eb zadzar\u0142a na \u00f9dze. K\u00f9rduksaj\u0105c\u00eb dowlok\u0142a s\u00e3 dodom \u00f2p\u0142ak\u00f3n\u00f4 bar\u017ci ze strach\u00f9 ni\u017cl\u00eb z b\u00f3lu.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c t\u00eb zn\u00f4w nawarz\u00eb\u0142a? \u2013 spita s\u00e3 m\u00ebmka.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 j\u00f4 so \u00f2czid\u0142a nog\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Jak to s\u00e3 sta\u0142o?<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4, z\u0142ot\u00f4 m\u00ebmk\u00f2, tu\u0144cowa na remizy stra\u017c\u00eb, a tej spad\u0142a jem w d\u00f3\u0142 w p\u00f2krz\u00ebw\u00eb \u00eb so \u00f2czid\u0142a nog\u00e3 \u2013 w\u00ebjasnia c\u00f3rka.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, tak to biw\u00f4 z psotnyma dzecama. Czejb\u00eb k\u00f3zka nie sk\u00f4ka\u0142a, to b\u00eb n\u00f3\u017cczi nie z\u0142\u00f3ma\u0142a \u2013 \u00f2strz\u00e9ga m\u00ebmka Gr\u00e9tk\u00e3.<\/p>\n<p>A cze to \u00f9cz\u00eb\u0142a m\u0142odsz\u00f4 Julka, wpad\u0142a w k\u00f2zy smi\u00e9ch, za co m\u00ebmka p\u00f2k\u00f4za ji dwi\u00e9rze \u00eb w\u00ebgna b\u00f9ten.<\/p>\n<p>\u2013 Co j\u00f4 z tima k\u00f2zama m\u00f3m za krzi\u017c pa\u0144sczi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Kret\">Kret<\/a><\/h3>\n<p>Kret\u00eb maj\u0105 sw\u00f2je p\u00f2dzemn\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9. Na wi\u00e9rzk prawie nigd\u00eb nie w\u00ebch\u00f4daj\u0105. A jak s\u00e3 jima zdarzi w\u00eblezc sp\u00f2d zemi, s\u0105 cz\u00ebsto p\u00f2b\u0142\u0105dzon\u00e9. Ra\u017ci jich s\u0142u\u0144ce \u00eb l\u00f4taj\u0105 jak z pieprz\u00e3, jakb\u00eb jima chtos sol\u00eb na \u00f2g\u00f3n p\u00f2s\u00ebp\u00f4\u0142. \u00d2ne s\u0105 slep\u00e9, a przez to na zemi bezradn\u00e9. Na gw\u00f4\u0142t pr\u00f3b\u00f9j\u0105 dostac s\u00e3 p\u00f2d zemi\u00e3. Tam w cemnoscach je jich dom\u00f4cy m\u00f4l.<\/p>\n<p>Te dzywn\u00e9 stw\u00f2rzenia nie l\u00ebdaj\u0105 pi\u00f4szcz\u00ebti zemie. N\u00f4lepi jima pas\u00ebje cz\u00f4rn\u00f4, \u0142\u0105k\u00f2w\u00f4 zemia, a jesz lepi ta \u00f2grodow\u00f4. Tam t\u00e9\u017c je n\u00f4wicy kretowin\u00f3w, co je \u00f9trapienim gb\u00f9r\u00f3w \u00eb \u00f2grodnik\u00f3w. Jedn\u00e9g\u00f2 dnia wczas na zymk\u00f9 tatk d\u00f4\u0142 mie t\u00e3 mi\u00e9sz\u0105 sz\u00ebpl\u00e3 \u00eb nak\u00f4z\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j na \u0142\u0105k\u00e3 \u00eb rozdrz\u00ebc\u00eb t\u00eb kretowin\u00eb, b\u00f2 tr\u00f4wa chce do g\u00f3r\u00eb.<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 ju \u00f2dch\u00f4d\u00f4\u0142, tatk cofn\u0105\u0142 mie naz\u00f4d \u00eb s\u00e3 spit\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 m\u00ebszl\u00e3, \u017ce t\u00eb wi\u00e9sz, z jaczi stron\u00eb t\u00eb grz\u00ebpice rozdrz\u00ebcac? <\/p>\n<p>\u2013 Tak, tatk\u00f9, \u00f2d nordowi stron\u00eb. To jima p\u00f2mili sz\u00ebczi \u00eb m\u00f2g\u0105 s\u00e3 w\u00ebniesc z naszi \u0142\u0105czi, jak nie b\u00e3d\u0105 z\u00f4partama.<\/p>\n<p>\u2013 A jakb\u00eb s\u00e3 cebie zdarz\u00eb\u0142o w\u00ebrz\u00ebc\u00ebc kreta raz\u00e3 z zemi\u0105 \u2013 prz\u00ebp\u00f2mn\u0105\u0142 tatk \u2013 to nie wa\u017c\u00eb s\u00e3 g\u00f2 zabic. Zabic\u00e9 kreta prz\u00ebn\u00f4sz\u00f4 nieszczesc\u00e9 w familii \u00eb we ws\u00eb.<\/p>\n<p>Sk\u0105d to krec\u00e9 plemi\u00e3 m\u00f4 t\u00ebli m\u00f2c\u00eb, \u017ce p\u00f2trafi na niewi\u00f4ld\u017ci \u0142\u0105ce w\u00ebc\u00ebsn\u0105c z zemi t\u00ebli grz\u00ebpic\u00f3w? \u2013 ch\u00f2dz\u00eb\u0142o mie p\u00f2 m\u00ebslach. \u2013 A w nym na sz\u00f3pie wierzg\u00f4\u0142 s\u00e3 jeden z nich, cht\u00ebren mi\u00f4\u0142 pecha nalezc s\u00e3 w kretowinie z lad\u00ebnk\u00e3 zemi w mome\u0144ce, jak j\u00f4 p\u00f2dduk\u00f2w\u00f4\u0142 sz\u00f3p\u0105 ten jeg\u00f2 \u00f9r\u00f3bk. J\u00f4 so g\u00f2 dobrze \u00f2bezdrz\u00f4\u0142. Jeg\u00f2 cz\u00f4rn\u00f4 szerszel b\u00eb\u0142a tak g\u0142ad\u00ebchn\u00f4 \u00eb cz\u00ebsto, jakb\u00eb z zemi\u0105 ni mia wcale do czinieni\u00f4. A ten m\u00f4\u0142i nosk p\u00f2trafi tak\u0105 rzm\u00e3 zemie w\u00ebc\u00ebsn\u0105c na wi\u00e9rzk, to ja\u017c s\u00e3 nie chce w g\u0142owie miesc\u00ebc. W nym mome\u0144ce \u00f2n tim nosk\u00e3 rozs\u00ebn\u0105\u0142 m\u00f2je p\u00f4lce \u00eb ju b\u00e9\u0142 na zemi. W \u00f2kam\u00ebrgnienim wswidrow\u00f4\u0142 s\u00e3 w kretowin\u00e3 i ju g\u00f2 nie b\u00eb\u0142o.<\/p>\n<p>To stw\u00f2rzeni\u00e9 m\u00f4, jak k\u00f2\u017cd\u00e9 jin\u00e9, sw\u00f3j roz\u00ebm \u00eb chitrosc. Jak w naszim \u00f2gr\u00f3dk\u00f9 zelenizna w\u00ebs\u00ebpa s\u00e3 na z\u00f4g\u00f3nkach, jedn\u00e9g\u00f2 p\u00f2r\u00e9nk\u00f9 nalaz\u0142\u00eb s\u00e3 w marchwi kretowin\u00eb. Jak j\u00f4 to za\u00f9wa\u017ci\u0142, wz\u00e3 mie z\u0142osc na te cz\u00f4rn\u00e9 przegrzech\u00eb. Lec\u00f4\u0142 j\u00f4 do m\u00ebm\u00eb z t\u0105 niedobr\u0105 nowin\u0105, a m\u00ebmka jakb\u00eb teg\u00f2 nie cz\u00eb\u0142a, da mie z\u0142ot\u00e9g\u00f2 \u00eb rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 Bieg\u00f4j do kr\u00f3m\u00f9 \u00eb k\u00f9pi za teg\u00f2 z\u0142ot\u00e9g\u00f2 sledzy, ale z lok\u00e3. Wez ze sob\u0105 kank\u00e3.<\/p>\n<p>Ne jo, dzys na p\u00f4\u0142nie b\u00e3d\u0105 p\u00f9lczi \u2013 p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142 jem. \u2013 Ale ten \u00f2gr\u00f3dk nie d\u00f4w\u00f4\u0142 mie sp\u00f2k\u00f2ju. Czem\u00f9 m\u00ebmka nie da \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 b\u00f4cz\u00ebnk\u00f9 na m\u00f2j\u00e3 g\u00f4dk\u00e3 \u00f2 krece? To mie m\u00f2cno zastan\u00f4wia \u00eb denerw\u00f2wa.<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 prz\u00ebszed\u0142 ze sledzama do ch\u00ebczi, m\u00ebmka \u00f2dc\u00e3 jima g\u0142ow\u00eb, wrzuc\u00eb\u0142a je do gr\u00f3nka, wla p\u00ebrzn\u00e3 lok\u00f9 \u00eb nak\u00f4za:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j do \u00f2gr\u00f3dka, letk\u00f2 \u00f2dgarni n\u00e3 kretowin\u00e3, a do dzur\u00eb w\u0142o\u017c\u00eb sledzow\u0105 g\u0142ow\u00e3 \u00eb wli p\u00ebrzn\u00e3 lok\u00f9. Prz\u00ebkri dzur\u00e3 zemi\u0105, a reszt\u00e3 rozdrzuc\u00eb na stegnie. Ale nie \u00f9szk\u00f2dz\u00eb prz\u00eb tim marchwi.<\/p>\n<p>A, do teg\u00f2 b\u00eb\u0142\u00eb ji p\u00f2trz\u00e9bn\u00e9 te sledze. Mie t\u00e9\u017c zastan\u00f4wia, \u017ce we wt\u00f3rk maj\u0105 b\u00ebc p\u00f9lczi. A jednak przez t\u00e3 krec\u0105 rob\u00f2t\u00e3 b\u00e3d\u0105. J\u00f4 b\u00e9\u0142 niszrich, co ten kret zrobi: cz\u00eb \u00f2n s\u00e3 w\u00ebniese, cz\u00eb t\u00e9\u017c dali b\u00e3dze psocy\u0142?<\/p>\n<p>Dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia piersz\u00e9 kroczi j\u00f4 sczerow\u00f4\u0142 do \u00f2gr\u00f3dka. Z\u00f4g\u00f3nczi b\u00eb\u0142\u00eb cz\u00ebst\u00e9, le bl\u00f3s w n\u00f3rce na pa\u017c\u00ebc\u00eb b\u00eb\u0142a niewi\u00f4lg\u00f4 kretowina. W ten m\u00f4l j\u00f4 wc\u00ebsn\u0105\u0142 \u00f2statny \u0142eb sledza \u00eb na tim s\u00e3 sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142o. Wicy \u00f2n s\u00e3 w \u00f2gr\u00f3dk\u00f9 nie p\u00f2jawi\u0142. M\u00f4 m\u00ebma sp\u00f2s\u00f3b na \u00f2grodow\u00ebch szk\u00f3dnik\u00f3w! A \u017ceb\u00eb tak na \u0142\u0105k\u00e3 to sledzow\u00e9 l\u00e9karstw\u00f2 wprowadz\u00ebc?<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142o ju p\u00f2 \u017cniwach. M\u00ebma prz\u00ebsz\u0142a \u00f2d dojeni\u00f4 kr\u00f3w baro zmartwion\u00f4. Prz\u00eb friszt\u00ebk\u00f9 w\u00ebp\u00f4da ji wsz\u00ebtk\u00f2 z r\u00e3k\u00f3w. Cz\u00e3sto wzdicha:<\/p>\n<p>\u2013 A Jez\u00eb jo, Matk\u00f2 N\u00f4swi\u00e3tsz\u00f4!<\/p>\n<p>\u2013 Co c\u00eb je, Melanio? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Chtos \u00f2d nas \u00f9mrze \u2013 rzek\u0142a ze sm\u00f9tk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 A sk\u0105d m\u00ebma wi\u00e9?<\/p>\n<p>\u2013 Kret m\u00f4 w\u00ebtoczon\u00e9 przed prog\u00e3.<\/p>\n<p>Dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia prz\u00ebjacha cotka ze Sm\u00f2l\u00f4ka pros\u00ebc wsz\u00ebtczich na p\u00f2grz\u00e9b dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 starka. \u00d2n \u00f9mar\u0142 wczora w noc\u00eb. Prz\u00ebp\u00f4dk? Jak wa m\u00ebslita? Cz\u00eb t\u00e9\u017c&#8230;?&#8230; B\u00f2 j\u00f4 nie wi\u00e9m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Krzi\u017c\">Krzi\u017c<\/a><\/h3>\n<p>Na Kasz\u00ebbach krzi\u017ce m\u00eb sp\u00f2tik\u00f3m\u00eb wsz\u00e3dze. S\u0105 \u00f2ne w ch\u00ebczach, w szk\u00f2\u0142ach, prz\u00eb drogach, na kapl\u00ebcach, a \u017ce s\u0105 w k\u00f2sco\u0142ach, to doch je n\u00f4bar\u017ci normaln\u00f4 sprawa.<\/p>\n<p>W naszich ch\u00ebczach b\u00eb\u0142o p\u00f4r\u00e3 krzi\u017c\u00f3w: jeden b\u00e9\u0142 p\u00f2wieszony nad dwi\u00e9rzama, dr\u00ebd\u017ci wikszi wis\u00f4\u0142 na scanie midz\u00eb dw\u00f9ma \u00f2brazama, trzecy b\u00e9\u0142 na \u00f2br\u00f4zk\u00f9. W pa\u0144sczim d\u00f3mie nad dwi\u00e9rzama do wi\u00f4ld\u017ci jizb\u00eb t\u00e9\u017c wis\u00f4\u0142 malinczi krzi\u017c\u00ebk, a p\u00f2d nim na dwi\u00e9rzowi ramie b\u00eb\u0142\u00eb l\u00ebtr\u00eb KMB napis\u00f3n\u00e9 swi\u00e3con\u0105 kr\u00e9d\u0105, piersz\u00e9 l\u00ebtr\u00eb mion\u00f3w Trzech Kr\u00f3l\u00f3w: Kacper, Melchior \u00eb Baltazar. W pa\u0144sczi jizbie na scanie b\u00e9\u0142 zawieszony taczi krzi\u017c w\u00ebrobiony w drzewie z p\u00ebsznyma kwi\u00f4tkama, a \u017cel\u00f4zny stoj\u00f4\u0142 na k\u00f2m\u00f3dze we westrz\u00f3dk\u00f9 dw\u00f9ch swi\u00e9c\u00f3w w l\u00ebcht\u00f4rzach. Nen krzi\u017c b\u00e9\u0142 w\u00ebst\u00f4wi\u00f3ny raz\u00e3 ze swi\u00e9cama na stole, jak b\u00eb\u0142a k\u00f2l\u00e3da, a t\u00e9\u017c w nen dz\u00e9\u0144, jak \u00f9 nas b\u00e9\u0142 m\u00f3wiony przez r\u00f3\u017c\u00e3 bia\u0142k\u00f3w r\u00f3\u017ce\u0144c. A jak \u00f9mar\u0142 nasz m\u0142odszi \u00f2de mie brat R\u00f3bert, to nen krzi\u017c m\u00ebma p\u00f2stawi\u0142a na stoliczk\u00f9 za zark\u00e3 prz\u00eb jeg\u00f2 g\u0142\u00f3wce, raz\u00e3 ze swi\u00e9cama \u00eb m\u00f4\u0142im \u00f2br\u00f4zk\u00e3 z jeg\u00f2 prz\u00ebj\u00e3c\u00f4.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb dzec\u00eb r\u00f4z zab\u00f4wiel\u00eb s\u00e3 w w\u00ebliczank\u00e3, to nasza Liska zacz\u00e3 w\u00ebliczac wsz\u00ebscz\u00e9 krzi\u017ce, jacz\u00e9 b\u00eb\u0142\u00eb \u00f9 nas doma. W\u00eblicz\u00eb\u0142a p\u00f2 r\u00e9dze t\u00eb, \u00f2 jaczich b\u00eb\u0142a ju m\u00f2wa, ale jak s\u00e3 \u00f2k\u00f4za\u0142o, to nie b\u00eb\u0142\u00eb wcale wsz\u00ebtcz\u00e9. G\u00f9stk s\u00e3 dom\u00ebsli\u0142, \u017ce m\u00ebma trzim\u00f4 w szafie krzi\u017c zrobiony z drzewa z malinczim Pan\u00e3 Jez\u00ebsk\u00e3, cht\u00ebren R\u00f3bert dost\u00f4\u0142 do r\u0105czczi, jak \u00f2n ju k\u00f2n\u00f4\u0142, b\u00f2 gromic\u00eb \u00f2n nie b\u00e9\u0142 w szt\u00e3dze \u00f9trz\u00ebmac.<\/p>\n<p>\u2013 Wa zabocz\u00eb\u0142a \u00f2 krzi\u017c\u00ebkach, jacz\u00e9 s\u0105 prz\u00eb r\u00f3\u017ce\u0144cach \u2013 dom\u00ebsl\u00eb\u0142a s\u00e3 Trudka.<\/p>\n<p>\u2013 A teg\u00f2 krzi\u017ca z w\u00f2jn\u00eb, co wisy na scanie p\u00f2d tatk\u00f2w\u0105 \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rsk\u0105 fotografi\u0105, wa t\u00e9\u017c nie licza \u2013 p\u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 L\u00e9sz.<\/p>\n<p>\u2013 Ale to nie je swi\u00e3ti krzi\u017c! \u2013 nie chc\u00f4\u0142 s\u00e3 z tim zg\u00f2dz\u00ebc Franck.<\/p>\n<p>\u2013 Ale krzi\u017c to wiedno je, ne ni\u00e9? \u2013 \u00f2bstoj\u00f4\u0142 na sw\u00f2jim L\u00e9sz.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f9\u0144c wadzeni\u00f4! \u2013 rzek\u0142a m\u00ebma. \u2013 Wsz\u00ebsc\u00eb jid\u0105 p\u00f2d krzi\u017c k\u00f2le staw\u00f9 na r\u00f3\u017ce\u0144c, b\u00f2 dzys zacz\u00e3 s\u00e3 majew\u00e9.<\/p>\n<p>P\u00f2witrze tata wpak\u00f2w\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e3 dzecarni\u00e3 do kar\u00e9t\u00eb \u00eb r\u00ebkn\u0105\u0142 z nima do k\u00f2sco\u0142a. P\u00f2 drodze min\u00e3l\u00eb sm\u00e3t\u00f4rz, na cht\u00ebrnym b\u00eb\u0142o b\u00f2kadno krzi\u017c\u00f3w. Tata \u00f2biec\u00f4\u0142 dzec\u00f3m, \u017ce p\u00f2 n\u00f4b\u00f2\u017ce\u0144stwie wsz\u00ebsc\u00eb p\u00f9d\u0105 na gr\u00f3b R\u00f3berta.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00ebta, na wie\u017ci k\u00f2scelny je t\u00e9\u017c m\u00f4\u0142i krzi\u017c\u00ebk! \u2013 d\u00f4\u0142 b\u00f4czeni\u00e9 m\u00f4\u0142i Franck.<\/p>\n<p>\u2013 To wcale nie je taczi m\u00f4\u0142i krzi\u017c\u00ebk, ch\u00f2c tu z do\u0142u w\u00ebdaje s\u00e3 taczi malinczi \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 tata. \u2013 Ta w\u00eb\u017cawa robi sw\u00f2je.<\/p>\n<p>B\u00ebn\u00eb w k\u00f2scele b\u00eb\u0142o t\u00e9\u017c wiele krzi\u017c\u00f3w. N\u00f4wikszi wis\u00f4\u0142 nad tim strz\u00e9dnym w\u00f4\u0142t\u00f4rz\u00e3, a mi\u00e9szi b\u00e9\u0142 na samim w\u00f4\u0142t\u00f4rzu. Na k\u00f2\u017cdi stacji \u00f9 g\u00f3r\u00eb b\u00e9\u0142 mali\u0144czi krzi\u017c\u00ebk, a na samich stacjach b\u00eb\u0142o jich p\u00f4r\u00e3: jak P\u00f3n Jez\u00ebs dwig\u00f4\u0142 krzi\u017c, jak \u00f9p\u00f4d\u0142 p\u00f2d nim, jak b\u00e9\u0142 p\u00f2wi\u00e9szony z \u0142otrama. Na wiele ch\u00f2r\u0105gwiach b\u00eb\u0142\u00eb t\u00e9\u017c malincz\u00e9 krzi\u017ce. Stronow\u00e9 w\u00f4\u0142t\u00f4rze nie b\u00eb\u0142\u00eb t\u00e9\u017c bez krzi\u017ci. Ks\u0105dz prz\u00eb w\u00f4\u0142t\u00f4rzu \u00eb na k\u00f4zalnicy \u017cegn\u00f4\u0142 s\u00e3 wiele razy, a m\u00eb robil\u00eb to sam\u00f2. A jak b\u00eb\u0142a ewangeli\u00f4, wsz\u00ebsc\u00eb wstel\u00eb \u00eb na \u0142\u00ebs\u00ebnie, g\u00e3bie, na piersach robil\u00eb m\u00f4\u0142i krzi\u017c\u00ebk.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142o Swi\u00e3to 3 Maja \u00eb pewno dl\u00f4te b\u00eb\u0142a procesja wk\u00f3\u0142 k\u00f2sco\u0142a. Z prz\u00f3dk\u00f9 k\u00f2scelny ni\u00f3s\u0142 krzi\u017c, a ks\u0105dz mi\u00f4\u0142 na sw\u00f2jim ks\u00e3\u017cim stroju t\u00e9\u017c namalow\u00f3ny pi\u00e3kny krzi\u017c. Za k\u00f2sco\u0142\u00e3 stoj\u00f4\u0142 krzi\u017c misyjny. Nawetk\u00e3 na \u017cel\u00f4zny br\u00f3mie b\u00eb\u0142\u00eb m\u00f4\u0142\u00e9 krzi\u017c\u00ebczi.<\/p>\n<p>P\u00f2 k\u00f2scele m\u00eb zaszl\u00eb na sm\u00e3t\u00f4rz. Tam b\u00e9\u0142 krzi\u017c na krzi\u017cu: drewnian\u00e9, |el\u00f4zn\u00e9 \u00eb kamiann\u00e9, a prawie na k\u00f2\u017cdim p\u00f2mnik\u00f9 b\u00e9\u0142 t\u00e9\u017c namalow\u00f3ny ab\u00f2 w\u00ebd\u0142\u00ebb\u00f3ny w kamieniu krzi\u017c.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb jachel\u00eb dodom, to nama dzec\u00f3m przikrz\u00eb\u0142a s\u00e3 droga. N\u00f4prz\u00f3d m\u00eb s\u00e3 szturel\u00eb, p\u00f2k\u00f4zywel\u00eb so j\u00e3z\u00ebczi, wierc\u00ebl\u00eb s\u00e3 na wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb. Tatk\u00f2wi to nasze zach\u00f2wani\u00e9 s\u00e3 nie widza. N\u00f4prz\u00f3d p\u00f2grozy\u0142 nama p\u00f4lc\u00e3, a w k\u00f9\u0144cu rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f3m j\u00f4 t\u00e9\u017c z wama krzi\u017c pa\u0144sczi. \u017be wa ni m\u00f3\u017ceta \u00f9sedzec c\u00ebch\u00f2 nawetk\u00e3 g\u00f2dz\u00ebn\u00e3.<\/p>\n<p>Na skrzi\u017cowanim drog\u00f3w p\u00e3kn\u0105\u0142 batug\u00e3, k\u00f2nie r\u00ebsz\u00eb\u0142\u00eb w drop \u00eb m\u00eb wnetk\u00e3 b\u00ebl\u00eb doma. M\u00ebma mia ju p\u00f4\u0142nie. Wsz\u00ebsc\u00eb sedl\u00eb do d\u0142ud\u017c\u00e9g\u00f2 sto\u0142u, prze\u017cegnel\u00eb s\u00e3 swi\u00e3tim krzi\u017c\u00e3, a tata z nama zm\u00f3wi\u0142 p\u00f4c\u00f3rk \u00eb wsz\u00ebsc\u00eb zacz\u00e3l\u00eb jesc, b\u00f2 b\u00ebl\u00eb g\u0142odny.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 dwign\u00e3 nen k\u00f2ce\u0142 z b\u00f9lwama, a ter\u00f4 b\u00f2li mie krzi\u017c \u2013 jisca s\u00e3 zmachcon\u00f4 m\u00ebma.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"K\u00f9r\">K\u00f9r<\/a><\/h3>\n<p>M\u00f2ja pami\u00e3c syg\u00f4 s\u00e9dm\u00ebdzes\u0105t lat do t\u00eb\u0142u. Jak jem zacz\u0105\u0142 maszerowac z t\u00f4fl\u0105 \u00eb gr\u00ebfl\u00e3 p\u00f2d paz\u00ebch\u0105 do szk\u00f2\u0142\u00eb, tej m\u00eb miel\u00eb doma tacz\u00e9g\u00f2 \u00f2sobl\u00ebw\u00e9g\u00f2 k\u00f9ra, cht\u00ebren b\u00e9\u0142 baro bestri, \u00f2g\u00f3n nosy\u0142 w\u00ebsok w g\u00f3rze, mi\u00f4\u0142 w\u00ebsztop\u00ebrczon\u0105 sz\u00ebj\u00e3 z taczima czerw\u00f2naw\u00f2strz\u00e9brznyma pi\u00f3rama, z b\u00eblnym czerw\u00f2nym grzebieni\u00e3. Ten k\u00f9r \u00f2 p\u00f2r\u00e9n\u00f4szk w\u00ebk\u00f9kn\u0105\u0142 z k\u00f9rnika, w\u00ebzdrz\u00f4\u0142 na ten b\u00f2\u017ci swiat, k\u00f4rkn\u0105\u0142 p\u00f4r\u00e3 razy, a tej w\u00ebcygn\u0105\u0142 sw\u00f2j\u00e3 d\u0142ug\u0105 sz\u00ebj\u00e3, strz\u00e3sn\u0105\u0142 grzebieni\u00e3, \u00f2temkn\u0105\u0142 szerok sw\u00f3j sznobel \u00eb na ca\u0142i g\u0142os zaspi\u00e9w\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e3 p\u00f2r\u00e9nczn\u0105 piesni\u00e3. Dzar\u0142 s\u00e3, \u017ce ja\u017c w stodole h\u00f2lowa. Tim sw\u00f2jim spi\u00e9w\u00e3 d\u00f4\u0142 wsz\u00ebtczim znac, \u017ce ter\u00f4 \u00f2n tu rz\u0105dzy na p\u00f2dw\u00f2rzim. Z dr\u00f4bczi prz\u00eb k\u00f9rnik\u00f9 zlec\u00f4\u0142 na grep\u00e3 gnoju prz\u00eb szopie, p\u00f4r\u00e3 razy sklaprow\u00f4\u0142 skrzid\u0142ama, p\u00f4r\u00e3 razy smi\u00e9szno p\u00f2dsk\u00f2czi\u0142 \u00eb zacz\u0105\u0142 w\u00f2\u0142ac z k\u00f9rnika do se n\u00e3 sw\u00f2j\u00e3 famili\u00e3. A jak j\u00f4 w\u00ebszed\u0142 na pr\u00f3g z faf\u00f2lc\u00e3 chleba w r\u00e3ce, b\u00f2 jem nie zd\u0105\u017ci\u0142 zjesc friszt\u00ebk\u00f9 w ch\u00ebczach, nen k\u00f9r zacz\u0105\u0142 p\u00f2 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 s\u00e3 jarch\u00f2l\u00ebc \u00eb dzywno cziwac g\u0142ow\u0105, a j\u00f4 wiedz\u00f4\u0142, \u017ce \u00f2n mie \u00f2strz\u00e9g\u00f4, \u017ceb\u00ebm w szk\u00f2le nie broji\u0142, szk\u00f3ln\u00e9g\u00f2 s\u0142\u00ebch\u00f4\u0142, a t\u00e9\u017c b\u00eblno na m\u00f2ji t\u00f4fli pis\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>P\u00f2 drodze b\u00e9\u0142 jesz jeden k\u00f9r, ale taczi z blaszi na \u00f2gniowi stra\u017ci, w cht\u00ebrny b\u00eb\u0142a stra\u017cack\u00f4 sykawka. Ten k\u00f9r nie spi\u00e9w\u00f4\u0142, le skrz\u00ebpi\u0142, jak g\u00f2 wiater \u00f2br\u00f4c\u00f4\u0142. Skrz\u00ebpi\u0142 tak, \u017ce ja\u017c z\u00e3b\u00eb w g\u00e3bie s\u00e3 r\u00ebsza. \u00d2n wsk\u00f4zyw\u00f4\u0142 naszim dr\u00ebch\u00f3m ze stra\u017c\u00eb, sk\u0105dka wieje wiater. Mi\u00f4\u0142 \u00f2n t\u00e9\u017c wi\u00f4ld\u017ci grzebi\u00e9\u0144, cht\u00ebren \u00f2d czasu do czasu dr\u00ebch\u00f2wie p\u00f2malowel\u00eb na czerw\u00f2no. To tak lepi w\u00ebzdrza\u0142o, a l\u00ebdze g\u00f4del\u00eb<\/p>\n<p>\u2013 Nen k\u00f9r na stra\u017ci s\u00e3 m\u00f2cno \u017c\u00f4li.<\/p>\n<p>J\u00f4 p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144 nie wi\u00e9m, czem\u00f9 dr\u00ebch\u00f2wie ze stra\u017ce zwel\u00eb \u00f2d\u017cin k\u00f9r\u00e3?<\/p>\n<p>\u2013 Nen przekl\u00e3ti k\u00f9r sp\u00f4li\u0142 Miotk\u00f2w\u00e3 stodo\u0142\u00e3, a szop\u00e3 \u00eb ch\u00ebcz m\u00eb \u00f9retel\u00eb \u2013 p\u00f2wi\u00f4del\u00eb p\u00f2 nym wi\u00f4ld\u017cim grzm\u00f2ce.<\/p>\n<p>A jini p\u00f2wi\u00f4del\u00eb tak:<\/p>\n<p>\u2013 Ten czerw\u00f2ny k\u00f9r s\u00e3 tak rozjuszi\u0142 na Gromiczn\u0105, \u017ce p\u00f2 dw\u00f9ch g\u00f2sp\u00f2darstwach \u00f2sta le gr\u00ebpa p\u00f2pio\u0142u.<\/p>\n<p>W szk\u00f2le b\u00e9\u0142 taczi rowarsczi dze\u00f9s. B\u00eb\u0142a to P\u00f2tr\u00ebk\u00f9sowa M\u00f3na. Ten klat\u00f4k nie d\u00f4\u0142 nik\u00f2m\u00f9 p\u00f2k\u00f9, we wsz\u00ebtczich zaczina, a nad m\u0142odszima s\u00e3 pastwi\u0142a. M\u00eb j\u00e3 nazwel\u00eb k\u00f9rz\u00e9lc\u00e3 ab\u00f2 k\u00f9rk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Enele, ten k\u00f9rz\u00e9lc ju p\u00f2dsk\u00f4kiw\u00f4, \u00f2na ju barchnieje \u2013 g\u00f4d\u00f4\u0142 jeden kn\u00f4p do dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2.<\/p>\n<p>A taczich k\u00f9rk\u00f3w cz\u00eb k\u00f9rz\u00e9lc\u00f3w we ws\u00eb b\u00eb\u0142o wi\u00e3cy \u00eb to midz\u00eb dze\u00f9sama, be\u0144lama, ch\u0142opama, a n\u00f4wicy midz\u00eb plotkarsczima babama. We ws\u00eb b\u00e9\u0142 jesz jeden m\u00f4\u0142i k\u00f9rk, ale prawie wsz\u00ebsc\u00eb zwel\u00eb g\u00f2 K\u00f9rk K\u00f9rd\u00ebpel. To, \u017ce b\u00e9\u0142 malinczi, zd\u00f4rz\u00f4 s\u00e3 \u00f9 wiele l\u00ebdzy, ale ten T\u00f3nk b\u00e9\u0142 baro \u00f9parti, a p\u00f2dskakiwac to \u00f2n p\u00f2trafi\u0142 jak pr\u00f4wdz\u00ebwi k\u00f9rk. \u00d2n chc\u00f4\u0142 wiedno \u00f2bstojec na sw\u00f2jim, cz\u00eb mi\u00f4\u0142 pr\u00f4wd\u00e3, cz\u00eb ji ni mi\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>Za m\u00f2jich kn\u00f4piczich lat dze\u00f9s\u00eb nos\u00eb\u0142\u00eb na g\u0142owach cop\u00eb, a kn\u00f4pi grz\u00ebw\u00eb. P\u00f3zni to s\u00e3 zmieni\u0142o. Tacz\u00e9 p\u00f2dros\u0142\u00e9 dz\u00e9wcz\u00e3ta zacz\u00e3 so kr\u00e3c\u00ebc sw\u00f2je w\u0142os\u00eb w tacz\u00e9 jakb\u00eb spr\u00e3\u017c\u00ebn\u00eb ab\u00f2 rolczi. N\u00f4wicy taczich kr\u00e3c\u00ebszk\u00f3w na sw\u00f2ji g\u0142owie mia na b\u00f9szn\u00f4 D\u00e9tlaf\u00f2wa Klarka. Be\u0144l\u00f4c\u00eb s\u00e3 z ni smiel\u00eb, p\u00f4lcama p\u00f2k\u00f4zywel\u00eb \u00eb w\u00ebr\u0105piel\u00eb j\u00e3: K\u00f9rk ab\u00f2 t\u00e9\u017c K\u00f9k\u00f9rik\u00f9.<\/p>\n<p>Na \u00f2dp\u00f9sce w miesce ab\u00f2 w Redze kr\u00f3marze w sw\u00f2jich b\u00f9dach sprzed\u00f4wel\u00eb tacz\u00e9 blaszan\u00e9 k\u00f9rczi z blaszan\u0105 r\u00e9rk\u0105 do dm\u00f9chani\u00f4. Jak s\u00e3 w ni\u00e3 dm\u00f9cha\u0142o, tej nen k\u00f9rk spi\u00e9w\u00f4\u0142. Na tacz\u00e9g\u00f2 k\u00f9rka kn\u00f4pi szp\u00f3rowel\u00eb ca\u0142i rok d\u00ebtczi. Jak szl\u00eb z \u00f2dp\u00f9stu dodom, to b\u00eb\u0142o jedno wi\u00f4ld\u017c\u00e9 k\u00f9rz\u00e9 spi\u00e9wani\u00e9.<\/p>\n<p>Tak wi\u00e9ta wa, to d\u00f4 rozmajit\u00e9 k\u00f9r\u00eb \u00eb k\u00f9rczi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"K\u00f9rczi\">K\u00f9rczi<\/a><\/h3>\n<p>Pl\u00ebcht\u00f3w k\u00f9r ch\u00f2dzy\u0142 karsz p\u00f2 p\u00f2dw\u00f2rzim, w\u00ebst\u00f4wi\u00f4\u0142 sw\u00f2je d\u0142ud\u017c\u00e9 gajd\u00eb z wi\u00f4lg\u0105 p\u00f2w\u00f4g\u0105, szm\u00ebrg\u00f4\u0142 sw\u00f2jim machtnym grzebieni\u00e3 na \u00f2bie stron\u00eb \u00eb spr\u00f4sz\u00f4\u0142 bestr\u00e9 k\u00f2k\u00f2szczi do sebie na \u00f9czt\u00e3, baro cz\u00e3sto \u00f2szuk\u00f3n\u0105. Ni\u00e9 wiedno da\u0142o m\u00f9 s\u00e3 nalezc jacz\u00e9sz k\u00f9rz\u00e9 zj\u00f4dk\u00f9, ale wiedno \u00f9d\u00f4w\u00f4\u0142, \u017ce cos tam m\u00f4. P\u00ebrzn\u00e3 stron\u0105 trzima s\u00e3 od jin\u00ebch k\u00f9r\u00f3w kluka z m\u00e3dl\u00e3 k\u00f9rz\u0105tk\u00f3w, b\u00f2 b\u00eb\u0142a falsz\u00ebw\u00f4 \u00f2 to, \u017ceb\u00eb jacz\u00e9sz k\u00f9rz\u0105tk\u00f2 nie p\u00f2desz\u0142o do c\u00ebzy m\u00ebm\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ta waja kluka m\u00f4 wi\u00e3cy k\u00f9rk\u00f3w ni\u017cl\u00eb k\u00f2k\u00f2szk\u00f3w \u2013 za\u00f9wa\u017c\u00eb\u0142a s\u0105sada Pl\u00ebchtka, cht\u00ebrna prz\u00ebsz\u0142a za ml\u00e9czk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3, Gr\u00e9to, ale k\u00f9rczi s\u00e3 zjedz\u0105, a p\u00f4r\u00e3 s\u00e3 sprzed\u00f4 na r\u00ebnk\u00f9. T\u00eb wi\u00e9sz, d\u00ebtk\u00f3w je wiedno za ma\u0142o.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz, s\u0105sada, to d\u00f4 jin\u0105 p\u00f2g\u00f2d\u00e3, b\u00f2 ten wiater tak szarpie z wsz\u00ebtczich str\u00f3n \u2013 Pl\u00ebchc\u00ebn\u00f4 chca sczerowac g\u00f4dk\u00e3 na jin\u00e9 spraw\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb m\u00f4sz gw\u00ebsno pr\u00f4wd\u00e3. Zdrz\u00eb le na n\u00e3 wie\u017c\u00e3. Ten k\u00f9rk na ni tu\u0144c\u00ebje we wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb \u2013 prz\u00ebtwierdza s\u0105sada.<\/p>\n<p>W nym wleca do ch\u00ebczi w\u00ebrzas\u0142\u00f4 Pl\u00ebchtowa Truda \u00eb z bek\u00e3 skar\u017c\u00eb\u0142a s\u00e3 sw\u00f2ji m\u00ebmie, a prz\u00eb tim \u00f2c\u00e9ra fartuch\u00e3 \u00f2sm\u00f4rk\u00f3ny nos.<\/p>\n<p>\u2013 Ten Szult\u00f3w Ksawer chce nas bic. \u00d2n p\u00f2dsk\u00f4kiw\u00f4 do nas jak rozjuszony k\u00f9rz\u00e9lc.<\/p>\n<p>\u2013 To sedz doma \u00eb nie \u0142az\u00eb p\u00f2 p\u00ebrd\u00ebg\u00f3nach! \u2013 skwitowa m\u00ebma skarg\u00e3 c\u00f3rczi.<\/p>\n<p>Prz\u00ebszed\u0142 tatk z lesnym Gl\u00f3z\u0105 z jacht\u00eb. Prz\u00ebniosl\u00eb \u00f9bit\u00e9g\u00f2 zajca \u00eb dwie k\u00f9ropatczi. Zasedl\u00eb do sto\u0142u \u00eb zacz\u00e3l\u00eb \u00f2p\u00f2wiadac \u00f2 tim, co zasz\u0142o w lese. Pl\u00ebchta p\u00f2deszed\u0142 do k\u00f2m\u00f3d\u00eb, w\u00ebcygn\u0105\u0142 z ni b\u00f9tl\u00e3 k\u00f2rnusu \u00eb tej g\u00f4dka sta\u0142a s\u00e3 g\u0142osni\u00e9sz\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Ten dz\u00ebk m\u00f3g\u0142 b\u00ebc nasz, ale j\u00f4 za p\u00f3zno p\u00f2cygn\u0105\u0142 za k\u00f9rk prz\u00eb flince \u00eb \u00f2n, wejle, zd\u0105\u017ci\u0142 \u00f9mkn\u0105c w sz\u00f3n. Ten k\u00f9rk prz\u00eb m\u00f2ji strzelbie cos klam\u00f9je \u2013 martwi\u0142 s\u00e3 lesny.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 m\u00ebszl\u00e3, \u017ce ten k\u00f9rk je w p\u00f2rz\u0105dk\u00f9. To ten tw\u00f3j p\u00f4lc je za sztiwny \u2013 rzek\u0142 ze smi\u00e9ch\u00e3 Pl\u00ebchta, co s\u00e3 nie widza lesn\u00e9m\u00f9.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, Pl\u00ebchtk\u00f9, wi\u00e9sz wiedno wsz\u00ebtk\u00f2 lepi! \u2013 \u00f2dc\u0105\u0142 s\u00e3 lesny \u00eb zacz\u00e3 s\u00e3 zwada cor\u00f4z bar\u017ci g\u0142osni\u00e9sz\u00f4, jak w b\u00f9tli \u00f9biwa k\u00f2rnusu.<\/p>\n<p>Na ten trz\u00f4sk wesz\u0142a do jizb\u00eb Pl\u00ebchc\u00ebn\u00f4, szt\u00ebrk p\u00f2s\u0142\u00ebcha na t\u00e3 wrzaw\u00e3 \u00eb zesztrof\u00f2wa sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 ch\u0142opa:<\/p>\n<p>\u2013 Co t\u00eb s\u00e3 tak drzesz, jak k\u00f9r na gr\u00ebpie gnoju.<\/p>\n<p>\u2013 To \u00f2n s\u00e3 jad\u0142obi, ni\u00e9 j\u00f4. \u00d2n je czerw\u00f2ny \u00f2d teg\u00f2 je\u017ceni\u00f4 s\u00e3 jak grzebi\u00e9\u0144 st\u00f4r\u00e9g\u00f2 k\u00f9ra \u2013 broni\u0142 s\u00e3 Pl\u00ebchta.<\/p>\n<p>Sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142o s\u00e3 na tim, \u017ce b\u00f9tla \u00f2sta pr\u00f3\u017cn\u00f4, Pl\u00ebchta \u00f9sn\u0105\u0142 prz\u00eb stole na st\u00f3\u0142k\u00f9, a lesny t\u00ebml\u00ebj\u0105c\u00eb s\u00e3 dzerzgn\u0105\u0142 do sw\u00f2jich ch\u00ebczi. Jeg\u00f2 flinta \u00f2sta w n\u00f3rce za szaf\u0105. Za jaczisz czas prz\u00ebleca bia\u0142ka lesn\u00e9g\u00f2 baro rozjuszon\u00f4 \u00eb z d\u00f4leka wrzeszcza:<\/p>\n<p>\u2013 Co wa tu mia za k\u00f9rz\u0105 w\u00f2jn\u00e3? M\u00f3j ch\u0142op szt\u00e9c g\u00f4d\u00f4 \u00f2 jaczichs k\u00f9rkach \u00eb d\u00ebrch szuk\u00f4 sw\u00f2ji flint\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 t\u00e9\u017c nie wi\u00e9m, \u00f2 jacz\u00e9 k\u00f9rczi jima sz\u0142o, ale w\u00f2jn\u00eb tu \u017c\u00f3dny nie b\u00eb\u0142o, a flinta je za szaf\u0105 \u2013 \u00f2drzek\u0142a sp\u00f2k\u00f3jno Pl\u00ebchc\u00ebn\u00f4.<\/p>\n<p>Jak nen m\u00e3del k\u00f9rz\u0105tk\u00f3w p\u00f2dr\u00f3s\u0142, Pl\u00ebchc\u00ebn\u00f4 rzek\u0142a do Trud\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j le na p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9 \u00eb w\u00ebbierz\u00eb na witrz\u00e9sz\u00e9 swi\u00e3to jacz\u00e9g\u00f2s k\u00f9rz\u00e9lca, \u00f9tnij m\u00f9 \u0142eb, sparz\u00eb g\u00f2 w g\u00f2tow\u00f3ny w\u00f2dze \u00eb \u00f2sk\u00f9bi z pi\u00f3r\u00f3w.<\/p>\n<p>Z teg\u00f2 k\u00f9rz\u00e9lca b\u00eb\u0142o p\u00ebszn\u00e9 p\u00f4\u0142nie, a Trudka rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 Dobrze, \u017ce ta kluka mia t\u00ebli k\u00f9rk\u00f3w.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"K\u00f9rzawa\">K\u00f9rzawa<\/a><\/h3>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j le zazdrz\u00eb do k\u00f9chni, co tam s\u00e3 dzeje!? Cz\u00eb czas\u00e3 nie zap\u00f4l\u00eb\u0142a s\u00e3 szadza, co tak k\u00f9rzi z k\u00f2mina \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 tatk do s\u00ebna R\u00f3mana.<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, to m\u00ebma p\u00f4li w sztimrze ne wi\u00f3rczi z k\u00f3r\u0105, a w tim s\u0105 szt\u00ebczczi pap\u00eb z rozwalon\u00e9g\u00f2 sza\u00f9erka \u2013 przek\u00f4z\u00f4\u0142 R\u00f3man, jak prz\u00ebszed\u0142 z ch\u00ebczi.<\/p>\n<p>\u2013 Ale k\u00f9rzawa, \u017ce p\u00f2dw\u00f3rka nie je widzec, a wroniska kracz\u0105, b\u00f2 s\u00e3 ti k\u00f9rzaw\u00eb b\u00f2j\u0105. Mie, tatk\u00f9, ten dim d\u00ebszi, a \u00f2cz\u00eb \u0142zawi\u0105 \u2013 rozg\u00f4d\u00f4\u0142 s\u00e3 R\u00f3man.<\/p>\n<p>Za jacz\u00e9sz trz\u00eb niedzele p\u00f2 M\u00f4rc\u00ebnie sp\u00f4d\u0142 wi\u00f4ld\u017ci sni\u00e9g. W noc\u00eb cos w\u00eb\u0142o za \u00f2knama, a lod\u00eb m\u00f2cno klaprowa\u0142\u00eb. W k\u00f2minie cos gwizda\u0142o, r\u00f4z s\u0142abi, a za szt\u00ebrk m\u00f2cni. Tam b\u00f9ten je pewno wi\u00f4lg\u00f4 k\u00f9rzawa \u2013 p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142 R\u00f3man, przewr\u00f3cy\u0142 s\u00e3 na dr\u00ebg\u0105 stron\u00e3 \u00eb dali sp\u00f4\u0142 jak zabiti.<\/p>\n<p>Reno, jak s\u00e3 zrobi\u0142o widno, R\u00f3man p\u00f2dszed\u0142 do \u00f2kna w\u00ebzdrzec b\u00f9ten, b\u00f2 czu\u0142, jak m\u00ebmka na g\u0142os lame\u0144towa:<\/p>\n<p>\u2013 Swi\u00e3ti pa\u0144sczi, co to tam b\u00f9ten w\u00ebpr\u00f4wi\u00f4. Je strach \u00f2temkn\u0105c dwi\u00e9rze, tam nie je swiata widzec, tak\u00f4 zrobi\u0142a s\u00e3 k\u00f9rzawa.<\/p>\n<p>R\u00f3man przec\u00e9r\u00f4 \u00f2czenk\u00f2 \u00eb widzy bl\u00f3s bi\u00f4\u0142\u0105, sni\u00e9\u017cn\u0105 d\u00f4k\u00e3, a p\u00f2d \u00f9strzech\u00e3 tu\u0144c\u00ebj\u0105 jak \u00f2sz\u00f4la\u0142\u00e9 snieg\u00f3w\u00e9 pi\u00f3ra. Tej p\u00f2dszed\u0142 do b\u00f9tnow\u00ebch dwi\u00e9rzi, nac\u00ebsn\u0105\u0142 m\u00f9c\u00e3 na \u00f9sz\u00eb \u00eb chw\u00ebcy\u0142 za kl\u00ebczk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Nie w\u00ebchad\u00f4j, synk\u00f9, b\u00f9ten! \u2013 rzek\u0142a m\u00ebma \u2013 Tam nie je psa do w\u00ebn\u00ebkani\u00f4, a t\u00eb s\u00e3 tam pch\u00f4sz.<\/p>\n<p>Ale \u00f2n jednak w\u00ebszed\u0142 na pr\u00f3g, w\u00ebzdrz\u00f4\u0142 w p\u00f2la, a tam wiater s\u00ebnie ca\u0142\u00e9 snie\u017cn\u00e9 chm\u00f9r\u00eb, zas\u00ebpiw\u00f4 row\u00eb, drod\u017ci, p\u0142ot\u00eb, piec na \u00f2gr\u00f3dk\u00f9, k\u00f9l\u00e3 z b\u00f9lwama. Szarpie t\u00e9\u017c ga\u0142\u0105ze na drz\u00e9wi\u00e3tach \u00eb s\u0142omian\u00e9 \u00f9strzeszi na stodole. Tu\u0144c\u00ebje jak \u00f2szala\u0142i, w\u00ebpr\u00f4wi\u00f4 kr\u00e3c\u00ebszczi, rzuc\u00f4 na rut\u00eb w \u00f2knach \u00eb na g\u00e3b\u00e3 R\u00f3mana snieg\u00f2w\u00e9 z\u00ebmn\u00e9 lopczi. Wsz\u00e3dze je wiele smiot\u00f3w, \u017ce cz\u00e3\u017ck\u00f2 d\u00f3\u0144c do chl\u00e9wa. Wiejsk\u00f4 droga je ca\u0142\u00f4 zas\u00ebp\u00f3n\u00f4 raz\u00e3 z m\u00f9rama \u00eb p\u0142otama, a b\u00f9d\u00eb psa, jak t\u00e9\u017c st\u00ebdnie wcale nie je widzec. Wiater gwi\u017cd\u017ce, co szt\u00f3t r\u00ebczi, jakb\u00eb g\u00f2 chtos batug\u00e3 p\u00f2g\u00f3ni\u00f4\u0142 ab\u00f2 z\u0142im ps\u00e3 szczw\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 Co za k\u00f9rzawa, strach \u00f2cz\u00eb \u00f2temkn\u0105c! \u2013 przerzek\u0142 do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 \u00f2jca, cht\u00ebren \u00f2drzuc\u00f4\u0142 sni\u00e9g sprzed ch\u00ebczi, ale co g\u00f2 \u00f2drzucy\u0142, za nim zas\u00ebn\u00e3 naz\u00f4d.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb k\u00f9rzaw\u00eb s\u0105 naszim \u00f9trapienim, tatk\u00f9 \u2013 dod\u00f4\u0142 bi\u00f4\u0142i jak snie\u017c\u00e9lc.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3, s\u00ebnie. Nama bi\u00e9dnym wiater wiedno w \u00f2cz\u00eb wieje \u00eb k\u00f9rzi r\u00f4z snieg\u00e3, r\u00f4z pi\u00f4sk\u00e3, z\u00ebm\u0105 cz\u00eb lat\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Ale \u00f2b lato ni ma snieg\u00f9! \u2013 nadczid\u0142 R\u00f3man, cht\u00ebren nie rozmi\u00f4\u0142 wsz\u00ebtczich s\u0142\u00f3w \u00f2jca.<\/p>\n<p>\u2013 Snieg\u00f9 ni ma, ale p\u00f4r\u00e3 razy do rok\u00f9 w\u00ebst\u0105pi\u0105 tacz\u00e9 wiatr\u00eb, \u017ce k\u00f9rzi pi\u00f4sk\u00e3 jak z\u00ebm\u0105 snieg\u00e3, a ten pi\u00f4sk je g\u00f2rszi \u00f2d snieg\u00f9. Ten l\u00e9ze wsz\u00e3dze, nawetk\u00e3 p\u00f2d k\u00f2sz\u00ebl\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Pami\u00e3t\u00f3m, tatk\u00f9, tak\u0105 pi\u00f4sk\u00f2w\u0105 k\u00f9rzaw\u00e3 sprzed p\u00f4r\u00e3 lat. Z nord\u00eb nadcyg\u00f4\u0142, co s\u00e3 baro rz\u00f4dk\u00f2 zd\u00f4rz\u00f4, wi\u00f4ld\u017ci grzm\u00f2t. Cz\u00f4rn\u00e9 chm\u00f9rz\u00ebska jakb\u00eb w\u00ebl\u00f4\u017ca z m\u00f2rza, p\u00f2dcyga cor\u00f4z w\u00eb\u017ci, ju zaj\u00e3 p\u00f3\u0142 nieba \u00eb tej zerw\u00f4\u0142 s\u00e3 ten sz\u00f4lony wiater. Szed\u0142 jeden kr\u00e3c\u00ebszk za dr\u00ebd\u017cim, szarp\u00f4\u0142 \u00eb w\u00ebriw\u00f4\u0142 drz\u00e9wi\u00e3ta z k\u00f2rzeniama, na pi\u00f4szcz\u00ebstich p\u00f2lach zrobi\u0142 tak\u0105 k\u00f9rzaw\u00e3, \u017ce swiata nie b\u00eb\u0142o widzec.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb dobrze, synk\u00f9, pami\u00e3t\u00f4sz ten straszny grz\u00ebm\u00f2t.<\/p>\n<p>\u2013 Jo. A jak cz\u00f4rn\u00e9 chm\u00f9r\u00eb zaj\u00e3\u0142\u00eb ca\u0142\u00e9 nieb\u00f2, s\u00ebpn\u0105\u0142 z nich gr\u00f4d wi\u00f4ld\u017ci jak g\u00f2\u0142\u00e3bi\u00e9 jaja. Sk\u00f4k\u00f4\u0142 \u00f2n, ten gr\u00f4d, p\u00f2 zemi, b\u00e3blow\u00f4\u0142 p\u00f2 pap\u00f2w\u00ebch dakach, zw\u00f2ni\u0142 p\u00f2 rutach. Wsz\u00ebsc\u00eb \u00f9c\u00e9kel\u00eb p\u00f2d daczi, b\u00f2 nie b\u00eb\u0142o prz\u00ebjemno dostac nim p\u00f2 g\u0142owie.<\/p>\n<p>\u2013 Ale zanim sp\u00f4d\u0142 gr\u00f4d, ten dz\u00ebczi wiater narobi\u0142 wiele szk\u00f2d\u00eb. K\u00f9rzawa prz\u00ebn\u00f4sza mia\u0142czi pi\u00f4sk z grz\u00ebp\u00f3w na s\u00e9w\u00eb w do\u0142ach \u00eb zas\u00ebpa je na amen \u2013 prz\u00ebp\u00f2mn\u0105\u0142 so tatk.<\/p>\n<p>\u2013 A pami\u00e3toce w\u00eb, tatk\u00f9, jak piorun r\u0105bn\u0105\u0142 w gr\u00ebb\u00e9g\u00f2 d\u00e3ba na gre\u0144c\u00eb, to wior\u00eb rozdrzuc\u00eb\u0142o baro dalek, nawetk\u00e3 do nasz\u00e9g\u00f2 \u00f2groda. A jak ta \u00f9lewa zaszlam\u00f2wa nama m\u00f4\u0142\u0105 \u0142\u0105k\u00e3 w dole, a jacz\u00e9 row\u00eb w\u00ebrwa\u0142a na drogach, a jak p\u00f2\u0142\u00f3ma steb\u0142a, a m\u00f4lama \u017c\u00ebtk\u00f2 \u00f9leg\u0142o tak, \u017ce s\u00e3 ju nie p\u00f2dnios\u0142o, a przeros\u0142a je tr\u00f4wa.<\/p>\n<p>\u2013 Tak, tak, to b\u00eb\u0142a pami\u00e3tn\u00f4 b\u00f9rza. Niech nas B\u00f3g \u00f9chroni \u00f2d k\u00f9rzaw\u00eb, gradu, \u00f9lew\u00eb, wi\u00f4ld\u017cich snieg\u00f3w \u00eb smiot\u00f3w! \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 tatk \u00eb dali \u00f2drzuc\u00f4\u0142 sni\u00e9g.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Larw\u00eb\">Larw\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>K\u00f2\u017cdi m\u00f4 sw\u00f2j\u00e3 larw\u00e3. Tak prz\u00ebn\u00f4mni g\u00f4da m\u00f2ja \u00f3mama. T\u00e9\u017c wiele l\u00ebdzy we ws\u00eb m\u00f4 apartn\u00e9 larw\u00eb. Ale t\u00e3 normaln\u0105 larw\u00e3 trzeba b\u00eb\u0142o nier\u00f4z zmienic, zast\u0105pic jin\u0105. Ju m\u00f4\u0142\u00e9 dzec\u00eb robi\u0142\u00eb w gaz\u00e9c\u00eb ab\u00f2 w jinym papiorze dzur\u00eb na \u00f2cz\u00eb, nak\u0142\u00f4da\u0142\u00eb ten papior na g\u00e3b\u00e3 \u00eb \u00f9d\u00f4wa\u0142\u00eb z t\u0105 larw\u0105 str\u00f4szk\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00ebma, m\u00f9m\u00f4cz jidze \u00eb ce zj\u00e9! \u2013 wrzeszcz\u00f4\u0142 m\u00f4\u0142i J\u00f3zk z dzywaczn\u0105 larw\u0105 na g\u00e3bie \u00eb p\u00f2dsk\u00f4kiw\u00f4\u0142 jak zgrz\u00e9bc.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 c\u00eb zar\u00f4 d\u00f3m m\u00f9macza, t\u00eb niszczotny kn\u00f4pie! \u2013 zesztrof\u00f4wa g\u00f2 m\u00ebma \u00eb p\u00f2groz\u00eb\u0142a m\u00f9 nib\u00eb w z\u0142osc\u00eb p\u00f4lc\u00e3: \u2013 Tatk c\u00eb do p\u00f2 d\u00ebpie, jak \u00f9zdrzi zniszczon\u00e9 gaz\u00e9t\u00eb \u2013 doda\u0142a.<\/p>\n<p>Jak J\u00f3zk ju p\u00f2dr\u00f3s\u0142 \u00eb zacz\u0105\u0142 ch\u00f2dz\u00ebc do szk\u00f2\u0142\u00eb, szk\u00f3lny r\u00f4z w rok\u00f9 \u00f9rz\u0105dz\u00f4\u0142 swi\u00e3to przebi\u00e9re\u0144c\u00f3w. Na ten dz\u00e9\u0144 wsz\u00ebsc\u00eb \u00f9czniowie robil\u00eb so w szk\u00f2le larw\u00eb \u00eb t\u00e9\u017c dzywaczn\u00e9 stroje w tajemnic\u00eb przed dom\u00f4cyma. Larw\u00eb \u00f9 jedn\u00ebch b\u00eb\u0142\u00eb dzywaczn\u00e9, b\u00f2 w\u00ebzdrza jak p\u00ebsk czarownic\u00eb ab\u00f2 jak bab\u00eb Jad\u017ci, jin\u00e9 mia\u0142\u00eb rod\u017ci \u00eb czerw\u00f2ny j\u00e3z\u00ebk \u00eb mia\u0142\u00eb przedstawiac p\u00f9rtka, a k\u00f9 reszce t\u00eb cz\u00ebsto cz\u00f4rn\u00e9 z wi\u00f4ld\u017cima czerw\u00f2nyma m\u00f9niama \u2013 M\u00f9rz\u00ebna. B\u00e9\u0142 t\u00e9\u017c str\u00ebch z krz\u00ebw\u0105 g\u00e3b\u0105, d\u017c\u00f4d z s\u00ebw\u0105 brod\u0105, baba w dzywn\u00ebch \u00f2k\u00f9l\u00f4rach \u00eb przer\u00f3\u017cn\u00e9 jin\u00e9 dz\u00ebwactwa. Jak starszi prz\u00ebszl\u00eb na to swi\u00e3to, to do nich n\u00f4le\u017ca rozp\u00f2znani\u00e9 sw\u00f2jich kn\u00e9rps\u00f3w.<\/p>\n<p>A jak prz\u00ebszed\u0142 adwe\u0144t, J\u00f3zk \u00eb jesz dw\u00f9ch kn\u00f4p\u00f3w z s\u0105sedztwa wz\u00e3l\u00eb s\u00e3 do sz\u00ebk\u00f2wani\u00f4 b\u00f2\u017conarodzeniowi szopczi, b\u00f2 \u00f9dbel\u00eb so k\u00f2l\u00e3dowac p\u00f2 ws\u00eb. \u017beb\u00eb nie b\u00ebl\u00eb do rozp\u00f2znani\u00f4 jak\u00f2 k\u00f2l\u00e3dnic\u00eb, zrobil\u00eb so larw\u00eb, ale ni\u00e9 tacz\u00e9 szpatn\u00e9, a normaln\u00e9, jacz\u00e9 prz\u00ebstoj\u0105 dl\u00f4 szopkarz\u00f3w. K\u00f2 niejedne dzec\u00eb jich jednak rozp\u00f2zna\u0142\u00eb, cz\u00eb to p\u00f2 g\u0142osu, p\u00f2 b\u00f3tach ab\u00f2 p\u00f2 k\u00f2rkach, cz\u00eb t\u00e9\u017c p\u00f2 w\u0142osach.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2\u00f2\u00f2, to je Pl\u00ebcht\u00f3w J\u00f3zk! \u00d2n tak skrzeczi, jakb\u00eb mi\u00f4\u0142 zjad\u0142\u00e9 zad\u00ebrdzewia\u0142\u00e9 z\u00f4wias\u00eb \u2013 w\u00f2\u0142a Julka \u00f2d Elwart\u00f3w \u00eb strz\u00e9la na nieg\u00f2 p\u00f4lc\u00e3.<\/p>\n<p>P\u00f2 adwe\u0144ce \u00eb Gwi\u00f4zdce prz\u00ebszed\u0142 Sylwester, a p\u00f2 nim Nowi Rok. Ter\u00f4 k\u00f2l\u00e3dnic\u00eb szl\u00eb p\u00f2 ws\u00eb z brumtop\u00e3, spi\u00e9wel\u00eb \u00f9ceszn\u00e9 pastora\u0142czi \u00eb sk\u0142\u00f4del\u00eb now\u00f2roczn\u00e9 \u017c\u00ebczb\u00eb. Zn\u00f4w kn\u00f4pi robil\u00eb jin\u00e9 larw\u00eb: dwie szpatn\u00e9 z brodama \u00eb w\u0105sama, a trzec\u0105 baro pi\u00e3kn\u0105, m\u0142od\u0105. Jak sz\u0142o z nima dz\u00e9wcz\u0105tk\u00f2, to bez larw\u00eb, ale p\u00f2dmalow\u00f3n\u00e9. Ti str\u00ebsz\u00eb przedst\u00f4wiel\u00eb st\u00f4ri rok \u00eb bi\u00e9d\u00e3, a to m\u0142od\u00e9 dz\u00e9wcz\u00e3 ab\u00f2 kn\u00f4p z pi\u00e3kn\u0105 larw\u0105, ten nowi, b\u00f2d\u00f4j szczesl\u00ebwi rok. Na Trzech Kr\u00f3li \u00eb p\u00f4r\u00e3 dni p\u00f2 nich k\u00f2l\u00e3dnic\u00eb ch\u00f2dz\u00ebl\u00eb z gwi\u00f4zd\u0105. Na t\u00e3 le\u017cnosc kn\u00f4pi robil\u00eb so kr\u00f3lewscz\u00e9 larw\u00eb \u00eb z\u0142ot\u00e9 ab\u00f2 strz\u00e9brzn\u00e9 k\u00f2r\u00f3n\u00eb, b\u00f2 ti k\u00f2l\u00e3dnic\u00eb przedst\u00f4wiel\u00eb trzech kr\u00f3l\u00f3w, jaczi prz\u00ebszl\u00eb do \u017c\u0142\u00f3bka w Betlejem do pana Jez\u00ebska. Jeden ni mi\u00f4\u0142 larw\u00eb, le b\u00e9\u0142 w\u00ebsmarow\u00f3ny na g\u00e3bie szadz\u0105. To b\u00e9\u0142 ten m\u00f9rzi\u0144sczi kr\u00f3l.<\/p>\n<p>P\u00f3zni, przed wi\u00f4ld\u017cim p\u00f2st\u00e3, b\u00eb\u0142\u00eb w karczmach mask\u00f2w\u00e9 bale. Na nie larw\u00eb robil\u00eb starszi, taczi, co m\u00f2gl\u00eb jic na t\u00e3 m\u00f9zyk\u00e3, to je dz\u00e9wcz\u00e3ta \u00f2d \u00f2sm\u00ebn\u00f4sce lat \u00eb be\u0144l\u00f4c\u00eb p\u00f2 w\u00f2jsk\u00f9. T\u00eb larw\u00eb przedst\u00f4wia zwierz\u00e3ta, pt\u00f4szi, cyrk\u00f2w\u00ebch k\u00f2m\u00e9diant\u00f3w \u00eb wiele jin\u00ebch stw\u00f2r\u00f3w.<\/p>\n<p>Na \u00f2dp\u00f9stach \u00eb j\u00f4rmarkach kramarze \u00eb t\u00e9\u017c wrz\u00e9szczowie sprzed\u00f4wel\u00eb larw\u00eb smierc\u00eb, p\u00f9rtk\u00f3w, r\u00f3\u017cn\u00e9 zwierz\u00ebn\u00eb. Te larw\u00eb k\u00f9piel\u00eb przewa\u017cnie ti lorbas\u00eb, co na Sylwestra szl\u00eb z gwi\u017cd\u017cama, b\u00f2 tim tacz\u00e9 larw\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb p\u00f2trz\u00e9bn\u00e9.<\/p>\n<p>Chcem\u00eb s\u00e3 jednak copn\u0105c do t\u00ebch l\u00ebdzczich larw\u00f3w bez larw\u00f3w. Jak \u00f2ne s\u00e3 zmienia\u0142\u00eb ni\u00e9 bl\u00f3s z wiek\u00e3, ale prz\u00eb wszelejaczich le\u017cnotach? R\u00f4z s\u0105 w\u00ebkrziwion\u00e9 w jedn\u0105, to w dr\u00ebg\u0105 stron\u00e3, to w d\u00f3\u0142, to do g\u00f3r\u00eb. Prz\u00eb smi\u00e9ch\u00f9 w\u00ebzdrz\u0105 jinaczi, prz\u00eb p\u0142aczu \u00eb prz\u00eb g\u00f2rzu jesz jinaczi. Jin\u0105 larw\u00e3 m\u00f4 sp\u00f2k\u00f3jny cz\u0142owiek, jin\u0105 roztr\u00e3b\u00f4cz, a jesz jin\u0105 ten, co wiele \u00f2 se m\u00ebsli ab\u00f2 t\u00e9\u017c \u00f9daje m\u00e3drzca. Larw\u00eb s\u00e3 zmieniaj\u0105 \u00eb s\u0105 \u00f2dbicym teg\u00f2, co cz\u0142owiek m\u00ebsli \u00eb co w nim sedzy.<\/p>\n<p>Ter\u00f4 larw\u00eb robi\u0105 wszelejacz\u00e9 rozb\u00f3jnic\u00eb, jak chc\u0105 k\u00f2g\u00f2s zam\u00f2rdowac ab\u00f2 chc\u0105 \u00f2krasc mieszkani\u00e9 b\u00f2gat\u00ebch l\u00ebdzy cz\u00eb kr\u00f3m, ab\u00f2 t\u00e9\u017c napadn\u0105c na bank. Jich larw\u00eb s\u0105 przewa\u017cnie cz\u00f4rn\u00e9, a przez dzur\u00eb zdrz\u0105 z\u0142\u00e9 sl\u00e9pia. T\u00ebch trzeba s\u00e3 m\u00f2cno w\u00ebstrzegac.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"L\u00ebst\u00eb\">L\u00ebst\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Tatk z Wiktor\u00e3 w\u00ebbrel\u00eb s\u00e3 na grzibczi. W lese Wiktor czurp\u00f4\u0142 za tat\u0105 \u00eb bar\u017ci zdrz\u00f4\u0142 w l\u00ebft na l\u00ebst\u00eb, ni\u017cl\u00eb na mech, gdze ros\u0142\u00eb wszelejacz\u00e9 grz\u00ebb\u00eb. \u00d2d czasu do czasu p\u00f2dn\u00f4sz\u00f4\u0142 wszelejacz\u00e9 p\u00f2trus\u00eb, a tatk nak\u00f4z\u00f4\u0142 m\u00f9 zbierac bl\u00f3s pr\u00f4wdzywczi.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 widz\u00e3, \u017ce cebie bar\u017ci \u00f2bch\u00f2dz\u0105 pt\u00f4szi na ga\u0142\u0105zach ni\u017cl\u00eb grzibczi w dole \u2013 rzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9, tatk\u00f9, j\u00f4 nie zdrz\u00e3 na pt\u00f4szczi, le na l\u00ebst\u00eb na drz\u00e9wi\u00e3tach, b\u00f2 k\u00f2\u017cd\u00e9 drz\u00e9wi\u00e3 m\u00f4 jin\u00e9: jedne s\u0105 \u00f2kr\u00e3g\u0142\u00e9, jin\u00e9 jajowat\u00e9, niejedne sercowat\u00e9, a baro wiele m\u00f4 tacz\u00e9 sw\u00f2je apartn\u00e9 \u00f9\u0142o\u017ceni\u00e9, a niejedne w\u00ebzdrz\u0105 jak pi\u00f3ra jacz\u00e9g\u00f2s dzywn\u00e9g\u00f2 pt\u00f4cha.<\/p>\n<p>\u2013 L\u00ebst\u00eb l\u00ebstama, ale nas \u00f2bch\u00f2dzy to, co rosce na zemi \u2013 p\u00ebrzn\u00e3 mierz\u0105co p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 tatk. \u2013 Grz\u00ebb\u00eb s\u0105 ter\u00f4 n\u00f4w\u00f4\u017cni\u00e9sz\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 Na zemi le\u017c\u0105 t\u00e9\u017c l\u00ebst\u00eb, jacz\u00e9 spad\u0142\u00eb ju z drz\u00e9wi\u00e3t\u00f3w \u2013 rzek\u0142 Wiktor. \u2013 Czem\u00f9 \u00f2ne s\u0105 tacz\u00e9 \u00f9farwion\u00e9? B\u00f2 jedne s\u0105 \u017c\u00f4\u0142t\u00e9, dr\u00ebd\u017c\u00e9 brun\u00e9, s\u0105 t\u00e9\u017c z\u0142ot\u00e9, czerw\u00f2n\u00e9 \u00eb tacz\u00e9 jak kawa.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f2 \u00f2ne ju \u00f9sch\u0142\u00eb, a za jaczisz szt\u00ebrk spadn\u0105 wsz\u00ebtcz\u00e9 \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 tatk s\u00ebnowi. \u2013 \u00d9farwion\u00e9 s\u0105 \u00f2ne dl\u00f4te, \u017ce drz\u00e9wi\u00e3ta nie p\u00f2d\u00f4waj\u0105 jima sok\u00f3w z zemi \u00eb \u00f2ne trac\u0105 \u017c\u00ebc\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 A na zymk\u00f9 zn\u00f4w b\u00e3d\u0105 swi\u00e9\u017c\u00e9 l\u00ebst\u00eb na drz\u00e9wi\u00e3tach, ale sk\u0105d \u00f2ne s\u0105 wezn\u0105? \u2013 b\u00e9\u0142 niszrich Wiktor.<\/p>\n<p>Tatk zd\u017c\u0105\u0142 jedn\u00e3 z ga\u0142\u0105z\u00f3w \u00eb p\u00f2k\u00f4z\u00f4\u0142 s\u00ebnowi m\u00f4\u0142\u00e9 p\u0105czczi, cht\u00ebrne \u00f9ros\u0142\u00eb, nim l\u00ebst\u00eb spad\u0142\u00eb na zemi\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 le zdrz\u00eb, jak te drzewa s\u0105 \u017corg\u00f2wn\u00e9! \u2013 g\u00f4d\u00f4 tatk. \u2013 Jesz nie spad\u0142\u00eb wsz\u00ebtcz\u00e9 l\u00ebst\u00eb, a ju s\u0105 m\u00f4\u0142\u00e9 p\u0105czczi, z cht\u00ebrn\u00ebch na zymk\u00f9 \u00f9rosc\u0105 now\u00e9 l\u00ebstczi, a te n\u00f4prz\u00f3d b\u00e3d\u0105 baro delikatn\u00e9, jasnozelon\u00e9, a z czas\u00e3 st\u00f3n\u0105 s\u00e3 cemni\u00e9szi, ja\u017c w k\u00f9\u0144cu zn\u00f4w \u00f9schn\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, ale nie wsz\u00ebtcz\u00e9 l\u00ebst\u00eb s\u0105 zelon\u00e9 nawetk\u00e3 lat\u00e3 \u2013 p\u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 Wiktor. \u2013 Prz\u00eb szk\u00f2le rosce drz\u00e9wi\u00e3, co m\u00f4 ca\u0142i rok wk\u00f3\u0142 tacz\u00e9 brunaw\u00f2m\u00f2draw\u00eb l\u00ebst\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3! \u2013 prz\u00ebtakn\u0105\u0142 tatk. \u2013 Wsz\u00e3dze s\u0105 tacz\u00e9 \u00f2dszczepie\u0144c\u00eb, co prz\u00ebszl\u00eb w nasze stron\u00eb z jin\u00ebch kraj\u00f3w.<\/p>\n<p>Jak doch\u00f4del\u00eb z lasu dodom, nadszed\u0142 brifka z wi\u00f4lg\u0105 torb\u0105 \u00eb bliwk\u00e3 za \u00f9ch\u00e3. W\u00ebcygn\u0105\u0142 jaczisz papi\u00f3r z torb\u00eb, p\u00f2d\u00f4\u0142 tatk\u00f2wi blifk \u00eb rzek\u0142: <\/p>\n<p>\u2013 Te, G\u00f9sce, m\u00f9szisz s\u00e3 tu p\u00f2dpisac, tej j\u00f4 c\u00eb d\u00f3m l\u00ebst p\u00f2lecony z \u00f9rz\u00e3du.<\/p>\n<p>Tatk p\u00f2dpis\u00f4\u0142, a brifka d\u00f4\u0142 m\u00f9 l\u00ebst z p\u00f4r\u00e3 szt\u00e3plama. Jak tatk ten l\u00ebst \u00f2tmik\u00f4\u0142, trz\u00e3s\u0142\u00eb m\u00f9 s\u00e3 r\u00e3c\u00eb, b\u00f2 colema\u0142o l\u00ebst\u00eb z \u00f9rz\u00e3du nie s\u0105 dobr\u00e9. Jak g\u00f2 przecz\u00ebt\u00f4\u0142, \u00f9smiechn\u0105\u0142 s\u00e3 p\u00f2d w\u0105s\u00e3, a to znacz\u00eb\u0142o, \u017ce w nim nie s\u0105 jacz\u00e9sz z\u0142\u00e9 nowin\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 L\u00ebst\u00f3w zw\u00ebczajn\u00ebch nie trzeba kwitowac \u2013 rzek\u0142 Wiktor. \u2013 Taczi brifka d\u00f4w\u00f4 nama dzec\u00f3m zaniesc do ch\u00ebczi.<\/p>\n<p>\u2013 Mie brifka d\u00f4\u0142 r\u00f4z taczi machtny, w szari k\u00f9werce l\u00ebst, jaczi prz\u00ebszed\u0142 \u00f2d cotczi z Americzi \u2013 wtr\u0105c\u00eb\u0142a s\u00e3 sostra Wikt\u00f3ra \u2013 \u00eb teg\u00f2 j\u00f4 nie darwa p\u00f2dpisac.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f2 piersz\u00e9 to b\u00e9\u0142 zw\u00ebczajny l\u00ebst, ch\u00f2c wi\u00f4ld\u017ci \u00eb z d\u00f4leka, a p\u00f2 dr\u00ebd\u017c\u00e9 dzec\u00eb ni m\u00f2g\u0105 p\u00f2dpis\u00ebwac l\u00ebst\u00f3w \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 c\u00f3rce tatk.<\/p>\n<p>\u2013 A czem\u00f9 ni\u00e9? \u2013 chca wiedzec Jula.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f2 tacz\u00e9 je praw\u00f2 \u2013 kr\u00f3tk\u00f2 \u00f2drzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 To d\u00f4 jesz tacz\u00e9 l\u00ebst\u00eb bez k\u00f9wert\u00eb \u2013 za\u00f9wa\u017ci\u0142 Wiktor.<\/p>\n<p>\u2013 To nie s\u0105 l\u00ebst\u00eb, le kart\u00eb, cz\u00e3sto z \u00f2br\u00f4zkama z jedny stron\u00eb, a adres\u00e3 z dr\u00ebd\u017ci \u00eb na ti stronie je pis\u00f3n\u00e9, co wsz\u00ebsc\u00eb m\u00f2g\u0105 cz\u00ebtac \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 dzec\u00f3m tatk. \u2013 W\u00ebs\u00e9l\u00f4 je s\u00e3 colema\u0142o z \u017c\u00ebczbama na swi\u00e3ta.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, z gwi\u00f4zdk\u0105 ab\u00f2 dank\u0105, cz\u00eb t\u00e9\u017c ze \u017c\u0142\u00f3bk\u00e3, a na Jastra z zajc\u00e3 ab\u00f2 j\u00f4jkama.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Lubas\u00eb\">Lubas\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Psotni lorbas\u00eb biwel\u00eb wiedno. Prz\u00f3d\u00eb, za m\u00f2ji pami\u00e3cy, pr\u00f3b\u00f2wel\u00eb \u00f2ni czas\u00e3 pij\u00f4k\u00f3m przecygn\u0105c p\u00f2wr\u00f3zk przez drog\u00e3, \u017ceb\u00eb nabil\u00eb sobie g\u00f9za, wiejsczi plotkarce zawi\u0105zac kl\u00ebczk\u00e3, cob\u00eb nie \u0142az\u00eb\u0142a p\u00f2 ws\u00eb \u00eb nie klapa \u00f2 l\u00ebdzach, krowie wieczn\u00e9g\u00f2 chw\u00f4l\u00ebpi\u00e3t\u00eb prz\u00ebwi\u0105zac do t\u00ebp\u00eb st\u00f4r\u0105 k\u00f2dr\u00e3 cz\u00eb t\u00e9\u017c st\u00f4ri gr\u00f3nk, \u017ceb\u00eb groch\u00f2t\u00f4\u0142 p\u00f2 kamieniach, n\u00f4wiksz\u00e9m\u00f9 w\u00ebszcz\u00e9rz\u00f4k\u00f2wi w\u00eb ws\u00eb \u00f9rzesz\u00ebc barana do b\u00f9tnow\u00ebch dwi\u00e9rzi prz\u00eb ch\u00ebczach, karczmarzowi p\u00f2wies\u00ebc b\u00f9tl\u00e3 nad dwi\u00e9rzama do kr\u00f3m\u00f9 \u00eb wiele jin\u00ebch psot\u00f3w. Z teg\u00f2 b\u00e9\u0142 wi\u00f4ld\u017ci smi\u00e9ch we ws\u00eb, a niejedni mieszke\u0144c\u00eb p\u00f2wi\u00f4del\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Taczim to dobrze, niech s\u00e3 p\u00f2prawi\u0105 \u00eb na se \u00f9w\u00f4\u017caj\u0105, tej lorbas\u00eb dadz\u0105 jima p\u00f2k\u00f9.<\/p>\n<p>B\u00ebl\u00eb t\u00e9\u017c niszczotni lubas\u00eb, cht\u00ebrni pr\u00f3b\u00f2wel\u00eb z\u0142amac m\u0142od\u00e9 drz\u00e9wka, w\u00ebsmarowac szadz\u0105 ab\u00f2 jak\u0105s farw\u0105 dwi\u00e9rz\u00eb, w\u00ebp\u00f9sc\u00ebc k\u00f2nie z k\u00f2pl\u00eb, zawal\u00ebc kamieni\u00e3 dr\u00ebft\u00e3&#8230; Ale taczim te niszczotn\u00e9 psot\u00eb nie \u00f9ch\u00f4da na s\u00ebch\u00f2. Jich przesladowel\u00eb \u00eb scygel\u00eb s\u0105sadz\u00eb, doma \u00f2berwel\u00eb k\u00f2rbacz\u00e3, a szk\u00f3lny, je\u017cl\u00eb ch\u00f2dz\u00ebl\u00eb jesz do szk\u00f2\u0142\u00eb, p\u00f2pr\u00f4wi\u00f4\u0142 jesz strz\u00ebn\u0105. Z nich smiel\u00eb s\u00e3 k\u00f3mplowie \u00eb przest\u00f4wel\u00eb z nima trz\u00ebmac. Tej t\u00e9\u017c taczich niszczotn\u00ebch laps\u00f3w b\u00eb\u0142o ma\u0142o.<\/p>\n<p>Biwel\u00eb t\u00e9\u017c g\u0142\u00ebp\u00e9lowie, cht\u00ebrni p\u00f2trafil\u00eb w\u00ebr\u00e3piac jin\u00ebch, w\u00ebsmiewac s\u00e3 z l\u00ebdzy, cygn\u0105c m\u0142odszich \u00eb dz\u00e9wcz\u00e3ta za w\u0142os\u00eb, plestac swi\u0144stwa, c\u00ebganic na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9. Jima wiele k\u00f2rbacz, rzem cz\u00eb strz\u00ebna nie p\u00f2m\u00f4ga\u0142\u00eb. Taczich jednak wsz\u00ebsc\u00eb \u00f9nikel\u00eb \u00eb w\u00ebch\u00f4del\u00eb jima z drod\u017ci \u00eb \u00f9w\u00f4\u017cel\u00eb jich za g\u0142\u00ebpk\u00f3w trzas\u0142\u00ebch na roz\u00ebmie. Jedni z nich z czas\u00e3 m\u0105drzel\u00eb \u00eb st\u00f4wel\u00eb se dobrze \u00f9\u0142o\u017conyma be\u0144l\u00f4kama.<\/p>\n<p>B\u00e9\u0142 jeden dz\u00e9\u0144 w rok\u00f9, a tak p\u00f2 pr\u00f4wdze jedna noc, cz\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb dozw\u00f2lon\u00e9 wszelejacz\u00e9 szp\u00f4s\u00eb. To b\u00eb\u0142a sylwestrow\u00f4 noc, gwi\u017cd\u017cowi czas na szp\u00f2rtowit\u00e9 psot\u00eb. Co t\u00e9\u017c ti gwi\u017cd\u017cowi lorbas\u00eb nie w\u00ebpr\u00f4wiel\u00eb? Wi\u0105zel\u00eb ze sob\u0105 na p\u00f2dw\u00f2rzim sanie cz\u00eb w\u00f2z\u00eb, nier\u00f4z w\u00ebcygel\u00eb je na l\u00f3d, b\u00f9d\u00e3 z ps\u00e3 b\u00ebn\u00eb wst\u00f4wiel\u00eb na sza\u00f9rze ab\u00f2 na b\u00f9dink\u00f9 \u00f2gniowi stra\u017c\u00eb, zawi\u00e9sz\u00ebl\u00eb nad b\u00f9tnowima dwi\u00e9rzama w\u00e3b\u00f3rk z w\u00f2d\u0105, a jak dwi\u00e9rze chtos \u00f2temkn\u0105\u0142, w\u00f2da chlustn\u00e3 m\u00f9 na g\u0142ow\u00e3 \u00eb wiele jin\u00ebch now\u00f2roczn\u00ebch w\u00ebpk\u00f3w. N\u00f4wicy psoc\u00ebl\u00eb tim, co nie b\u00ebl\u00eb we ws\u00eb d\u00ebcht mile widz\u00f3ni.<\/p>\n<p>A dzys co s\u00e3 dzeje wk\u00f3\u0142 nas? Ja\u017c strach p\u00f2m\u00ebsl\u00ebc.<\/p>\n<p>M\u00f9r\u00eb, b\u00f9dinczi, p\u0142ot\u00eb, m\u00f2st\u00eb, s\u0142up\u00eb p\u00f2malow\u00f3n\u00e9 \u00eb \u00f2szpacon\u00e9, \u017ce ja\u017c przikro zdrzec. A jak w\u00ebzdrz\u0105 wag\u00f3n\u00eb naszich cug\u00f3w? P\u00f2malow\u00f3n\u00e9 b\u00f9ten \u00eb b\u00ebn\u00eb, sedzenia p\u00f2dzart\u00e9, rut\u00eb p\u00f2t\u0142\u00ebk\u0142\u00e9. Niewiele lepi je w a\u00f9tob\u00f9sach. T\u00ebch niszczotn\u00ebch lubas\u00f3w nicht nie pil\u00ebje. M\u00eb s\u00e3 m\u00f9szim\u00eb wstidz\u00ebc przed tima, co do nas prz\u00ebjad\u0105 z teg\u00f2 z\u00f4ch\u00f2du na g\u00f2sc\u00ebn\u00e3.<\/p>\n<p>Nawetk\u00e3 w m\u00f4\u0142\u00ebch wsach l\u00e3p\u00eb na s\u0142upach s\u0105 p\u00f2t\u0142\u00ebk\u0142\u00e9, t\u00f4fle prz\u00eb drogach p\u00f2d\u017c\u00e3t\u00e9, p\u00f2t\u0142\u00ebk\u0142\u00e9, \u00f2br\u00f3con\u00e9 na \u00f2pak, zerw\u00f3n\u00e9 \u00eb rzucon\u00e9 w r\u00f3w cz\u00eb krz\u00f4czi, a n\u00f4pis\u00eb zachlap\u00f3n\u00e9 cz\u00f4rn\u0105 farw\u0105. K\u00f2m\u00f9 to przeszk\u00f4dz\u00f4? Co ti lubas\u00eb w tim widz\u0105? Nib\u00eb dzys m\u0142odz\u00ebzma je m\u0105drz\u00e9sz\u00f4, ale co \u00f2na w\u00ebr\u00f4bi\u00f4?<\/p>\n<p>A co s\u00e3 dzeje na prz\u00ebstankach a\u00f9tob\u00f9sow\u00ebch? Scan\u00eb p\u00f2malow\u00f3n\u00e9, p\u00f2gr\u00ebzm\u00f2lon\u00e9, a na nich s\u0105 tacz\u00e9 s\u0142owa, cht\u00ebrn\u00ebch b\u00eb nawetk\u00e3 swinia nie \u017car\u0142a, jak je w kasz\u00ebbsczim p\u00f2wiedzenim. Szklan\u00e9 scan\u00eb st\u0142\u00ebk\u0142\u00e9, daczi p\u00f2zriw\u00f3n\u00e9, wsz\u00e3dze w\u00ebbit\u00e9 dzur\u00eb. \u0141aw\u00eb na prz\u00ebstankach zniszczon\u00e9. Wk\u00f3\u0142 prz\u00ebstank\u00f9 jedno wi\u00f4ld\u017c\u00e9 rak\u00f2wiszcze, a p\u00f2stawiony k\u00f2sz l\u00f3zy cz\u00eb w\u00ebwr\u00f3cony. Rozk\u0142ad\u00eb jazd\u00eb s\u0105 ab\u00f2 zerw\u00f3n\u00e9, ab\u00f2 p\u00f2gr\u00ebzm\u00f2lon\u00e9.<\/p>\n<p>A co s\u00e3 dzeje prz\u00eb drogach? Row\u00eb p\u00f4\u0142n\u00e9 smiecy \u00eb las\u00eb nie s\u0105 t\u00e9\u017c \u00f2bszcz\u00e3dzon\u00e9. To ju napr\u00f4wd\u00e3 nie robi\u0105 bl\u00f3s lapsowie.<\/p>\n<p>Czem\u00f9 tak s\u00e3 dzeje? To je p\u00ebtani\u00e9. Jedni spichaj\u0105 win\u00e3 na dr\u00ebd\u017cich, a m\u00f3m\u00eb j\u00e3 wsz\u00ebsc\u00eb: starszi doma, szk\u00f3lny w szk\u00f3le, l\u00ebdze, cht\u00ebrni to widz\u0105, policja, \u00f9rz\u00e3dnic\u00eb \u00eb ti, co tw\u00f2rz\u0105 prawa. Lubas\u00eb s\u0105 bez k\u00f2ntrol\u00eb \u00eb kar\u00eb. Prz\u00f3d\u00eb rzem, k\u00f2rbacz, strz\u00ebna \u00eb k\u00f2ntrola wsz\u00ebtcz\u00e9 te spraw\u00eb za\u0142\u00f4twia. A dzys?<\/p>\n<p>K\u00f2\u017cdi m\u00f9szi robic to, co do nieg\u00f3 n\u00f4le\u017ci, b\u00f2 jinaczi m\u00eb w tim zd\u017ciniem\u00eb. W\u00ebch\u00f2wani\u00e9, w\u00ebch\u00f2wani\u00e9 ze wsz\u00ebtczich str\u00f3n. Lame\u0144t nic nie p\u00f2m\u00f2\u017ce.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Maszin\u00eb\">Maszin\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>M\u00ebma Zofczi mia maszin\u00e3 do sz\u00ebc\u00f4 ruchn\u00f3w. B\u00eb\u0142a tak\u00f4 bl\u00f3s jedna we ws\u00eb. Tej t\u00e9\u017c Richertka sz\u00eb\u0142a na ni wszelejacz\u00e9 ruchna dl\u00f4 s\u00eb \u00eb dl\u00f4 wsz\u00ebtczich s\u0105sad\u00f3w we ws\u00eb, a czas\u00e3 prz\u00ebn\u00f4sz\u00ebl\u00eb sztof\u00eb do sz\u00ebc\u00f4 z s\u0105sedn\u00ebch wsy.<\/p>\n<p>\u2013 A sk\u0105dka m\u00ebma m\u00f4 t\u00e3 maszin\u00e3 do sz\u00ebc\u00f4? \u2013 spita s\u00e3 jedn\u00e9g\u00f2 dnia baro niszrich ji c\u00f3rka Zofka.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 j\u00e3 dosta \u00f2d sw\u00f2ji m\u00ebm\u00eb, a \u00f2d tw\u00f2ji \u00f3mam\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 A sk\u0105dka \u00f3mama j\u00e3 dosta? \u2013 pita s\u00e3 dali Zofka.<\/p>\n<p>\u2013 To prz\u00f3d\u00eb ch\u00f2dzy\u0142 p\u00f2 wsach taczi m\u0105dri Kasz\u00ebba z w\u0105s\u00e3, cht\u00ebren mi\u00f4\u0142 wiedno ze sob\u0105 p\u00f2lscz\u00e9 ks\u0105\u017cczi \u00eb zam\u00f4wi\u00f4\u0142 l\u00ebdz\u00f3m gaz\u00e9t\u00eb \u00eb maszin\u00eb do sz\u00ebc\u00f4 marczi <i>Singer<\/i>. To \u00f2n napar\u0142\u00e3czi\u0142 \u00f3mamie t\u00e3 maszin\u00e3, a dzys \u00f2na je \u00f9 mie.<\/p>\n<p>Tata Zofczi mi\u00f4\u0142 t\u00e9\u017c jedin\u0105 we ws\u00eb maszin\u00e3 do draszowani\u00f4, tak\u0105 szerok\u0105 maszin\u00e3 do draszowani\u00f4. Ni\u0105 Richert draszow\u00f4\u0142 ni\u00e9 bl\u00f3s sw\u00f2je zb\u00f2\u017c\u00e9, ale i tim l\u00ebdz\u00f3m, co sel\u00eb \u017c\u00ebtk\u00f2 na niwach wz\u00e3t\u00ebch w ar\u00e3d\u00e3 \u00f2d gb\u00f9r\u00f3w. W\u00ebp\u00f2\u017ciczel\u00eb j\u00e3 wiejsczi s\u0105sadz\u00eb, a nawetk\u00e3 gb\u00f9rz\u00eb z s\u0105sednich wsy.<\/p>\n<p>\u2013 A czem\u00f9 ti jini gb\u00f9rz\u00eb nie k\u00f9pi\u0105 so taczi maszin\u00eb do draszb\u00eb? \u2013 pita s\u00e3 tatka wsz\u00ebtcz\u00e9g\u00f2 niszrich Zofka.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f2 p\u00f2 prostu ni maj\u0105 d\u00ebtk\u00f3w \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 A tata mi\u00f4\u0142?<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 mi\u00f4\u0142 \u00f9szp\u00f3row\u00f3n\u00e9 gr\u00ebp\u00e3 pieni\u00e3dzy w wejrowsczim Bank\u00f9 L\u00ebdowim, jak j\u00f4 za m\u0142od\u00ebch lat b\u00e9\u0142 na saksach.<\/p>\n<p>Starszi wz\u00e3l\u00eb r\u00f4z Zofk\u00e3 na g\u00f2sc\u00ebn\u00e3 do cotczi, cht\u00ebrna mieszka w Gdini. Prz\u00ebszl\u00eb z c\u00f3rk\u0105 na ban\u00f3w w Redze, gdze w\u00ebszl\u00eb na taczi trotuar \u00eb \u017cdel\u00eb na cuch do Gdini. Ten cuch wnetk\u00e3 nadjach\u00f4\u0142. Cygn\u00e3 g\u00f2 tak\u00f4 maszina, cht\u00ebrna d\u00ebmi\u0142a z k\u00f2mina \u00eb p\u00f4rzka d\u00ebm\u00e3 na wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb. <\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 ta maszina tak d\u00ebmi \u00eb tak sapie? \u2013 b\u00eb\u0142a zn\u00f4w niszrich Zofka.<\/p>\n<p>\u2013 Widzysz, dz\u00e9wk\u00f2, ta maszina m\u00f4 \u00f2gniszcze \u00eb \u00f2d\u017cin grzeje w\u00f2d\u00e3, cht\u00ebrna przemieni\u00f4 s\u00e3 w rop\u00e3, a m\u00f2c ti rop\u00eb \u00f2br\u00f4c\u00f4 k\u00f2\u0142a. Gdze je \u00f2d\u017cin \u00eb ropa, tam je dim, ne ni\u00e9? \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 tatk sw\u00f2ji c\u00f3rce.<\/p>\n<p>Cotka na p\u00f4\u0142nie zrobi\u0142a klops\u00eb. Mi\u00e3sk\u00f2 do nich przekr\u0105c\u00eb\u0142a na taczi dzywny maszince z wr\u00e3g\u0105. Mi\u00e3so k\u0142ad\u0142o s\u00e3 g\u00f3r\u0105, a ze stron\u00eb w\u00ebch\u00f4da miel\u00f3nka, z cht\u00ebrny cotka rolowa klops\u00eb \u00eb wrzuca je do gr\u00f4pka.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00ebma chca b\u00eb miec t\u00e9\u017c tak\u0105 maszink\u00e3? \u2013 w\u00ebleca Zofce z g\u00e3b\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f9dzema p\u00f2 p\u00f4\u0142nim na miasto \u00eb w hali k\u00f9pim\u00eb m\u00ebmie t\u00e9\u017c tak\u0105 maszink\u00e3 do mieleni\u00f4 mi\u00e3sa \u2013 \u00f2biecowa cotka.<\/p>\n<p>Brat Zofczi Filip mi\u00f4\u0142 d\u0142ud\u017c\u00e9 klat\u00eb. Szk\u00f3lny ju na nieg\u00f2 mr\u00ebcz\u00f4\u0142. Zofka p\u00f2wiedza to tatk\u00f2wi, a ten rzek\u0142 do c\u00f3rczi:<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f9dzesz p\u00f2\u017c\u00ebcz\u00ebc \u00f2d Kreftow\u00e9g\u00f2 Felka maszink\u00e3 do strze\u017ceni\u00f4 w\u0142os\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 A t\u00eb s\u00e3 d\u00f4sz na strze\u017ceni\u00e9 kn\u00f4pa? \u2013 p\u00f2wiedza m\u00ebmka do nasz\u00e9g\u00f2 tatka.<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 ni\u00e9. J\u00f4 doch \u00f2g\u00f2l\u00e3 na glac\u00e3 wr\u00ebk nasz\u00e9g\u00f2 Filipka, a grz\u00ebw\u00e3 j\u00f4 m\u00f9 \u00f2stawi\u00e3 \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 tatk m\u00ebmie.<\/p>\n<p>\u2013 To jesz do wiele jin\u00ebch maszin\u00f3w \u00eb maszink\u00f3w. W starostwie j\u00f4 widz\u00f4\u0142  maszyn\u00e3 do pisani\u00f4 \u2013 wsp\u00f2mn\u0105\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 A te fligr\u00eb, co czas\u00e3 l\u00f4taj\u0105 nad nasz\u0105 ws\u0105, \u00f2ne t\u00e9\u017c m\u00f9sz\u0105 miec maszin\u00eb, b\u00f2 baro b\u00f9rcz\u0105 \u2013 rzek\u0142 s\u00f3m do se Filip.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Miech\u00eb\">Miech\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 dnia tatk M\u00f9dlaf z s\u00ebn\u00e3 Alizym wz\u00e3l\u00eb s\u00e3 do harf\u00f2wani\u00f4 \u00f9draszow\u00f3n\u00e9g\u00f2 \u017c\u00ebtka. Jak szt\u00f3tk harf\u00f2wel\u00eb, a za harf\u0105 b\u00eb\u0142a ju b\u00ebln\u00f4 gr\u00ebpa zb\u00f2\u017c\u00f4, tatk rzek\u0142 do s\u00ebna:<\/p>\n<p>\u2013 Wezk\u00f4j le, prz\u00ebtrz\u00ebm\u00f4j ten miech, j\u00f4 b\u00e3d\u00e3 sz\u00ebplow\u00f4\u0142 to cz\u00ebst\u00e9 \u017c\u00ebtk\u00f2 w nien b\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00f2\u017cdi nap\u00f4\u0142niony miech tatk st\u00f4wi\u00f4\u0142 na w\u00f4g\u00e3, a tej szlup\u00f4\u0142 g\u00f2 w k\u00f2k\u00f2szczi, b\u00f2 witro chc\u00f4\u0142 jachac do m\u0142ina, b\u00f2 w ch\u00ebczach nie b\u00eb\u0142o ju \u017c\u00f3dny m\u0105czi, a k\u00f2ni\u00f3m nick na \u00f2bs\u00ebpk.<\/p>\n<p>Jak sk\u00f9\u0144cz\u00ebl\u00eb z \u017c\u00ebt\u00e3, tatk w\u00ebs\u0142\u00f4\u0142 s\u00ebna do k\u00f2w\u00f4la na dr\u00ebd\u017ci stronie ws\u00eb, \u017ceb\u00eb \u00f2debr\u00f4\u0142 zam\u00f3wion\u00e9 trz\u00eb h\u00f4czi do w\u00ebbi\u00e9rani\u00f4 b\u00f9lewk\u00f3w. H\u00f4czi le\u017ca w n\u00f3rce k\u00f9zni, ale b\u00eb\u0142\u00eb do w\u00ebk\u00f9\u0144czeni\u00f4. Ni mia jesz \u00f9chw\u00ebt\u00f3w na sztile.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 to zar\u00f4 zrobi\u00e3 \u2013 rzek\u0142 k\u00f2w\u00f4l. \u2013 T\u00eb mie r\u00f3wnak m\u00f9szisz p\u00f2m\u00f2c.<\/p>\n<p>\u2013 Ale jo, w\u00f9ja k\u00f2w\u00f4lu. A co j\u00f4 m\u00f3m robic?<\/p>\n<p>\u2013 B\u00e3dzesz cygn\u0105\u0142 miech \u2013 rzek\u0142 k\u00f2w\u00f4l.<\/p>\n<p>\u2013 Miech cygn\u0105c? \u2013 rzek\u0142 ze zdzywienim Alizy \u2013 J\u00f4 tu nie widz\u00e3 \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 miech\u00f9lca.<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, kn\u00f4pie, to t\u00eb nie wi\u00e9sz, co to je k\u00f2walsczi miech?<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9, a w\u00f9ja k\u00f2w\u00f4l m\u00f4 jin\u00e9 mieszi, jak m\u00eb m\u00f3m\u00eb na g\u00f3rze prz\u00eb k\u00f2minie? \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 jesz m\u00f2cni zdzywiony Alizy.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2walsczi miech je ze sk\u00f3r\u00eb, kn\u00f4piczk\u00f9, \u00eb \u00f2n p\u00f3mp\u00f9je l\u00ebft do \u00f2gniszcza, \u017ceb\u00eb w\u00e3gle s\u00e3 lepi p\u00f4l\u00eb\u0142\u00eb \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 k\u00f2w\u00f4l, a p\u00f4lc\u00e3 p\u00f2k\u00f4z\u00f4\u0142 na tak\u0105 dzywn\u0105 sk\u00f2rzan\u0105 torb\u00e3, na jednym k\u00f9\u0144cu w\u0105sk\u0105, a na dr\u00ebd\u017cim szerok\u0105, cht\u00ebrna b\u00eb\u0142a p\u00f2wieszon\u00f4 p\u00f2d zwel\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 A, to je ten k\u00f2walsczi miech! \u2013 dali dzywi\u0142 s\u00e3 M\u00f9dlaf\u00f3w Alizy.<\/p>\n<p>\u2013 Wez le za t\u00e3 r\u0105czk\u00e3 \u00eb drist p\u00f2c\u00ebg\u00f4j, to ten miech s\u00e3 b\u00e3dze scysk\u00f4\u0142 \u00eb rozcyg\u00f4\u0142, a l\u00ebft z nieg\u00f2 p\u00f9dze prosto w \u00f2gniszcze \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 kn\u00f4piczk\u00f2wi k\u00f2w\u00f4l.<\/p>\n<p>Jak h\u00f4czi b\u00eb\u0142\u00eb fardich, k\u00f2w\u00f4l je \u00f2znobi\u0142 w z\u00ebmny w\u00f2dze, d\u00f4\u0142 kn\u00f4p\u00f9 \u00eb rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 To zrobi dwa z\u0142ot\u00e9. Niech tatk mie t\u00eb d\u00ebtczi prz\u00ebniese ab\u00f2 prz\u00ebsle.<\/p>\n<p>Tatk w\u00ebs\u0142\u00f4\u0142 s\u00ebna p\u00f2 pieni\u00e3dze do m\u00ebmczi, b\u00f2 \u00f2na trzima kas\u00e3. M\u00ebmka w\u00ebj\u00e3 z l\u0105p\u00f3w w szafie sw\u00f3j sk\u00f2rzany mi\u00e9szk \u00eb w\u00ebd\u0142\u00ebba z nieg\u00f2 n\u00eb dwa z\u0142ot\u00e9 dl\u00f4 k\u00f2w\u00f4la. Alizy zwin\u0105\u0142 s\u00e3 \u00eb n\u00ebk\u00f4\u0142 z d\u00ebtkama do k\u00f9znie.<\/p>\n<p>M\u00f9dlaf\u00f3m w piln\u00ebch rob\u00f2tach p\u00f2m\u00f4g\u00f4\u0142 L\u00ebtwin\u00f3w L\u00e9ksa za szt\u00ebk zemi p\u00f2d b\u00f9lewczi. Tatk g\u00f2 co rusz k\u00f4z\u00f4\u0142 halac, ale m\u00ebmka narz\u00e9ka:<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f2magac \u00f2n p\u00f2m\u00f4g\u00f4, ale ten cz\u0142owiek nie je do naf\u00f9drowani\u00f4. Z nieg\u00f2 je taczi miech, w cht\u00ebrnym jad\u0142o d\u017cinie bez k\u00f9\u0144ca.<\/p>\n<p>Prob\u00f2szcz b\u00e9\u0142 baro zaradny \u00eb co rusz w\u00ebm\u00ebszliw\u00f4\u0142 co now\u00e9g\u00f2 prz\u00eb k\u00f2scele: \u00f2dnowi\u0142 wsz\u00ebtcz\u00e9 w\u00f4\u0142t\u00f4rze, k\u00f9pi\u0142 now\u00e9 stacje, przerobi\u0142 \u00f2rgan\u00eb, wprowadzy\u0142 elektrisz do k\u00f2sco\u0142a, za\u0142o\u017ci\u0142 now\u00e9 l\u00e3p\u00eb z b\u00e9rnama, to p\u0142ot m\u00f9sz\u00f4\u0142 b\u00ebc nowi, na plebanii nowi dach, a jesz wiele jin\u00ebch rzeczi przeprowadzy\u0142. Ale t\u00e9\u017c co niedzel\u00e3 w\u00ebb\u00f4d\u00f4\u0142 \u00f2d l\u00ebdzy wcyg now\u00e9 pieni\u00e3dze. L\u00ebdze narz\u00e9kel\u00eb, ale n\u00e3 \u00f2fiar\u00e3 prz\u00ebn\u00f4szel\u00eb, a M\u00f9dlafka prz\u00eb tim jisc\u00eb\u0142a s\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 Ten nasz prob\u00f2szcz to je taczi miech bez dna.<\/p>\n<p>Jak r\u00f4z M\u00f9dlaf\u00f2wie jachel\u00eb k\u00f2k\u00f2szkama do R\u00ebmi na g\u00f2sc\u00ebn\u00e3 do cotczi, przej\u00e9\u017cd\u017cel\u00eb \u00f2k\u00f3ma placu, gdze s\u00f4daj\u0105 fligr\u00eb. Na taczi wi\u00f4ld\u017ci szopie b\u00e9\u0142 w\u00ebsoczi czij, a na nim wis\u00f4\u0142 taczi dzywny miech, w cht\u00ebren dm\u00f9ch\u00f4\u0142 wiater.<\/p>\n<p>\u2013 Na co je ten miech na tim cziju? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 Alizy.<\/p>\n<p>\u2013 Ten mi\u00e9szk wsk\u00f4z\u00ebje, z jaczi stron\u00eb wieje wiater, \u017ceb\u00eb fligr\u00eb wiedza, z jaczi stron\u00e3 m\u00f2g\u0105 sadn\u0105c na lotnisk\u00f2 \u2013 w\u00ebjasni\u0142 s\u00ebnowi M\u00f9dlaf.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"M\u0142otk\">M\u0142otk<\/a><\/h3>\n<p>J\u00f3zk nal\u00f4z\u0142 w Malotk\u00f2wi czisk\u00f9li b\u00eblny, jajowati krzemi\u00e9\u0144. B\u00e9\u0142 \u00f2n p\u00f2 wi\u00e9rzk\u00f9 taczi brunawi, matowi, le g\u0142\u00f4dczi b\u00e9\u0142 jak dzecynn\u00f4 d\u00ebpka. Nasz niszrich J\u00f3zk chc\u00f4\u0142 k\u00f2nieczno wiedzec, jak \u00f2n w\u00ebzdrzi b\u00ebn\u00eb. Wz\u0105\u0142 mi\u00e9szi kam \u00eb prz\u00ebmierzi\u0142 g\u00f2 do r\u00e3czi, a s\u00f3m do se rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 To b\u00e3dze m\u00f3j m\u0142otk.<\/p>\n<p>P\u00f2\u0142o\u017ci\u0142 nen krzemi\u00e9\u0144 na wikszim kamieniu \u00eb zacz\u0105\u0142 m\u0142otk\u00f2wac. Wali\u0142 cor\u00f4z m\u00f2cni, a krzemi\u00e9\u0144 ani m\u00ebsl\u00f4\u0142 p\u00e3kn\u0105c. Tej nadszed\u0142 tatk, zdrzi szt\u00ebrk na s\u00ebna, na jeg\u00f2 rob\u00f2t\u00e3 \u00eb s\u00e3 pit\u00f4:<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c t\u00eb tam tak t\u0142\u00ebczesz z taczim g\u00f2rz\u00e3? Je ten \u00f2rzech tak cwiardi, cz\u00eb t\u00eb jes tak s\u0142abi.<\/p>\n<p>\u2013 To nie je \u00f2rzech, j\u00f4 m\u0142otk\u00f9j\u00e3 krzemi\u00e9\u0144, tatk\u00f9, j\u00f4 chc\u00e3 g\u00f2 dostac na p\u00f3\u0142 \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 nasz J\u00f3zk.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb niem\u0105dri m\u0142otk\u00f9! Wez doch \u017cel\u00f4zny m\u0142otk z sza\u00f9ra, a tej wal\u00eb t\u0105 \u00f2str\u0105 stron\u0105 tak d\u0142ug\u00f2, ja\u017c krzemi\u00e9\u0144 p\u00f9szczi \u2013 dor\u00f4dz\u00f4\u0142 s\u00ebnowi tatk.<\/p>\n<p>J\u00f3zk zrobi\u0142 tak, jak p\u00f2radzy\u0142 tatk. Wali\u0142 nim pr\u00f4wdz\u00ebwim m\u0142otk\u00e3, \u017ce ja\u017c skr\u00eb leca w g\u00f3r\u00e3, a krzemi\u00e9\u0144 na \u00f9part\u00e9lca trzim\u00f4\u0142 s\u00e3 ca\u0142i. Ani kamianny m\u0142otk, ani \u017cel\u00f4zny ni m\u00f2g\u0142\u00eb m\u00f9 dac rad\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb so pazur\u00eb p\u00f2t\u0142\u00ebczesz, sztil w m\u0142otk\u00f9 z\u0142\u00f3miesz \u00eb t\u00ebli z teg\u00f2 b\u00e3dze. Tu je p\u00f2trz\u00e9bn\u00e9 k\u00f2wad\u0142o. Bi\u00f4j le do teg\u00f2 M\u0142otka Franca \u00eb sp\u00ebt\u00f4j s\u00e3, cz\u00eb t\u00eb m\u00f3\u017cesz jic na k\u00f2wad\u0142o rozt\u0142uc krzemi\u00e9\u0144 \u2013 p\u00f2radzy\u0142 tatk.<\/p>\n<p>A jak J\u00f3zk \u00f2dch\u00f4d\u00f4\u0142, prz\u00ebp\u00f2mn\u0105\u0142 m\u00f9:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb doch wi\u00e9sz, jak s\u00e3 do nieg\u00f2 odezwac?<\/p>\n<p>J\u00f3zk \u00f9s\u0142\u00ebch\u00f4\u0142 rad\u00eb \u00f2jca, wz\u0105\u0142 sw\u00f3j krzemi\u00e9\u0144, m\u0142otk, jidze do s\u0105sada \u00eb s\u00e3 pit\u00f4:<\/p>\n<p>\u2013 Von M\u0142otke, cz\u00eb j\u00f4 m\u00f2g\u00e3 na waszim k\u00f2wadle przet\u0142uc ten krzemi\u00e9\u0144 na p\u00f3\u0142? Tatk rzek\u0142, \u017ce jinaczi \u00f2n nie p\u00f9szczi, le na k\u00f2wadle.<\/p>\n<p>\u2013 Jaw\u00f3l, m\u00f3\u017cesz! \u2013 zezw\u00f2li\u0142 von M\u0142otke. \u2013 T\u00eb doch wi\u00e9sz, gdze to k\u00f2wad\u0142o stoji.<\/p>\n<p>Wejle, ten M\u0142otk, von M\u0142otke je \u017c\u00ebczl\u00ebwi! \u2013 p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142 J\u00f3zk \u00eb smar\u00ebje do sza\u00f9erka, gdze stoja\u0142o k\u00f2wad\u0142o. P\u00f2\u0142o\u017ci\u0142 sw\u00f3j krzemi\u00e9\u0144 na k\u00f2wadle, machn\u0105\u0142 m\u0142otk\u00e3 r\u00f4z, dr\u00ebd\u017ci, a tu nick. Ter\u00f4 z g\u00f2rz\u00e3 waln\u0105\u0142 w k\u00f2wad\u0142o, \u017ce ja\u017c zazw\u00f2ni\u0142o.<\/p>\n<p>M\u0142otke za\u00f9wa\u017ci\u0142, \u017ce J\u00f3zk\u00f2wi cos nie w\u00ebch\u00f4d\u00f4, p\u00f2dszed\u0142 do nieg\u00f2, wz\u0105\u0142 krzem, p\u00f2\u0142o\u017ci\u0142 g\u00f2 na k\u00f2wadle \u00eb letk\u00f2 sp\u00f9szcz\u00f4\u0142 k\u00f2walsczi pas\u00e9czer na \u00f9part\u00e9lca. Krzemi\u00e9\u0144 rozs\u00ebp\u00f4\u0142 s\u00e3 na p\u00f4r\u00e3 drobn\u00ebch szt\u00ebczk\u00f3w, a jedna p\u00f2\u0142owa \u00f2sta prawie ca\u0142\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Do taczich rzeczi trzeba miec gr\u00ebf w r\u00e3kach. Tu m\u00f2c\u0105 nick nie zrobisz \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 do J\u00f3zka s\u0105s\u00f4d.<\/p>\n<p>J\u00f3zk mi\u00f4\u0142 szczesc\u00e9 zabrac s\u00e3 m\u00ebt na wanog\u00e3 do miasta. Tam zwiedzy\u0142 wiele w\u00f4rtn\u00ebch do \u00f9zdrzeni\u00f4 rzeczi. B\u00e9\u0142 na k\u00f2scelny wie\u017ci, gdze wisa wiele zw\u00f2n\u00f3w. Jak prz\u00ebsz\u0142a p\u00f4\u0142n\u00f4 g\u00f2dz\u00ebna, zacz\u00e3 \u00f2ne spiewac, a prz\u00eb tim wcale s\u00e3 nie r\u00ebsza. Przy k\u00f2\u017cdim zw\u00f2nie b\u00e9\u0142 prz\u00ebm\u00f2cow\u00f3ny m\u0142otk, cht\u00ebren w przewidz\u00f3nym mome\u0144ce \u00f9derzi\u0142 w zw\u00f3n.<\/p>\n<p>\u2013 To je w\u00ebm\u00ebsn\u00e9 \u00f9rz\u0105dzeni\u00e9 \u2013 rzek\u0142 J\u00f3zk do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 dr\u00ebcha. <\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz, to je jak w klawirze. Tam t\u00e9\u017c m\u00f4\u0142\u00e9 zw\u00f3nczi bij\u0105 w str\u00ebn\u00eb \u00eb to daje t\u00e3 ca\u0142\u0105 pi\u00e3kn\u0105 m\u00f9zyk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 widz\u00f4\u0142, jak w \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rsczi kapeli jeden z m\u00f9zyke\u0144t\u00f3w bi\u0142 m\u0142otuszk\u00e3 w tacz\u00e9 str\u00ebn\u00eb, \u00f9wi\u0105z\u00f3n\u00e9 na taczim drzewianym l\u00ebcht\u00f4rzu \u2013 p\u00f2chw\u00f4li\u0142 s\u00e3 Frit \u00f2d F\u00f2pk\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 A w naszim zw\u00ebczajnym z\u00e9grze, jaczi wisy na scanie, m\u0142otuszk w\u00ebbij\u00f4 g\u00f2dz\u00ebn\u00eb \u00eb s\u00e3 nigd\u00eb nie p\u00f2mili \u2013 dom\u00ebsli\u0142 s\u00e3 J\u00f3zk.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, jo, biwaj\u0105 wszelejacz\u00e9 m\u0142otuszczi, m\u0142otczi \u00eb pas\u00e9kr\u00eb \u2013 dod\u00f4\u0142 ten m\u0105drala Alosz z Wi\u00f4ld\u017ci Rol\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3! \u2013 zak\u00f9\u0144czi\u0142 m\u00f2w\u00e3 \u00f2 m\u0142otkach J\u00f3zk.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"M\u00f2dr\u00f4k\">M\u00f2dr\u00f4k<\/a><\/h3>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 p\u00f2r\u00e9nk\u00f9 prz\u00eb friszt\u00ebk\u00f9 nasz tatk zap\u00f2wiedz\u00f4\u0142, \u017ce p\u00f2 p\u00f4\u0142nim wsz\u00ebsc\u00eb jid\u0105 na p\u00f2le zr\u00ebwac w \u017c\u00ebce m\u00f2dr\u00f4czi.<\/p>\n<p>\u2013 A m\u00ebma t\u00e9\u017c p\u00f9dze? \u2013 spita s\u00e3 m\u00f4\u0142\u00f4 \u00c9tka \u00eb p\u00f2dleca do m\u00ebm\u00eb, \u00f2b\u0142api\u0142a j\u00e3 za nod\u017ci, a \u00f2czka wlepi\u0142a w m\u00ebmine dobr\u00e9 \u00f2cz\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00ebma m\u00f4 jin\u0105 rob\u00f2t\u00e3 w ch\u00ebczach, a w k\u00f9charnik\u00f9 m\u00f9szi \u00f9g\u00f2towac k\u00f2ce\u0142 b\u00f9lewk\u00f3w dl\u00f4 ch\u00f2w\u00eb \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 tatk \u00c9tce.<\/p>\n<p>W drodze na p\u00f2le nasza niszrich \u00c9tka chca wiedzec, czem\u00f9 m\u00eb m\u00f3m\u00eb zbierac t\u00eb m\u00f2dr\u00f4czi. Tatk ji w\u00ebjasni\u0142, \u017ce kwiat\u00eb \u00eb l\u00ebstczi teg\u00f2 zelska s\u00e3 s\u00ebszi, a jak \u2013 czeg\u00f2 nie d\u00f4j Panie B\u00f2\u017ce! \u2013 k\u00f2nie zach\u00f2rzej\u0105, tej arbata zrobion\u00f4 z m\u00f2dr\u00f4k\u00f3w jima to ch\u00f2rz\u00ebsk\u00f2 w\u00ebn\u00ebk\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Nie widza t\u00eb, jak tata wl\u00e9w\u00f4\u0142 naszi f\u00f2sc\u00eb b\u00f9tl\u0105 t\u00e3 arbat\u00e3? \u2013 rzek\u0142a Mirka.<\/p>\n<p>Jak na r\u00e9ga dzec\u00ebsk z tatk\u00e3 na prz\u00f3dk\u00f9 nalaz\u0142a s\u00e3 prz\u00eb g\u00f3nie \u017c\u00ebta, tatk p\u00f2dzeli\u0142 nas na trz\u00eb part\u00eb \u00eb rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, J\u00f3wk\u00f9 \u2013 wsk\u00f4z\u00f4\u0142 na mie \u2013 p\u00f9dzesz t\u0105 miedz\u0105 wzd\u0142u\u017c nasz\u00e9g\u00f2 \u017c\u00ebta \u00eb raz\u00e3 z Ter\u00e9zk\u0105 b\u00e3dzeta w\u00ebriwa t\u00eb m\u00f2dr\u00f4czi, a jak jich \u00f9zbierz\u00ebta ca\u0142\u0105 gr\u00f3sc, tej p\u00f2\u0142o\u017cita t\u00e3 krutk\u00e3 na miedz\u00e3. Czej d\u00f3\u0144dzeta do k\u00f9\u0144ca miedz\u00eb, przi\u0144dzeta naz\u00f4d, a p\u00f2 drodz\u00eb p\u00f2zbi\u00e9r\u00f4ta w \u0142\u00f3no \u00f9\u0142o\u017con\u00e9 na tr\u00f4wie m\u00f2dr\u00f4czi.<\/p>\n<p>\u2013 Tej jidzem\u00eb! \u2013 rzek\u0142 jem do Ter\u00e9zczi.<\/p>\n<p>\u2013 Hola, hola, to nie je jesz wsz\u00ebtk\u00f2 \u2013 wstrzim\u00f4\u0142 nas tatk. \u2013 Truda z Mijk\u0105 p\u00f9d\u0105 Zelon\u0105 Drog\u0105 wedle \u017c\u00ebtka, a j\u00f4 z Mirk\u0105 \u00eb \u00c9tk\u0105 p\u00f9dzem\u00eb niwama wedle graf\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 lasu. A ter\u00f4 to n\u00f4w\u00f4\u017cni\u00e9sz\u00e9: za m\u00f2dr\u00f4kama wchadac w zb\u00f2\u017c\u00e9 tak, b\u00eb nie p\u00f2\u0142\u00f3mac steb\u0142\u00f3w \u017c\u00ebta. M\u00f2dr\u00f4k w\u00ebcygn\u0105c w g\u00f3r\u00e3, \u017ceb\u00eb br\u00f3\u0144 B\u00f2\u017ce nie \u00f9szk\u00f2dz\u00ebc steb\u0142\u00f3w \u00eb k\u0142os\u00f3w \u017c\u00ebta. Rozmia wa?<\/p>\n<p>\u2013 Tak, tatk\u00f9! \u2013 rzek\u0142\u00eb prawie raz\u00e3 dzec\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 jidzem\u00eb k\u00f2\u017cdi w sw\u00f2j\u00e3 stron\u00e3, a t\u00eb, \u00c9tk\u00f2, nie mdzesz wch\u00f4da do \u017c\u00ebtka, b\u00f2 cebie nie b\u00eb\u0142ob\u00eb widzec w pl\u00f3nie \u2013 z \u00f9smi\u00e9szk\u00e3 rzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>P\u00f2 dw\u00f9ch g\u00f2dz\u00ebnach da\u0142o s\u00e3 zebrac dwa niewi\u00f4ld\u017c\u00e9 snopczi t\u00ebch m\u00f2dr\u00f4k\u00f3w. Tatk ni\u00f3s\u0142 je \u00f2str\u00f3\u017cno do ch\u00ebczi, a doma p\u00f2dzeli\u0142 je na malincz\u00e9 krutczi, zwi\u0105z\u00f4\u0142 je p\u00f2wr\u00f3zk\u00e3 \u00eb p\u00f2wiesy\u0142 p\u00f2d zwel\u0105 w szurk\u00f9. P\u00f3zni, jak ju b\u00eb\u0142\u00eb tak s\u00ebch\u00e9, \u017ce s\u00e3 krusz\u00eb\u0142\u00eb, nalaz\u0142\u00eb s\u00e3 w mi\u00e9szk\u00f9 \u00f9sz\u00ebtim przez nasz\u0105 m\u00ebm\u00e3. Taczich mi\u00e9szk\u00f3w z wszelejaczima s\u00ebszonyma zel\u00ebskama wisa w sza\u00f9rze ca\u0142\u00f4 d\u0142ug\u00f4 r\u00e9ga. Tata l\u00e9karzi\u0142 ni\u00e9 bl\u00f3s nasze k\u00f2nie, ale k\u00f2niszcza w ca\u0142i ws\u00eb. Tem\u00f9 t\u00e9\u017c na nieg\u00f2 gb\u00f9rz\u00eb nier\u00f4z g\u00f4del\u00eb: Dokt\u00f3rk.<\/p>\n<p>M\u00f2dr\u00f4 farwa je na naszi kasz\u00ebbsczi zemi w baro wiele m\u00f4lach. S\u0105 jesz jin\u00e9 m\u00f2dri kwiat\u00eb, jak ch\u00f2cb\u00eb ta niezab\u00f9dka ab\u00f2 m\u00f2dr\u00f4 przelka w lese, a w \u00f2gr\u00f3dkach je jich baro wiele. Nasze w\u00f2d\u00eb z d\u00f4leka przebijaj\u0105 t\u00e9\u017c na m\u00f2draw\u00f2, a je t\u00ebch jez\u00f3r, jez\u00f3rk\u00f3w, staw\u00f3w, pl\u00ebt\u00f3w, b\u0142otk\u00f3w tak wiele, \u017ce nicht nie je w szt\u00e3dze je co do jedn\u00e9g\u00f2 p\u00f2rech\u00f2wac.<\/p>\n<p>\u2013 A jak s\u00e3 zdrzi na danow\u00e9 las\u00eb, czej nadch\u00f4daj\u0105 cemn\u00e9 chm\u00f9rz\u00ebska, \u00f2ne t\u00e9\u017c s\u00e3 w\u00ebd\u00f4waj\u0105 m\u00f2draw\u00e9 \u2013 prz\u00ebp\u00f2mn\u00e3 nasza Ter\u00e9zka.<\/p>\n<p>\u2013 To je nasze m\u00f2rze, a \u00f2sobl\u00ebw\u00f2 to m\u00f4\u0142\u00e9 midz\u00eb l\u0105d\u00e3 a H\u00e9l\u0105, przebij\u00f4 t\u00e9\u017c na m\u00f2dro \u2013 rzek\u0142 tata, cht\u00ebren prz\u00ebs\u0142uchiw\u00f4\u0142 s\u00e3 naszi g\u00f4dce.<\/p>\n<p>\u2013 Z bliz\u00eb, jak\u00f4 je na P\u00f9cczi G\u00f3rze, to m\u00f2rze je cz\u00ebsto m\u00f2dr\u00e9 \u2013 prz\u00ebswi\u00f4dcz\u00f4\u0142 j\u00f4 tace.<\/p>\n<p>\u2013 A ni m\u00f4sz t\u00eb czas\u00e3 m\u00f2dro w g\u0142owie? \u2013 chca s\u00e3 p\u00f2smi\u00f4c ze mie Ter\u00e9zka.<\/p>\n<p>\u2013 A \u00f9 g\u00f3r\u00eb, to nasze nieb\u00f2 je t\u00e9\u017c tacz\u00e9 jak te m\u00f2dr\u00f4czi \u2013 w\u00ebcygn\u00e3 sw\u00f2j\u00e3 r\u0105czk\u00e3 nad g\u0142\u00f3wk\u00e3 nasza k\u00f2ch\u00f3n\u00f4 \u00c9tka \u00eb doda:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 przi\u0144d\u00e3 do nieba, do ani\u00f3\u0142k\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Przi\u0144dzesz, przi\u0144dzesz, jak b\u00e3dzesz m\u00f3wi\u0142a p\u00f4c\u00f3rk \u00eb s\u0142\u00ebcha m\u00ebm\u00e3 z tatk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 bd\u00e3 zdrza w to m\u00f2dr\u00e9 nieb\u00f2 \u00eb m\u00f3wi\u0142a p\u00f4c\u00f3rk \u2013 \u00f2bieca tace nasza malink\u00f4 \u00c9tka.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"M\u00f2rze\">M\u00f2rze<\/a><\/h3>\n<p>M\u00f2rze je g\u0142\u00e3b\u00f2cz\u00e9 \u00eb szerocz\u00e9 \u2013 powi\u00f4del\u00eb st\u00f4ri Kasz\u00ebbi z les\u00f4cczich str\u00f3n. M\u00f2rze m\u00f3\u017ce b\u00ebc sp\u00f2k\u00f3jn\u00e9, ale t\u00e9\u017c rowarsczi \u2013 dod\u00f4wel\u00eb jini.<\/p>\n<p>Do Zbich\u00f2wa prz\u00ebj\u00e9\u017cd\u017cel\u00eb nadm\u00f2rsczi r\u00ebb\u00f4c\u00eb, przewa\u017cnie z bretlingama \u00eb sprzed\u00f4wel\u00eb te drobn\u00e9 ribczi w\u00e3b\u00f3rk za pi\u00e3c d\u00ebtk\u00f3w, a prz\u00eb tim w\u00ebchw\u00f4lel\u00eb sw\u00f3j tow\u00f4r:<\/p>\n<p>\u2013 To s\u0105 dobr\u00e9 \u00eb smaczn\u00e9 bretlind\u017ci z\u0142owion\u00e9 na Wi\u00f4ld\u017cim M\u00f2rzu.<\/p>\n<p>\u00c9ta mia to do se, \u017ce szt\u00e9c trzima s\u00e3 sp\u00f3dnic\u00eb sw\u00f2ji m\u00ebmczi. B\u00eb\u0142a t\u00e9\u017c niszrich, co l\u00ebdze g\u00f4daj\u0105. Prz\u00ebczurpa z m\u00ebm\u0105 do f\u00f9rmanczi neg\u00f2 r\u00ebb\u00f4ka.<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 ten r\u00ebb\u00f4k g\u00f4d\u00f4, \u017ce bretlind\u017ci z teg\u00f2 wiksz\u00e9g\u00f2 m\u00f2rza s\u0105 lepsz\u00e9 \u2013 spita s\u00e3 sw\u00f2ji m\u00ebm\u00eb, jak szl\u00eb ju p\u00f2d dodom.<\/p>\n<p>\u2013 A cz\u00eb to d\u00f4 mi\u00e9sz\u00e9 m\u00f2rze? W nim pewno ni ma bretling\u00f3w \u2013 doda.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4\u0142\u00e9 M\u00f2rze cygnie s\u00e3 \u00f2d sztr\u0105du do H\u00e9lsczi K\u00f2s\u00eb, a za ni\u0105 je Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 M\u00f2rze \u2013 w\u00ebklarowa sw\u00f2ji dz\u00e9wce m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Aha, ch\u00f2dzy \u00f2 bretlind\u017ci? \u2013 dok\u00f9\u0144cza sw\u00f3j\u00e3 g\u00f4dk\u00e3 m\u00ebmka. \u2013 Te s\u0105 w \u00f2b\u00ebdw\u00f9ch m\u00f2rzach, ale te z teg\u00f2 dalecz\u00e9g\u00f2 maj\u0105 b\u00ebc lepsz\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 Kasz\u00ebbi mieszkaj\u0105 na P\u00f2m\u00f2rzim, a nasz p\u00f2wi\u00f4t zwie s\u00e3 m\u00f2rsczi, b\u00f2 prz\u00ebl\u00e9g\u00f4 do m\u00f2rza, cht\u00ebrne zwie s\u00e3 B\u00f4\u0142t. Nadm\u00f2rsczi mieszke\u0144c\u00eb P\u00f2mar\u00e9nc\u00eb s\u0105 r\u00ebb\u00f4kama ab\u00f2 g\u00f2sp\u00f2darz\u0105 na sw\u00f2jich pi\u00f4skach \u2013 \u00f2p\u00f2wi\u00f4da \u00c9ce ji m\u00ebmka.<\/p>\n<p>\u2013 A cz\u00eb to d\u00f4 jesz jin\u00e9 m\u00f2rza? \u2013 chca wiedzec niszrich dz\u00e9wka.<\/p>\n<p>\u2013 W P\u00f2lsce, tam dalek \u00eb w\u00ebsok w g\u00f3rach, je tacz\u00e9 malincz\u00e9 m\u00f2rze, cht\u00ebrne zwie s\u00e3 M\u00f2rscz\u00e9 \u00d2czk\u00f2, a do nieg\u00f2 sp\u00f4daj\u0105 w\u00f2d\u00eb z w\u00ebsoczich g\u00f3r\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 A p\u00f2 tim M\u00f2rsczim \u00d2czk\u00f9 t\u00e9\u017c p\u0142\u00ebn\u0105 b\u00f4t\u00eb \u00eb \u00f2kr\u00e3t\u00eb? \u2013 pita s\u00e3 dali \u00c9ta.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f4t\u00eb m\u00f3\u017ce jo, ale \u00f2kr\u00e3t\u00eb gw\u00ebs ni\u00e9, b\u00f2 to je tacz\u00e9 niewi\u00f4ld\u017c\u00e9 jez\u00f3rk\u00f2 \u2013 w\u00ebjasnia m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 A nen Lemk\u00f3w plesta g\u00f4d\u00f4\u0142, \u017ce s\u0105 tacz\u00e9 machtn\u00e9 m\u00f2rza jak p\u00f3\u0142 swiata.<\/p>\n<p>\u2013 Plesta m\u00f4 pr\u00f4wd\u00e3, te n\u00f4wiksz\u00e9 m\u00f2rza zwi\u0105 s\u00e3 \u00f2cean\u00eb \u2013 p\u00f2twierdza m\u00ebmka.<\/p>\n<p>P\u00f2 babsczim lece nasta z\u00ebmn\u00e9 \u00eb wietrzn\u00e9 dnie. N\u00f4bar\u017ci dok\u00f9cza te nordowi wiatr\u00eb \u00f2d m\u00f2rza. Jedn\u00e9g\u00f2 dnia tatk spit\u00f4\u0142 s\u00e3 \u00c9t\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 A wi\u00e9sz t\u00eb, m\u00f4\u0142\u00f4 m\u0105dralo, jak te nordow\u00e9 wiatr\u00eb s\u00e3 zwi\u0105?<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 nordow\u00e9 \u00eb wiej\u0105 z t\u00ebch lodowat\u00ebch str\u00f3n.<\/p>\n<p>\u2013 Tak je! \u2013 p\u00f2twierdzy\u0142 tatk. \u2013 Ale \u00f2ne maj\u0105 sw\u00f2j\u00e3 nazw\u00e3. To je m\u00f2rsk\u00f4 briza \u2013 zapami\u00e3t\u00f4j to sobie.<\/p>\n<p>\u2013 W Gdu\u0144sk\u00f9, tim m\u00f2rsczim p\u00f2rtowim miesce stoji w \u00f2gr\u00f3dk\u00f9 m\u00f2rsczi kr\u00f3l. Wi\u00e9sz t\u00eb, jak \u00f2n s\u00e3 naz\u00e9w\u00f4? \u2013 cygn\u0105\u0142 dali tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Kr\u00ebsztof, tatk\u00f9! Chto pierszi r\u00f4z prz\u00ebjedze do Gdu\u0144ska, m\u00f9szi g\u00f2 k\u00f9szn\u0105c prosto w sl\u00f4dk.<\/p>\n<p>\u2013 Tak l\u00ebdze g\u00f4daj\u0105. Ten m\u00f2rsczi kr\u00f3l zwie s\u00e3 Neptun \u2013 zapami\u00e3t\u00f4j sobie \u00eb to. Na jeg\u00f2 \u017cel\u00f4znym \u00f2gr\u00f3dk\u00f9 s\u0105 w\u00ebk\u00f9t\u00e9 p\u00f2lscz\u00e9 z\u0142ot\u00e9 \u00f2rz\u0142\u00eb, cht\u00ebrne prz\u00ebb\u00f4czaj\u0105, \u017ce Gdu\u0144sk je p\u00f2lsczim miast\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 A czem\u00f9 m\u00f2rze m\u00f4 m\u00f2dr\u0105 farw\u00e3? \u2013 egzaminow\u00f4\u0142 tatk dali c\u00f3rk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f2 \u00f2dbij\u00f4 s\u00e3 w nim nieb\u00f2 \u2013 odp\u00f2wiedza b\u00f9szno \u00c9ta.<\/p>\n<p>Mi\u0142k, brat \u00c9t\u00eb, prz\u00ebszed\u0142 jedn\u00e9g\u00f2 dnia dodom z tak\u0105 w\u00ebkrz\u00ebwion\u0105 g\u00e3b\u0105, jakb\u00eb zj\u00f4d\u0142 p\u00f3\u0142 m\u00e3dla k\u0105tor\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c t\u00eb m\u00f4sz tak\u0105 m\u00f2rsk\u0105 min\u00e3? \u2013 spit\u00f4\u0142 g\u00f2 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 j\u00f4 dost\u00f4\u0142 w sk\u00f3r\u00e3 \u00f2d t\u00ebch wiejsczich lubas\u00f3w, b\u00f2 j\u00f4 nie chc\u00f4\u0142 dz\u00e9wcz\u00e3t\u00f3m p\u00f2dnaszac jich kl\u00e9d\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 A c\u00eb, b\u00f3wc\u00eb! \u2013 rzek\u0142 tatk. \u2013 To jima s\u00e3 n\u00f4le\u017ci w sk\u00f3r\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"M\u00f2wa\">M\u00f2wa<\/a><\/h3>\n<p>Do Malotk\u00f3w prz\u00ebjacha \u00f3mama z w\u00f4rzi\u0144sczich p\u00f9stk\u00f3w. Chca s\u00e3 dowiedzec, jak s\u00e3 cz\u00ebje s\u00ebnow\u00f4 p\u00f2 tim prz\u00ebb\u00ebtim ch\u00ebrsk\u00f9 \u00eb co w\u00ebr\u00f4bi\u00f4 ten m\u00f4\u0142i kn\u00e9rps L\u00e9\u00f2nk, cht\u00ebren witro b\u00e3dze mi\u00f4\u0142 dwa latka.<\/p>\n<p>\u2013 Jak \u00f9 nieg\u00f2 je z m\u00f2w\u0105? Cz\u00eb \u00f2n ju g\u00f4d\u00f4 ca\u0142\u0105 g\u00e3b\u0105? \u2013 to b\u00eb\u0142\u00eb ji piersz\u00e9 s\u0142owa.<\/p>\n<p>\u2013 L\u00e9\u00f2nk g\u00f4d\u00f4 ju wiele s\u0142\u00f3w, ale jeg\u00f2 m\u00f2wa je jesz dzecynn\u00f4, tak\u00f4 baro rw\u00f3n\u00f4 \u2013 w\u00ebklarowa s\u00ebnow\u00f4 Jula.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9 \u00f3ma, \u00f2n ju g\u00f4d\u00f4: m\u00ebma, tata, pap\u00f9, m\u00ebma pisz, pisz, m\u00ebma da, da, tata la, la, la. A j\u00f4 m\u00f9 spi\u00e9w\u00f3m w m\u00f2wie stark\u00f3w kasz\u00ebbscz\u00e9 k\u00f2libi\u00f3nczi \u2013 p\u00f2chw\u00f4li\u0142 s\u00e3 tata.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f2wa to je wi\u00f4ld\u017ci sk\u00f4rb d\u00f3ny przez B\u00f2ga \u00eb j\u00e3 m\u00f9szim\u00eb sz\u00f3nowac, achtn\u0105c jak p\u00f4cerz \u2013 westchn\u00e3 \u00f3mama.<\/p>\n<p>Do jizb\u00eb wn\u00ebka roz\u017c\u00f4lon\u00f4 jak w\u00e3d\u017cel Liska. B\u00eb\u0142a tak zmach\u00f3n\u00f4, \u017ce ja\u017c ji \u00f2debra\u0142o m\u00f2w\u00e3. W\u00ebsapa s\u00e3, w\u00ebkaszla, a tej jak wesz\u0142a na m\u00f2w\u00e3, spita s\u00e3 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 tatka:<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, m\u00f2g\u00e3 s\u00e3 w\u00ebk\u00e3pac w naszim stawie?<\/p>\n<p>\u2013 Ani m\u00f2w\u00eb! P\u00f2 piersz\u00e9 w\u00f2da je za z\u00ebmn\u00f4, a p\u00f2 dr\u00ebd\u017c\u00e9 t\u00eb jes jesz za m\u00f4\u0142\u00f4. T\u00eb s\u00e3 m\u00f3\u017cesz \u00f9topic, a chto b\u00e3dze k\u00f2lib\u00f4\u0142 nasz\u00e9g\u00f2 L\u00e9\u00f2nka?<\/p>\n<p>S\u0142owa tat\u00eb nie b\u00eb\u0142\u00eb p\u00f2 m\u00ebsli Lisczi, cht\u00ebrna z\u0142\u00f4 \u00f2br\u00f3c\u00eb\u0142a s\u00e3 na pi\u00e3ce \u00eb p\u00f2dk\u00f4rbia c\u00ebch\u00f2 za tat\u0105: Ni ma m\u00f2w\u00eb, ni ma m\u00f2w\u00eb.<\/p>\n<p>Za szt\u00ebrk do ch\u00ebczi wlec\u00f4\u0142 pies Ami, cht\u00ebren w\u00ebmi\u00f4t\u00f4\u0142 \u00f2g\u00f3n\u00e3 na wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb, wspin\u00f4\u0142 s\u00e3 na tiln\u00e9 szp\u00e9r\u00eb \u00eb szczek\u00f4\u0142 w stron\u00e3 dwi\u00e9rzi. W nym dwi\u00e9rze s\u00e3 \u00f2temk\u0142\u00eb \u00eb do ch\u00ebczi wparadow\u00f4\u0142 brifka, p\u00f2d\u00f4\u0142 tace l\u00ebst, a tej k\u00f4z\u00f4\u0142 s\u00e3 p\u00f2dpisac na taczi b\u00f2dze papioru.<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, taczi pies m\u00f4 t\u00e9\u017c sw\u00f2j\u00e3 m\u00f2w\u00e3! \u2013 rzek\u0142a \u00f3mama. \u2013 \u00d2n doch chc\u00f4\u0142 p\u00f2wiedzec, \u017ce nadch\u00f4d\u00f4 l\u00ebstowi.<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9 bl\u00f3s pies, ale wiele jiny zwierz\u00ebn\u00eb p\u00f2trafi gadac p\u00f2 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 \u2013 doda s\u00ebnow\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb, gb\u00f9rz\u00eb, rozmiejem\u00eb dok\u0142adno m\u00f2w\u00e3 sw\u00f2ji ch\u00f2w\u00eb \u2013 dod\u00f4\u0142 do teg\u00f2 \u00f2jc \u00eb zacz\u0105\u0142 s\u00e3 \u00f2blakac w nowsz\u00e9 ruchna.<\/p>\n<p>\u2013 A gdze t\u00eb s\u00e3 w\u00ebbi\u00e9r\u00f4sz, \u017ce s\u00e3 tak strojisz? \u2013 spita s\u00e3 jeg\u00f2 bia\u0142ka.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 m\u00f9sz\u00e3 jic na zebrani\u00e9 do szk\u00f2\u0142\u00eb. Tam m\u00f4 prz\u00ebjachac jaczisz m\u00f3wca z p\u00f2wiatu \u00eb m\u00f4 nama w\u00ebklarowac jacz\u00e9sz w\u00f4\u017cn\u00e9 spraw\u00eb.<\/p>\n<p>Sedz\u00f4\u0142 na tim zebranim prawie do wieczora. Jak prz\u00ebszed\u0142 dodom, n\u00f4prz\u00f3d zaszed\u0142 do chl\u00e9wa, zrobi\u0142 tam sw\u00f2je \u00f2brz\u0105dczi, a tej wszed\u0142 do ch\u00ebczi. S\u00f4d\u0142 na z\u00e9dlu, wz\u0105\u0142 g\u0142ow\u00e3 w g\u00f4rzc \u00eb zacz\u0105\u0142 rozm\u00ebszlac.<\/p>\n<p>\u2013 Jes t\u00eb jaczim niem\u00f2w\u0105, cz\u00eb c\u00eb g\u00f4dk\u00e3 \u00f2debra\u0142o? A m\u00f3\u017ce wa s\u00e3 tam wz\u00e3 do sznapsu? \u2013 zag\u00f4diwa ch\u0142opa jeg\u00f2 bia\u0142ka.<\/p>\n<p>\u2013 A, b\u00e9\u0142 tam w szk\u00f2le taczi m\u00f3wca z neg\u00f2 Z\u00f4ch\u00f3dn\u00e9g\u00f2 Zwi\u0105zk\u00f9, cht\u00ebren mi\u00f4\u0142 m\u00f2w\u00e3 bez k\u00f9\u0144ca. M\u00f3wca g\u00f4d\u00f4\u0142 r\u00f4z g\u0142osno, tej c\u00ebszi, a pi\u00e3sc\u0105 czas\u00e3 wali\u0142 w st\u00f3\u0142, jak nasz prob\u00f2szcz na k\u00f4zalnic\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ale \u00f2 czim \u00f2n g\u00f4d\u00f4\u0142? Do czeg\u00f2 zmi\u00e9rza jeg\u00f2 m\u00f2wa? \u2013 b\u00eb\u0142a niszrich bia\u0142ka.<\/p>\n<p>\u2013 A wi\u00e9sz, ten m\u00f3wca prawi\u0142 \u00f2 tim, co w\u00ebr\u00f4bi\u00f4 nen miemiecczi firer, ten wrz\u00e9szcz Adolf Hitler. \u017b\u0105d\u00f4 \u00f2n w sw\u00f2jich m\u00f2wach Gdu\u0144ska, zemi\u00e3 kasz\u00ebbsk\u0105, ban\u00e3 przez nasz\u00e3 P\u00f2m\u00f2rsk\u0105, a tak p\u00f2 pr\u00f4wdze, chce m\u00f9 s\u00e3 ca\u0142i P\u00f2lsczi.<\/p>\n<p>\u2013 Ne he\u0144dl\u00f4rczi z Pasturni \u00eb bi\u00e9dab\u00f9d\u00eb, cht\u00ebrne he\u0144dl\u00ebj\u0105 w Gdu\u0144sk\u00f9, p\u00f2wi\u00f4daj\u0105, co tam ti cz\u00f4rni hitlerowsczi fr\u00ebce w\u00ebr\u00f4biaj\u0105 \u2013 doda bia\u0142ka. \u2013 To s\u00e3 zbi\u00e9r\u00f4 na w\u00f2jn\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Ten m\u00f3wca mi\u00f4\u0142 t\u00e9\u017c m\u00f2w\u00e3 o tim, \u017ceb\u00eb miec b\u00f4czeni\u00e9 na naszich Miemc\u00f3w, cht\u00ebrni wsp\u00f2m\u00f4gaj\u0105 t\u00ebch hitlerowsczich b\u00f3wk\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Ten m\u00f3wca g\u00f4d\u00f4 pr\u00f4wd\u00e3. M\u00eb s\u00e3 m\u00f9szim\u00eb w\u00ebstrzegac naszich s\u0105sad\u00f3w Grinholc\u00f3w. \u00d2ni nib\u00eb miodno g\u00f4daj\u0105, jich m\u00f2wa nib\u00eb nick z\u0142\u00e9g\u00f2 nie wr\u00f3\u017ci, ale co maj\u0105 za \u00f9szama, to m\u00eb wi\u00e9m\u00eb, \u00f2ni ja\u017c b\u017cd\u017c\u0105 za tim wrz\u00e9szcz\u00e3 Hitler\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"M\u00f9ch\u00eb\">M\u00f9ch\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>M\u00f9szi \u00eb m\u00ebd\u017ci dok\u00f9czj\u0105 l\u00ebdz\u00f3m \u00eb zwierz\u00e3t\u00f3m. To s\u0105 naprzikrzon\u00e9 psotniczi. Nib\u00eb to je tacz\u00e9 malincz\u00e9, a co to l\u00ebdz\u00f3m naps\u00ebje nerw\u00f3w!<\/p>\n<p>\u2013 Zam\u00ebk\u00f4jta dwi\u00e9rze, b\u00f2 m\u00f9szi wlec\u0105 do jizb\u00eb! \u2013 \u00f9p\u00f2mina m\u00ebma Hoz\u00ebn\u00f4 sw\u00f2je dzec\u00eb.<\/p>\n<p>Ale \u00f2ne, to je m\u00f9szi, wiedno nalaz\u0142\u00eb tak\u0105 le\u017cnosc, \u017ceb\u00eb s\u00e3 do jizb\u00eb, a n\u00f4lepi do k\u00f9chnie dostac. \u00d2ne s\u00e3 wc\u00ebsn\u00e3, \u017ce raz\u00e3 nicht nie wi\u00e9 k\u0105tka. \u00d3pa zrobi\u0142 so tak\u0105 klapr\u00e3, ch\u00f2dzy\u0142 z ni\u0105 z jizb\u00eb do k\u00f9chnie, z k\u00f9chni do d\u00f3m\u00f9, naz\u00f4d do jizb\u00eb \u00eb t\u0142uk\u0142 te m\u00f9sz\u00ebska, gdze s\u00e3 bl\u00f3s da\u0142o, ale jich b\u00eb\u0142\u00eb wiedno ca\u0142\u00e9 roje w ch\u00ebczach.<\/p>\n<p>A co dza\u0142o s\u00e3 w chl\u00e9wach? K\u00f2nie \u00eb krow\u00eb w\u00ebmi\u00f4ta\u0142\u00eb \u00f2g\u00f3nama na wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb, rzuca g\u0142owama na b\u00f2czi, ale te n\u00f4tr\u00e3tus\u00eb m\u00f9szi nalaz\u0142\u00eb wiedno taczi m\u00f4l, gdze te zwierz\u00e3ta ni m\u00f2g\u0142\u00eb dosygn\u0105c \u00eb tam zrobi\u0142\u00eb so sw\u00f2j\u00e3 \u00f9czt\u00e3. Nawetk\u00e3 tr\u00e3ptani\u00e9 szp\u00e9rama nick nie p\u00f2m\u00f4ga\u0142o. Nad k\u00f2\u017cdim zwierz\u00e3c\u00e3 b\u00e9\u0142 wi\u00f4ld\u017ci r\u00f3j wszelejaczich m\u00f9sz\u00ebsk\u00f3w. Wiele k\u0142op\u00f2tu spr\u00f4wia w\u00ebdojeni\u00e9 kr\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j le do kr\u00f3m\u00f9 \u00eb k\u00f9pi p\u00f4r\u00e3 n\u00ebch m\u00f9ch\u00f2\u0142apk\u00f3w! \u2013 nak\u00f4za Hoz\u00ebn\u00f4 sw\u00f2ji c\u00f3rce Weronic\u00eb \u00eb p\u00f2\u0142o\u017c\u00eb\u0142a pi\u00e3c d\u00ebtk\u00f3w na stole.<\/p>\n<p>Jak c\u00f3rka prz\u00ebnios\u0142a nen zrolow\u00f3ny w taczim \u00f2kr\u00e3g\u0142im p\u00f9de\u0142k\u00f9 f\u00ebszbin nasmarow\u00f3ny taczim dl\u00f4 m\u00f9ch\u00f3w smacznym lepnik\u00e3, m\u00ebma rozwin\u00e3 ne m\u00f9ch\u00f2\u0142apczi \u00eb p\u00f2wiesza na balkach. To nie d\u00e9ra d\u0142ug\u00f2, a na nym lepnik\u00f9 prz\u00eblepi\u0142o s\u00e3 t\u00ebli m\u00f9sz\u00ebsk\u00f3w, \u017ce b\u00eb\u0142o ja\u017c cz\u00f4rno, ale now\u00e9 m\u00f9sz\u00ebska c\u00ebsn\u0105 s\u00e3 dali do jizb\u00eb \u00eb zn\u00f4w b\u00eb\u0142o jich baro wiele.<\/p>\n<p>Te mi\u00e9sz\u00e9 m\u00f9szi, zw\u00f3n\u00e9 m\u00ebgama, dok\u00f9cza l\u00ebdz\u00f3m \u00eb b\u00ebd\u0142u n\u00f4bar\u017ci p\u00f2d wiecz\u00f3r ab\u00f2 jak sz\u0142o na grz\u00ebm\u00f2t. To pask\u00f9dztw\u00f2 wcyska s\u00e3 wsz\u00e3dze: w \u00f9sz\u00eb, w nos, za k\u00f2ln\u00e9rz, p\u00f2d m\u00f9c\u00e3, a jich \u00f9k\u0105szeni\u00e9 b\u00f2la bar\u017ci ni\u017cl\u00eb \u00f9gr\u00ebzeni\u00e9 t\u00ebch jizb\u00f2w\u00ebch m\u00f9ch\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 te krow\u00eb s\u0105 ju na p\u00f2dp\u00f4\u0142nik\u00f9 w chl\u00e9wie? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 Hoza sw\u00e9g\u00f2 Alosza. \u2013 \u00d2ne wcale nie s\u0105 na\u017cart\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 \u00f2ne s\u00e3 zegz\u00eb\u0142\u00eb \u00eb \u00f9cek\u0142\u00eb z w\u00e9d\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Trzeba je b\u00eb\u0142\u00eb sc\u00ebgac \u2013 rzek\u0142 mierz\u0105c\u00eb tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Ale t\u00ebch wi\u00f4ld\u017cich m\u00f9sz\u00ebsk\u00f3w b\u00eb\u0142\u00eb ca\u0142\u00e9 chmar\u00eb \u00eb \u00f2ne, te gzyczi \u00eb gz\u00e9le, \u00f2bsad\u0142\u00eb d\u00ebchtowno p\u00f9kle kr\u00f3w. Tej kr\u00f3wska p\u00f2dnios\u0142\u00eb t\u00ebp\u00eb do g\u00f3r\u00eb, zacz\u00e3 latac wk\u00f3\u0142, w k\u00f9\u0144cu w\u00ebpi\u00e3\u0142\u00eb p\u00f2d dodom. J\u00f4 nie b\u00e9\u0142 w szt\u00e3dze je scygn\u0105c.<\/p>\n<p>P\u00f3znim lat\u00e3 na p\u00f9klach kr\u00f3w w\u00ebst\u0105pi\u0142\u00eb tacz\u00e9 dosc wi\u00f4ld\u017c\u00e9 b\u00f9le. \u00d2ne m\u00f9sza kr\u00f3wsk\u00f3m m\u00f2cno dok\u00f9czac, b\u00f2 \u00f2ne pr\u00f3b\u00f2wa je lizac. Z t\u00ebch b\u00f9l\u00f3w w\u00ebkl\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 bi\u00f4\u0142\u00e9, t\u0142\u00ebst\u00e9 rob\u00f4czi.<\/p>\n<p>\u2013 Sk\u0105d s\u00e3 wz\u00e3 to robactw\u00f2 p\u00f2d sk\u00f3r\u0105 b\u00ebd\u0142a? \u2013 b\u00e9\u0142 niszrich Alosza.<\/p>\n<p>\u2013 To te gz\u00e9le n\u00f4prz\u00f3d przegr\u00ebz\u0142\u00eb sk\u00f3r\u00e3, a tej znios\u0142\u00eb p\u00f2d ni\u0105 sw\u00f2je jaja \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 kn\u00f4p\u00f9 Hoza. \u2013 A z jaj\u00f3w w\u00ebkla\u0142\u00eb s\u00e3&#8230;<\/p>\n<p>\u2013 A z t\u00ebch jaj\u00f3w \u00f9ros\u0142o to bi\u00f4\u0142\u00e9 brz\u00ebdalstw\u00f2 \u2013 dom\u00ebsli\u0142 s\u00e3 Alosza.<\/p>\n<p>\u2013 Tak je! \u2013 p\u00f2twierdzy\u0142 tatk. \u2013 Z t\u00ebch rob\u00f4k\u00f3w \u00f9rosc\u0105 now\u00e9 gz\u00e9le.<\/p>\n<p>Jak Hozowie w\u00ebbrel\u00eb s\u00e3 do s\u0105sad\u00f3w na wiesel\u00e9, tatk w\u00ebp\u00f9cow\u00f4\u0142 k\u00f2nie, prz\u00ebr\u00ebchtow\u00f4\u0142 kar\u00e9t\u00e3, hal\u00f4\u0142 z g\u00f3r\u00eb now\u00e9 sle, a tej \u00f2b\u00f9\u0142 sw\u00f3j cz\u00f4rny ancug, bi\u00f4\u0142\u0105 k\u00f2sz\u00ebl\u00e3 \u00eb zacz\u0105\u0142 grzebac za czimsz w szufl\u00f4dze.<\/p>\n<p>\u2013 Gdze \u00f2sta ta m\u00f2ja cz\u00f4rn\u00f4 m\u00f9szka? \u2013 w k\u00f9\u0144cu spit\u00f4\u0142 s\u00e3 m\u00ebmczi.<\/p>\n<p>\u2013 Wez doch szlips, to le panowie nosz\u0105 m\u00f9szczi \u2013 radz\u00eb\u0142a tatk\u00f2wi Hoz\u00ebn\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 A co, j\u00f4 nie jem p\u00f3n? M\u00f9szka mie szpacy? \u2013 zdenerw\u00f2w\u00f4\u0142 s\u00e3 Hoza \u00eb \u00f2bstoj\u00f4\u0142 na sw\u00f2jim.<\/p>\n<p>\u2013 Niech c\u00eb b\u00e3dze! Ta tw\u00f2ja m\u00f9szka je w k\u00f2m\u00f3dze.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"\u00d2br\u00f4zk\">\u00d2br\u00f4zk<\/a><\/h3>\n<p>\u00d2braz\u00f3w \u00eb \u00f2br\u00f4zk\u00f3w na Kasz\u00ebbach b\u00eb\u0142o wiele.<\/p>\n<p>W naszich ch\u00ebczach b\u00eb\u0142o p\u00f4r\u00e3 m\u00f4\u0142\u00ebch \u00f2br\u00f4zk\u00f3w \u00eb trz\u00eb machtn\u00e9 \u00f2braz\u00eb. Na niewi\u00f4ld\u017cim \u00f2br\u00f4zk\u00f9 w d\u00f3mie b\u00eb\u0142\u00eb namalow\u00f3n\u00e9 p\u00f3ln\u00e9 kwi\u00f4tczi: k\u0105k\u00f2le, m\u00f2dr\u00f4czi, maczi, zw\u00f3nczi \u00eb jesz jin\u00e9. W m\u00f4\u0142i jizdebce nad \u0142\u00f3\u017ck\u00e3 wis\u00f4\u0142 \u00f2br\u00f4z Swi\u00e3ti Familie, a nad \u0142\u00f3\u017ck\u00e3 dr\u00ebd\u017ci \u00f2br\u00f4zk z betlejemsk\u0105 szopk\u0105. Na trzecy scanie b\u00e9\u0142 \u00f2br\u00f4z z swi\u00e3tim Francyszk\u00e3, b\u00f2 m\u00ebma b\u00eb\u0142a w Trzecym Z\u00f4k\u00f2nie. Prz\u00eb pi\u00e9ck\u00f9 na \u00f2br\u00f4zk\u00f9 b\u00e9\u0142 m\u00f3j tata z m\u0142od\u00ebch lat w \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rsczim \u00f2bleczenim. W pa\u0144sczi jizbie nad z\u00f3f\u0105 wis\u00f4\u0142 p\u00f2d\u0142u\u017cny \u00f2br\u00f4z, na cht\u00ebrnim b\u00eb\u0142o jezoro, szt\u00ebk \u0142\u0105czi, a na ni pi\u00e3kn\u00e9 sarn\u00eb \u00eb n\u00f3rt l\u00ebscast\u00e9g\u00f2 lasu. Ten \u00f2br\u00f4z dosta m\u00ebma w dar\u00ebnk\u00f9 na wiesel\u00e9 \u00f2d tatk\u00f2w\u00e9g\u00f2 brata, a \u00f2d m\u00f2j\u00e9g\u00f2 w\u00f9je, cht\u00ebren b\u00e9\u0142 lesnym w kr\u00f3lewsczim lese. Tatk\u00f3w wieselny \u00f2br\u00f4z b\u00e9\u0142 z krzi\u017c\u00e3, na cht\u00ebrnym  wis\u00f4\u0142 P\u00f3n Jez\u00ebs, a p\u00f2d nim stoja Matka B\u00f2sk\u00f4 B\u00f2lesn\u00f4. B\u00e9\u0142 jesz \u00f2br\u00f4z z swi\u00e3tim Ant\u00f3nim \u00eb n\u00f4mi\u00e9szi z Matk\u0105 B\u00f2sk\u0105 Sw\u00f4rzewsk\u0105.<\/p>\n<p>W naszi szk\u00f2le p\u00f2d krzi\u017c\u00e3 wis\u00f4\u0142 \u00f2br\u00f4z Matczi B\u00f2sczi Cz\u00e3stoch\u00f2wsczi. Na jinym \u00f2br\u00f4zk\u00f9 b\u00eb\u0142o namalow\u00f3n\u00e9 \u00f9chw\u00f4leni\u00e9 K\u00f2nstitucji 3 Maja. B\u00eb\u0142o t\u00e9\u017c p\u00f4r\u00e3 \u00f2br\u00f4zk\u00f3w z p\u00f2lsczima kr\u00f3lama \u00eb \u00f2br\u00f4zk z swi\u00e3tim Stanis\u0142aw\u00e3 K\u00f2stk\u0105. Na n\u00f4mi\u00e9szim \u00f2br\u00f4zk\u00f9 b\u00eb\u0142a Baba Jaga ze zb\u0142\u0105dzonyma dzecama \u00eb p\u00f2cesznyma kr\u00f4sni\u00e3tama.<\/p>\n<p>W kapl\u00ebczce prz\u00eb szk\u00f2le za fig\u00f9r\u0105 Mariji Pann\u00eb wis\u00f4\u0142 \u00f2br\u00f4zk ze swi\u00e3tim Ant\u00f3nim. Ten \u00f2br\u00f4zk powiesy\u0142 tam Bianga sp\u00f2d lasa, jak szczesl\u00ebwie nal\u00f4z\u0142 sw\u00f2je d\u00ebtczi, zg\u00f9bion\u00e9 w drodze z miasta do ch\u00ebczi.<\/p>\n<p>W naszim k\u00f2scele wisa baro wiele \u00f2br\u00f4zk\u00f3w \u00eb stoja t\u00e9\u017c na w\u00f4\u0142t\u00f4rzach, na p\u00f2l\u00ebcach, we wn\u00e3kach b\u00eb\u0142o baro wiele fig\u00f9r\u00f3w. To b\u00eb\u0142\u00eb swi\u00e3t\u00eb \u00f2br\u00f4zczi, b\u00f2 w k\u00f2scele bl\u00f3s tacz\u00e9 m\u00f2g\u0142\u00eb b\u00ebc. Pi\u00e3kn\u00f4 b\u00eb\u0142a w\u00ebrzez\u00f3n\u00f4 w drzewie droga krz\u00eb\u017cow\u00f4, wszelejacz\u00e9 \u00f2braz\u00eb Matczi B\u00f2sczi, wsz\u00ebtczich swi\u00e3t\u00ebch, a przed wi\u00f4ld\u017cim w\u00f4\u0142t\u00f4rz\u00e3 b\u00e9\u0142 p\u00f2wieszony machtny krzi\u017c, na cht\u00ebrnym \u00f9mi\u00e9r\u00f4\u0142 P\u00f3n Jez\u00ebs.<\/p>\n<p>Prz\u00eb jednym \u00eb dr\u00ebd\u017cim b\u00f2cznym w\u00f4\u0142t\u00f4rzu stoja \u00f2braz\u00eb, cht\u00ebrne \u00f2braznic\u00eb w czitlach \u00eb w b\u00f9ksach na zmian\u00e3 \u00f2bn\u00f4sz\u00ebl\u00eb w procesjach, a t\u00e9\u017c ch\u00f2dz\u00ebl\u00eb z nima na \u00f2dp\u00f9st\u00eb, cz\u00eb to na wejrowsczi G\u00f3rczi, cz\u00eb do Sw\u00f4rzewa. Jak to pi\u00e3kno w\u00ebzdrza, czej t\u00eb \u00f2braz\u00eb wita s\u00e3 ab\u00f2 \u017cegna\u0142\u00eb na G\u00f3rkach \u00eb w drodze prz\u00eb kapl\u00ebcach, cz\u00eb t\u00e9\u017c prz\u00eb prz\u00ebdro\u017cn\u00ebch krzi\u017cach. To witani\u00e9 w\u00ebm\u00f4ga d\u0142ud\u017c\u00e9g\u00f2 \u00f9czeni\u00f4. N\u00f4lepi to k\u00f2libani\u00e9 \u00f2braz\u00e3 robi\u0142a k\u00f3mpani\u00f4 \u00f2l\u00ebwsk\u00f4 prz\u00eb m\u00f9zyce sw\u00f3ji b\u00eblny kapeli. Wiele \u00f2bstrojon\u00ebch \u00f2braz\u00f3w nios\u0142\u00eb f\u00f2rsz dz\u00e9wcz\u00e3ta. Jak nadesz\u0142a k\u00f3mpani\u00f4 z Red\u00eb, jedna bia\u0142ka, co stoja \u00f2k\u00f3ma mie, rzek\u0142a do dr\u00ebd\u017ci bia\u0142czi:<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le, Marta, t\u00eb \u00f2braznice, co nios\u0105 ten \u00f2br\u00f4z, s\u0105 baro f\u00f2rsz, w\u00ebzdrz\u0105 jak p\u00f9p\u00eb z \u00f2br\u00f4zka, ne ni\u00e9?<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3, s\u0105sado! \u2013 rzek\u0142a ta dr\u00ebg\u00f4.<\/p>\n<p>Jak dzec\u00eb \u00f2d dzes\u00e3c lat sz\u0142\u00eb do k\u00f2sco\u0142a na n\u00f4\u00f9k\u00e3, tej do sw\u00e9g\u00f2 kat\u00e9chizm\u00f9 dosta \u00f2br\u00f4zk, cht\u00ebren zak\u0142\u00f4da w tim m\u00f4lu, gdze b\u00eb\u0142\u00eb problem\u00eb do na\u00f9czeni\u00f4 z g\u0142ow\u00eb. Na prz\u00ebj\u00e3cym ks\u0105dz prob\u00f2szcz d\u00f4\u0142 k\u00f2\u017cd\u00e9m\u00f9 z t\u00ebch dzecy taczi wikszi pami\u0105tk\u00f2wi \u00f2br\u00f4zk, na cht\u00ebrnym b\u00eb\u0142o miono \u00eb n\u00f4zw\u00ebsk\u00f2 prz\u00ebj\u00e3t\u00e9g\u00f2 dzecka, a t\u00e9\u017c p\u00f2dpis ks\u00e3dza. Ten \u00f2br\u00f4zk b\u00e9\u0142 p\u00f3zni \u00f2prawiony \u00eb p\u00f2wieszony doma na scanie.<\/p>\n<p>P\u00f2 Gwi\u00f4zdce ks\u0105dz prob\u00f2szcz z \u00f2rganist\u0105 \u00eb dw\u00f9ma s\u0142u\u017ckama ch\u00f2dzy\u0142 p\u00f2 k\u00f2l\u00e3dze. Tatk z m\u00ebmk\u0105 dostel\u00eb \u00f2d ks\u00e3dza taczi wikszi \u00f2br\u00f4zk, a dzec\u00eb, co zna\u0142\u00eb dobrze p\u00f4c\u00f3rk, dosta m\u00f4\u0142i \u00f2br\u00f4zeczk.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb b\u00ebl\u00eb \u00f9 Pl\u00ebcht\u00f3w na rocz\u00ebznie, b\u00eb\u0142o tam wiele l\u00ebdzy z miasta. Pl\u00ebchta dost\u00f4\u0142 \u00f2d niejedn\u00ebch g\u00f2scy \u00f2br\u00f4zk na pami\u0105tk\u00e3. Tam b\u00eb\u0142a t\u00e9\u017c tak\u00f4 miesk\u00f4 dama z taczima kruz w\u0142osama. Na ni\u00e3 wiele g\u00f2scy mia b\u00f4czeni\u00e9. M\u00f2ja m\u00ebma rzek\u0142a do sw\u00f2ji s\u0105sad\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, ten m\u00f3j st\u00f4ri wz\u00e9r\u00f4 na t\u00e3 z miasta jak na malow\u00f3n\u0105 p\u00f9p\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Doch jo, \u00f2n \u00eb wiele jin\u00ebch zdrzi na ni\u00e3 jak w swi\u00e3ti \u00f2br\u00f4zk.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"P\u00e9ter\">P\u00e9ter<\/a><\/h3>\n<p>Wiele set lat tem\u00f9 w z\u00f3mk\u00f9 na W\u00ebsoczi G\u00f3rze w lese za \u0141\u00e3\u017c\u00ebcama mieszk\u00f4\u0142 zn\u00f3ny wkr\u0105g ri\u0144ca Pioter Gacyna, nazw\u00f3ny przez lud kr\u00f3tk\u00f2 \u2013 P\u00e9ter. W\u00f2j\u00f4rz Gacyna mi\u00f4\u0142 z\u0142\u0105 bia\u0142k\u00e3: msc\u00ebw\u0105, falsz\u00ebw\u0105, p\u00ebskat\u0105, plotkarsk\u0105 bab\u00e3, cht\u00ebrna dogriza m\u00f9 na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9. Nen ri\u0144ca czu\u0142 s\u00e3 nieszczesl\u00ebwi \u00eb \u00f2p\u00f9szczony. Cz\u00e3sto \u00eb g\u00e3sto w\u00ebch\u00f4d\u00f4\u0142 na drewnian\u0105 wie\u017c\u00e3 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 z\u00f3mk\u00f9 \u00eb zdrz\u00f4\u0142 przez d\u00e3b\u00f2g\u00f3rscz\u00e9 las\u00eb na M\u00f4\u0142\u00e9 M\u00f2rze, a t\u00e9\u017c na H\u00e9lsk\u0105 K\u00f2s\u00e3. Bra g\u00f2 wi\u00f4lg\u00f4 teskni\u0105czka do lepsz\u00e9g\u00f2 \u017c\u00ebc\u00f4. Wiele razy zdrz\u00f4\u0142 na wi\u00f4lg\u0105 w\u00f2d\u00e3 za nym h\u00e9lsczim sztr\u00e9ml\u00e3. Ta dalek\u00f4 w\u00f2da w\u00ebd\u00f4wa m\u00f9 s\u00e3 baro pi\u00e3kn\u00f4, a ji zelonkaw\u00f4 farwa p\u00f2zw\u00f4la m\u00f9 miec n\u00f4dzej\u00e3 na lepsz\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9 \u00eb lepsz\u00e9 czas\u00eb. Wiele razy mi\u00f4\u0142 ch\u00e3tk\u00e3 sadn\u0105c na jaczisz b\u00f4t \u00eb \u00f2dp\u0142\u00ebn\u0105c tam, gdze g\u00f2 \u00f2cz\u00eb p\u00f2nios\u0105. Ale prz\u00ebwi\u0105zani\u00e9 do kasz\u00ebbsczich str\u00f3n b\u00eb\u0142o wiksz\u00e9, ni\u017cl\u00eb ta teskni\u0105czka.<\/p>\n<p>Na psotn\u00f4 bia\u0142ka b\u00eb\u0142a cor\u00f4z g\u00f2rsz\u00f4. Spar\u0142\u00e3cza s\u00e3 z babama p\u00f9rtk\u00f3w, n\u00ebma przekl\u00e3tima czartownicama. Te babscz\u00e9 bi\u00e9s\u00eb zapisa\u0142\u00eb j\u00e3 do czartowscz\u00e9g\u00f2 karna \u00eb nam\u00f3wi\u0142\u00eb j\u00e3, \u017ceb\u00eb \u00f2tr\u00eb\u0142a sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 ch\u0142opa. Jak ne st\u00f4r\u00e9 czartownice rzek\u0142\u00eb, tak ta now\u00f4, wz\u00e3t\u00f4 za swoj\u00e3 czartownica zrobi\u0142a. Ws\u00ebpa ch\u0142op\u00f9 tr\u00ebc\u00ebzn\u00e3 do straw\u00eb \u00eb ri\u0144ca Gacyna p\u00f2\u017cegn\u00f4\u0142 s\u00e3 z tim swiat\u00e3.<\/p>\n<p>Co do nod\u017ci stan\u0105\u0142 kasz\u00ebbsczi lud na p\u00f2ch\u00f3wk tak zacn\u00e9g\u00f2 pana. Na p\u00f2grz\u00e9b prz\u00ebjachel\u00eb t\u00e9\u017c ri\u0144cowie z s\u0105sedn\u00ebch dw\u00f2r\u00f3w: B\u00f2j\u00f3na, T\u00ebch\u00f2mia, B\u00e3darg\u00f2wa, K\u00f2leczk\u00f2wa, Cech\u00f2c\u00ebna, Pieleszewa \u00eb jin\u00ebch. D\u0142ug\u00f2 p\u0142akel\u00eb l\u00ebdz\u00ebska p\u00f2 dobrim w\u00f2jarzu Gacynie, a na jeg\u00f2 grobie wiedno le\u017ca swi\u00e9\u017c\u00e9 kwiat\u00eb. To s\u00e3 gw\u00ebs ny \u0142\u00e3\u017c\u00ebcczi czartownic\u00eb nie widza. P\u00f2wz\u00e3 wi\u00f4ld\u017ci g\u00f3rz na l\u00ebdzy. \u00d2m\u00f2ta j\u00e3 t\u00e9\u017c wi\u00f4lg\u00f4 chc\u00ebw\u00f2ta za b\u00f2gactw\u00e3, zacz\u00e3 gn\u00e3bic sw\u00f3j lud \u00eb g\u00f2nic parobk\u00f3w dniama \u00eb nocama do rob\u00f2t\u00eb.<\/p>\n<p>\u017beb\u00eb miec wicy zemie, nak\u00f4za karczowac las\u00eb \u00eb przez to p\u00f2wikszac zemi\u00e3 do \u00f2rani\u00f4. \u017beb\u00eb nie zdrzec na zmizernia\u0142\u00ebch l\u00ebdzy, na jich bi\u00e9d\u00e3 \u00eb p\u0142acz, w\u00ebgna jich ze sw\u00f2jich sedl\u00ebsk\u00f3w, jacz\u00e9 miel\u00eb p\u00f2d z\u00f3mk\u00f2w\u0105 g\u00f3r\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4jta precz, \u017ceb\u00eb j\u00f4 ni m\u00f9sza p\u00f4chn\u0105c waj\u00e9g\u00f2 smrodu! \u2013 r\u00ebcza na dw\u00f2rsczich parobk\u00f3w. \u2013 A prz\u00eb rob\u00f2ce j\u00f4 chc\u00e3 waji widzec jesz przed wsch\u00f2d\u00e3 s\u0142u\u0144ca \u2013 zarz\u0105dz\u00eb\u0142a.<\/p>\n<p>Dz\u00e9l l\u00ebdzy, przewa\u017cnie t\u00ebch zacni\u00e9sz\u00ebch, w\u00ebnios\u0142o s\u00e3 nad trz\u00eb staw\u00eb \u00eb p\u00f2wsta tam m\u00f4\u0142\u00f4 wies nazw\u00f3n\u00f4 \u0141\u00e3\u017c\u00ebce. Sm\u00f2larze, bartnic\u00eb \u00eb jiny b\u00f9dnic\u00eb, a t\u00e9\u017c l\u00f3zy l\u00ebdze w\u00ebb\u00f9dowel\u00eb sw\u00f2je b\u00f9d\u00eb w lese, na w\u00f2ln\u00ebch m\u00f4lach. Tak p\u00f2wsta Gwi\u017cd\u017c\u00f3wka, M\u00f2rdarni\u00f4, Strasznica \u00eb jin\u00e9 nieg\u00f2scynn\u00e9 k\u0105t\u00eb. Jesz jin\u00e9 w\u00ebb\u00f9dowel\u00eb sw\u00f2je ch\u00ebcz\u00eb na w\u00ebk\u00f4rczow\u00f3n\u00ebch grz\u00ebpach, a \u017ce miel\u00eb na t\u00ebch pi\u00f4skach g\u0142\u00f3d, sw\u00f2je sedl\u00ebsk\u00f2 nazwel\u00eb G\u0142od\u00f3wk\u00f2. L\u00ebdz\u00ebska baro cerpiel\u00eb, m\u00e3cz\u00ebl\u00eb s\u00e3, a bi\u00e9da jima baro doskwi\u00e9ra. Jak jima tak m\u00f2cno prz\u00ebpiek\u0142a, jak docygn\u00e3 do \u017c\u00ebw\u00e9g\u00f2, zacz\u00e3l\u00eb m\u00ebslec, jak tu p\u00f2zb\u00ebc s\u00e3 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 \u00f9trapieni\u00f4: ti przekl\u00e3ti czartownic\u00eb.<\/p>\n<p>Parobc\u00eb \u00f2d k\u00f2ni, cht\u00ebrn\u00ebch t\u00e9\u017c w\u00ebg\u00f2ni\u0142a z z\u00f3mk\u00f9, w\u00ebb\u00f9dowel\u00eb sw\u00f2je ch\u00ebcz\u00eb niedaleczk\u00f2 na topi\u00e9lach, a m\u00f4l ten nazwel\u00eb na pami\u0105tk\u00e3 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 dobr\u00e9g\u00f2 pana \u2013 Gac\u00ebn\u00eb. To \u00f2ni w\u00ebm\u00ebsl\u00ebl\u00eb sp\u00f2s\u00f3b na p\u00f2zb\u00ebc\u00e9 s\u00e3 czartownic\u00eb. Nam\u00f3wil\u00eb sw\u00f2jich dr\u00ebch\u00f3w, \u017ceb\u00eb zrobil\u00eb machtn\u0105 sob\u00f2tk\u00e3 z m\u00f9zyk\u0105, b\u00eb na ten \u00f4rt \u00f2dcygn\u0105c \u00f2d z\u0142i pani ne pieczeln\u00e9 czartownice, cht\u00ebrne \u00f9 ni szt\u00e9c sedza\u0142\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Co s\u00e3 tam dzeje? \u2013 pita s\u00e3 jedna dr\u00ebd\u017ci \u00eb \u017ceb\u00eb sprawdz\u00ebc, p\u00f2leca na miot\u0142ach do ny sob\u00f2tczi. Z\u0142\u00f4 pani ni mia jesz miot\u0142\u00eb, tej w\u00ebleca na p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9 \u00eb zacz\u00e3 r\u00ebczec:<\/p>\n<p>\u2013 Zaprz\u00ebgac k\u00f2nie \u00eb jazda tam, gdze graj\u0105!<\/p>\n<p>Parobc\u00eb dopedl\u00eb z\u0142\u0105 wiedzm\u00e3, chw\u00f4c\u00ebl\u00eb j\u00e3 za g\u00e9r\u00eb, rozzybel\u00eb \u00eb z g\u00f2rz\u00e3 szm\u00ebrgn\u00e3l\u00eb z wi\u00f4ld\u017cim m\u00f4ch\u00e3 w chilo\u0144scz\u00e9 torf\u00f2wiska. Jak na j\u00e3dza n\u00ebka w ne b\u0142ota, d\u00ebp\u0105 w\u00ebdzar\u0142a wi\u00f4ld\u017ci r\u00f3w. Czapn\u00e3 w nen k\u00f4\u0142, a \u017ce b\u00eb\u0142a t\u0142\u00ebst\u00f4, a przez to cz\u00e3\u017ck\u00f4, wpad\u0142a g\u0142\u00e3b\u00f2k w gru\u0144t, szlam s\u00e3 za ni\u0105 zachlastn\u0105\u0142 \u00eb b\u00eb\u0142o p\u00f2 psotny s\u0142u\u017cce czartownic\u00f3w. Ji smierc\u00eb gacy\u0144sczi parobc\u00eb nie chcel\u00eb, ale tak s\u00e3 sta\u0142o. Tacz\u00e9 b\u00eb\u0142o pewno ji przeznaczeni\u00e9.<\/p>\n<p>Nen r\u00f3w w\u00ebdzarti przez znienawidzon\u0105 pani\u0105 l\u00ebdze nazwel\u00eb \u00f2d miona sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 barzo dobr\u00e9g\u00f2 \u00eb zacn\u00e9g\u00f2 pana \u2013 P\u00e9terjaz. W nim p\u00f2wsta ced\u017celni\u00f4 \u00eb t\u00e9\u017c ch\u00ebcz\u00eb p\u00f4r\u00e3 bi\u00e9dn\u00ebch l\u00ebdzy. Ti mieszke\u0144c\u00eb \u00f2p\u00f2wi\u00f4daj\u0105, \u017ce do dzys dnia, jak wieje norda, cz\u00ebc je w nim wi\u00f4ld\u017c\u00e9 w\u00ebc\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 To czartownice w\u00ebj\u0105 za sw\u00f2j\u0105 dr\u00ebchn\u0105, prz\u00ebbr\u00f3n\u0105 sostr\u0105 \u2013 p\u00f2wi\u00f4daj\u0105 ti, co s\u00e3 str\u00f4szk\u00f3w nie b\u00f2j\u0105.<\/p>\n<p>J\u00f4 teg\u00f2 w\u00ebc\u00e9g\u00f2 nie czu\u0142 \u00eb nie chc\u00e3 cz\u00ebc. Ten r\u00f3w w\u00ebdzarti przez z\u0142osznic\u00e3 z z\u00f3mk\u00f9 t\u00e9\u017c wnet zad\u017cinie, jak ta przekl\u00e3tnica. Tam s\u00e3 ter\u00f4 s\u00ebpie wszelacz\u00e9 \u00f2dpad\u00eb z wiele miast\u00f3w \u00eb ws\u00f3w \u00eb \u00f2ne zgasz\u0105 do k\u00f9\u0144ca pami\u00e3c \u00f2 z\u0142i s\u0142u\u017cce czartowscz\u00e9g\u00f2 rodu, zag\u0142\u00ebsz\u0105 t\u00e9\u017c no w\u00ebc\u00e9. Sprawiedl\u00ebw\u00f2sc m\u00f9szi zapanowac. Ale nazw\u00eb P\u00e9terjaz \u00eb Gac\u00ebn\u00eb \u00f2st\u00f3n\u0105.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Pi\u00f4sk\">Pi\u00f4sk<\/a><\/h3>\n<p>Pi\u00f4sk, jak wiele jin\u00ebch rzeczi na swiece, m\u00f4 sw\u00f2je dobr\u00e9 \u00eb z\u0142\u00e9 stron\u00eb. M\u00eb tu na Kasz\u00ebbach ni m\u00f3\u017cem\u00eb narzekac na brak pi\u00f4sk\u00f9. Je g\u00f2 wsz\u00e3dze b\u00f2kadosc, a n\u00f4wicy na grz\u00ebpkach, gdze wiater \u00eb w\u00f2da robi z nim, co le chce. Tu je z nim bl\u00f3s \u00f9trapieni\u00e9, a p\u00f2\u017c\u00ebtk\u00f9 prawie \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2.<\/p>\n<p>Jak przi\u0144d\u0105 ne jes\u00e9nn\u00e9 wietrzn\u00e9 dnie, gb\u00f9rz\u00eb martwi\u0105 s\u00e3 \u00f2 sw\u00f2je zas\u00e9w\u00eb. Wiater p\u00f2trafi z n\u00ebch g\u00f2\u0142\u00ebch g\u00f3rk\u00f3w przes\u00ebn\u0105c mia\u0142czi pi\u00f4sk na p\u00f2la \u00f2bs\u00f3n\u00e9 z\u00ebm\u00f2wim zb\u00f2\u017c\u00e3. Ten pi\u00f4seczk je tak prz\u00ebkr\u00ebje, \u017ce \u00f2ne s\u00e3 przez nien nie przedost\u00f3n\u0105 na swiat b\u00f2sczi. Trzeba to p\u00f2le na now\u00f2 prze\u00f2rac \u00eb w\u00ebs\u00f4c nowi s\u00e9w, a to p\u00f2 r\u00f4z dr\u00ebd\u017ci ws\u00f3n\u00e9 zb\u00f2\u017c\u00e9 nigd\u00eb nie dor\u00f3wn\u00f4 tem\u00f9, co je \u00f2k\u00f3ma. Stracony s\u00e9w, a zbi\u00f3r g\u00f2rszi. A tej przez ten zebr\u00f3ny z g\u00f3rk\u00f3w pi\u00f4sk zemia sta s\u00e3 bar\u017ci zmiart\u0105 \u00eb trzeba p\u00f4r\u00e3 dobr\u00ebch lat, \u017ceb\u00eb j\u00e3 dostac do p\u00f2rz\u0105dk\u00f9.<\/p>\n<p>Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 szk\u00f2d\u00eb robi\u0105 t\u00e9\u017c latn\u00e9 \u00f9lew\u00eb. P\u00f2trafi\u0105 sp\u0142\u00f3kac ca\u0142\u00e9 f\u00f3r\u00eb pi\u00f4sk\u00f9 z grz\u00ebp\u00f3w cz\u00eb to na zas\u00e9w\u00eb, cz\u00eb t\u00e9\u017c na \u0142\u0105czi w do\u0142ach, a prz\u00eb tim w\u00ebrwac tacz\u00e9 row\u00eb \u00eb jam\u00eb, \u017ce cz\u0142owiek m\u00f3\u017ce s\u00e3 w nich sch\u00f2wac. Nier\u00f4z ten pi\u00f4seczk zaszlam\u00f9je stegn\u00eb, drod\u017ci \u00eb place. To je jistn\u00e9 \u00f9trapieni\u00e9 z tim pi\u00f4sk\u00e3. K\u00f9li \u00f2n narobi szk\u00f3d\u00eb \u00eb niep\u00f2trz\u00e9bny rob\u00f2t\u00eb, a piln\u00e9 spraw\u00eb n\u00f4gl\u0105, jak ch\u00f2cb\u00eb \u0142\u0105k\u00f2w\u00e9 \u00eb p\u00f3ln\u00e9 \u017cniwa.<\/p>\n<p>A jak w\u00ebzdrz\u0105 drod\u017ci p\u00f2 taczi \u00f9lewie? W\u00f2da w\u00ebp\u0142\u00f2k\u00f9je ten pi\u00f4seczk w jedn\u00ebch m\u00f4lach, a w jin\u00e9 naszlam\u00f9je g\u00f2 za wiele. Z f\u00f3r\u0105 p\u00f2 taczi \u00f9lewie nie jidze przejachac, a z l\u00f3zym w\u00f2z\u00e3 je t\u00e9\u017c cz\u00e3\u017ck\u00f2. Niejeden k\u00f3\u0144 sobie szp\u00e9r\u00e3 z\u0142\u00f3m\u00f4\u0142, niejedno k\u00f2\u0142o s\u00e3 rozkracz\u00eb\u0142o. Szarwark\u00f9 nie syga\u0142o, \u017ceb\u00eb t\u00eb zniszczon\u00e9 dro\u017c\u00ebska doprowadz\u00ebc do p\u00f2rz\u0105dk\u00f9.<\/p>\n<p>Malotk\u00f3w K\u00f9ba wz\u0105\u0142 s\u00e3 do k\u00f2pani\u00f4 st\u00ebdnie w taczim m\u00f4lu, gdze na p\u00f4r\u00e3 \u0142okc\u00f3w b\u00e9\u0142 s\u00f3m pi\u00f4seczk. K\u00f2p\u00f4\u0142, k\u00f2p\u00f4\u0142, a nen szal\u00ebnk przep\u00f9szcz\u00f4\u0142 r\u00ebs\u00ebnama t\u00e3 pi\u00f4sk\u00f2w\u0105 m\u0105k\u00e3. W k\u00f9\u0144cu w\u00ebk\u00f2p\u00f4\u0142 n\u00e3 st\u00ebdni\u00e3, ale co s\u00e3 narobi\u0142, to mi\u00f4\u0142, a w\u00f2da, co s\u00e3 w st\u00ebdni p\u00f2dnios\u0142a, \u00f9c\u00e9ka w nen pi\u00f4seczk. Tak\u00f4 sn\u00f4dk\u00f4 st\u00ebdnia grzesz\u00eb\u0142a tim, \u017ce w\u00f2d\u00eb b\u00eb\u0142o w ni wiedno ma\u0142o.<\/p>\n<p>Pl\u00ebcht\u00f3w Gr\u00e9g\u00f2r dost\u00f4\u0142 \u00f2d sw\u00e9g\u00f2 tatka tak\u0105 p\u00f2dm\u00f2k\u0142\u0105 \u0142\u0105k\u00e3. Mi\u00f4\u0142 rob\u00f2t\u00e3 w p\u00f2rce w Gdini prz\u00eb w\u00e3glu, dosc dobrze zarobi\u0142 \u00eb na ny \u0142\u0105czce w\u00ebb\u00f9dow\u00f4\u0142 sobie tak\u0105 strz\u00e9dn\u0105 ch\u00ebcz. Ale p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9 prz\u00eb ti ch\u00ebczi b\u00eb\u0142o wiedno ni\u00e9 t\u00ebli wilg\u00f2tn\u00e9, co p\u00f2 prostu topiel\u00ebsk\u00e3. Dzec\u00eb w tim szlamie g\u00f9bi\u0142\u00eb k\u00f2rczi, m\u00ebmka p\u00f4r\u00e3 razy w\u00ebla ml\u00e9czk\u00f2, jak sz\u0142a \u00f2d dojeni\u00f4 kr\u00f3wczi, a w\u00f2z\u00e3 wjachac na tacz\u00e9 kal\u00ebszcze b\u00eb\u0142o rizyk\u00f2wn\u00e9. Gr\u00e9g\u00f2r k\u00f2p\u00f4\u0142 row\u00eb na \u00f2s\u00ebszeni\u00e9, s\u00f4\u0142 tr\u00f4w\u00e3, robi\u0142 kamiann\u00e9 stegn\u00eb, a co p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9 m\u00f2kr\u00e9 b\u00eb\u0142o to b\u00eb\u0142o.<\/p>\n<p>S\u0105s\u00f4d Kl\u00f3ka p\u00f2radzy\u0142 nasz\u00e9m\u00f9 Pl\u00ebchtowi nawiezc na p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9 n\u00f4prz\u00f3d gruzu \u00eb kamieni, a tej con\u00f4mni na dwie stop\u00eb n\u00f4prz\u00f3d czisu, a na wi\u00e9rzk pi\u00f4sk\u00f9. To b\u00e9\u0142 dobri sp\u00f2s\u00f3b na to kal\u00ebszcze. Gr\u00e9g\u00f2r mi\u00f4\u0142 ter\u00f4 s\u00ebch\u00e9 p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9. Tu ten pi\u00f4seczk b\u00e9\u0142 prz\u00ebdatny. <\/p>\n<p>Sz\u00e9nbek\u00f2w\u00e3 g\u00f3r\u00e3 za staw\u00e3 mi\u00f4\u0142 pachtow\u00f3n\u00e9 wiater, cht\u00ebren w\u00ebpr\u00f4wi\u00f4\u0142 tam sw\u00f2je fizmate\u0144ta: zab\u00f4wi\u00f4\u0142 s\u00e3 pi\u00f4sk\u00e3, s\u00ebp\u00f4\u0142 nim l\u00ebdz\u00f3m w \u00f2cz\u00eb, dm\u00f9ch\u00f4\u0142 g\u00f2 na s\u0105sedn\u00e9 p\u00f2la. Na ti grz\u00ebpie nie chca nic rosc, nawetk\u00e3 t\u00eb s\u00ebch\u00e9 p\u00f9jczi, a k\u00f2\u017cd\u00e9 drz\u00e9wi\u0105tk\u00f2, jacz\u00e9m\u00f9 \u00f9da s\u00e3 tam w\u00ebrosc, wiater wnet w\u00ebdm\u00f9ch\u00f4\u0142 \u00eb w\u00ebrw\u00f4\u0142 z k\u00f2rzeniama. Jedno co b\u00eb\u0142o dobr\u00e9 to to, \u017ce dzec\u00ebska z\u00ebm\u0105 zrobi\u0142\u00eb so z ti g\u00f3rczi slizg\u00f3wk\u00e3 \u00eb na s\u00f3nkach ab\u00f2 na k\u00f2rkach zj\u00e9\u017cd\u017ca w d\u00f3\u0142.<\/p>\n<p>R\u00f4z na zymk\u00f9 do ws\u00eb prz\u00ebjacha a\u00f9to, co s\u00e3 zd\u00f4rza r\u00f4z, a m\u00f3\u017ce dwa raz\u00eb do rok\u00f9. Z a\u00f9ta w\u00ebs\u00f4d\u0142 taczi prz\u00ebgr\u00ebbawi p\u00f3n \u00eb s\u00e3 pit\u00f4\u0142, gdze mieszk\u00f4 ten gb\u00f9r, do cht\u00ebrn\u00e9g\u00f2 n\u00f4le\u017ci ta pi\u00f4szcz\u00ebst\u00f4 g\u00f3ra, a prz\u00eb tim wsk\u00f4zyw\u00f4\u0142 p\u00f4lc\u00e3 na to Sz\u00e9nbek\u00f2w\u00e9 w\u00ebdm\u00f9ch\u00f2wie. Jak m\u00f9 p\u00f2k\u00f4zel\u00eb teg\u00f2 gb\u00f9ra, zaszed\u0142 tam \u00eb ter\u00f4 \u00f2n wz\u0105\u0142 w pacht t\u00e3 gr\u00ebp\u00e3 pi\u00f4sk\u00f9. Wnetk\u00e3 zjawil\u00eb s\u00e3 tu rob\u00f2tnic\u00eb, cht\u00ebrni w\u00ebb\u00f9dowel\u00eb w\u0105sk\u0105 sztrek\u00e3 \u00eb zacz\u00e3l\u00eb l\u00f3rkama w\u00f2z\u00ebc z ti g\u00f3r\u00eb pi\u00f4sk do flastru, a st\u0105dka wioz\u0142\u00eb g\u00f2 cz\u00e3\u017car\u00f3wczi B\u00f3g wi\u00e9 gdze.<\/p>\n<p>Ten zgardzony pi\u00f4sk doprowadzy\u0142 do teg\u00f2, \u017ce nasz Sz\u00e9nbek st\u00f4\u0142 s\u00e3 b\u00f2gati \u00eb z b\u00ebleczim nie g\u00f4d\u00f4\u0142. Tak to pi\u00f4sk doprowadzy\u0142 z jedny stron\u00eb do b\u00f2gactwa cz\u0142owieka, a z dr\u00ebd\u017ci stron\u00eb do jeg\u00f2 b\u00f9ch\u00eb.<\/p>\n<p>W n\u00ebch latach w k\u00f9chni \u00eb niejedny jizbie b\u00eb\u0142o w\u00eb\u0142o\u017con\u00e9 ceg\u0142ama a t\u00e9\u017c gl\u00ebn\u0105. M\u00ebc\u00e9 gl\u00ebn\u00eb m\u00f2kr\u0105 sz\u00f4tor\u0105 nie b\u00eb\u0142o wsk\u00f4z\u00f3n\u00e9. Tem\u00f9 t\u00e9\u017c cz\u00ebszcz\u00ebl\u00eb j\u00e3 biel\u00ebchnym pi\u00f4sk\u00e3, cht\u00ebren b\u00e9\u0142 p\u00f3zni zmi\u00f4t\u00f3ny. Jak widzym\u00eb tu pi\u00f4sk s\u00e3 na cos prz\u00ebd\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Plesta\">Plesta<\/a><\/h3>\n<p>Przed latama l\u00ebdze b\u00ebl\u00eb \u00f2m\u00f2t\u00f3ni \u00f9rokama, kl\u0105twama, czarama \u00eb czarownicama, cht\u00ebrne t\u00eb czar\u00eb zad\u00f4wa\u0142\u00eb l\u00ebdz\u00f3m \u00eb ch\u00f2wie. Za\u017cegniw\u00f3n\u00e9 b\u00eb\u0142\u00eb \u00f2chwat\u00eb, r\u00f3\u017c\u00eb, zm\u00f2kl\u00ebzna \u00f9 k\u00f2ni \u00eb wiele jin\u00ebch prz\u00ebp\u00f4dk\u00f3w. W k\u00f2\u017cdi ws\u00eb tak\u00f4 baba ab\u00f2 str\u00ebch \u00f2d \u017cegnani\u00e9g\u00f2 s\u00e3 nalezl\u00eb, a i dzys jesz s\u00e3 jich sp\u00f2tik\u00f4, ale je cor\u00f4z mni t\u00ebch, co w te rzecze wierz\u0105. Ter\u00f4 w swiece s\u0105 m\u00f3dni wr\u00f3\u017cbic\u00eb, cht\u00ebrni mani\u0105 l\u00ebdzy \u00f9 se doma, w ekstra jizbach do t\u00ebch spraw prz\u00ebr\u00ebchtow\u00f3n\u00ebch, a t\u00e9\u017c w gaz\u00e9tach.<\/p>\n<p>W m\u00f2ji ws\u00eb b\u00eb\u0142a tak\u00f4 nawiedzon\u00f4 \u00eb wszechwiedz\u0105c\u00f4 trzep\u00f2tnica Gr\u00e9ta. \u00d9 ni w ch\u00ebczach, a t\u00e9\u017c na p\u00f2lu b\u00e9\u0142 jeden wi\u00f4ld\u017ci szarm\u00ebcel. Ji ch\u00f2dz\u00eb\u0142o bl\u00f3s \u00f2 to, \u017ceb\u00eb w\u00ebmanic \u00f2d bia\u0142k\u00f3w task\u00e3 kaw\u00eb, b\u00f2 doma ji pewno ni mia. Do rob\u00f2t\u00eb s\u00e3 nie bra, a \u0142az\u00eb\u0142a p\u00f2 ws\u00eb \u00eb \u00f2g\u0142\u00ebpia l\u00ebdzy, wsz\u00e3dze sa\u0142a plotczi, c\u00ebgani\u0142a na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9. L\u00ebdze j\u00e3 znel\u00eb, \u00f2bch\u00f4del\u00eb j\u00e3, zmikel\u00eb przed ni\u0105 jak przed z\u0142im d\u00ebch\u00e3, zamikel\u00eb dwi\u00e9rze, ch\u00f2c p\u00f2trafi\u0142a wlezc do ch\u00ebczi jak c\u00ebg\u00f3nka tak niesp\u00f2dz\u00f3nie. \u00d2na wiedno nalaz\u0142a cos, co b\u00eb m\u00f2g\u0142o zainteresowac t\u00e3 \u00f2sob\u00e3, do jaczi wdeptn\u00e3 ab\u00f2 sp\u00f2tka w drodze, jak sz\u0142a do k\u00f2sco\u0142a cz\u00eb na r\u00ebnk. N\u00f4ch\u00e3tni klaprowa\u0142a z bia\u0142kama, cht\u00ebrn\u00ebch ch\u0142opi zaz\u00e9rel\u00eb za g\u0142\u00e3b\u00f2k do czeliszka. Co \u00f2na jima nie na\u00f2p\u00f2wi\u00f4da \u00f2 jich str\u00ebchach, a przez to sa\u0142a niezg\u00f2d\u00e3 \u00eb p\u00f2wiksza nieszczesc\u00e9 w t\u00ebch familiach.<\/p>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 dnia da\u0142o mie s\u00e3 wezdrzec w \u00f2czenk\u00f2 na drog\u00e3 \u00eb co j\u00f4 widz\u00e3? Chtos \u00f9d\u017c\u00e3ti s\u00ebnie prosto do naszi ch\u00ebczi. Dwi\u00e9rze w d\u00f3mie s\u00e3 \u00f2tmikaj\u0105 \u00eb&#8230;<\/p>\n<p>\u2013 Jak s\u00e3 m\u00f4sz, Klaro? J\u00f4 m\u00f3m dl\u00f4 ce baro w\u00f4\u017cn\u0105 nowin\u00e3, cos nad zw\u00ebcz\u00f4j \u2013 zacz\u00e3 Gr\u00e9ta trzepac \u00eb s\u00e3 \u00f9mizgiwac do m\u00f2ji m\u00ebm\u00eb, a prz\u00eb tim robi\u0142a baro tajemn\u0105 g\u00e3b\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 nie chc\u00e3 cz\u00ebc tw\u00f2jich nowink\u00f3w! Chcem\u00eb lepi gadac \u00f2 p\u00f2g\u00f2dze ab\u00f2 \u00f2 tim, co k\u00f2szt\u00ebj\u0105 na r\u00ebnk\u00f9 k\u00f9rz\u00e9 jaja \u00eb mas\u0142o \u2013 chca j\u00e3 w ten sp\u00f2s\u00f3b \u00f9dostac z ti ji nowin\u00eb m\u00f2ja m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Ale, Klaro, to je apartn\u00f4 nowina, \u00f2na tik\u00f4 s\u00e3 tw\u00f2j\u00e9g\u00f2 ch\u0142opa, a cebie jesz bar\u017ci. Sadni \u00eb p\u00f2s\u0142\u00ebch\u00f4j m\u00f2jich s\u0142\u00f3w, ale n\u00f4prz\u00f3d zr\u00f3b kaw\u00e3 \u2013 nal\u00e9ga Gr\u00e9ta \u00eb tak dz\u00ebk\u00f2 \u00f2bz\u00e9ra s\u00e3 p\u00f2 jizbie, jakb\u00eb czeg\u00f2s szuka.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 ju znaj\u00e3 te tw\u00f2je apartn\u00e9 nowin\u00eb. Bi\u00f4j gdze ji\u0144dze l\u00ebdz\u00f3m d\u00ebmic \u00eb zawracac jima g\u0142ow\u00eb. J\u00f4 ni m\u00f3m nerw\u00f3w na tw\u00f2je plestani\u00e9 \u2013 na ten \u00f4rt m\u00ebma pr\u00f3b\u00f2wa p\u00f2zb\u00ebc s\u00e3 wiejsczi klap\u00f2tnic\u00eb, ale to j\u00e3 wcale nie \u00f9raz\u00eb\u0142o.<\/p>\n<p>W k\u00f9\u0144cu widza, \u017ce nie d\u00f4 rad\u00eb p\u00f2zb\u00ebc s\u00e3 Gr\u00e9t\u00eb, cziwn\u00e3 na mie \u00eb rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j le dac trus\u00f3m wr\u00ebka, a ti \u00f2celony ja\u0142owicy lopk sana, a tej nab\u00ebk\u00f4j drewk\u00f3w do blata.<\/p>\n<p>\u2013 Ju jid\u00e3, m\u00ebma, ale j\u00f4 m\u00f3m do pisani\u00f4 z rech\u00f9nk\u00f3w \u00eb na\u00f9czeni\u00f4 s\u00e3 problem\u00f3w z kat\u00e9chizm\u00f9, b\u00f2 witro je n\u00f4\u00f9ka w k\u00f2scele.<\/p>\n<p>\u2013 N\u00f4prz\u00f3d zr\u00f3b, co c\u00eb k\u00f4\u017c\u00e3, a \u00f9cz\u00ebc m\u00f3\u017cesz s\u00e3 w k\u00f9chni \u2013 rozs\u0105dz\u00eb\u0142a m\u00ebma.<\/p>\n<p>Tak t\u00e9\u017c s\u00e3 sta\u0142o. Jak j\u00f4 prz\u00ebdzelon\u0105 rob\u00f2t\u00e3 zrobi\u0142, tej wz\u0105\u0142 s\u00e3 do \u00f9czb\u00eb. Ale to nie b\u00eb\u0142a tak\u00f4 prost\u00f4 sprawa. Z jizb\u00eb doch\u00f4da jarch\u00f2leni\u00e9 Gr\u00e9t\u00eb, a \u00f2d czasu do czasu wzdichani\u00e9 m\u00f2ji m\u00ebm\u00eb. N\u00f4prz\u00f3d j\u00f4 \u00f9sz\u00eb zatik\u00f4\u0142 p\u00f4lcama, ale czekaw\u00f2sc wz\u00e3 g\u00f3r\u00e3 \u00eb zacz\u0105\u0142 jem nadstawiac \u00f9sz\u00ebska w stron\u00e3 jizb\u00eb, a z ni doch\u00f4da\u0142o piszczeni\u00e9 nasz\u00e9g\u00f2 g\u00f2sca \u00eb g\u0142osno p\u00f2wt\u00f4rz\u00f3n\u00e9 s\u0142owa m\u00ebm\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Co t\u00eb, Gr\u00e9to, g\u00f4d\u00f4sz. To ni m\u00f3\u017ce b\u00ebc pr\u00f4wda. T\u00eb so zmiszl\u00f4sz.<\/p>\n<p>\u2013 A j\u00f4 c\u00eb g\u00f4d\u00f3m, \u017ce tak je. To je rzeteln\u00f4 pr\u00f4wda. J\u00f4 wi\u00e9m, \u017ce t\u00eb so ni m\u00f3\u017cesz z tim tak \u00f2d razu p\u00f2g\u00f2dz\u00ebc. Ale wez s\u00e3 w nacht! \u2013 \u00f2strz\u00e9ga Gr\u00e9ta sw\u00f2jim jadowitim g\u0142os\u00e3.<\/p>\n<p>Ter\u00f4 rozm\u00f2w\u00eb w jizbie jakb\u00eb prz\u00ebc\u00ebch\u0142\u00eb, a tej b\u00eb\u0142o cz\u00ebc bl\u00f3s jacz\u00e9sz tajemn\u00e9 szept\u00eb, waleni\u00e9 pisc\u0105 w st\u00f3\u0142, a p\u00f2tem\u00f9 jakb\u00eb p\u00f2p\u0142akiwani\u00e9 m\u00ebm\u00eb.<\/p>\n<p>J\u00f4 s\u00e3 \u00f2ds\u00ebn\u0105\u0142 \u00f2d dwi\u00e9rzi \u00eb s\u00f4d\u0142 do m\u00f2ji rob\u00f2t\u00eb, ale ni m\u00f3g\u0142 z m\u00f4la r\u00ebsz\u00ebc. Ten p\u0142acz m\u00ebm\u00eb mie m\u00f2cno zdenerw\u00f2w\u00f4\u0142. Jak j\u00f4 wparz\u00e3 do jizb\u00eb \u00eb chw\u00f4c\u00e3 t\u00e3 przesnit\u0105 bab\u00e3 za czitle, tej \u00f2na nal\u00e9ze s\u00e3 wnet b\u00f9ten \u2013 rzek\u0142 jem s\u00f3m do se prawie g\u0142osno. \u2013 Ab\u00f2 wezn\u00e3 k\u00f3rzczew w\u00f2d\u00eb \u00eb chlustn\u00e3 na t\u00e3 z\u0142oczi\u0144c\u00e3 \u2013 p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142 jem.<\/p>\n<p>Zn\u00f4w w jizbie sta\u0142o s\u00e3 g\u0142osno. Gr\u00e9ta cos wrzeszcza, czeg\u00f2 j\u00f4 nie rozmi\u00f4\u0142, \u00eb wal\u00eb\u0142a r\u00f4z za raz\u00e3 pisc\u0105 w st\u00f3\u0142. J\u00f4 s\u00e3 zn\u00f4w p\u00f2rw\u00f4\u0142 na r\u00f3wn\u00e9 nod\u017ci \u00eb b\u00e9\u0142b\u00ebm wparzi\u0142 do jizb\u00eb, ale dwi\u00e9rze s\u00e3 rozchlast\u0142\u00eb ja\u017c z\u00f4wias\u00eb zaskrz\u00ebpia. Do k\u00f9chnie wleca rozjuszon\u00f4 Gr\u00e9ta z jaczimsz dzywnim pisk\u00e3 \u00eb z p\u00f2dnios\u0142ima r\u00e3kama, a m\u00ebma za ni\u0105 \u00eb rzek\u0142a cwiardo:<\/p>\n<p>\u2013 Zd\u017ci\u0144, plesto, b\u00f2 c\u00eb sl\u00e9pia w\u00ebparz\u00e3!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Ps\u00eb\">Ps\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Warm\u00f2wsczich T\u00f3ti b\u00e9\u0142 m\u0105drim ps\u00e3. Nie \u0142azy\u0142 p\u00f2 p\u00ebrd\u00ebg\u00f3nach, nie sznuflow\u00f4\u0142 p\u00f2 n\u00f3rtach, ale trzim\u00f4\u0142 s\u00e3 ch\u00ebczi. \u00d2n nie b\u00e9\u0142 na \u00f9wi\u00e3\u017c\u00e9 prz\u00eb b\u00f9dze, b\u00f2 nik\u00f2m\u00f9 krziwd\u00eb nie robi\u0142. Brifka s\u00e3 z nim dra\u017cni\u0142 \u00eb na nieg\u00f2 \u00f2n p\u00f2szczekiw\u00f4\u0142, ale g\u00f2 nigd\u00eb nie k\u0105sy\u0142. Na k\u00f2min\u00f4rza to \u00f2n mi\u00f4\u0142 chrapk\u00e3, ale t\u00e9\u017c m\u00f9 \u017c\u00f3dny krziwd\u00eb nie zrobi\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 To je nijaczi pies \u2013 cz\u00e3sto \u00eb g\u00e3sto p\u00f2wt\u00f4rz\u00f4\u0142 Warm\u00f2wsczi.<\/p>\n<p>\u2013 Ten \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 z\u0142odzeja nie \u00f2dn\u00ebk\u00f4 \u2013 prz\u00ebtakiw\u00f4\u0142 s\u0105s\u00f4d Szt\u00ebba.<\/p>\n<p>Ale Warm\u00f2wsk\u00f4 broni\u0142a sw\u00e9g\u00f2 T\u00f3t\u00e9g\u00f2. Wsz\u00ebscz\u00e9 dzec\u00eb g\u00f2 t\u00e9\u017c lubi\u0142\u00eb \u00eb za nim m\u00f2cno stoja. Nie da\u0142\u00eb rzec na nieg\u00f2 l\u00ebch\u00e9g\u00f2 s\u0142owa.<\/p>\n<p>\u2013 A co \u00f2n m\u00f3\u017ce za k\u00f9\u0144szta w\u00ebprawiac! \u2013 chw\u00f4l\u00eb\u0142a g\u00f2 c\u00f3rka Ter\u00e9za.<\/p>\n<p>\u2013 Jak \u00f2n m\u00f3\u017ce pi\u00e3kno pros\u00ebc za smacznym zj\u00f4dk\u00f9! \u2013 do\u0142\u0105cz\u00eb\u0142a s\u00e3 do chwa\u0142\u00eb psa m\u0142odsz\u00f4 Elka \u00eb ja\u017c klaska w r\u0105czczi.<\/p>\n<p>\u2013 Jak trzeba, to \u00f2n kr\u00f3wk\u00e3 w\u00ebg\u00f2ni ze szk\u00f2d\u00eb \u2013 dod\u00f4\u0142 n\u00f4starszi L\u00e9\u00f2n, cht\u00ebren b\u00e9\u0142 pasturz\u00e3 w g\u00f2sp\u00f2darstwie. \u2013 \u00d2n dobrze wi\u00e9, czej krow\u00eb s\u0105 w szk\u00f2dze, on je bez g\u00f4dczi w\u00ebg\u00f2ni z \u0142\u0105czi cz\u00eb b\u00f9lewk\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 A k\u00f9r\u00e3 t\u00e9\u017c zn\u00ebk\u00f4 z z\u00f4g\u00f3nk\u00f3w \u2013 doda Ter\u00e9zka.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 jo, czas\u00e3 to \u00f2n je prz\u00ebdatny ten T\u00f3ti. Jak \u00f2n je dobri m\u00ebsl\u00eb, tej prz\u00ebniese mie szlor\u00e3, jak j\u00f4 scygn\u00e3 na nym drewnianym piesk\u00f9 sk\u00f2rzni\u00e3 \u2013 zg\u00f2dzy\u0142 s\u00e3 z dzecama tatk Warm\u00f2wsczi.<\/p>\n<p>\u2013 Wsz\u00ebtcz\u00e9 ps\u00eb nie s\u0105 r\u00f3wn\u00e9 \u00eb ni\u00e9 wsz\u00ebsczi l\u00ebdze \u00f2bch\u00f2dz\u0105 s\u00e3 z nima p\u00f2 l\u00ebdzk\u00f9 \u2013 nadczid\u0142a Warm\u00f2wsk\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Jedni je t\u0142\u00ebk\u0105, jini je sm\u00f9cz\u0105 jak sw\u00f2je dzec\u00eb \u2013 prz\u00ebtakn\u00e3 Ter\u00e9za.<\/p>\n<p>\u2013 Wezm\u00eb na to, pani z dw\u00f2ru piast\u00ebje sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 pieska jak dzeck\u00f2 \u2013 doda Warm\u00f2wsk\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f2 \u00f2na ni m\u00f4 sw\u00f2jich dzecy \u2013 z \u00f9smi\u00e9szk\u00e3 nadczid\u0142 Warm\u00f2wsczi. \u2013 To je tak\u00f4 s\u0142omian\u00f4 bia\u0142ka.<\/p>\n<p>\u2013 A w w\u00f2jsk\u00f9 \u00eb szandarz\u00eb maj\u0105 tacz\u00e9 w\u00ebszk\u00f2lon\u00e9 ps\u00ebska, cht\u00ebrne p\u00f2trafi\u0105 w\u00ebckn\u0105c z\u0142odzeja \u00eb bandit\u00f3w, a t\u00e9\u017c p\u00f2trafi\u0105 nalezc tur t\u00ebch, co \u00f9cekl\u00eb ab\u00f2 s\u00e3 sch\u00f2wel\u00eb \u2013 sk\u00f9\u0144czi\u0142 g\u00f4dk\u00e3 \u00f2 psach L\u00e9\u00f2n.<\/p>\n<p>Jak s\u00e3 r\u00f4z zdarz\u00eb\u0142o, \u017ce nasze cel\u0105tk\u00f2 wlaz\u0142o w przesad\u00e3 s\u0105sada, to \u00f2n prz\u00eblec\u00f4\u0142 do nas z wi\u00f4ld\u017cim p\u00ebsk\u00e3, ale teg\u00f2, \u017ce jeg\u00f2 \u00f2wce s\u0105 prawie szt\u00e9c w szk\u00f2dze Warm\u00f2wsczich, \u00f2n nie chce widzec.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c s\u0105s\u00f4d s\u00e3 tak jarch\u00f2li, jak z\u0142i pies? \u2013 prz\u00ebg\u00f4d\u00f4\u0142 m\u00f9 Warm\u00f2wsczi.<\/p>\n<p>\u2013 N\u00f4prz\u00f3d pil\u00ebj sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 nosa, a tej w\u00ebt\u00ebk\u00f4j grz\u00e9szi jinym \u2013 doda Warm\u00f2wsk\u00f4.<\/p>\n<p>Nad wiecz\u00f3rk\u00e3 wpad\u0142a do Warm\u00f2wsczich ta bi\u00e9dn\u00f4 st\u00f4r\u00f4 Marta z Pasturnie. Jak \u00f2na s\u00e3 \u017c\u00f4l\u00eb\u0142a na sw\u00f2j\u00e3 bi\u00e9d\u00e3 \u00eb nieszczesc\u00e9, jak narz\u00e9ka na sw\u00f2jich, cht\u00ebrni \u017ca\u0142uj\u0105 ji zj\u00f4dk\u00f9. Jak \u00f2na \u00f2desz\u0142a ze swi\u00e9\u017c\u0105 k\u00f9kl\u0105, jak\u0105 dosta za B\u00f3g zap\u0142ac, Warm\u00f2wsk\u00f4 z p\u00f2litowanim rzek\u0142a do sw\u00f2jich:<\/p>\n<p>\u2013 Ta Marta to m\u00f4 ps\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9. Niejeden pies m\u00f4 so lepi \u00f2d ni.<\/p>\n<p>\u2013 Niech s\u00e3 \u00f9ceszi t\u0105 k\u00f9kl\u0105! \u2013 rzek\u0142 Warm\u00f2wsczi.<\/p>\n<p>Wejle, nen T\u00f3ti w\u00ebczu\u0142, \u017ce Marta je tak\u00f4 nieszczesl\u00ebw\u00f4, wspi\u0105\u0142 s\u00e3 na tiln\u00e9 \u0142ap\u00eb \u00eb p\u00f2liz\u00f4\u0142 ji r\u00e3k\u00e3. Ps\u00eb dobrze w\u00ebczuwaj\u0105 l\u00ebdzk\u0105 krziwd\u00e3, a t\u00e9\u017c l\u00ebdzk\u0105 dobroc. Co s\u0105 nier\u00f4z bit\u00e9, to jednak s\u0105 wi\u00e9rn\u00e9 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 panowi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"P\u00f9ck\">P\u00f9ck<\/a><\/h3>\n<p>N\u00e9cl\u00f3w Jan p\u00f2ch\u00f2dzy\u0142 z P\u00f9cka \u00eb b\u00e9\u0142 z teg\u00f2 baro b\u00f9szny. Jak \u00f2n jach\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u0105 f\u00f9rmank\u0105 na j\u00f4rmark ab\u00f2 w jiny sprawie do P\u00f9cka, to \u00f2n jinaczi nie g\u00f4d\u00f4\u0142, jak:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 jad\u00e3 do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 miasta, j\u00f4 b\u00e3d\u00e3 w sw\u00f2jim miesce.<\/p>\n<p>Za k\u00f2\u017cdim raz\u00e3, jak nal\u00f4z\u0142 s\u00e3 w tim miesce, wiedno zaszed\u0142 nad m\u00f2rze w m\u00f4lu, gdze je nen zasl\u00ebbinowi kam. D\u0142ug\u00f2 zdrz\u00f4\u0142 przed sebie na n\u00e3 H\u00e9lsk\u0105 K\u00f2s\u00e3, na k\u00f9tr\u00eb, cht\u00ebrne w\u00ebch\u00f4da\u0142\u00eb w m\u00f2rze, na m\u00e9w\u00eb, co figlowa w l\u00ebfce.<\/p>\n<p>R\u00f4z, jak nen nasz p\u00f9cczi Jan w\u00ebbr\u00f4\u0142 s\u00e3 z dr\u00ebch\u00e3 Franc\u00e3 do ny Gdini, cht\u00ebrna robi\u0142a s\u00e3 b\u00eblnym miast\u00e3, \u00f2n le l\u00f4z\u0142 nad m\u00f2rze \u00eb wcyg\u00f4\u0142 w se n\u00e3 briz\u00e3. Jak \u00f2ni jachel\u00eb ju p\u00f2d dodom, to nen Fr\u00ebc przed Z\u00f4g\u00f2rzim w\u00ebcygn\u0105\u0142 p\u00f4lc w czer\u00ebnk\u00f9 P\u00f9cka \u00eb spit\u00f4\u0142 s\u00e3 Jana:<\/p>\n<p>\u2013 Widzysz t\u00eb, Janie, t\u00e3 p\u00f9ck\u0105 k\u00f2z\u00e3? Widzysz t\u00eb, jak \u00f2na s\u00e3 wspin\u00f4 p\u00f2d g\u00f3r\u00e3, na n\u00e3 P\u00f9ck\u0105 K\u00e3p\u00e3 \u00eb d\u00ebmi?<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 c\u00eb zar\u00f4 tu prz\u00eb\u0142o\u017c\u00e3, t\u00eb lorbasu! \u2013 \u00f2br\u00ebszi\u0142 s\u00e3 Jan. \u2013 Cebie s\u00e3 chce w\u00ebr\u00e3piac m\u00f2je miasto? Wejle, a tej z b\u00ebln\u00e9g\u00f2 cuszka \u00f2n chce zrobic k\u00f2z\u00e3?<\/p>\n<p>\u2013 Tak wsz\u00ebsc\u00eb g\u00f4daj\u0105 na ten p\u00f9cczi cuch \u2013 broni\u0142 s\u00e3 Franc.<\/p>\n<p>\u2013 To je b\u00eblny cuch \u00eb \u00f2n jedze do m\u00f2j\u00e9g\u00f2 miasta, a \u017ce je st\u0105d m\u00f4\u0142i, to je jin\u00f4 sprawa \u2013 klarow\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 dr\u00ebch\u00f2wi Jan.<\/p>\n<p>Jak jinym raz\u00e3 Jan z Franc\u00e3 w\u00ebbrel\u00eb s\u00e3 z \u00f9t\u00ebczonyma g\u00e3sama do Wrzeszcza, \u017ceb\u00eb tam lepi sprzedac sw\u00f3j tow\u00f4r za g\u00f3ld\u00eb, p\u00f9sc\u00ebl\u00eb s\u00e3 szas\u00e9m z Wejrowa przez K\u00f2leczk\u00f2w\u00f2, Chwaszcz\u00ebno na \u00d2sow\u00e3, b\u00f2 tam nie b\u00eb\u0142a tak\u00f4 \u00f2str\u00f4 k\u00f2ntrola na gre\u0144c\u00eb. Za Ced\u017celni\u0105 skr\u0105c\u00ebl\u00eb p\u00f2d g\u00f3r\u00e3 \u00eb jak w\u00ebjachel\u00eb na niw\u00eb przed Nowim Dw\u00f2r\u00e3, Franc rzek\u0142 do Jana:<\/p>\n<p>\u2013 A t\u00eb wi\u00e9sz, \u017ce tu je t\u00e9\u017c nazwa P\u00f9ck?<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb jes gw\u00ebsno \u00f2barchnia\u0142i, P\u00f9ck le je jeden \u2013 zacz\u0105\u0142 s\u00e3 jarg\u00f2l\u00ebc Jan \u00eb czu\u0142 s\u00e3 baro \u00f2bra\u017cony.<\/p>\n<p>\u2013 Wezdrz\u00eb le na praw\u00f2! Widzysz t\u00eb t\u00e3 g\u00f3r\u00e3?<\/p>\n<p>\u2013 Jo, widz\u00e3 \u00eb co z teg\u00f2?<\/p>\n<p>\u2013 To je P\u00f9ck\u00f4 G\u00f3ra, dr\u00ebszk\u00f9 Janie!<\/p>\n<p>\u2013 Niech c\u00eb b\u00e3dze, ale miasto P\u00f9ck le je jedno \u2013 p\u00ebrzn\u00e3 zmi\u00e9sz\u00f3ny rzek\u0142 Jan. \u2013 Ale czem\u00f9 l\u00ebdze del\u00eb ti g\u00f3rze tacz\u00e9 miono?<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9? B\u00f2 z ti g\u00f3r\u00eb je widzec P\u00f9ck.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, jednak to m\u00f2je miasto je w\u00f4\u017cni\u00e9szi \u2013 \u00f9ceszi\u0142 s\u00e3 Jan.<\/p>\n<p>P\u00f2 Wrzeszczu \u0142az\u00eb\u0142\u00eb w\u00ebg\u00f2lizdrow\u00f3n\u00e9 dze\u00f9s\u00eb \u00eb trz\u00e3s\u0142\u00eb sw\u00f2jima titkama, \u017ceb\u00eb be\u0144l\u00f4c\u00eb na nie zdrzel\u00eb. Naszi Kasz\u00ebbi wz\u00e9rel\u00eb na nie tak \u00f2m\u00ebl\u00ebc\u0105, b\u00f2 katol\u00ebk\u00f3m nie w\u00ebp\u00f4d\u00f4 zdrzec na tacz\u00e9 p\u00f2k\u00f9snice.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz t\u00eb, co j\u00f4 m\u00ebszl\u00e3? \u2013 rzek\u0142 do p\u00f9ccz\u00e9g\u00f2 Jana Franc \u2013 Titczi te prz\u00eblegnice ju p\u00f2k\u00f4z\u00ebj\u0105, ale wnetk\u00e3 p\u00f2k\u00f4\u017c\u0105 sw\u00f3j p\u00f9ck.<\/p>\n<p>\u2013 Co P\u00f9ck? T\u00eb jes cz\u00ebsto \u00f2barchnia\u0142i. Jak te w\u00ebg\u00f2lizdrow\u00f3n\u00e9 p\u00f2k\u00f9snice m\u00f2g\u0105 p\u00f2kazac m\u00f2je miasto?<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb, dr\u00ebszk\u00f9, g\u00f4d\u00f3m\u00eb czas\u00e3 na rz\u00ebc, ale t\u00e3 z prz\u00f3dk\u00f9, prosto p\u00f9ck, \u017ceb\u00ebs wiedz\u00f4\u0142 \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 m\u00f9 Franc. <\/p>\n<p>\u2013 Sk\u00f9\u0144cz\u00eb ju, swintoch\u00f9! \u2013 \u00f2b\u00f9rcz\u00f4\u0142 g\u00f2 Jan i dod\u00f4\u0142: \u2013 Bierz\u00eb le l\u00e9cczi \u00eb jedzem\u00eb dodom! \u2013 a dr\u00ebd\u017ci r\u00f4z p\u00f2jedzem\u00eb z g\u00e3sama do P\u00f9cka.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"R\u00ebb\u00eb\">R\u00ebb\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Biwa \u00f9 nas doma tak, \u017ce r\u00ebb\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb na friszt\u00ebk, p\u00f4\u0142nie \u00eb wieczerz\u00e3, r\u00f4z \u00f9piek\u0142\u00e9, r\u00f4z g\u00f2tow\u00f3n\u00e9, w \u00f2cce ab\u00f2 w\u00e3dzon\u00e9 w blace na k\u00f2walsczich kl\u00e9szczach. To b\u00eb\u0142o smaczn\u00e9 zj\u00f4dk\u00f9, ale tak szt\u00e9c jad\u0142\u00e9, m\u00f2g\u0142o s\u00e3 przejesc. Mie s\u00e3 przejad\u0142o \u00eb dzys ni m\u00f2g\u00e3 na nie zdrzec.<\/p>\n<p>A sk\u0105dka t\u00ebli r\u00ebb\u00f3w, sk\u0105d \u00f2ne s\u00e3 bra\u0142\u00eb w m\u00f2jich stronach? Zar\u00f4 wama p\u00f2wi\u00e9m, p\u00f2czek\u00f4jta. Niedaleczk\u00f2 m\u00f2ji ws\u00eb b\u00eb\u0142o p\u00f4r\u00e3 jez\u00f3r, a we ws\u00eb st\u00f4w, a t\u00ebch b\u0142otk\u00f3w baro wiele. Wsz\u00e3dze b\u00eb\u0142\u00eb r\u00ebb\u00eb, a k\u00f9lk\u00f2 jich b\u00eb\u0142o?! M\u00eb doma miel\u00eb jich baro wiele z wsz\u00ebtczich str\u00f3n, a sk\u0105dka, p\u00f2s\u0142\u00ebch\u00f4jta doch.<\/p>\n<p>M\u00f3j tatk mi\u00f4\u0142 w\u00f3z z d\u0142ug\u0105 rozw\u00f2r\u0105, tej t\u00e9\u017c r\u00ebb\u00f4c\u00eb brel\u00eb g\u00f2 do w\u00f2\u017ceni\u00f4 b\u00f4t\u00f3w, jadr\u00f3w \u00eb jin\u00e9g\u00f2 \u00f2sprz\u00e3tu r\u00ebbaccz\u00e9g\u00f2 z jezora na jezoro. A za k\u00f2\u017cd\u0105 tak\u0105 r\u00e9z\u00e3 p\u0142ac\u00ebl\u00eb&#8230; N\u00eb czim? K\u00f2 r\u00ebbama, b\u00f2 to dl\u00f4 nich b\u00eb\u0142o n\u00f4lepi.<\/p>\n<p>\u2013 Sygnie cebie za f\u00f9rmank\u00e3 w\u00e3b\u00f3rk \u00f2k\u00f9nk\u00f3w ab\u00f2 baliczka p\u0142otk\u00f3w? \u2013 pitel\u00eb s\u00e3 tat\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 wezn\u00e3 t\u00ebli, co wa d\u00f4ta \u2013 \u00f2dp\u00f2wi\u00f4d\u00f4\u0142 jima \u00f2jc.<\/p>\n<p>Jak m\u00ebma ni mia nick do b\u00f9lewk\u00f3w na p\u00f4\u0142nie, tej rzek\u0142a do nas kn\u00f4p\u00f3w:<\/p>\n<p>\u2013 Wezta le k\u00f2sz \u00eb bi\u00f4jta nad st\u00f4w \u00f9\u0142owic n\u00ebch karusk\u00f3w. Wa to p\u00f2trafita, doch jo?<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142a dl\u00f4 nas \u00f9cecha. Jeden wz\u0105\u0142 k\u00f2sz, dr\u00ebd\u017ci kank\u00e3, trzecy d\u0142ug\u0105 witk\u00e3. J\u00f4 n\u00f4starszi wl\u00f4z\u0142 do w\u00f2d\u00eb \u00f2d stron\u00eb krz\u00f3w \u00eb zastawi\u0142 k\u00f2sz, a jeden brat p\u0142oszi\u0142 witk\u0105 r\u00ebb\u00eb z krz\u00f3w, dr\u00ebd\u017ci zbi\u00e9r\u00f4\u0142 do kanczi karus\u00eb, jacz\u00e9 j\u00f4 w\u00ebrzucy\u0142 z k\u00f2sza na tr\u00f4w\u00e3. B\u00eb\u0142\u00eb prz\u00ebp\u00f4dczi, \u017ce m\u00eb \u00f9\u0142owil\u00eb ca\u0142\u0105 kan\u00e3 ribk\u00f3w \u00eb to syga na p\u00f4r\u00e3 dni.<\/p>\n<p>Jak b\u00eb\u0142a wiksz\u00f4 \u00f9lewa, tej m\u00eb zbi\u00e9rel\u00eb strz\u00e9brzn\u00e9 p\u0142otczi \u00eb z\u0142otaw\u00e9 karusczi na \u0142\u0105ce. Jak to na \u0142\u0105ce? \u2013 m\u00f3\u017ce chtos sp\u00ebtac. A no tak! W\u00f2da w \u00f9lewie w\u00ebzbra w b\u0142otkach \u00eb sz\u0142a \u0142\u0105kama do staw\u00f9, b\u00f2 w str\u00ebdze s\u00e3 nie miesc\u00eb\u0142a. P\u00f2 \u00f9lewie w\u00f2da sp\u0142\u00ebn\u00e3 zn\u00f4jma z \u0142\u0105k\u00f3w, a r\u00ebb\u00eb \u00f2sta w tr\u00f4wie. M\u00eb l\u00f4tel\u00eb p\u00f2 \u0142\u0105ce jak \u00f2parzoni \u00eb szukel\u00eb n\u00ebch ribk\u00f3w, a tatk szkalow\u00f4\u0142, \u017ce m\u00eb walc\u00ebjem\u00eb tr\u00f4w\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Chto t\u00e3 tr\u00f4w\u00e3 \u00f9secze? \u00d2 tim wa nie m\u00ebslita! \u2013 g\u00f2rzi\u0142 s\u00e3 tatk.<\/p>\n<p>A nasza m\u00ebma b\u00eb\u0142a r\u00f4d, \u017ce do b\u00f9lewk\u00f3w na p\u00f4\u0142nie nie b\u00e3dze bl\u00f3s sam\u00f2 kwasn\u00e9 ml\u00e9czk\u00f2 \u00eb bra s\u00e3 do w\u00ebpr\u00f4wiani\u00f4 r\u00ebb\u00f3w.<\/p>\n<p>Do ws\u00eb prz\u00ebj\u00e9\u017cd\u017cel\u00eb, przewa\u017cnie z\u00ebm\u0105, m\u00f2rsczi r\u00ebb\u00f4c\u00eb \u00eb wrzeszczel\u00eb na ca\u0142i g\u0142os:<\/p>\n<p>\u2013 R\u00ebb\u00eb, r\u00ebb\u00eb, bretlind\u017ci! Za pi\u00e3c d\u00ebtk\u00f3w w\u00e3b\u00f2ruszk, za z\u0142ot\u00e9g\u00f2 wi\u00f4ld\u017ci w\u00e3b\u00f3rk. Bierz\u00ebta ribczi, b\u00f2 je le\u017cnosc.<\/p>\n<p>M\u00eb brel\u00eb za p\u00f3\u0142 z\u0142ot\u00e9g\u00f2, a teg\u00f2 b\u00eb\u0142o b\u00f2kadosc. Nier\u00f4z tata \u00f9w\u00e3dzy\u0142 na rzeszoce w k\u00f2minie p\u00f3\u0142 w\u00e3b\u00f3rka, a reszta b\u00eb\u0142a piek\u0142o na panewce przez p\u00f4r\u00e3 dni. Te m\u00f4\u0142\u00e9 ribczi jad\u0142o s\u00e3 ze szcze\u017clama, co mie ak\u00f9rat nie \u00f2dp\u00f2wi\u00f4da. J\u00f4 b\u00e9\u0142 na te p\u00e9czi baro cz\u00eb\u0142i \u00eb jem p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144.<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 p\u00f2dr\u00f3s\u0142, tej so sp\u00f2rz\u0105dzy\u0142 w\u00e3dk\u00e3 \u00eb ch\u00f2dzy\u0142 na r\u00ebb\u00eb nad jezora. Na p\u00f2cz\u0105tk\u00f9 t\u00eb ribczi nie chca brac, a jak wz\u00e3\u0142\u00eb, to ni\u00e9 wsz\u00ebtcz\u00e9 j\u00f4 w\u00ebcygn\u0105\u0142 na l\u0105d. Wiele mie s\u00e3 zerwa\u0142o \u00eb \u00f9cek\u0142o naz\u00f4d do jezora. Ale z czas\u00e3 j\u00f4 nabr\u00f4\u0142 wpraw\u00eb \u00eb prz\u00ebn\u00f4sz\u00f4\u0142 dodom cor\u00f4z wicy, przewa\u017cnie \u00f2k\u00f9nk\u00f3w. Te m\u00ebma g\u00f2towa \u00eb mie chw\u00f4l\u00eb\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz dobr\u00e9 r\u00ebb\u00eb, a je jich t\u00ebli, \u017ce j\u00f4 m\u00f2g\u00e3 zaniesc s\u0105s\u00f4dce.<\/p>\n<p>Jak s\u00e3 zbli\u017c\u00f4\u0142 adwe\u0144t, tatk jach\u00f4\u0142 do miasta \u00eb na z\u00ebm\u00e3 k\u00f9pi\u0142 beczu\u0142k\u00e3 solon\u00ebch sledzy. B\u00eb\u0142\u00eb \u00f2ne jad\u0142\u00e9 przez ca\u0142\u0105 z\u00ebm\u00e3 prawie k\u00f2\u017cd\u00e9g\u00f2 dnia. Bra s\u00e3 je nawetk\u00e3 do lasu, jak m\u00eb kneplowel\u00eb \u00f2p\u00f4\u0142 na z\u00ebm\u00e3 \u00eb na lato t\u00e9\u017c. Sledze n\u00f4lepi szmaka \u00f9piek\u0142\u00e9 na w\u00e3glach w blace ab\u00f2 w pi\u00e9ck\u00f9. To w\u00e3dzeni\u00e9 b\u00eb\u0142o zaj\u00e3cym przewa\u017cnie tatka. \u00d2n je \u00f2wij\u00f4\u0142 w maslany papior, \u017ceb\u00eb sok z nich nie w\u00ebcekn\u0105\u0142, a t\u00e9\u017c dod\u00f4w\u00f4\u0142 p\u00ebrzn\u00e3 ceb\u00f9l\u00eb, pieprzu \u00eb prz\u00ebpraw\u00eb.<\/p>\n<p>Zdarz\u00eb\u0142o s\u00e3, \u017ce w g\u00f2sc\u00ebn\u00e3 prz\u00ebjach\u00f4\u0142 w\u00f9ja z H\u00e9lu. \u00d2n b\u00e9\u0142 m\u00f2rsczim r\u00ebb\u00f4k\u00e3 \u00eb mi\u00f4\u0142 sw\u00f3j b\u00f4t. M\u00eb kn\u00f4pi baro g\u00f2 lubil\u00eb, b\u00f2 \u00f2powi\u00f4d\u00f4\u0142 czekaw\u00e9 zdarzenia z m\u00f2rza \u00eb jak p\u00f4r\u00e3 razy w\u00ebszed\u0142 z \u017c\u00ebcym ze straszn\u00e9g\u00f3 sztorm\u00f9. Przewa\u017cnie prz\u00ebnios\u0142 w papiorze zawiniony dar\u00ebnk.<\/p>\n<p>\u2013 Co j\u00f4 m\u00f3m w tim papiorze? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3, zanim g\u00f2 \u00f2dwin\u0105\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 w\u00e3g\u00f2rze! \u2013 wrzeszcza wsz\u00ebscz\u00e9 dzec\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Robactw\u00f2\">Robactw\u00f2<\/a><\/h3>\n<p>U Rzep\u00f3w b\u00eb\u0142o wiele dz\u00e9wcz\u00e3t, a bl\u00f3s jeden kn\u00f4p Franck, cht\u00ebrn\u00e9g\u00f2 wsz\u00ebsc\u00eb zwel\u00eb Fiut, a to dl\u00f4t\u00eb, \u017ce b\u00e9\u0142 dosc t\u00ebli fiut w g\u0142owie. B\u00e9\u0142 to jednak apartny kn\u00f4p. Jak \u00f2n \u00f9czu\u0142 gdzes jak\u0105s spi\u00e9w\u00e3, zar\u00f4 j\u00e3 p\u00f2dchw\u00ebcy\u0142 \u00eb na skrz\u00ebpkach j\u00e3 w\u00ebgriw\u00f4\u0142. Grac na skrz\u00ebpicach na\u00f9czi\u0142 s\u00e3 w gdu\u0144sczi szk\u00f2le m\u00f9zyczny, gdze w rok\u00f9 przeszed\u0142 ja\u017c dwie klas\u00eb. Ale jak sp\u00f4d\u0142 z szop\u00eb g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142 na flaster, ju wicy nie nad\u00f4w\u00f4\u0142 s\u00e3 do \u017c\u00f3dny n\u00f4\u00f9czi. To, \u017ce s\u00e3 tak dzywno zach\u00f2wiw\u00f4\u0142 \u00eb robi\u0142 wszelejacz\u00e9 fizmate\u0144ta, b\u00eb\u0142o jednym kal\u00e9ctw\u00e3, a g\u00f2rszim b\u00eb\u0142o to, \u017ce jeg\u00f2 \u00f2kal\u00e9cza\u0142i m\u00f2w\u00eb prawie nicht nie rozmi\u00f4\u0142. L\u00ebdze \u00f9w\u00f4\u017cel\u00eb g\u00f2 za strz\u00e9lon\u00e9g\u00f2 g\u0142\u00ebpka. Wiele rzeczi m\u00f9 s\u00e3 p\u00f2kr\u0105c\u00eb\u0142o, ale skrz\u00ebpk\u00f3m \u00f2st\u00f4\u0142 wi\u00e9rny, gr\u00f4\u0142 na nich jak za d\u00f4wn\u00ebch czas\u00f3w.<\/p>\n<p>Jeg\u00f2 sostr\u00eb to b\u00eb\u0142\u00eb wr\u00ebjarscz\u00e9 dze\u00f9s\u00eb, ale wi\u00f4ld\u017c\u00e9 nuzle. \u00d2 s\u00eb dba\u0142\u00eb, ale ch\u00ebcz\u00eb w\u00ebzdrza jak st\u00f4ri \u00f2p\u00f9szczony szurk. P\u00f2 cz\u00f4rn\u00ebch scanach \u0142az\u00eb\u0142o wszelejacz\u00e9 robactw\u00f2, jak w\u00e3dzczi, francuz\u00eb, sk\u00f3rce \u00eb jesz jin\u00e9 brz\u00ebdcz\u00e9 b\u0105czi, a smr\u00f3d b\u00e9\u0142 cz\u00ebc, jak s\u00e3 bl\u00f3s \u00f2temk\u0142o dwi\u00e9rze. Ch\u00f2rowit\u00f4 m\u00ebmka ni m\u00f2g\u0142a so dac z tim rad\u00eb.<\/p>\n<p>A nasz Franck \u00f9c\u00e9k\u00f4\u0142 w pole \u00eb do lasu. P\u00f2ds\u0142\u00ebchiw\u00f4\u0142 pt\u00f4szczi, sk\u00f2czczi \u00eb jin\u00e9 stw\u00f2rzenia b\u00f2scz\u00e9, a nawetk\u00e3 wiater, co w l\u00ebstach na sw\u00f3j \u00f4rt m\u00f9 m\u00f9zyk\u00f2w\u00f4\u0142. Jem\u00f9 ch\u00f2c niem\u00e9 gwi\u00f4zd\u00eb, na cht\u00ebrne wz\u00e9r\u00f4\u0142 ca\u0142ima g\u00f2dz\u00ebnama, t\u00e9\u017c gra\u0142\u00eb. T\u00e3 lesno-p\u00f3ln\u0105 m\u00f9zyk\u00e3 przen\u00f4sz\u00f4\u0142 na sw\u00f2je skrz\u00ebpczi \u00eb tw\u00f2rzi\u0142 sw\u00f2je apartn\u00e9 melodie. M\u00f9zyk\u0105 p\u00f2trafi\u0142 to w\u00ebp\u00f2wiedzec, co ni m\u00f3g\u0142 sw\u00f2j\u0105 kal\u00e9czn\u0105 m\u00f2w\u0105.<\/p>\n<p>Jeg\u00f2 sostr\u00eb dorosta ju b\u00ebln\u00ebch lat \u00eb cor\u00f4z bar\u017ci \u00f9z\u00e9ra\u0142\u00eb za kawalerama do \u00f2\u017cenk\u00f9. M\u00ebmka t\u00e9\u017c b\u00eb chca, \u017ceb\u00eb \u00f2ne s\u00e3 \u00f2\u017ceni\u0142\u00eb \u00eb wz\u00e3 s\u00e3 za ch\u00ebcz\u00eb. Prz\u00ebch\u00f4del\u00eb przer\u00f3\u017cni kawalerz\u00eb, ale jak jima no robactw\u00f2 wl\u00f4\u017ca do talerzi, ju wicy s\u00e3 nie p\u00f2k\u00f4zywel\u00eb. M\u00ebmka radz\u00eb\u0142a dz\u00e9wcz\u00e3t\u00f3m:<\/p>\n<p>\u2013 Nazbi\u00e9r\u00f4jta le neg\u00f2 zel\u00ebska z Bi\u00f4\u0142\u00e9g\u00f2 B\u0142ota \u00eb \u00f9pch\u00f4jta g\u00f2 w r\u00ebs\u00ebn\u00eb, to te b\u0105czi s\u00e3 w\u00ebnios\u0105.<\/p>\n<p>B\u0105czi m\u00f3\u017ce s\u00e3 chwilow\u00f2 sch\u00f2wa\u0142\u00eb g\u0142\u00e3bi w m\u00f9r\u00eb, ale smr\u00f3d b\u00e9\u0142 p\u00f2dw\u00f3jny, b\u00f2 to zel\u00ebsk\u00f2 ni mia prz\u00ebjemn\u00e9g\u00f2 z\u00f4pach\u00f9. Kawalerz\u00eb le nosama kr\u0105c\u00ebl\u00eb \u00eb na dz\u00e9wcz\u00e3ta jak\u00f2s dzywno p\u00f2dz\u00e9rel\u00eb. Jeden nawetk\u00e3 s\u00e3 spit\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Cz\u00eb \u00f9 waji s\u0105 szt\u00e9c tacz\u00e9 z\u00f4pach\u00eb?<\/p>\n<p>B\u00eb\u0142o to przed Jastrama. R\u00f4jca zap\u00f2wiedz\u00f4\u0142, \u017ce przi\u0144dze ja\u017c z dw\u00f9ma kawalerama z jin\u00ebch str\u00f3n. W ch\u00ebczach Rzep\u00f3w sz\u0142o szorowani\u00e9 \u00eb p\u00f9cowani\u00e9, ale robactw\u00f2, cht\u00ebrne zagni\u00e9\u017cd\u017c\u00eb\u0142o s\u00e3 w szeroczim k\u00f2minie \u00eb ceglanym blace, ani m\u00ebszla \u00f9cekac. Wsz\u00ebsc\u00eb s\u00e3 martwil\u00eb, a Franck m\u00ebt. \u00d2n dobrze wiedz\u00f4\u0142, w czim je sprawa. M\u00ebmka nawetk\u00e3 kl\u00e3\u0142a p\u00f2 c\u00ebch\u00f9, b\u00f2 jak piek\u0142a k\u00f9szi, no robactw\u00f2 le w\u00ebk\u00f9kiwa z r\u00ebs\u00ebn\u00f3w. Dz\u00e9wcz\u00e3ta pichc\u00eb\u0142\u00eb jad\u0142o na swi\u00e3ta, \u017ceb\u00eb ch\u00f2c tim zam\u00ebdl\u00ebc \u00f2cz\u00eb kawaler\u00f3m. A nasz Franck le \u00f9z\u00e9r\u00f4\u0142 p\u00f2 k\u0105tach za n\u00f4partim robactw\u00e3. Tatk zaszed\u0142 do karczm\u00eb, \u017ceb\u00eb zal\u00f4c rob\u00f4ka, a jak prz\u00ebszed\u0142 dodom \u00f2biec\u00f4\u0142, \u017ce na swi\u00e3ta \u00f2temknie kruk z dobrim k\u00f2rnus\u00e3.<\/p>\n<p>Z teg\u00f2 k\u00f9charzeni\u00f4 na dwa blat\u00eb \u00eb pi\u00e9ck sta\u0142o s\u00e3 wi\u00f4ld\u017c\u00e9 nieszczesc\u00e9. Tatk, cht\u00ebren robi\u0142 \u00f2brz\u0105dczi prz\u00eb ch\u00f2wie, wlec\u00f4\u0142 sp\u0142oszony do jizb\u00eb \u00eb wrzeszcz\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb s\u00e3 p\u00f4lim\u00eb! Na dach\u00f9 je \u00f2d\u017cin!<\/p>\n<p>Przera\u017con\u00e9 k\u00f9ch\u00f4rczi zacz\u00e3 w\u00ebnaszac z ch\u00ebczi, co jima bl\u00f3s w r\u00e3ce wpad\u0142o, a prz\u00eb tim robi\u0142\u00eb taczi trz\u00f4sk, \u017ce ja\u017c pies zacz\u0105\u0142 jazg\u00f2l\u00ebc prz\u00eb b\u00f9dze. Tatk w\u00eblec\u00f4\u0142 na wiesk\u0105 drog\u00e3 \u00eb wrzeszcz\u00f4\u0142 na ca\u0142i g\u00f4rdzel:<\/p>\n<p>\u2013 L\u00ebdze! M\u00eb s\u00e3 p\u00f4lim\u00eb! Retujta!<\/p>\n<p>S\u0105sadz\u00eb s\u00e3 zbiegl\u00eb z dr\u00f4bkama, b\u0105s\u00f4kama, w\u00e3b\u00f3rkama, a stra\u017cack\u00f4 s\u00ebr\u00e9na zacz\u00e3 r\u00ebcz\u00ebc \u00eb alarm\u00f2wac dr\u00ebch\u00f3w ze stra\u017c\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00f2\u017cdi robi\u0142 to, co \u00f9w\u00f4\u017c\u00f4\u0142 za n\u00f4w\u00f4\u017cni\u00e9sz\u00e9. Jedni p\u00f2m\u00f4gel\u00eb bia\u0142k\u00f3m w\u00ebnaszac klam\u00f2t\u00eb z ch\u00ebczi, a jini lel\u00eb w\u00f2d\u00e3, gdze p\u00f2pad\u0142o, a trz\u00f4sk\u00f9 prz\u00eb tim b\u00eb\u0142o baro wiele. Jak prz\u00ebn\u00ebkel\u00eb stra\u017cac\u00eb, b\u00eb\u0142o ju za p\u00f3zno. Ca\u0142i s\u0142omiany dach stoj\u00f4\u0142 w \u00f2gniu. Bia\u0142czi zacz\u00e3 p\u0142akac \u00eb lame\u0144towac, a pies w\u00ebc. Stra\u017cac\u00eb lel\u00eb w\u00f2d\u00e3 na jin\u00e9 b\u00f9dinczi, \u017ceb\u00eb ch\u00f2c te \u00f9retac.<\/p>\n<p>Bl\u00f3s Franck sk\u00f4k\u00f4\u0142 na jedny nodze, smi\u00f4\u0142 s\u00e3 na ca\u0142i g\u0142os \u00eb normalnym g\u0142os\u00e3 wrzeszcz\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Robactw\u00f2 je sp\u00f4lon\u00e9! Ha, ha, ha!!<\/p>\n<p>\u00d2d teg\u00f2 czasu g\u00f4d\u00f4\u0142 normalnie.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Skwarczi\">Skwarczi<\/a><\/h3>\n<p>Na Gwi\u00f4zdk\u00e3 tatk zabi\u0142 pr\u00f3sca. To b\u00eb\u0142o tacz\u00e9 p\u00ebrzn\u00e3 ch\u00f9derlaw\u00e9 swincz\u00e3, b\u00f2 te dobrze \u00f9t\u00ebczon\u00e9 dwa knur\u00eb k\u00f9pi\u0142 fl\u00e9szer z Wejrowa. Tata m\u00f9 je zawi\u00f3z\u0142 \u00eb za f\u00f9rmank\u00e3 dost\u00f4\u0142 ja\u017c trz\u00eb kr\u00e3d\u017ci w\u00f4rzt\u00eb. To b\u00eb\u0142a j\u00f4da, \u017ce ja\u017c s\u00e3 \u00f9sz\u00eb trz\u00e3s\u0142\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 To le je na p\u00f4r\u00e3 m\u00f4lt\u00ebch\u00f3w \u2013 stwierdz\u00eb\u0142a nasza m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 s\u00e3 bar\u017ci cesz\u00e3 skwark\u00f3m, jacz\u00e9 b\u00e3d\u0105, cz\u00eb j\u00f4 w\u00ebtopi\u00e3 to s\u00ebt\u00e9 na szm\u00f4\u0142t \u2013 rzek\u0142a p\u00f2 jaczimsz czasu.<\/p>\n<p>T\u00ebch skwark\u00f3w b\u00eb\u0142o jeden mi\u00e9szi \u00eb dwa wiksz\u00e9 k\u00f9fle. M\u00ebma sch\u00f2wa je na p\u00f2l\u00ebc\u00eb \u00f9 g\u00f3r\u00eb w ti z\u00ebmny k\u00f2m\u00f2rze. Bra te skwarczi do \u00f2b\u00f2nieni\u00f4 groch\u00f9, marchwie, kap\u00f9st\u00eb \u00eb jesz jiny zelenizn\u00eb. Na miseczce \u00f2stawi\u0142a na p\u00f4\u0142nie.<\/p>\n<p>\u2013 N\u00f4smaczni\u00e9szi s\u0105 zagrz\u00f3n\u00e9 na t\u00ebch skwarkach b\u00f9lw\u00eb z kwasnym ml\u00e9k\u00e3 \u2013 \u00f9w\u00f4\u017c\u00f4\u0142 K\u00f2nrad, ten nasz n\u00f4starszi kn\u00f4p.<\/p>\n<p>\u2013 Mie n\u00f4lepi szmakaj\u0105 jaja \u00f9piek\u0142\u00e9 na t\u00ebch skwarkach \u2013 stwierdza M\u00f3niczka.<\/p>\n<p>\u2013 A dl\u00f4 mie n\u00f4lepsz\u00e9 s\u0105 tacz\u00e9 s\u00ebt\u00e9 skwarczi p\u00f2smarow\u00f3n\u00e9 na chl\u00e9bka \u00eb p\u00f2s\u00ebp\u00f3n\u00e9 sol\u0105 \u2013 spi\u00e9ra s\u00e3 Ter\u00e9za.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 jo \u2013 rzek\u0142 Sztefk tak \u00f2p\u00f2c\u00ebszk\u00f9, \u017ceb\u00eb m\u00ebma nie cz\u00eb\u0142a \u2013 p\u00f2s\u00ebpi\u00e3 so na ten p\u00f2smarow\u00f3ny tima skwarkama chl\u00e9b p\u00ebrzn\u00e3 c\u00ebkru. Wa nie wi\u00e9ta, jak to szmak\u00f4?<\/p>\n<p>Ter\u00e9za ja\u017c s\u00e3 skrziwi\u0142a, jak to \u00f9cz\u00eb\u0142a, a M\u00f3na z tak\u0105 kwasn\u0105 g\u00e3b\u0105 \u00eb \u00f2brz\u00ebdzenim w\u00ebc\u00ebsn\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 Co ten m\u00f3\u017ce jesc?! Mie s\u00e3 ja\u017c flaczi w brz\u00ebch\u00f9 skr\u0105c\u00eb\u0142\u00eb, jak j\u00f4 so \u00f2 tim c\u00ebkrze ze skwarkama p\u00f2m\u00ebsla.<\/p>\n<p>Tak to jedni przez dr\u00ebd\u017cich m\u0142ol\u00eb \u00eb zachw\u00f4liwel\u00eb te skwarczi, a zaj\u00f4del\u00eb je z b\u00f9lewkama \u00eb dobrze jima szmaka. Tata b\u00e9\u0142 jednak jin\u00e9g\u00f2 zdani\u00f4, b\u00f2 \u00f2n \u00f9w\u00f4\u017c\u00f4\u0142, \u017ce n\u00f4lepsz\u00e9 s\u0105 skwarczi z g\u00e3s\u00ebn\u00eb, na co m\u00ebma m\u00f9 rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb doch, tatk\u00f9, m\u00ebslisz \u00f2 g\u00e3sy \u00f2b\u00f2nie. Ta dobrze prz\u00ebr\u00ebchtow\u00f3n\u00f4 je baro smaczn\u00f4, ale ma\u0142o sp\u00f2r\u00f4, b\u00f2 wsz\u00ebsc\u00eb na ni\u00e3 lgn\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2 tim s\u00e3 nie g\u00f4d\u00f4, ale tacz\u00e9 w\u00ebtopion\u00e9 g\u00e3s\u00e9 skwarczi maj\u0105 t\u00e9\u017c sw\u00f2j\u00e3 szmak\u00e3 \u2013 \u00f2bst\u00f4w\u00f4\u0142 na sw\u00f2jim tata.<\/p>\n<p>\u2013 Ale wielesz to jich tam d\u00f4 \u00f2d jedny ab\u00f2 nawetk\u00e3 \u00f2d trzech g\u00e3sy? To le je do \u00f2szmakani\u00f4! \u2013 pr\u00f3b\u00f2wa \u00f2bstojec na sw\u00f2jim nasza m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 ze skwarkama k\u00f9\u0144c! \u2013 rozp\u00f2rz\u0105dzy\u0142 tata. \u2013 Jesta najad\u0142i, a tam b\u00f9ten je rob\u00f2ta, a ti mi\u00e9szi maj\u0105 w ch\u00ebczach t\u00e9\u017c co robic.<\/p>\n<p>Na gwi\u00f4zdk\u00f2wi czas nasz p\u00f3n szk\u00f3lny zrobi\u0142 z dzecama taczi p\u00f2k\u00f4zk k\u00f2l\u00e3d\u00f3w \u00eb t\u00e9ater \u00f2 betlejemsczi szopce. Na ten t\u00e9ater zebra s\u00e3 ca\u0142\u00f4 klasa l\u00ebdzy. K\u00f2\u017cd\u00f4 m\u00ebmka chca \u00f9zdrzec sw\u00f2je dzec\u00ebska na binie.<\/p>\n<p>Na samim p\u00f2cz\u0105tk\u00f9 na bin\u00e3, gdze b\u00eb\u0142a zrobion\u00f4 szopka, a w ni k\u00f9m \u00eb dr\u00f4bczi ze san\u00e3, w\u00ebsz\u0142a N\u00f4swi\u00e3tsz\u00f4 Panna z malin\u00ebszczim Pan\u00e3 Jez\u00ebsk\u00e3 \u00eb swi\u00e3ti J\u00f3zef z taczim machtnym czij\u00e3, d\u0142ug\u0105 brod\u0105, k\u00f2\u017c\u00ebch\u00e3 na p\u00f9klu. Marija Panna p\u00f2\u0142o\u017c\u00eb\u0142a m\u00f4\u0142\u00e9g\u00f2 Jez\u00ebska na sanie w drewnianym k\u00f9mk\u00f9 \u00eb prz\u00ebkr\u00eb\u0142a g\u00f2 tak\u0105 ch\u00f9stk\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le, Zofa! \u2013 rzek\u0142a Szr\u00e9derka \u2013 Ten Jez\u00ebsk to le je tak\u00f4 malink\u00f4 skwareczka, tak\u00f4 \u00f2kr\u00ebsz\u00ebnka.<\/p>\n<p>\u2013 Tak je, s\u0105sado, to je gw\u00ebsno k\u00f9pion\u00f4 na \u00f2dp\u00f9sc\u00eb p\u00f9pka, ale w\u00ebzdrzi jak \u017c\u00ebw\u00f4, ne ni\u00e9? \u2013 prz\u00ebswi\u00f4dcza R\u00f3dowa Zofa.<\/p>\n<p>Ter\u00f4 te m\u0142odsz\u00e9 dzec\u00ebska \u00f9stawi\u0142\u00eb s\u00e3 w r\u00e9dze przed bin\u0105 \u00eb zacz\u00e3 spiewac k\u00f2l\u00e3d\u00eb. N\u00f4prz\u00f3d sz\u0142o <i>W \u017c\u0142obie le\u017ci<\/i>,<i> <\/i>a tej <i>Luli \u017ce Jez\u00ebsk\u00f9<\/i> \u00eb p\u00f4r\u00e3 jin\u00ebch k\u00f2l\u00e3d\u00f3w. N\u00f4swi\u00e3tsz\u00f4 Panna w\u00ebj\u00e3 Jez\u00ebska z k\u00f9mka \u00eb zacz\u00e3 zybac g\u00f2 na r\u00e3kach. To s\u00e3 wsz\u00ebtczim widza.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le, Zofka, jak ta m\u00f4\u0142\u00f4 skwarka \u00f2d Figl\u00f3n\u00f3w przek\u0142\u00f4d\u00f4 g\u0142\u00f3wk\u00e3 z jedny na dr\u00ebg\u0105 stron\u00e3 \u00eb sw\u00f2j\u00e3 tak szp\u00f2rtowit\u0105 g\u0105bk\u00e3 \u00f2tmik\u00f4, a spi\u00e9w\u00f4 za trz\u00eb jin\u00e9 \u2013 szturchn\u00e3 s\u0105sad\u00e3 Szr\u00e9derka.<\/p>\n<p>\u2013 Z ti skwarczi b\u00e3dze jak\u00f4 artistka \u2013 prz\u00ebswi\u00f4dcza Szr\u00e9derka.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Smi\u00e9ch\">Smi\u00e9ch<\/a><\/h3>\n<p>Smi\u00e9szka Anszen \u00f2d K\u0105k\u00f2l\u00f3w smia s\u00e3 na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9 \u00eb to z b\u00eble czeg\u00f2, a nier\u00f4z smia s\u00e3 z niczeg\u00f2.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb s\u00e3 tak nie chich\u00f2c\u00eb! \u2013 \u00f9p\u00f2mina j\u00e3 m\u00ebmka. \u2013 P\u00f2 smi\u00e9ch\u00f9 przi\u0144dze p\u0142acz.<\/p>\n<p>\u2013 Ale j\u00f4 beczec nie p\u00f2trafi\u00e3! \u2013 \u00f2dc\u00e3 s\u00e3 Anszen \u00eb smia s\u00e3 dali na ca\u0142i g\u0142os, \u017ce ja\u017c w jizbie h\u00f2lowa.<\/p>\n<p>Ji m\u00f4\u0142i bracyna W\u0142adi, jak p\u00f9scy\u0142 l\u00ebft\u00eb doma, w szk\u00f2le, cz\u00eb gdze ji\u0144dze, smi\u00f4\u0142 s\u00e3 jak R\u00ebsk do k\u00f2\u0142\u00f4cza ab\u00f2 mack do szn\u00ebczi. Pewno tim smi\u00e9ch\u00e3 chc\u00f4\u0142 zakr\u00ebc smr\u00f3d \u00eb wstid, a wst\u00ebdu \u00f2n wiele ni mi\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>Do K\u0105k\u00f2l\u00f3w prz\u00ebjacha na g\u00f2sc\u00ebn\u00e3 cotka D\u00f3ra z K\u00f4rcz\u00f3w z dzec\u00ebskama. Jak le przest\u0105pil\u00eb przez pr\u00f3g, a cotka p\u00f2zdrowia B\u00f2ga, jizba zacz\u00e3 h\u00f2lowac smi\u00e9ch\u00e3. Smiel\u00eb s\u00e3 wsz\u00ebsc\u00eb \u00f2d n\u00f4m\u0142odszich do n\u00f4starszich. Jak cotka D\u00f3ra p\u00f2zdrowia sostr\u00e3, tej ji dzec\u00eb t\u00e9\u017c smia\u0142\u00eb s\u00e3 ca\u0142\u0105 g\u00e3b\u0105, a Anszen trzima s\u00e3 za brz\u00ebch \u00eb rech\u00f2ta, \u00eb rza jak m\u0142od\u00e9 zgrz\u00e9bi\u00e3. Ter\u00f4 smi\u00e9ch\u00f9 b\u00eb\u0142o w jizbie jesz wicy. Wsz\u00ebsc\u00eb smiel\u00eb s\u00e3 na wiele g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f3g wama zap\u0142ac za ten smi\u00e9ch! \u2013 rzek\u0142a K\u0105k\u00f2lka. \u2013 Smi\u00e9ch prz\u00ebn\u00f4sz\u00f4 zdrowi\u00e9 \u00eb nier\u00f4z szczesc\u00e9.<\/p>\n<p>Jak s\u00e3 ju w ch\u00ebczach \u00f9sp\u00f2k\u00f2ji\u0142o, na Anszen krzikn\u00e3 p\u00f4r\u00e3 razy \u00eb p\u00f4lc\u00e3 p\u00f2k\u00f4za kapelusz cotczi \u00eb ze smi\u00e9ch\u00e3 w\u00ebszlabizowa:<\/p>\n<p>\u2013 Ale cotka m\u00f4 smi\u00e9szny kapelusz! \u2013 \u00eb zn\u00f4w wsz\u00ebsc\u00eb zacz\u00e3l\u00eb s\u00e3 rech\u00f2tac na ca\u0142i g\u0142os, ja\u017c ca\u0142\u00f4 jizba s\u00e3 trz\u00e3s\u0142a.<\/p>\n<p>Taczim smi\u00e9sznym cz\u0142owiek\u00e3 b\u00e9\u0142 p\u00f3\u0142brat Anszen G\u00f9st rod\u00e3 ze Smiech\u00f2wa, ti ws\u00eb, co wz\u00e3 miono \u00f2d smi\u00e9ch\u00f9. Jak \u00f2n r\u00f4z prz\u00ebszed\u0142 do ch\u00ebczi K\u0105k\u00f2l\u00f3w, tak ca\u0142\u00f4 b\u00f9da s\u00e3 trz\u00e3s\u0142a \u00f2d smi\u00e9ch\u00f9, a chich\u00f2tani\u00e9 Anszen b\u00eb\u0142o n\u00f4g\u0142osni\u00e9sz\u00e9. Tatk K\u0105k\u00f2l sztrof\u00f2w\u00f4\u0142 c\u00f3rk\u00e3, a ta p\u00f2k\u00f4zywa na G\u00f9sta \u00eb s\u00e3 dzar\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 To ni\u00e9 j\u00f4, to G\u00f9stk s\u00e3 n\u00f4bar\u017ci smieje, b\u00f2 \u00f2n je ze smi\u00e9szny ws\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Do nieg\u00f2 smi\u00e9ch baro pas\u00ebje, b\u00f2 \u00f2n p\u00f2ch\u00f2dzy ze Smiech\u00f2wa, ale t\u00eb m\u00f2g\u0142a \u00f2panowac s\u00e3 \u00f2d teg\u00f2 smi\u00e9ch\u00f9 \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 z \u00f9smi\u00e9szk\u00e3 tatk.<\/p>\n<p>Je taczi pt\u00f4szk, cht\u00ebren s\u00e3 prawie wiedno smieje, a naz\u00e9w\u00f4 s\u00e3 smi\u00e9szka. \u00d2n to smieni\u00e9 m\u00f4 prz\u00ebrodzon\u00e9, ale nie smieje s\u00e3 prz\u00eb l\u00ebdzach. Smieje s\u00e3 s\u00f3m do se dalek \u00f2d ws\u00eb w krzach, lasach, ch\u00f2jnach \u00eb ma\u0142o chto g\u00f2 cz\u00ebje.<\/p>\n<p>Smi\u00e9szn\u00e9 biwaj\u0105 pt\u00f4szi, zwierz\u00e3ta, ale t\u00e9\u017c niejedn\u00e9 dzywaczn\u00e9 rzecz\u00eb, cht\u00ebrne maj\u0105 cos apartn\u00e9g\u00f2. Cz\u00eb nie je smi\u00e9szn\u00f4 kar\u00e9ta z temr\u00f4tama? Cz\u00eb nie bierze nas smi\u00e9ch, jak m\u00eb widzym\u00eb szor\u00ebm z dzurama? Smi\u00e9szn\u00f4 je t\u00e9\u017c krz\u00ebw\u00f4 dr\u00f4bka, br\u00f3mka bez z\u00f4wias\u00f3w, st\u00f3\u0142k na trzech nogach \u00eb wiele jin\u00ebch rzeczi.<\/p>\n<p>L\u00ebdze s\u00e3 smiej\u0105 z \u00f9ceszi, z g\u0142\u00ebp\u00f2t\u00eb, z k\u00f9\u0144sztown\u00ebch w\u00e9c\u00f3w, a nier\u00f4z smi\u00e9ch\u00e3 chc\u0105 zakr\u00ebc sw\u00f2je zmartwieni\u00e9. Do t\u00e9\u017c taczich zam\u00f9rza\u0142\u00ebch dz\u00ebw\u00f4k\u00f3w, cht\u00ebrni smi\u00e9ch\u00f9 nie \u00f9znaj\u0105 \u00eb na smieni\u00e9 s\u00e3 m\u00f2cno \u00f2br\u00f4\u017caj\u0105. Na szczesc\u00e9 taczich ni ma wiele. Bez smi\u00e9ch\u00f9 swiat b\u00e9\u0142b\u00eb baro sm\u00f9tny, a \u017c\u00ebc\u00e9 nie do znieseni\u00f4. Tej smiejm\u00eb s\u00e3 jak n\u00f4wicy.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Smr\u00f3d\">Smr\u00f3d<\/a><\/h3>\n<p>Jak Kruz\u00ebn\u00f4 le wesz\u0142a do m\u00f4\u0142i jizb\u00eb, chw\u00f4c\u00eb\u0142a s\u00e3 za nos \u00eb spita sw\u00f2jich dw\u00f9ch brojarzi:<\/p>\n<p>\u2013 Co tu je za smr\u00f3d? Co wa tu w\u00ebr\u00f4bia?<\/p>\n<p>Jeden na dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 zdrz\u00f4\u0142 wi\u00f4ld\u017cima \u00f2czama \u00eb nie wiedzel\u00eb, cht\u00ebren m\u00f4 \u00f2dp\u00f2wiedzec m\u00ebmie. W k\u00f9\u0144cu B\u00f2les p\u00f4\u0142kn\u0105\u0142 p\u00f4r\u00e3 razy sl\u00ebn\u00e3 \u00eb zacz\u0105\u0142 s\u00e3 j\u0105kac, w\u00ebc\u00ebskac z sebie jacz\u00e9sz niezrozmia\u0142\u00e9 s\u0142owa. Kruz\u00ebn\u00f4 s\u00e3 zdenerw\u00f2wa, tr\u00e3ptn\u00e3 nog\u0105, p\u00f2groz\u00eb\u0142a B\u00f2lesowi \u00eb rzek\u0142a do Bernata:<\/p>\n<p>\u2013 Gad\u00f4j t\u00eb, b\u00f2 ten s\u00e3 jesz \u00f9d\u0142owi s\u0142owama, zanim cos p\u00f2wi\u00e9, ale gad\u00f4j pr\u00f4wd\u00e3, b\u00f2 jak ni\u00e9, tej t\u00eb wi\u00e9sz, k\u00f2rbacz wisy w k\u00f9chni.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f2wi\u00e9m pr\u00f4wd\u00e3, m\u00ebmk\u00f2, rzeteln\u0105 pr\u00f4wd\u00e3, swi\u00e3t\u0105 pr\u00f4wd\u00e3&#8230;<\/p>\n<p>\u2013 Ne w\u00ebc\u00ebsni z se t\u00e3 pr\u00f4wd\u00e3! \u2013 prz\u00ebn\u00f4gla Kruz\u00ebn\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 sta\u0142o s\u00e3 nieszczesc\u00e9, wi\u00f4ld\u017c\u00e9 nieszczesc\u00e9. M\u00eb teg\u00f2 nie chcel\u00eb, swi\u00e3to m\u00ebmk\u00f2, to s\u00e3 sam\u00f2 sta\u0142o&#8230;<\/p>\n<p>\u2013 Ale co s\u00e3 sta\u0142o? Co wa zn\u00f4w nabroji\u0142a?<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb nick, to ta k\u00f2rka! \u2013 \u00eb w\u00ebcygn\u0105\u0142 sp\u00f2d \u0142\u00f3\u017cka wi\u00f4lg\u0105 szlor\u00e3 tatka.<\/p>\n<p>\u2013 Co?! K\u00f2rka narobi\u0142a t\u00ebli smrodu w ch\u00ebczach?<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9. To j\u00f4 szm\u00ebrgn\u0105\u0142 k\u00f2rk\u0105 w Bernata, a \u00f2na trafi\u0142a w nocnik. Ale, ale j\u00f4 chc\u00f4\u0142 w Bernata, rzeteln\u00f4 pr\u00f4wda \u2013 pr\u00f3b\u00f2w\u00f4\u0142 w\u00ebt\u0142omacz\u00ebc s\u00e3 B\u00f2les.<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, ter\u00f4 j\u00f4 ju wi\u00e9m, co wa, smierdzele, narobi\u0142a. Ch\u00f9tk\u00f2 zrobic w jizbie p\u00f2rz\u0105dk!<\/p>\n<p>Kruz\u00ebn\u00f4 p\u00f2s\u0142a B\u00f2lesa z w\u00e3b\u00f3rk\u00e3 za w\u00f2d\u0105 z beczczi na szl\u00f3pach, a Bernat mi\u00f4\u0142 prz\u00ebniesc st\u00f4r\u0105 sz\u00f4tor\u00e3 z p\u0142otu. Jak ju to zrobil\u00eb, tej rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2temkn\u0105c \u00f2kna \u00eb w\u00ebtrz\u00e9c te szczoszi do s\u00ebcha, a tej cz\u00ebst\u0105 w\u00f2d\u0105 tak d\u0142ug\u00f2 m\u00ebc, ja\u017c nie b\u00e3dze \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 smrodu.<\/p>\n<p>Jin\u00e9g\u00f2 dnia B\u00f2les w\u00ebrzuc\u00f4\u0142 gn\u00f3j \u00f2d k\u00f2ni, a tatk m\u0142\u00f3\u0142 na \u017carnach szr\u00f3t do \u00f2bs\u00ebpk\u00f9 seczczi. B\u00f2les co szt\u00f3tk w\u00ebch\u00f4d\u00f4\u0142 b\u00f9ten \u00eb m\u00f2cno wcyg\u00f4\u0142 w se swi\u00e9\u017ci l\u00ebft.<\/p>\n<p>\u2013 Co t\u00eb, kn\u00f4pie, w\u00ebpr\u00f4wi\u00f4sz? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 g\u00f2 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9ce w\u00eb, tatk\u00f9, ten gn\u00f3j tak smierdzy, \u017ce mie ja\u017c zatik\u00f4. J\u00f4 ni m\u00f2g\u00e3 halac l\u00ebftu \u00eb s\u00e3 d\u00ebsz\u00e3 z teg\u00f2 smrodu.<\/p>\n<p>\u2013 A mie ten gn\u00f3j p\u00f4chnie. J\u00f4 widz\u00e3, \u017ce z cebie nie b\u00e3dze \u017c\u00f3den gb\u00f9r.<\/p>\n<p>Jak prz\u00ebszl\u00eb w niedzel\u00e3 s\u0105sadz\u00eb do Kruz\u00f3w na r\u00f3\u017ce\u0144c, tej p\u00f2 sk\u00f9\u0144czenim p\u00f4cerza zacz\u00e3l\u00eb \u00f2p\u00f2wiadac \u00f2 tim, co pisz\u0105 w \u201ePielgrzimie\u201d \u00eb w \u201eGaz\u00e9ce Gr\u00ebdz\u0105dzczi\u201d. N\u00f4bar\u017ci zastan\u00f4wiel\u00eb s\u00e3 nad tim, co wi\u0144dze z teg\u00f2, co ti hitlerz\u00eb w\u00ebr\u00f4biaj\u0105 w Gdu\u0144sk\u00f9 \u00eb na naszi gre\u0144c\u00eb z Niemcama.<\/p>\n<p>\u2013 Z teg\u00f2 m\u00f3\u017ce dac wi\u00f4ld\u017ci smr\u00f3d! \u2013 rzek\u0142 na zak\u00f9\u0144czeni\u00e9 ti m\u00f2w\u00eb tatk, a B\u00f2les s\u00e3 zastan\u00f4wi\u00f4\u0142, co to m\u00f9szi b\u00ebc za smr\u00f3d, \u017ce ja\u017c z Gdu\u0144ska docygnie w nasze stron\u00eb.<\/p>\n<p>B\u00f2les b\u00e9\u0142 zgni\u0142im smierdz\u00e9l\u00e3. Smierdza m\u00f9 n\u00f4\u00f9ka w szk\u00f2le, rob\u00f2ta doma, a ks\u0105\u017ck\u00e3 to \u00f2n \u00f2bch\u00f4d\u00f4\u0142 jak k\u00f2t psa, a jak j\u00e3 wz\u0105\u0142 do r\u00e3czi, przecz\u00ebt\u00f4\u0142 n\u00f4w\u00eb\u017ci p\u00f4r\u00e3 str\u00f3n, a tej j\u00e3 zachlastn\u0105\u0142 \u00eb szm\u00ebrgn\u0105\u0142, gdze p\u00f2pad\u0142o.<\/p>\n<p>\u2013 Tacz\u00e9g\u00f2 zgni\u0142\u00e9g\u00f2 smierdz\u00e9la j\u00f4 jesz nie widza. Jem\u00f9 smierdzy cz\u00ebtani\u00e9 \u2013 martwi\u0142a s\u00e3 Kruz\u00ebn\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Z cebie to je pr\u00f4wdz\u00ebwi tw\u00f3rz! \u2013 w\u00ebrz\u00e9ka jeg\u00f2 m\u00ebmka, jak widza to jeg\u00f2 zgni\u00e9lstw\u00f2.<\/p>\n<p>\u2013 Tw\u00f3rz broni s\u00e3 smrod\u00e3, a j\u00f4 nie smierdz\u00e3 tak, jak ten zwi\u00e9rz \u2013 w\u00ebkr\u0105c\u00f4\u0142 s\u00e3 B\u00f2les.<\/p>\n<p>\u2013 Smierdzysz, smierdzysz, ale zgni\u00e9lstw\u00e3 \u2013 jisc\u00eb\u0142a s\u00e3 Kruz\u00ebn\u00f4.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Spi\u00e9w\u00eb\">Spi\u00e9w\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Piesni\u00f4 z nama jidze przez ca\u0142\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9, \u00f2d k\u00f2libczi ja\u017c do zarka, a jak przi\u0144dze smierc, tej zaspi\u00e9waj\u0105 nieb\u00f2szcz\u00ebk\u00f2wi na p\u00f9sti noc\u00eb. Jedni spi\u00e9waj\u0105 wiele, jini mni, ale spi\u00e9w je lub\u00f2tny wsz\u00ebsczim \u00eb je dz\u00e9l\u00e3 naj\u00e9g\u00f2 \u017c\u00ebc\u00f4.<\/p>\n<p>Wezm\u00eb tacz\u00e9g\u00f2 m\u00f4\u0142\u00e9g\u00f2 kn\u00e9rpsa. Jak je najad\u0142i \u00eb nic m\u00f9 nie fel\u00f4, przebi\u00e9r\u00f4 pajama \u00eb sw\u00f2jima n\u00f3\u017ckama, a prz\u00eb tim na sw\u00f3j \u00f4rt spi\u00e9w\u00f4. Taczi sk\u00f3rc ch\u00e3tno t\u00e9\u017c s\u0142\u00ebch\u00f4 spi\u00e9w\u00eb jin\u00ebch, tej t\u00e9\u017c m\u00ebmka ab\u00f2 jin\u00f4 piast\u00f4rka \u00f2 tim wi\u00e9 \u00eb spi\u00e9w\u00e3 \u00f2dg\u00f3ni\u00f4 p\u0142acz \u00eb prz\u00ebw\u00f2\u0142iw\u00f4 spik. Jak ju p\u00f2drosce to \u00f2d czasu do czasu zbi\u00e9r\u00f4 m\u00f9 s\u00e3 sam\u00e9m\u00f9 na spi\u00e9w, w cht\u00ebrnym s\u0142owa nie s\u0105 n\u00f4w\u00f4\u017cni\u00e9sz\u00e9. Prz\u00eb tim sw\u00f2jim spi\u00e9wanim bierze czas\u00e3 jaczisz topk, kn\u00ebpelk \u00eb so b\u00e3bl\u00ebje. Jedni spi\u00e9waj\u0105 z prz\u00ebp\u00f4dk\u00f9, jini dosc cz\u00e3sto, jedni p\u00f2 c\u00ebch\u00f9, dr\u00ebd\u017ci na ca\u0142i g\u0142os. Mach\u00f3w Pioter w\u00eb\u017ciw\u00f4\u0142 s\u00e3 tim g\u0142osnym spi\u00e9wanim nawetk\u00e3 p\u00f4r\u00e3 razy na dz\u00e9\u0144, a jeg\u00f2 m\u00ebma p\u00f2wt\u00f4rza:<\/p>\n<p>\u2013 Z m\u00f2j\u00e9g\u00f2 kn\u00f4pa b\u00e3dze \u00f2rganista, ks\u0105dz ab\u00f2 jaczisz spi\u00e9w\u00f4k na binie.<\/p>\n<p>Jak prz\u00ebszed\u0142 czas na paseni\u00e9 b\u00ebd\u0142a, to ti m\u00f4\u0142i pasturc\u00eb skr\u00f4cal\u00eb so czas spi\u00e9wanim. N\u00f3c\u00ebl\u00eb spi\u00e9w\u00eb w\u00ebnios\u0142\u00e9 z ch\u00ebczi, ze szk\u00f2\u0142\u00eb \u00eb t\u00e9\u017c tacz\u00e9, co jich na\u00f9cz\u00ebl\u00eb k\u00f3mplowie, ch\u00f2c te czas\u00e3 b\u00eb\u0142\u00eb pl\u00ebgaw\u00e9. Jednak n\u00f4wicy spi\u00e9w\u00f3w dzec\u00eb w\u00ebnios\u0142\u00eb ze szk\u00f2\u0142\u00eb, a b\u00eb\u0142\u00eb to tacz\u00e9 \u2013 jak g\u00f4d\u00f4\u0142 szk\u00f3lny \u2013 m\u00f2cno patrioticzn\u00e9. Le te szk\u00f2\u0142ow\u00e9 spi\u00e9w\u00eb mia s\u0142owa p\u00f2lscz\u00e9, a t\u00eb kasz\u00ebbscz\u00e9 piesnie b\u00eb\u0142\u00eb jakb\u00eb zgardzon\u00e9, b\u00f2 d\u00ebcht \u017c\u00f3den szk\u00f3lny nie p\u00f2ch\u00f2dzy\u0142 z kasz\u00ebbsczich str\u00f3n \u00eb przez to nasza kasz\u00ebbizna wiele trac\u00eb\u0142a.<\/p>\n<p>Jak t\u00eb szk\u00f2\u0142ow\u00e9 dzec\u00eb p\u00f2dros\u0142\u00eb, to \u00f9 nich zacz\u00e3 rodz\u00ebc s\u00e3 mi\u0142ota: dz\u00e9wcz\u0105tk\u00f3w do kn\u00f4p\u00f3w \u00eb na \u00f2pak. T\u00e3 mi\u0142ot\u00e3 dz\u00e9wcz\u0105tka \u00f2k\u00f4zywa\u0142\u00eb dosc cz\u00e3sto taczim mi\u0142im spi\u00e9w\u00e3, a kawalerz\u00eb taczim dristni\u00e9szim, \u017ceb\u00eb jich b\u00eb\u0142o cz\u00ebc. M\u0142odi spi\u00e9wel\u00eb na sw\u00f2jich z\u00e9\u0144dzeniach, jak szl\u00eb szpac\u00e9r\u0105, jak sp\u00f2tikel\u00eb s\u00e3 w dr\u00ebftach. W g\u00f2dowi czas przech\u00f4del\u00eb s\u00e3 od ch\u00ebczi do ch\u00ebczi \u00eb prz\u00eb dance spi\u00e9wel\u00eb k\u00f2l\u00e3d\u00eb. G\u00f2dow\u00e9 piesnie spi\u00e9wel\u00eb t\u00e9\u017c szopkarze, k\u00f2l\u00e3dnic\u00eb z brumtop\u00e3 cz\u00eb gwi\u00f4zd\u0105. A jak dosz\u0142o do wiesel\u00f4 dw\u00f2jga m\u0142od\u00ebch, to na nim b\u00eb\u0142o spi\u00e9w\u00f3n\u00e9 colema\u0142o w\u00e9cowat\u00e9 spi\u00e9w\u00eb, a t\u00e9\u017c n\u00f4b\u00f2\u017cn\u00e9 \u00eb te nasze kasz\u00ebbscz\u00e9 piesni\u00f4cczi.<\/p>\n<p>Doros\u0142i cz\u00e3sto \u00f9milel\u00eb sobie \u017c\u00ebc\u00e9 spi\u00e9wanim w p\u00f2lu prz\u00eb gb\u00f9rsczich rob\u00f2tach, n\u00f4wicy za p\u0142ug\u00e3, a bia\u0142czi prz\u00eb prz\u00e3dzenim we\u0142n\u00eb, dzercym pi\u00f3r\u00f3w, \u00f2bsziwanim ruchn\u00f3w \u00eb prz\u00eb jin\u00ebch le\u017cnoscach. R\u00ebb\u00f4c\u00eb n\u00f3c\u00ebl\u00eb na m\u00f2rzu sw\u00f2je, nier\u00f4z baro sm\u00e3tn\u00e9 r\u00ebbaccz\u00e9 spi\u00e9w\u00eb. Starc\u00eb lubil\u00eb brac wnuk\u00f3w na k\u00f2lana \u00eb n\u00f3c\u00ebl\u00eb jima st\u00f4rod\u00f4wn\u00e9 kasz\u00ebbscz\u00e9 piesnie, jacz\u00e9 w\u00ebniosl\u00eb ze sw\u00f2jich m\u0142od\u00ebch lat.<\/p>\n<p>N\u00f4b\u00f2\u017cn\u00e9 piesnie nie b\u00eb\u0142\u00eb spi\u00e9w\u00f3n\u00e9 bl\u00f3s w k\u00f2scele, ale cz\u00e3sto doma, w m\u00f4ju \u00eb rujanie prz\u00eb krzi\u017cu ab\u00f2 prz\u00eb kapl\u00ebc\u00eb, jak s\u00e3 sz\u0142o z p\u00f2grzeb\u00e3, a t\u00e9\u017c z procesj\u0105. Pielgrz\u00ebmi spi\u00e9wel\u00eb ca\u0142\u0105 drog\u00e3, jak szl\u00eb na wejrowscz\u00e9 G\u00f3rczi, a t\u00e9\u017c jak s\u00e3 wano\u017c\u00ebl\u00eb \u00f2d kapl\u00ebcczi do kapl\u00ebcczi. Na Wnieb\u00f2wst\u0105pieni\u00e9 Pa\u0144sczi, na Swi\u00e3t\u0105 Tr\u00f3jc\u00e3 \u00eb w jin\u00e9 \u00f2dp\u00f9stow\u00e9 dnie wejrowscz\u00e9 las\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb sk\u00f2pic\u0105 n\u00f4b\u00f2\u017cn\u00e9g\u00f2 spi\u00e9w\u00f9.<\/p>\n<p>\u2013 Julis spi\u00e9w\u00f4, Julis m\u00f4, Julisowi P\u00f3n B\u00f3g d\u00f4&#8230; \u2013 tak spi\u00e9w\u00f4\u0142 nen pita z p\u00f9stk\u00f3w sz\u00ebm\u00f4\u0142dzczich, jak za g\u0142\u00e3b\u00f2k zazdrz\u00f4\u0142 do b\u00f9tl\u00eb. Sznaps m\u00f4 to do se, \u017ce n\u00ebk\u00f4 pit\u00f3w na spi\u00e9wani\u00e9. Dl\u00f4te spi\u00e9w cz\u00e3sto cz\u00eb\u0142o s\u00e3 w karczmie, a ten spi\u00e9w, jak p\u00f2d m\u00f9c\u0105 s\u00e3 ju b\u00eblno kr\u0105c\u00eb\u0142o, przech\u00f4d\u00f4\u0142 n\u00f4prz\u00f3d w dzercy, a p\u00f3zni w rz\u00e3ch\u00f2leni\u00e9 \u00eb be\u0142k\u00f2tani\u00e9, gdze s\u0142owa d\u017cin\u00e3, a melodia przerodza s\u00e3 w beczeni\u00e9.<\/p>\n<p>N\u00f4b\u00eblni spi\u00e9wa\u0142\u00eb k\u00f2sceln\u00e9 \u00eb swieccz\u00e9 ch\u00f3r\u00eb. Tacz\u00e9 ch\u00f3r\u00eb, w\u00ebszk\u00f2lon\u00e9 przez n\u00ebch szk\u00f3ln\u00ebch, z jin\u00ebch str\u00f3n spi\u00e9wa\u0142\u00eb p\u00f2lscz\u00e9 piesnie, a co n\u00f4w\u00eb\u017ci baro p\u00f2wsz\u00e9dn\u00e9 w latach dwadzest\u00ebch \u00eb trz\u00ebdzest\u00ebch \u0142o\u0144scz\u00e9g\u00f2 wiek\u00f9 krak\u00f2wsczi spi\u00e9w\u00eb, a prz\u00eb G\u00f2dach g\u00f3ralscz\u00e9 k\u00f2l\u00e3d\u00eb. B\u00e9\u0142 jednak na Les\u00f4kach taczi jeden ch\u00f3r w Czelnie, cht\u00ebren prowadz\u00ebl\u00eb \u00f2rganisc\u00eb: n\u00f4prz\u00f3d tatk, a p\u00f2 nim jeg\u00f2 syn. Ten ch\u00f3r zw\u00f4\u0142 s\u00e3 \u201eCecylia\u201d \u00eb to m\u00f9 n\u00f4le\u017ci zapisac jakno chwalebn\u0105 stron\u00e3, \u017ce zacz\u0105\u0142 wprowadzac do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 program\u00f9 w n\u00ebch latach kasz\u00ebbscz\u00e9 spi\u00e9w\u00eb. Tak t\u00e9\u017c p\u00f3zni zmieni\u0142 sw\u00f2j\u00e3 p\u00f2zw\u00e3 na \u201eKaszubia\u201d \u00eb p\u00f2d tak\u0105 nazw\u0105 spi\u00e9w\u00f4 p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144 w ca\u0142im kraju. Ni\u00e9 tak d\u00f4wno \u00f2bch\u00f4d\u00f4\u0142 szescdzes\u0105t\u0105 rocz\u00ebzn\u00e3 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 b\u00ebln\u00e9g\u00f2 spi\u00e9wani\u00f4.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Str\u00f4szk\">Str\u00f4szk<\/a><\/h3>\n<p>W\u00eb ws\u00eb zrobi\u0142o s\u00e3 g\u0142osno \u00f2 str\u00f4szk\u00f9, jaczi \u00f2blubi\u0142 so kamienie. Tak, kamieniszcza w Bieszk\u00f2wim m\u00f9rze. Jak s\u00e3 bl\u00f3s zrobi\u0142o cemno, s\u00f4d\u0142 \u00f2n w rowie \u00eb \u00f2piar\u0142 s\u00e3 \u00f2 ne kamienie. L\u00ebdze \u00f2bch\u00f4del\u00eb ten m\u00f4l z d\u00f4leka, b\u00f2 jima s\u00e3 w\u00ebd\u00f4wa\u0142o, \u017ce \u00f2n szcz\u00e9rzi na nich z\u00e3biszcza \u00eb s\u00e3 smieje, dzys j\u00f4 b\u00ebm rzek\u0142, \u017ce z l\u00ebdzczi g\u0142\u00ebp\u00f2t\u00eb.<\/p>\n<p>\u00d2n s\u00e3 zj\u00f4wi\u00f4\u0142 w tim m\u00f4lu, jak le l\u00ebst\u00eb spad\u0142\u00eb z drzew\u00f3w. To b\u00e9\u0142 taczi z\u00ebm\u00f2wi str\u00f4szk. A tej szt\u00e9c \u00f2n tam nie sedz\u00f4\u0142. Zdarz\u00eb\u0142o s\u00e3, \u017ce \u00f2n n\u00f4gle zd\u017cin\u0105\u0142, zn\u00f4w s\u00e3 zjawi\u0142, a b\u00eb\u0142\u00eb wieczor\u00eb, \u017ce g\u00f2 tam wcale nicht nie widz\u00f4\u0142. A wsz\u00ebtczim \u00f2n r\u00f3wno nie w\u00ebzdrz\u00f4\u0142: jedni g\u00f4del\u00eb, \u017ce to je \u00f2piart\u00f4 \u00f2 m\u00f9r baba z zarzucon\u0105 na g\u0142ow\u00e3 ch\u00f9st\u0105, jini \u00f9w\u00f4\u017cel\u00eb, \u017ce to je smierc z k\u00f2s\u0105, a niejednim zd\u00f4wa s\u00e3, \u017ce to je f\u00f9rman z batug\u00e3 w bi\u00f4\u0142im k\u00f2\u017c\u00ebch\u00f9. Tak p\u00f2 pr\u00f4wdze to s\u00e3 nicht na teg\u00f2 str\u00f4szka nie prz\u00ebzdrz\u00f4\u0142, b\u00f2 mi\u00f4\u0142 strach, \u017ce \u00f2n g\u00f2 \u00f9roczi. Jak b\u00e9\u0142 wikszi wiater, tej nen str\u00f4szk s\u00e3 dzywno r\u00ebsz\u00f4\u0142 \u00eb jakb\u00eb r\u00e3k\u00f2wama trzep\u00f2t\u00f4\u0142. A jak prz\u00ebszed\u0142 wi\u00f4ld\u017ci sni\u00e9g, a smiot\u00e3 prz\u00ebkr\u00eb\u0142o nen m\u00f9r, tej \u00f2n zd\u017cin\u0105\u0142, ch\u00f2c jednim s\u00e3 zd\u00f4wa\u0142o, \u017ce ten m\u00f9m\u00f4cz tam jednak le\u017ci.<\/p>\n<p>To s\u00e3 cygn\u00e3\u0142o latama. J\u00f4 b\u00e9\u0142 dosc \u00f2dw\u00f4\u017cnym b\u00f2js\u00e3, ale str\u00f4szka to j\u00f4 \u00f2bch\u00f4d\u00f4\u0142 tak jak wsz\u00ebsc\u00eb. Zdarz\u00eb\u0142o s\u00e3, \u017ce nama kn\u00f4p\u00f3m zachca s\u00e3 druwk\u00f3w. Na dr\u00ebd\u017ci stronie ny drod\u017ci, gdze \u00f9rz\u00e3dow\u00f4\u0142 nen str\u00f4szk, na ga\u0142\u0105zach wisa jesz p\u00f4r\u00e3 n\u00ebch eltk\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb doch jes taczi drist \u2013 rzekl\u00eb k\u00f3mplowie. \u2013 Hali\u017ce nama p\u00f2 druwce.<\/p>\n<p>\u2013 To doch je grz\u00e9ch krasc z jin\u00e9g\u00f2 \u00f2grodu brz\u00f4d \u2013 broni\u0142 jem s\u00e3 na ten \u00f4rt.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2n s\u00e3 b\u00f2ji str\u00f4szka \u00eb dl\u00f4te nie chce jic p\u00f2 druwczi \u2013 smiel\u00eb s\u00e3 k\u00f3mplowie.<\/p>\n<p>Nie b\u00eb\u0142o rad\u00eb. Trzeba b\u00eb\u0142o jic, ch\u00f2c s\u00ebmieni\u00e9 s\u00e3 b\u00f9\u0144towa\u0142o. Ale j\u00f4 je \u00f9sp\u00f2k\u00f2ji\u0142 tim, \u017ce jid\u0105 mroz\u00eb, zm\u00f9rm\u00f2l\u0105 jabka, \u00f2ne spadn\u0105 \u00eb nic z nich nie b\u00e3dze. Wdrap\u00f4\u0142 jem s\u00e3 na m\u00f9r, nal\u00f4z\u0142 luk\u00e3 w p\u0142oce \u00eb tram\u00f2l\u00e3 s\u00e3 na drz\u00e9wi\u00e3, ale wiedno s\u00e3 \u00f2bz\u00e9r\u00f3m na neg\u00f2 str\u00f4szka. Jak j\u00f4 ju wl\u00f4z\u0142 w piersz\u00e9 ga\u0142\u00e3ze, \u00f2bezdrz\u00f4\u0142 s\u00e3 jesz r\u00f4z na neg\u00f2 prz\u00eb kamieniach. Co s\u00e3 dzeje? Str\u00f4szk s\u00e3 r\u00ebsz\u00f4 \u00eb zmieniw\u00f4 sw\u00f2j\u00e3 fig\u00f9r\u00e3. J\u00f4 chw\u00f4t\u00f3m s\u00e3 za w\u00eb\u017csz\u00e9 ga\u0142\u0105ze, b\u00f2 mie s\u00e3 robi\u0142o s\u0142ab\u00f2, a z nym str\u00f4szk\u00e3 dzej\u0105 s\u00e3 dzywn\u00e9 spraw\u00eb: r\u00f4z \u00f2n gr\u00ebbieje, tej robi s\u00e3 cenczi, rwie s\u00e3 na strz\u00e3p\u00eb. Cz\u00eb \u00f2n chce mie w\u00ebstrasz\u00ebc, \u017ceb\u00ebm zl\u00f4z\u0142 z teg\u00f2 drz\u00e9wi\u00e3ca, a m\u00f3\u017ce mie s\u00e3 b\u00f2ji?<\/p>\n<p>M\u00f2ji k\u00f3mplowie s\u00e3 cor\u00f4z bar\u017ci robil\u00eb nerw\u00e9s \u00eb prz\u00ebc\u00ebszonym g\u0142os\u00e3, \u017ceb\u00eb w ch\u00ebczach jich nie cz\u00ebl\u00eb, dop\u00f2minel\u00eb s\u00e3 brzadu.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb s\u00e3 tam nie wichl\u00f4j, le d\u00f4j nama jabka.<\/p>\n<p>\u2013 Co z nim s\u00e3 dzeje? Cz\u00eb jeg\u00f2 mr\u00f3wczi \u00f2blaz\u0142\u00eb ab\u00f2 gzyczi s\u00e3 za nieg\u00f2 wz\u00e3\u0142\u00eb? <\/p>\n<p>Da\u0142o mie s\u00e3 wezdrzec na \u00f2czenk\u00f2 w ch\u00ebczi, gdze na scanie zawieszon\u00f4 b\u00eb\u0142a l\u00e3pa. Ter\u00f4 sta\u0142o s\u00e3 mie wsz\u00ebtk\u00f2 jasn\u00e9. Ten wid czerow\u00f4\u0142 s\u00e3 przez ga\u0142\u0105ze jab\u0142onczi b\u00f2k\u00e3 pnia na m\u00f9r \u00eb tam malow\u00f4\u0142 nasz\u00e9g\u00f2 str\u00f4szka. Rzucy\u0142 j\u00f4 laps\u00f3m p\u00f4r\u00e3 eltk\u00f3w \u00eb zl\u00f4z\u0142 z drz\u00e9wi\u00e3ca na zemi\u00e3, przesk\u00f2czi\u0142 przez p\u0142ot. <\/p>\n<p>\u2013 Jesta wa na\u017carti? \u2013 spit\u00f4\u0142 jem s\u00e3 k\u00f3mpl\u00f3w.<\/p>\n<p>\u00d2ni jak\u00f2s dzywno na mie wezdrzel\u00eb, a tej p\u00f2zdrzel\u00eb p\u00f2 se \u00eb zacz\u00e3l\u00eb s\u00e3 chich\u00f2tac.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c tem\u00f9 s\u00e3 sta\u0142o? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 jeden dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2. \u2013 Z nim cos nie je w p\u00f2rz\u0105dk\u00f9.<\/p>\n<p>\u2013 Gad\u00f4jta sw\u00f2je, a j\u00f4 s\u00e3 wezn\u00e3 ter\u00f4 za teg\u00f2 str\u00f4szka \u2013 rzek\u0142 jem do nich baro karsz \u00eb s\u00e3 p\u00f2d w\u0105s\u00e3 \u2013 cht\u00ebren mie jesz nie \u00f9r\u00f3s\u0142 \u2013 jak\u00f2s b\u00f9szno \u00f9smi\u00e9ch\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 Ten nasz Brunk cz\u00ebsto \u00f2g\u0142\u00ebpi\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>J\u00f4 na jich plest\u00eb ani nie s\u0142\u00ebch\u00f4\u0142, zeszed\u0142 na drog\u00e3 \u00eb wal\u00e3 prosto na neg\u00f2 str\u00f4szka. Ter\u00f4 \u00f2ni \u00f2g\u0142\u00ebpiel\u00eb cz\u00ebsto, zrobil\u00eb wi\u00f4ld\u017c\u00e9 br\u00eble \u00eb ja\u017c przestel\u00eb d\u00ebchac. J\u00f4 nic wicy, le s\u00e3 na neg\u00f2 d\u00ebcha prz\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142 \u00eb jeg\u00f2 nie b\u00eb\u0142o. D\u0142ug\u00f2 j\u00f4 m\u00f9sz\u00f4\u0142 jima klarowac, co to je za d\u00ebch. Co z teg\u00f2 str\u00f4szka b\u00eb\u0142\u00eb za smi\u00e9ch\u00eb, \u00f2 tim j\u00f4 ju nie wsp\u00f2mn\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Wejle, nen Bruno, to jednak je drist kn\u00f4p! \u2013 g\u00f4del\u00eb l\u00ebdz\u00ebska we ws\u00eb.<\/p>\n<p>A str\u00f4szk ju wicy nik\u00f2g\u00f2 nie straszi\u0142, a jak n\u00e3 l\u00e3p\u00e3 prz\u00ebniosl\u00eb do jiny jizb\u00eb, \u00f2n zd\u017cin\u0105\u0142 na wiedno.<\/p>\n<p>\u2013 To b\u00e9\u0142 ale tr\u00f4f \u2013 m\u00ebsl\u00f4\u0142 jem sobie.<\/p>\n<p>Str\u00f4szk jaczisz szt\u00f3t tam \u00f2st\u00f4\u0142, ale ju wicy nik\u00f2g\u00f2 nie straszi\u0142. A to t\u00e9\u017c nie b\u00eb\u0142o dobrze, b\u00f2 dzec\u00eb zn\u00f4w l\u00f3prowa\u0142\u00eb d\u0142ug\u00f2 p\u00f2 nocach.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Wano\u017cnik\">Wano\u017cnik<\/a><\/h3>\n<p>Za m\u00f2jich czas\u00f3w wiele b\u00eb\u0142\u00eb wano\u017cnik\u00f3w. Jedni \u00f2chl\u00ebl\u00eb \u00f2 chl\u00e9bk, jini chcel\u00eb d\u00ebtczi, a jesz jini he\u0144dl\u00f4wel\u00eb nitkama, kn\u0105pama, sztofama, \u00f2brazama, le Wasylk ch\u00f2dzy\u0142 z dobrim s\u0142ow\u00e3. Jedni miel\u00eb g\u00f2 za letcz\u00e9g\u00f2, jini za z\u0142odzeja, a jesz jini za szpi\u00f3na. Ten s\u00ebwi, troch\u00e3 zd\u017c\u00e3ti ch\u0142op mi\u00f4\u0142 ch\u00f3d jak trzelatny zgrz\u00e9bc. Wasylk nie ch\u00f4d\u00f4\u0142 drogama, a stegnama, miedzama, a nier\u00f4z szed\u0142 prosto przez zas\u00e9w\u00eb, co s\u00e3 gb\u00f9r\u00f3m nie widza. Mi\u00f4\u0142 s\u00e3kati czij, cht\u00ebrnym odgarin\u00f4\u0142 kn\u00ebple ze stegn\u00f3w, a prz\u00eb tim cos tam mamrot\u00f4\u0142. Tej bia\u0142czi g\u00f4da\u0142\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Nen Wasylk \u00f2dpr\u00f4wi\u00f4 zn\u00f4w sw\u00f2je fizmate\u0144ta.<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 pas\u0142 krow\u00eb w n\u00ebch j\u00e9rkach, w\u00e3drowczik Wasylka nier\u00f4z prz\u00ebczurp\u00f4\u0142 do mie, s\u00f4d\u0142 na st\u00f4rim pniu w Dr\u00ebd\u017cim Rowie, cziwn\u0105\u0142 na mie \u00eb sw\u00f2j\u0105 s\u00e3kat\u0105 kr\u00ebkwi\u0105 p\u00f2k\u00f4z\u00f4\u0142 na niewi\u00f4ld\u017ci kam prz\u00eb nym pniu. Jak j\u00f4 s\u00f4d\u0142, w\u00ebcygn\u0105\u0142 ze sw\u00f2ji wiek\u00f2wi tasz\u00eb st\u00f4r\u0105, p\u00ebrzn\u00e3 \u00f2bdzart\u0105 ks\u0105\u017ck\u00e3 \u00eb spit\u00f4\u0142 s\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz t\u00eb, kn\u00f4piczk\u00f9, co to je?<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 ks\u0105\u017cka.<\/p>\n<p>\u2013 Ale jak\u00f4 ks\u0105\u017cka?<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 st\u00f4r\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 s\u00e3 z tob\u0105 nie dog\u00f4d\u00f3m. To je, \u017ceb\u00ebs t\u00eb wiedz\u00f4\u0142, Pism\u00f2 Swi\u00e3t\u00e9. Przewr\u00f4c\u00f4\u0142 n\u00e3 ks\u0105\u017ck\u00e3 na zaznaczon\u0105 szl\u00e9fk\u0105 stron\u00e3 \u00eb zacz\u0105\u0142 cz\u00ebtac \u00f2 tim, jak P\u00f3n B\u00f3g zrobi\u0142 z niczeg\u00f2 swiat. J\u00f4 to zn\u00f4\u0142 ze szk\u00f2\u0142\u00eb, ale nie chc\u00f4\u0142 Wasylk\u00f2wi przeszkadzac. Jak s\u00e3 nacz\u00ebt\u00f4\u0142, wz\u0105\u0142 sw\u00f3j czij w g\u00f4rzc \u00eb p\u00f2czurp\u00f4\u0142 dali, a mie wsk\u00f4z\u00f4\u0142 s\u00e3k\u00f4cz\u00e3 b\u00ebd\u0142o w Richertowi \u0142\u0105ce.<\/p>\n<p>Jinym raz\u00e3, jak na nym pniu zj\u00f4d\u0142 sw\u00f2j\u00e3 sztul\u00e3, za\u017ci\u0142 priz\u00e3 tobaczi, sm\u00f4rkn\u0105\u0142 jak pr\u00f4wdz\u00ebwi tobacznik, zdrz\u00f4\u0142 na mie szt\u00ebrk, a tej s\u00e3 spit\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Wiele t\u00eb m\u00f4sz lat?<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 dzewi\u00e3c.<\/p>\n<p>\u2013 Tej t\u00eb jesz doczek\u00f4sz t\u00ebch lat.<\/p>\n<p>\u2013 Jaczich lat, w\u00f9ja?<\/p>\n<p>Ter\u00f4 zacz\u0105\u0142 sw\u00f2j\u00e3 p\u00f2wi\u00f4stk\u00e3, a zdrz\u00f4\u0142 przed sebie sw\u00f2jima dobrima \u00f2czama, a mie s\u00e3 zd\u00f4wa, \u017ce \u00f2n cz\u00ebt\u00f4\u0142 w chm\u00f9rach.<\/p>\n<p>\u2013 Przi\u0144d\u0105 tacz\u00e9 czas\u00eb, \u017ce narod\u00eb b\u00e3d\u0105 s\u00e3 bi\u0142\u00eb na ca\u0142im swiece. L\u00ebdze b\u00e3d\u0105 p\u00f4lony w wi\u00f4ld\u017cich piecach \u00eb m\u00e3czony za dr\u00f3tama. Cz\u0142owiek cz\u0142owiek\u00f2wi b\u00e3dze kat\u00e3. L\u00ebdze b\u00e3d\u0105 d\u017cin\u00e3l\u00eb jak m\u00f9szi. Nasza P\u00f2lsk\u00f4 b\u00e3dze rozszarp\u00f3n\u00f4 z dw\u00f9ch str\u00f3n. A to s\u00e3 sk\u00f9\u0144czi, jak p\u00f2\u0142\u00f3m\u00f3ny krzi\u017c b\u00e3dze zdept\u00f3ny w Berlinie. Brat b\u00e3dze brata szuk\u00f4\u0142, b\u00f2 l\u00ebdze b\u00e3d\u0105 rozegn\u00f3ni p\u00f2 ca\u0142im swiece.<\/p>\n<p>\u2013 Co W\u00eb p\u00f2wi\u00f4d\u00f4ce? Sk\u0105d W\u00eb to wi\u00e9ce?<\/p>\n<p>\u2013 S\u0142\u00ebch\u00f4j dali \u00eb nie przeszkadz\u00f4j. Przi\u0144d\u0105 tacz\u00e9 czas\u00eb, \u017ce l\u00ebdze b\u00e3d\u0105 przez ca\u0142\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9 zapisyw\u00f3ni we wszelejaczich ks\u00e3gach, a \u00f9rz\u00e3d\u00eb zas\u00ebpi\u0105 narod\u00eb miechama pismion\u00f3w. Cz\u0142owiek b\u00e3dze \u00f2pis\u00f3ny z g\u00f3r\u00eb w d\u00f3\u0142, a jesz w prz\u00e9k. Bez papiora ani rusz.<\/p>\n<p>\u2013 A na co to s\u00e3 zd\u00f4?<\/p>\n<p>\u2013 Na nic. Cz\u0142owiek nie b\u00e3dze mi\u00f4\u0142 nigdze wiar\u00eb. Za cz\u0142owieka b\u00e3d\u0105 swi\u00f4dcz\u00eb\u0142\u00eb jeg\u00f2 papior\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Dzywn\u00e9 rzecz\u00eb W\u00eb mie tu \u00f2p\u00f2wi\u00f4d\u00f4ce, baro dzywn\u00e9 \u2013 rzek\u0142 j\u00f4 Wasylk\u00f2wi.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz, dz\u00e9wcz\u00e3ta \u00eb bia\u0142czi b\u00e3d\u0105 ch\u00f2dz\u00eb\u0142\u00eb prawie nad\u017c\u00e9. L\u00ebdze nie b\u00e3d\u0105 miel\u00eb \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 wst\u00ebdu. Ten bia\u0142g\u00f2wsczi r\u00f3d w taczich p\u00f3\u0142strojach p\u00f9dze do k\u00f2sco\u0142a. Zg\u00f2rszeniu nie mdze k\u00f9\u0144ca. Na g\u0142owach nal\u00e9z\u0105 s\u00e3 tacz\u00e9 kr\u00e3c\u00ebszczi, a w\u0142os\u00eb b\u00e3d\u0105 r\u00f4z brun\u00e9, r\u00f4z cz\u00f4rn\u00e9, a nawetk\u00e3 czerw\u00f2n\u00e9. Pr\u00f4wdz\u00ebw\u00e9 sow\u00eb te bia\u0142czi z sebie zrobi\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 le ju sk\u00f9\u0144cz\u00ebce. W\u00eb mie tu tacz\u00e9 bajd\u00eb \u00f2p\u00f2wi\u00f4d\u00f4c\u00eb, \u017ce mie s\u00e3 ja\u017c w\u0142os\u00eb je\u017c\u0105 na g\u0142owie, a g\u0142owa robi s\u00e3 cz\u00e3\u017ck\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, m\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3. M\u00f9sz\u00e3 cygn\u0105c dali. Dr\u00ebd\u017ci r\u00f4z j\u00f4 c\u00eb jesz wicy \u00f2p\u00f2wi\u00e9m.<\/p>\n<p>Teg\u00f2 dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 razu nie b\u00eb\u0142o. Wasylka wl\u00f4z\u0142 na noc na szop\u00e3 \u00f9 Pipra, a dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia b\u00e9\u0142 ju nie\u017c\u00ebwi. Wies p\u00f2ch\u00f2wa g\u00f2 na sw\u00f3j k\u00f2szt na redzczim sm\u00e3t\u00f4rzu. Szk\u00f2da, \u017ce ni m\u00f3g\u0142 mie \u00f2p\u00f2wiedzec sw\u00f2jich dalszich przep\u00f2wiedni. A i tak wiele p\u00f2wiedz\u00f4\u0142. A cz\u00eb \u00f2n mi\u00f4\u0142 pr\u00f4wd\u00e3, niech rzek\u0105 ti, co to przecz\u00ebtaj\u0105. <\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Wiater\">Wiater<\/a><\/h3>\n<p>Jak j\u00f4 w\u00ebn\u00ebk\u00f4\u0142 b\u00ebd\u0142o w nasze j\u00e9rczi, tej j\u00f4 so zrobi\u0142 m\u00f4\u0142i \u00f2d\u017c\u00e9nk, b\u00f2 b\u00eb\u0142o dosc ch\u0142odno. Za szt\u00f3t zerw\u00f4\u0142 s\u00e3 dz\u00ebczi wiater, dm\u00f9ch\u00f4\u0142 w no \u00f2gniszcze, ja\u017c w\u00ebrw\u00f4\u0142 z w\u00e3gliszk\u00f3w lopk zap\u00f4lon\u00e9g\u00f2 chr\u00f3stu. Z\u0142\u00e9 wietrz\u00ebsk\u00f2 rzuc\u00eb\u0142o n\u00e3 p\u00f4l\u0105c\u0105 s\u00e3 \u017c\u00f4gwi\u00e3 na s\u00ebchi j\u00e9rk \u00eb p\u00f2wsta dr\u00ebd\u017c\u00e9 \u00f2gniszcze, a p\u00f2 nim trzec\u00e9, pi\u0105t\u00e9, dzes\u0105t\u00e9 \u00eb ca\u0142o g\u00f3ra stan\u00e3\u0142a w \u00f2gniu. Wi\u00e9ta wa, jak\u00f4 to b\u00eb\u0142a b\u00ebln\u00f4 sob\u00f2tka?! J\u00f4 l\u00f4t\u00f4\u0142 jak \u00f2parzony z ti \u00eb tamti stron\u00eb g\u00f3rczi, wrzeszcz\u00f4\u0142, \u017ce ten pask\u00f9da wiater zap\u00f4li\u0142 ca\u0142\u0105 g\u00f3r\u00e3. Na szczesc\u00e9 t\u00e3 niechc\u0105c\u0105 sob\u00f2tk\u00e3 za\u00f9wa\u017ci\u0142 L\u00e9ksa. P\u00f2gn\u00f4\u0142 jak wiater do \u00f2gniowi stra\u017c\u00eb \u00eb zacz\u0105\u0142 wal\u00ebc w zw\u00f3nk. Wnet zlecel\u00eb s\u00e3 stra\u017cac\u00eb \u00eb wiatrowi na z\u0142osc \u00f9gas\u00ebl\u00eb \u00f2d\u017cin.<\/p>\n<p>\u2013 Co t\u00eb, wietrznik\u00f9, robi\u0142, \u017ce g\u00f3ra s\u00e3 sp\u00f4l\u00eb\u0142a? \u2013 szkalow\u00f4\u0142 mie m\u00f3j tatk.<\/p>\n<p>Ale co s\u00e3 sta\u0142o, to s\u00e3 nie \u00f2dst\u00f3nie. Na sp\u00f4lony g\u00f3rze ros\u0142a p\u00f3zni lepsz\u00f4 tr\u00f4wa. Ni ma teg\u00f2 z\u0142\u00e9g\u00f2, cob\u00eb na dobr\u00e9 nie w\u00ebsz\u0142o.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb p\u00f3znim zymk\u00e3 jachel\u00eb grabic sano na \u0142\u0105czi za R\u00ebmi\u0105, b\u00eb\u0142a baro wi\u00f4lg\u00f4 g\u00f2r\u0105czka. Cz\u00e3\u017ck\u00f4 sz\u0142o to grabieni\u00e9 w taczi h\u00ebcy. Wsz\u00ebsc\u00eb b\u00ebl\u00eb zm\u00f2k\u0142i jak szur\u00eb, a p\u00f2 \u0142\u00ebs\u00ebnach cek\u0142a zm\u00f2kl\u00ebzna.<\/p>\n<p>\u2013 \u017beb\u00eb ch\u00f2c chm\u00f9rka s\u00e3 p\u00f2k\u00f4za na niebie \u00eb na szt\u00f3tk zakr\u00eb\u0142a to rozparzon\u00e9 s\u0142u\u0144ce! \u2013 tak j\u00f4 jamrow\u00f4\u0142 prz\u00eb rob\u00f2ce.<\/p>\n<p>\u2013 Chto tu wiatr\u00eb p\u00f9szcz\u00f4, \u017ce ja\u017c w nosu swidr\u00ebje? \u2013 pit\u00f4 s\u00e3 m\u00ebmka.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 nie cz\u00ebj\u00e3 \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 wiatru! \u2013 z przek\u00f2nanim \u00f2drzek\u0142 jem m\u00ebmce.<\/p>\n<p>\u2013 To j\u00f4 jedn\u00e9g\u00f2 p\u00f9scy\u0142 p\u00f2 ti waszi z\u00f4c\u00e9rce \u2013 rzek\u0142 L\u00e9ksa, ten nasz parobk. \u2013 Tu doch je \u00f2temk\u0142i l\u00ebft \u00eb to nik\u00f2m\u00f9 nie zaszk\u00f2dzy.<\/p>\n<p>P\u00f2d wiecz\u00f3r \u00f2d stron\u00eb m\u00f2rza p\u00f2wi\u00f4\u0142 taczi p\u00f2krz\u00e9sny letczi wiaterk. J\u00f4 nast\u00f4wi\u00f4\u0142 p\u00f9czel \u00eb to dm\u00f9chani\u00e9 mie d\u00ebcht lubi\u0142o. P\u00f2 wiaterk\u00f9 prz\u00ebsz\u0142a briza \u00eb nast\u0105pi\u0142o \u00f2ch\u0142odzeni\u00e9. Ter\u00f4 trzeba b\u00eb\u0142o wcygn\u0105c na se jacz\u00e9sz ruchna. Na szczesc\u00e9 m\u00eb wnetk\u00e3 sk\u00f9\u0144cz\u00ebl\u00eb rob\u00f2t\u00e3, sedl\u00eb na dr\u00f4biniasti w\u00f3z \u00eb cygn\u00e3l\u00eb p\u00f2d dodom. W lese b\u00eb\u0142o baro prz\u00ebjemno. Ten wiaterk zab\u00f4wi\u00f4\u0142 s\u00e3 \u00f9 g\u00f3r\u00eb nad nama w l\u00ebstach drz\u00e9wi\u00e3t\u00f3w.<\/p>\n<p>B\u00eb\u0142o jesz p\u00f4r\u00e3 dni\u00f3w h\u00ebc\u00eb, a tej nadcygn\u0105\u0142 \u00f2d P\u00f9cczi G\u00f3r\u00eb wi\u00f4ld\u017ci grzm\u00f2t. \u0141iskawice przerzina cz\u00f4rn\u00e9 chm\u00f9r\u00eb z g\u00f3r\u00eb w d\u00f3\u0142, a wiater s\u00e3 wzm\u00f4g\u00f4\u0142 z minut\u00eb na minut\u00e3. Jak b\u00f9rzow\u00e9 chm\u00f9rz\u00ebska \u00f2bj\u00e3\u0142\u00eb prawie ca\u0142\u00e9 nieb\u00f2, wiater zacz\u0105\u0142 szarpac drz\u00e9wi\u00e3ta, daczi, p\u0142ot\u00eb \u00eb stod\u017ci s\u0142om\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Jez\u00ebs Marija! To nama zerwie s\u0142omian\u00e9 daczi z b\u00f9dink\u00f3w \u2013 lame\u0144towa baro w\u00ebstraszon\u00f4 m\u00ebma \u00eb s\u00e3 \u017cegna prz\u00eb k\u00f2\u017cdim \u00f9derzenim \u00eb szarpni\u00e3cym \u00f2knama.<\/p>\n<p>\u2013 Tam s\u0105 m\u00f2cn\u00e9 wietrzniczi \u00eb tak zar\u00f4 dak\u00f3m s\u00e3 nick nie st\u00f3nie \u2013 star\u00f4\u0142 s\u00e3 \u00f9sp\u00f2k\u00f2jic m\u00ebmk\u00e3 nasz tata.<\/p>\n<p>Ale wnet wietrz\u00ebsk\u00f2 przesz\u0142o w ark\u00f3n, cht\u00ebren zmi\u00f4t\u00f4\u0142 wsz\u00ebtk\u00f2, co m\u00f9 stoja na drodze. W l\u00ebfce l\u00f4ta w\u00e3b\u00f3rczi, baliczi, topczi, szt\u00ebczi pap\u00eb z dach\u00f9, ca\u0142\u00e9 chmar\u00eb l\u00ebst\u00f3w, ga\u0142\u0105z\u00f3w, s\u0142om\u00eb, a nawetk\u00e3 k\u00f9la s\u00e3 p\u00f2 p\u00f2dw\u00f2rzim ps\u00f4 b\u00f9da. Swiata nie b\u00eb\u0142o widzec. A tej chiln\u0105\u0142 deszcz \u00eb wsz\u00ebtk\u00f2 to, co l\u00f4ta w l\u00ebfce, prz\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142 do zemi. P\u00f2 nim zab\u00e3blow\u00f4\u0142 p\u00f2 rutach gr\u00f4d \u00eb na zemi sta\u0142o s\u00e3 bi\u00f4\u0142\u00f4 jak w z\u00ebmie. Jistn\u00e9 \u00f2berwani\u00e9 chm\u00f9r\u00eb!<\/p>\n<p>\u2013 Jak tak\u00f4 wich\u00f9ra m\u00f3\u017ce b\u00ebc straszno \u00eb niebezpieczno! A co ti na m\u00f2rzu maj\u0105 w taczi czas robic? \u2013 martwi\u0142a s\u00e3 m\u00ebma z r\u00f3\u017ce\u0144c\u00e3 w g\u00f4rzc\u00eb<\/p>\n<p>A jak waln\u0105\u0142 piorun niedaleczk\u00f2, wsz\u00ebsc\u00eb ja\u017c prz\u00ebsedl\u00eb, a tata p\u00f2dbiegn\u0105\u0142 do \u00f2kna w\u00ebzdrzec b\u00f9ten, cz\u00eb s\u00e3 gdzes nie p\u00f4li. Reszta kl\u00ebcza \u00eb m\u00f3wi\u0142a r\u00f3\u017ce\u0144c.<\/p>\n<p>Ta wich\u00f9ra d\u00e9ra dobr\u00e9 p\u00f3\u0142 g\u00f2dz\u00ebn\u00eb, ale co \u00f2na szk\u00f2d\u00f3w narobi\u0142a, ja\u017c nie je sp\u00f2s\u00f3b tu kr\u00f3tk\u00f2 \u00f2p\u00f2wiedzec: zwalon\u00e9 p\u0142ot\u00eb, p\u00f2dzurawion\u00e9 daczi, w\u00ebwr\u00f3con\u00e9 drz\u00e9wi\u00e3ta, w drogach tacz\u00e9 dzur\u00eb, \u017ce cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142b\u00eb s\u00e3 w nich sch\u00f2wac, p\u00f2la \u00eb \u0142\u0105czi zaszlam\u00f2w\u00f3n\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 Jacz\u00e9 te wiatr\u00eb s\u0105 r\u00f3\u017cn\u00e9. S\u0105 l\u00ebdz\u00f3m \u017c\u00ebczn\u00e9 \u00eb prz\u00ebjemn\u00e9, ale t\u00e9\u017c robi\u0105 sarc\u00ebst\u00e9 szk\u00f2d\u00eb \u00eb na to ni ma ni\u017c\u00f3dny rad\u00eb \u2013 p\u00f2wiedza nasza m\u00ebma.<\/p>\n<p>\u2013 Ale s\u0105 t\u00e9\u017c baro prz\u00ebdatn\u00e9. Kr\u0105c\u0105 \u00f2ne wiatraczi \u00eb miel\u0105 zb\u00f2\u017c\u00e9, a jak j\u00f4 b\u00e9\u0142 w w\u00f2jnie swiatowi w H\u00f2landzczi, to tam wiatraczi p\u00f3mp\u00f2wa\u0142\u00eb w\u00f2d\u00e3 do karn\u00f4l\u00f3w.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Wid\">Wid<\/a><\/h3>\n<p>Rog\u00f2cczi mieszkel\u00eb w st\u00f4ri, zgrz\u00ebbia\u0142i cha\u0142upie, w cht\u00ebrny b\u00eb\u0142\u00eb baro m\u00f4\u0142\u00e9 \u00f2czenka z trzema rutama. Tem\u00f9 t\u00e9\u017c w ch\u00ebczach robi\u0142o s\u00e3 cemno, jak jesz s\u0142u\u0144ce b\u00eb\u0142o dosc w\u00ebsok na niebie.<\/p>\n<p>\u2013 Wez le, T\u00e9kla, zapal\u00eb wid, b\u00f2 j\u00f4 prz\u00eb tim \u00f2bsziwanim t\u00ebch b\u00f9ks\u00f3w nick nie widz\u00e3 \u2013 rzek\u0142a do c\u00f3rczi Rog\u00f2ck\u00f4.<\/p>\n<p>T\u00e9kla zj\u00e3 c\u00ebl\u00e3der z naftowi l\u00e3p\u00eb, p\u00f2dkr\u0105c\u00eb\u0142a dacht \u00eb zap\u00f4l\u00eb\u0142a sztr\u00ebch\u00f2lc\u0105 wid. \u017beb\u00eb wid swi\u00e9cy\u0142 m\u00ebmie w k\u00f9chni prz\u00eb sz\u00ebcym p\u00f2dzart\u00ebch b\u00f9ks\u00f3w L\u00e9\u00f2nka, a t\u00e9\u017c tatk\u00f2wi prz\u00eb cz\u00ebtanim \u201ePielgrzima\u201d, zaradn\u00f4 dz\u00e9wka wstawi\u0142a wid w m\u00f4\u0142i \u00f2czenk\u00f2, jacz\u00e9 b\u00eb\u0142o midz\u00eb k\u00f9chni\u0105 a jizdebk\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Ale j\u00f4 nie bd\u00e3 widz\u00f4\u0142 w zesziwk\u00f9, a nasz szk\u00f3lny zad\u00f4\u0142 nama w\u00ebrech\u00f2wac ja\u017c trz\u00eb r\u00e9d\u017ci rech\u00f9nk\u00f3w \u2013 martwi\u0142 s\u00e3 T\u00f3na.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, T\u00f3nk\u00f9, ni m\u00f9szisz zar\u00f4 j\u00e3cz\u00ebc, a b\u00ebc p\u00ebrzn\u00e3 zaradni\u00e9szim kn\u00f4p\u00e3. Wez, prz\u00ebstawi so st\u00f3czk prz\u00eb \u0142awie, roz\u0142o\u017c\u00eb na nim zesziwk, sadni nogama p\u00f2d st\u00f3czk \u00eb r\u00f3b sw\u00f2je rech\u00f9nczi \u2013 p\u00f2radzy\u0142 m\u00f9 tatk.<\/p>\n<p>Dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia, t\u00e9\u017c nad wiecz\u00f3rk\u00e3, Rog\u00f2ck\u00f4 wz\u00e3 s\u00e3 do platowani\u00f4 tatk\u00f2w\u00ebch cz\u00f4rn\u00ebch b\u00f9ks\u00f3w, b\u00f2 we strzod\u00e3 miel\u00eb jachac na wiesel\u00e9 p\u00f3\u0142brata Julisa z Gli\u0144c\u00eb. N\u00f4prz\u00f3d zagrza b\u00f9lt\u00e3 we w\u00e3glach, wetkn\u00e3 j\u00e3 do platizra, p\u00f2pi\u0142a cz\u00ebsti w\u00f2d\u00eb \u00eb p\u00f4rzkn\u00e3 na b\u00f9ks\u00eb, a tej zacz\u00e3 platowac. Timczas\u00e3 m\u00f4\u0142i G\u00f9stk wtram\u00f2li\u0142 s\u00e3 na st\u00f3\u0142 prz\u00eb \u00f2czenk\u00f9, b\u00f2 chc\u00f4\u0142 widzec, jak tatk cz\u00ebszczi kar\u00e9t\u00e3. <\/p>\n<p>\u2013 W\u00eblez\u00eb mie z widu! \u2013 zesztrof\u00f4wa g\u00f2 m\u00ebmka. \u2013 J\u00f4 tak ma\u0142o widz\u00e3, a jesz t\u00eb mie s\u00e3 tu napar\u0142\u00e3czi\u0142.<\/p>\n<p>Tatk timczas\u00e3 zmi\u0142 \u00eb w\u00ebszczotk\u00f2w\u00f4\u0142 kar\u00e9t\u00e3, a ter\u00f4 wz\u0105\u0142 s\u00e3 do p\u00f9cowani\u00f4 l\u00e3p\u00f3w prz\u00eb kar\u00e9ce. Nadesz\u0142a T\u00e9kla \u00eb s\u00e3 pit\u00f4:<\/p>\n<p>\u2013 Tata wstawi\u0142 l\u00e3p\u00eb do kar\u00e9t\u00eb, a wiesel\u00e9 je doch na bi\u00f4\u0142im dniu \u00eb wid nie b\u00e3dze p\u00f2trz\u00e9bny?<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz, dz\u00e9wk\u00f2, tu nie ch\u00f2dzy \u00f2 wid. Te l\u00e3p\u00eb s\u0105 wicy do parad\u00eb ni\u017cl\u00eb do widu \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 ji tatk.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142o jesz wczas \u00f2 p\u00f2r\u00e9n\u00f4szk. Rog\u00f2cczi z T\u00e9kl\u0105 miel\u00eb w\u00ebbrac s\u00e3 do lasu na grz\u00ebb\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Wstaji, T\u00e9kla, to je ju widno! \u2013 b\u00f9dzy\u0142 c\u00f3rk\u00e3 tatk.<\/p>\n<p>Jak w\u00ebszl\u00eb b\u00f9ten, prawie wsch\u00f4da s\u0142un\u00f4szk\u00f2. T\u00e9kla zasp\u00f3nyma \u00f2czama \u00f2bz\u00e9ra s\u00e3 p\u00f2 b\u00f2\u017cim swiece, a tej p\u00f2k\u00f4za p\u00f4lc\u00e3 w stron\u00e3 cemn\u00e9g\u00f2 lasu.<\/p>\n<p>\u2013 Co to je, tatk\u00f9, za wid w\u00ebsok nad las\u00e3? Ten wid tak m\u00ebrg\u00f4, r\u00f4z je jasny, r\u00f4z bladi.<\/p>\n<p>\u2013 To je baro w\u00f4\u017cn\u00f4 gwi\u00f4zda, cht\u00ebrna zwie s\u00e3 P\u00f2r\u00e9\u0144czn\u00f4, a \u017ce \u00f2na sk\u00f4cze, to c\u00eb s\u00e3 gw\u00ebsno zd\u00f4w\u00f4 \u2013 rzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Gwi\u00f4zda? J\u00f4 r\u00f4z widza tak\u0105 dzywn\u0105 gwi\u00f4zd\u00e3, co leca baro nisk\u00f2, a za sob\u0105 mia\u0142a taczi swi\u00e9c\u0105cy \u00f2g\u00f3n.<\/p>\n<p>\u2013 To b\u00eb\u0142a plan\u00e9ta, taczi dz\u00e9l gwi\u00f4zd\u00eb. Ta plan\u00e9ta doprowadz\u00eb\u0142a pasturz\u00f3w \u00eb trzech kr\u00f3l\u00f3w do Pana Jez\u00ebska w Betlejem \u2013 prz\u00ebp\u00f2mn\u0105\u0142 c\u00f3rce Rog\u00f2cczi.<\/p>\n<p>\u2013 Ale ten wid, co tak m\u00ebrg\u00f4 nad las\u00e3 p\u00f2 nordowi stronie, to doch nie je plan\u00e9ta? \u2013 spita s\u00e3 wiedno niszrich T\u00e9kla.<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9, c\u00f3reczk\u00f2, to Rozewsk\u00f4 Bliza rzuc\u00f4 wid na m\u00f2rze, \u017ceb\u00eb mar\u00ebnarz\u00f3m \u00eb r\u00ebb\u00f4k\u00f3m p\u00f2kazac drog\u00e3 do p\u00f2rt\u00f3w \u2013 rzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 A jak r\u00f4z wiecz\u00f3rk\u00e3 prz\u00ebjacha do Zbich\u00f2wa a\u00f9to, to \u00f2no mia z prz\u00f3dk\u00f9 dwa wid\u00eb \u2013 rozg\u00f4da s\u00e3 T\u00e9kla.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 widz\u00e3, \u017ce t\u00eb m\u00f4sz widno w g\u0142owie \u2013 rzek\u0142 tatk \u00eb dod\u00f4\u0142: \u2013 Z cebie m\u00f2g\u0105 b\u00ebc l\u00ebdze.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"W\u00f4d\u017ci\">W\u00f4d\u017ci<\/a><\/h3>\n<p>Machali\u0144sk\u00f4 w\u00ebbi\u00e9ra s\u00e3 witro do miasta na r\u00ebnk z gb\u00f9rsczim tow\u00f4r\u00e3. Dop\u00f4\u0142nia czerznia zebr\u00f3n\u0105 z p\u00f4r\u00e3 dni smiotan\u00e3. Jak w\u00ebj\u00e3 mas\u0142o z czerzenczi, rzek\u0142a do sw\u00f2ji c\u00f3rczi Wiktor\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 W\u00ebsz\u00ebk\u00f4j le n\u00e3 w\u00f4g\u00e3 \u00eb f\u00f9\u0144tszt\u00ebczi.<\/p>\n<p>\u00d2dw\u00f4\u017con\u00e9 mas\u0142o n\u00f4prz\u00f3d k\u0142ad\u0142a do f\u00f2remk\u00f3w, \u017ceb\u00eb na k\u00f2stkach b\u00eb\u0142\u00eb \u00f2dc\u00ebsnion\u00e9 kwi\u00f4tczi, a tej zawija je w maslany papior. \u00d2str\u00f3\u017cno k\u0142ad\u0142a tak prz\u00ebr\u00ebchtow\u00f3n\u00e9 mase\u0142k\u00f2 do k\u00f2szika. Tem\u00f9, co robi\u0142a m\u00ebma, prz\u00ebz\u00e9ra s\u00e3 Wiktora.<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 m\u00ebma dok\u0142\u00f4d\u00f4 do k\u00f2\u017cd\u00e9g\u00f2 fu\u0144ta p\u00ebrzn\u00e3 wicy mas\u0142a?<\/p>\n<p>\u2013 Widzysz, niejedni miesczi panisze, zanim k\u00f9pi\u0105 f\u00f9\u0144t mas\u0142a, k\u00f4\u017c\u0105 so g\u00f2 zwa\u017c\u00ebc. Jakb\u00eb b\u00eb\u0142o g\u00f2 ni\u00e9 p\u00f4\u0142n\u00f4 w\u00f4ga, to nie wezn\u0105 teg\u00f2 mas\u0142a, a jesz s\u0105 wi\u00f4ld\u017c\u00e9 g\u00f4dczi \u2013 w\u00ebklarowa m\u00ebma sw\u00f2ji c\u00f3rce.<\/p>\n<p>\u2013 A na czim m\u00ebma w\u00f4\u017ci na r\u00ebnk\u00f9 to mas\u0142o? \u2013 chca wiedzec Wiktora.<\/p>\n<p>\u2013 Ne na dezmarze, cht\u00ebren j\u00f4 m\u00f3m wiedno m\u00ebt ze sob\u0105, a t\u00e9\u017c strz\u00e9brzn\u0105 \u0142e\u017ceczk\u00e3 do szmakani\u00f4 teg\u00f2 mas\u0142a przez te w\u00ebm\u00ebsn\u00e9 miescz\u00e9 dam\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00f2 wi\u00f4ld\u017ci draszbie \u00eb w\u00ebharf\u00f2wanim zb\u00f2\u017c\u00f4 F\u00e9liks p\u00f2m\u00f4g\u00f4\u0142 Machali\u0144scz\u00e9m\u00f9 w\u00f4\u017c\u00ebc w miechach to \u017c\u00ebtk\u00f2, cht\u00ebrne sz\u0142o na sprzed\u00f4wk. Na klepisk\u00f9 \u00f9stawil\u00eb zb\u00f2\u017cow\u0105 w\u00f4g\u00e3, na talerzu k\u0142edl\u00eb fu\u0144towi f\u00f9\u0144tszt\u00ebk \u00eb taczi malinczi dok\u0142\u00f4dk, a tej b\u00e9\u0142 w\u00f4\u017cony nen miech z nas\u00ebp\u00f3nym \u017c\u00ebtk\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 m\u00eb dod\u00f4w\u00f3m\u00eb ten m\u00f4\u0142i f\u00f9\u0144tszt\u00ebk? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 F\u00e9liks. \u2013 To doch ter\u00f4 je wicy jak centnar?<\/p>\n<p>\u2013 Ten m\u00f4\u0142i je na miech \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 tatk s\u00ebnowi. \u2013 Teg\u00f2 w\u00ebm\u00f4g\u00f4 m\u0142\u00ebn\u00f4rz, cht\u00ebren k\u00f9pi\u00f4 nasze \u017c\u00ebto.<\/p>\n<p>Jak miel\u00eb zw\u00f4\u017con\u00e9 \u017c\u00ebto, napar\u0142\u00e3czi\u0142 s\u00e3 fl\u00e9szer z do\u0142u, pewno z Red\u00eb, \u00eb chc\u00f4\u0142 k\u00f9pic pr\u00f3sca.<\/p>\n<p>\u2013 Te m\u00f2je knur\u00eb ni maj\u0105 jesz w\u00f4d\u017ci, \u00f2ne s\u0105 le dzewi\u00e3c mies\u0105cy \u2013 t\u0142umaczi\u0142 Machali\u0144sczi fl\u00e9szrowi.<\/p>\n<p>\u2013 Chcem\u00eb le zazdrzec do b\u00f9cht\u00eb, tej m\u00eb \u00f9zdrzim\u00eb, jacz\u00e9 \u00f2ne s\u0105 \u2013 \u00f9pi\u00e9r\u00f4\u0142 s\u00e3 fl\u00e9szer.<\/p>\n<p>Jak wlezl\u00eb do chl\u00e9wa, fl\u00e9szer p\u00f2klepiw\u00f4\u0142 teg\u00f2 n\u00f4wiksz\u00e9g\u00f2 pr\u00f3sca, przeg\u00f3ni\u00f4\u0142 g\u00f2 z m\u00f4la w m\u00f4l \u00eb rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Prz\u00ebwiez\u00eb mie teg\u00f2 knura, j\u00f4 dobrze zap\u0142ac\u00e3. J\u00f4 g\u00f2 bierz\u00e3 na\u00f2gle bez w\u00f4d\u017ci.<\/p>\n<p>Machali\u0144sczi z fl\u00e9szr\u00e3 wadz\u00ebl\u00eb s\u00e3 d\u0142ug\u00f2 \u00f2 priz, ja\u017c w k\u00f9\u0144cu s\u00e3 dog\u00f4del\u00eb. Fl\u00e9szer nac\u00e9ch\u00f2w\u00f4\u0142 pr\u00f3sca \u00eb k\u00f4z\u00f4\u0142 g\u00f2 prz\u00ebwiezc w pi\u0105tk, a na k\u00f9\u0144cu nadczid\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Kr\u0105g w\u00f4rzt\u00eb j\u00f4 c\u00eb d\u00f3m za prz\u00ebwiezeni\u00e9.<\/p>\n<p>Jak nen fl\u00e9szer s\u00e3 w\u00ebni\u00f3s\u0142 z p\u00f2dw\u00f2rz\u00f4, Machali\u0144sczi rzek\u0142 do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 s\u00ebna:<\/p>\n<p>\u2013 Zj\u00ebmi w\u00f4g\u00e3 z w\u00f2za \u00eb za\u0142o\u017c\u00eb prz\u00eb szl\u00f3pach, b\u00f2 j\u00f4 m\u00f9sz\u00e3 halac beczk\u00e3 w\u00f2d\u00eb ze staw\u00f9 dl\u00f4 ch\u00f2w\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Ale je ta w\u00f4ga cz\u00e3\u017ck\u00f4! \u2013 mr\u00ebcz\u00f4\u0142 F\u00e9liks.<\/p>\n<p>Jak tatk k\u0142\u00f4d\u0142 sle na k\u00f2nie, zam\u00ebslony F\u00e9liks rzek\u0142 do tat\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Szk\u00f3lny nama g\u00f4d\u00f4\u0142, \u017ce tam w\u00ebsok na niebie gwi\u00f4zd\u00eb \u00f9\u0142o\u017con\u00e9 s\u0105 na r\u00f3\u017cn\u00e9 \u00f4rt\u00eb, a t\u00e9\u017c w\u00ebzdrz\u0105 jak w\u00f4ga. M\u00f3\u017ce to b\u00ebc pr\u00f4wda?<\/p>\n<p>\u2013 Jo, tam na niebie s\u0105 dwa w\u00f2z\u00eb, je w\u00f4ga, maj\u0105 b\u00ebc dz\u00e3wcz\u00e3ta jedn\u00e9g\u00f2 rocznika. Dobrze le s\u00e3 prz\u00ebzdrz\u00eb w noc\u00eb, jak ni ma chm\u00f9r\u00f3w na niebie, tej te w\u00f2z\u00eb te na pewno \u00f9zdrzisz \u2013 p\u00f2radzy\u0142 tatk s\u00ebnowi \u00eb dod\u00f4\u0142: \u2013 Ani\u00f3\u0142c\u00eb w niebie maj\u0105 t\u00e9\u017c w\u00f4g\u00e3 do w\u00f4\u017ceni\u00f4 naszich dobr\u00ebch \u00eb z\u0142\u00ebch \u00f9czink\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 A w\u00f4\u017c\u0105 \u00f2ni dok\u0142adno? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 F\u00e9liks.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Wron\u00eb\">Wron\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>Wron\u00eb n\u00f4bar\u017ci prz\u00ebwi\u0105za s\u00e3 do gb\u00f9r\u00f3w, a jich bia\u0142k\u00f3m nier\u00f4z psoc\u00eb\u0142\u00eb na p\u00f2dw\u00f2rzim. Jak gb\u00f9r w\u00ebjach\u00f4\u0142 na p\u00f2le \u00f2rac sw\u00f2je niw\u00eb, wron\u00eb wnet b\u00eb\u0142\u00eb prz\u00eb nim. Skrzecza jedna przez dr\u00ebg\u0105, a za p\u0142ug\u00e3 \u00f9rz\u0105dza pr\u00f4wdz\u00ebw\u00e9 mi\u00f3nczi. K\u00f2\u017cd\u00f4 chca b\u00ebc jak n\u00f4bl\u00eb\u017ci p\u0142\u00ebga.<\/p>\n<p>Halman z K\u00f2w\u00f4lewa so nier\u00f4z m\u00ebsl\u00f4\u0142, \u017ce te wron\u00eb b\u00eb\u0142\u00ebb\u00eb dobrima pt\u00f4sz\u00ebskama, \u017ceb\u00eb \u00f2ne tak s\u00e3 nie dzar\u0142\u00eb, a spi\u00e9wa jak sk\u00f2wr\u00f3nczi. Jak \u00f2n wz\u0105\u0142 ze sob\u0105 na p\u00f2le s\u00ebna L\u00e9\u00f2nka, to ten czurp\u00f4\u0142 za p\u0142\u00ebg\u00e3 tak, jak te wron\u00eb \u00eb s\u00e3 d\u00ebrch pit\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 tatka:<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 te wron\u00eb tak skrzecz\u0105? Czem\u00f9 \u00f2ne s\u00e3 bi\u00f4tk\u00f9j\u0105? Czem\u00f9 \u0142a\u017c\u0105 za p\u0142\u00ebg\u00e3?<\/p>\n<p>A p\u00f2 jaczimsz szt\u00ebrk\u00f9 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 roz\u0142oscony na te wroniska, cht\u00ebrne nick so z nieg\u00f2 nie robi\u0142\u00eb, a laz\u0142\u00eb cor\u00f4z bl\u00eb\u017ci p\u0142\u00ebga:<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 tatk nie weznie na te skrzeczczi k\u0142onic\u00eb?<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9sz, s\u00ebnie, t\u00eb t\u00e9\u017c s\u00e3 drzesz, jak cebie chtos zabi\u00e9r\u00f4 jak\u0105s rzecz. \u00d2ne s\u00e3 bi\u00f4tk\u00f9j\u0105 \u00eb na se wrzeszcz\u0105, jak jedna dr\u00ebd\u017ci zabi\u00e9r\u00f4 te bi\u00f4\u0142\u00e9, s\u00ebt\u00e9 rob\u00f4czi, cht\u00ebrne j\u00f4 p\u0142\u00ebg\u00e3 w\u00eb\u00f2riw\u00f3m z zemi.<\/p>\n<p>\u2013 To j\u00f4 je przeg\u00f2ni\u00e3 r\u00f3zg\u0105 \u2013 zap\u00f2wiedz\u00f4\u0142 syn.<\/p>\n<p>\u2013 Nie r\u00f3b teg\u00f2. To robactw\u00f2 w zemi je szk\u00f2dl\u00ebw\u00e9 \u00eb j\u00f4 jem r\u00f4d, \u017ce te pt\u00f4sz\u00ebska je zj\u00f4daj\u0105 \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 tatk L\u00e9\u00f2nk\u00f2wi.<\/p>\n<p>Jak Halman z s\u00ebn\u00e3 prz\u00ebjachel\u00eb dodom, w\u00ebleca na p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9 m\u00ebmka \u00eb baro nerw\u00e9s zacz\u00e3 szkalowac na wron\u00eb, cht\u00ebrne k\u00f9r\u00f3m w\u00eb\u017car\u0142\u00eb zmi\u00f4tczi, jacz\u00e9 \u00f2na znios\u0142a z g\u00f3r\u00eb dl\u00f4 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 ptactwa, to je dl\u00f4 k\u00f9r\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 Co j\u00f4 je \u00f2dn\u00ebka, to \u00f2ne zn\u00f4w b\u00eb\u0142\u00eb prz\u00eb k\u00f2r\u00ebtk\u00f9 \u2013 skar\u017c\u00eb\u0142a s\u00e3 Halmanka.<\/p>\n<p>\u2013 Na to doch je rada \u2013 rzek\u0142 tatk. \u2013 J\u00f4 zar\u00f4 w\u00ebwiesz\u00e3 na dr\u0105\u017ck\u00f9 szt\u00ebk sz\u00f4tor\u00eb, to te wron\u00eb ju wicy na nasze p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9 nie prz\u00eblec\u0105.<\/p>\n<p>P\u00f2d wiecz\u00f3r wleca do ch\u00ebczi Halman\u00f3w na p\u00ebskat\u00f4 Jula \u00eb narobi\u0142a t\u00ebli trz\u00f4sk\u00f9, co ne wron\u00eb. Zacz\u00e3 \u00f2p\u00f2wiadac przer\u00f3\u017cn\u00e9 klap\u00eb \u00f2 l\u00ebdzach. Halmanka zawi\u0105za so na g\u0142owie sw\u00f2j\u00e3 d\u00ebchtown\u0105 ch\u00f9st\u00e3, \u017ceb\u00eb teg\u00f2 wrzeszczeni\u00f4 \u00eb klap\u00f3w nie cz\u00ebc. A cz\u00eb Jula ju s\u00e3 w\u00ebnios\u0142a, Halman rzek\u0142 do bia\u0142czi:<\/p>\n<p>\u2013 Ta wiesk\u00f4 wrona skrzeczi \u00eb rozn\u00f4sz\u00f4 klap\u00eb p\u00f2 ws\u00eb. N\u00f4lepi ji zamkn\u0105c dwi\u00e9rze \u00eb nie wp\u00f9sc\u00ebc do ch\u00ebczi.<\/p>\n<p>\u2013 Taczich \u00f2dzart\u00ebch wron\u00f3w j\u00f4 t\u00e9\u017c nie l\u00ebd\u00f3m \u2013 doda Halmanka \u2013 ale zamkn\u0105c przed ni\u0105 dwi\u00e9rze t\u00e9\u017c nie w\u00ebp\u00f4d\u00f4.<\/p>\n<p>He\u0144dl\u00f4rka Pr\u00e3dz\u00ebn\u00f4 prz\u00ebjacha z Gdu\u0144ska z niesprzed\u00f3nym tow\u00f4r\u00e3, co s\u00e3 ji nigd\u00eb przed tim nie zdarz\u00eb\u0142o. \u00d2sta ji p\u00f4r\u00e3 litr\u00f3w peperling\u00f3w \u00eb sk\u0142o \u017curawin\u00f3w. Mas\u0142o \u00eb jaja zd\u0105\u017c\u00eb\u0142a sprzedac. B\u00eb\u0142a m\u00f2cno zmartwion\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00eb\u017c s\u00e3 sta\u0142o, \u017ce t\u00eb pierszi r\u00f4z prz\u00ebwioz\u0142a tow\u00f4r naz\u00f4d? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 bia\u0142czi zdzywiony Pr\u00e3ga.<\/p>\n<p>\u2013 A wi\u00e9sz, dobrze, \u017ce j\u00f4 ch\u00f2c cos \u00f9reta, b\u00f2 wiele he\u0144dl\u00f4rk\u00f3w z Kasz\u00ebb\u00f3w p\u00f2zb\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 tow\u00f4ru.<\/p>\n<p>\u2013 Jak to p\u00f2zb\u00eb\u0142\u00eb? T\u00eb chca pewno rzec: sprzeda\u0142\u00eb \u2013 baro zask\u00f2czony p\u00f2prawi\u0142 sw\u00f2j\u00e3 bia\u0142k\u00e3 Pr\u00e3ga.<\/p>\n<p>\u2013 Jak m\u00eb szt\u00f3t sprzed\u00f4wa\u0142\u00eb, wn\u00ebkel\u00eb na r\u00ebnk ny kn\u00f4pi z Hitlerjugend z wronama (ab\u00f2 jinaczi: gapama) na m\u00f9cach \u00eb w\u00ebs\u00ebpiwel\u00eb wsz\u00ebtk\u00f2 z naszich k\u00f2szi, a dzerl\u00eb s\u00e3 jak \u00f2p\u00e3t\u00f3ny:<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f3len ra\u00f9s!<\/p>\n<p>\u2013 Co to za czas\u00eb nasta! Kn\u00f4pi rz\u0105dz\u0105 w p\u00f2lsczim miesce \u2013 martwi\u0142 s\u00e3 Pr\u00e3ga.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Wrzod\u00eb\">Wrzod\u00eb<\/a><\/h3>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 t\u00eb tak j\u00e3czisz \u00eb s\u00e3 kr\u0105cysz jak m\u00f9cha w sm\u00f2le? \u2013 spita s\u00e3 m\u00ebmka sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 s\u00ebna L\u00e9sza, cht\u00ebren ja\u017c s\u00e3 zwij\u00f4\u0142 z b\u00f3lu.<\/p>\n<p>\u2013 Tu, tu na p\u00f9klu mie tak b\u00f2li! \u2013 st\u00e3k\u00f4\u0142 L\u00e9sz \u00eb sw\u00f2jim paluszk\u00e3 pr\u00f3b\u00f2w\u00f4\u0142 p\u00f2kazac ten b\u00f2l\u0105cy m\u00f4l na krzepce.<\/p>\n<p>\u2013 Zazdrzim\u00eb! \u2013 rzek\u0142a m\u00ebma \u00eb do nieg\u00f2 p\u00f2desz\u0142a.<\/p>\n<p>\u2013 Wez le rozepni w\u00e3ps \u00eb \u00f2depni p\u00f2d sz\u00ebj\u0105 k\u00f2sz\u00ebl\u00e3, \u017ceb\u00eb j\u00f4 m\u00f2g\u0142a s\u00e3 na ten tw\u00f3j b\u00f2l\u0105cy p\u00f9czel prz\u00ebzdrzec \u2013 doda \u00eb przejacha r\u00e3k\u0105 p\u00f2 tim wsk\u00f4z\u00f3nym m\u00f4lu.<\/p>\n<p>\u2013 Nie chwat\u00f4j mie tam, m\u00ebma, to m\u00f2cno b\u00f2li, a r\u00e3k\u0105 tak nie szoruj \u2013 rzek\u0142 z pisk\u00e3 \u00f9d\u017c\u00e3ti w pa\u0142\u0105k L\u00e9sz.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb m\u00f4sz, synk\u00f9, wrz\u00f3d na p\u00f9klu, taczi machtny, ca\u0142i zaczerwienia\u0142i wrz\u00f3d \u2013 stwierdz\u00eb\u0142a m\u00ebma \u00eb scygn\u00e3 k\u00f2sz\u00ebl\u00e3 w d\u00f3\u0142, a tej rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j le hal\u00f4j z naszi miedz\u00eb p\u00f4r\u00e3 l\u00ebstk\u00f3w n\u00ebch ps\u00ebch j\u00e3z\u00ebczk\u00f3w, to b\u00e3dze n\u00f4lepszi sp\u00f2s\u00f3b na ten tw\u00f3j \u00f2b\u00f2la\u0142i wrz\u00f3d.<\/p>\n<p>L\u00e9sz s\u00e3 zwin\u0105\u0142 \u00eb zd\u017c\u00e3ti pr\u00ebszczi\u0142 na wsk\u00f4z\u00f3ny przez m\u00ebm\u00e3 m\u00f4l.<\/p>\n<p>\u00d9 Pl\u00ebcht\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb szter\u00eb dze\u00f9s\u00eb \u00eb pi\u00e3c kn\u00f4p\u00f3w. Z dz\u00e9wcz\u00e3tama nie b\u00eb\u0142o prawie \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 k\u0142op\u00f2tu, ze szterz\u00ebma kn\u00f4pama t\u00e9\u017c ni\u00e9. Ale ten strz\u00e9dny, cht\u00ebren zw\u00f4\u0142 s\u00e3 Zbich, mi\u00f4\u0142 wiedno tacz\u00e9 ekstra zagrani\u00f4. Na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9 broji\u0142, k\u00f9li wl\u00e9ze. Ani ps\u00f3m, ani l\u00ebdz\u00f3m nie d\u00f4\u0142 p\u00f2k\u00f9. Do st\u00f4r\u00e9g\u00f2 Pl\u00ebcht\u00eb prz\u00ebch\u00f4del\u00eb r\u00f3\u017cni l\u00ebdze \u00eb skar\u017c\u00ebl\u00eb na Zbicha, \u017ce \u00f2n to, \u017ce \u00f2n tamto.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00e9ta wa, j\u00f4 g\u00f2 nap\u00f2min\u00f3m, j\u00f4 g\u00f2 prosz\u00e3, j\u00f4 m\u00f9 rzn\u00e3 k\u00f2rbacz\u00e3, k\u00f9li wl\u00e9z\u00eb, a to nick nie p\u00f2m\u00f4g\u00f4. Cz\u00eb j\u00f4 g\u00f2 m\u00f3m zabic?<\/p>\n<p>\u2013 N\u00eb ni\u00e9, tak ni\u00e9 \u2013 zaprz\u00e9czel\u00eb l\u00ebdze.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 jem tim lorbas\u00e3 baro zmartwiony. To s\u00e3 wiedno w familii taczi wrz\u00f3d\u00e9lc trafi \u2013 jiscy\u0142 s\u00e3 st\u00f4ri Pl\u00ebchta.<\/p>\n<p>\u2013 Nie martwice s\u00e3, Pl\u00ebchta, to doch jem\u00f9 prze\u0144dze \u2013 p\u00f2c\u00e9szel\u00eb g\u00f2 l\u00ebdz\u00ebska.<\/p>\n<p>Fritowi z d\u00f3lny ws\u00eb gz\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 knad\u017ci. \u00d9c\u00e9ka z w\u00e9d\u00eb do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 chl\u00e9wa, ch\u00f2c nie b\u00eb\u0142\u00eb na\u017cart\u00e9, b\u00f2 mia\u0142\u00eb k\u00f9le w k\u0142\u00e3bach. Frit ni m\u00f3g\u0142 p\u00f2j\u0105c, czem\u00f9 \u00f2ne m\u00f9 gnaj\u0105 nawetk\u00e3 z dobri tr\u00f4w\u00eb do chl\u00e9wa. Tej t\u00e9\u017c spit\u00f4\u0142 s\u00e3 tatka:<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 t\u00eb kl\u00e3p\u00eb \u00f9c\u00e9kaj\u0105 z p\u00f2la \u00eb nic je ni m\u00f3\u017ce zatrz\u00ebmac.<\/p>\n<p>\u2013 A nie wi\u00e9sz t\u00eb, \u017ce gr\u00ebz\u0105 je gz\u00e9le \u00eb gzyczi?<\/p>\n<p>\u2013 Ne jo, ale tacz\u00e9 m\u00f4\u0142\u00e9 m\u00f9szi, a krow\u00eb tacz\u00e9 wi\u00f4ld\u017c\u00e9 \u00eb \u00f2ne przed nima \u00f9c\u00e9kaj\u0105? Mie t\u00e9\u017c czas\u00e3 m\u00f9cha ab\u00f2 m\u00ebga k\u0105sy, a j\u00f4 nie \u00f9c\u00e9k\u00f3m, le ten m\u00f4l, gdze \u00f2ne \u00f9gr\u00ebz\u0142\u00eb, p\u00f2smar\u00ebj\u00e3 sl\u00ebn\u0105 \u00eb przest\u00f4w\u00f4 mie b\u00f2lec.<\/p>\n<p>\u2013 Gz\u00e9le przegrizaj\u0105 sw\u00f2jim \u017c\u0105d\u0142\u00e3 gr\u00ebb\u0105 sk\u00f3r\u00e3 na krowie, a to bar\u017ci b\u00f2li ni\u017cl\u00eb to \u00f9k\u0105szeni\u00e9 m\u00ebd\u017ci, a na wi\u00e9rzk w ten \u00f9gr\u00ebz\u0142i m\u00f4l znosz\u0105 sw\u00f2je jaja, z cht\u00ebrn\u00ebch w\u00ebkl\u00ebj\u0105 s\u00e3 tacz\u00e9 bi\u00f4\u0142\u00e9 rob\u00f4czi \u00eb w tim m\u00f4lu p\u00f2wst\u00f4w\u00f4 taczi m\u00f4\u0142i wrzod\u00e9lc. Jak ten rob\u00f4k \u00f9rosce, przegriz\u00f4 wrz\u00f3d \u00eb sp\u00f4d\u00f4 na zemi\u00e3, gdze za szt\u00ebrk staje s\u00e3 nowim gz\u00e9l\u00e3 \u2013 tak\u0105 n\u00f4\u00f9k\u00e3 prz\u00ebk\u00f4z\u00f4\u0142 tatk Fritowi \u00eb dod\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Widzysz t\u00eb, te wrzod\u00e9lce na b\u00f9\u0144ce? To \u00f2na m\u00f4 jich n\u00f4wicy. Ale m\u00f9szisz t\u00e9\u017c wiedzec, \u017ce tacz\u00e9 pr\u00f4wdz\u00ebw\u00e9 wrzod\u00eb \u00f9 b\u00ebd\u0142a \u00eb wszlejaczi zwierz\u00ebn\u00eb t\u00e9\u017c so tr\u00f4fiaj\u0105.<\/p>\n<p>Prz\u00eb drodze w Kawle ros\u0142\u00eb wiek\u00f2w\u00e9 drz\u00e9wi\u00e3ta. Wiele z nich mia\u0142o tacz\u00e9 machtn\u00e9 g\u00f9z\u00eb, baro wi\u00f4ld\u017c\u00e9 bard\u00f4wczi, niejedne tak wi\u00f4ld\u017c\u00e9, jak g\u0142\u00f3wka \u00f9 dzecka. Gr\u00ebb\u00f3w Wal\u00e3ti r\u00f4z s\u00e3 spit\u00f4\u0142 sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 \u00f3pap\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Na co s\u0105 te g\u00f9z\u00eb na niejedn\u00ebch drz\u00e9wi\u00e3tach?<\/p>\n<p>\u00d3papa s\u00e3 szt\u00ebrk zastanowi\u00f4\u0142 \u00eb w k\u00f9\u0144cu rzek\u0142 do niszrich kn\u00f4pa:<\/p>\n<p>\u2013 To s\u0105 drz\u00e9wi\u00e3c\u00e9 wrzod\u00eb, \u00f2ne nie p\u00e3caj\u0105 \u00eb rosc\u0105 do k\u00f9\u0144ca, ja\u017c to drz\u00e9wi\u00e3 zetn\u0105.<\/p>\n<p>W n\u00ebch latach p\u00f2 wsach \u0142az\u00ebl\u00eb wszelejaczi he\u0144dl\u00f4rze, cht\u00ebrni wm\u00f4wiel\u00eb l\u00ebdz\u00f3m b\u00eblejaczi tow\u00f4r, a brel\u00eb t\u00ebli pieni\u00e3dzy, wiele m\u00f2gl\u00eb \u00f9drz\u00e9c. M\u00f3j tatk wiedno g\u00f4d\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 T\u00ebch he\u0144dl\u00f4rz\u00f3w s\u00e3 w\u00ebstrzeg\u00f4jta, b\u00f2 to s\u0105 tacz\u00e9 wrzod\u00eb w naszim he\u0144dlu.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb widzym\u00eb, to do wszelejacz\u00e9 wrzod\u00eb na b\u00f2\u017cim swiece.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Znije\">Znije<\/a><\/h3>\n<p>Jak j\u00f4 w\u00ebg\u00f2ni\u00f4\u0142 nasze b\u00ebd\u0142o w ne j\u00e9rczi, m\u00ebmka colema\u0142o mie pr\u00e9d\u00e9g\u00f2wa:<\/p>\n<p>\u2013 Synk\u00f9, \u00f9wa\u017c\u00f4j na znije, \u00f2ne s\u00e3 wsz\u00e3dze kr\u0105c\u0105 \u00eb m\u00f2g\u0105 ce \u00f9gr\u00ebzc, a n\u00f4wicy je jich w n\u00ebch g\u00e3st\u00ebch krzach w Dr\u00ebd\u017cim Rowie.<\/p>\n<p>J\u00f4 mi\u00f4\u0142 wiedno szlig w g\u00f4rzc\u00eb, \u017ceb\u00eb n\u00e3 znij\u00e3, jak \u00f2na s\u00e3 trafi, z d\u00f4leka prz\u00ebd\u00ebbac \u00eb \u00f9derz\u00ebc j\u00e3 w p\u00f3\u0142. Tej \u00f2na s\u00e3 zwinie \u00eb b\u00e3dze s\u00e3 wierc\u00eb\u0142a w jednym m\u00f4lu. Tej je czas w\u00ebsz\u00ebkac b\u00eblny kam, \u017ceb\u00eb j\u00e3 dobic.<\/p>\n<p>M\u00f3j \u00f3papa wiedno mie \u00f9p\u00f2min\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9 k\u00f2\u017cd\u0105 znij\u00e3 trzeba zabic, ni\u00e9 k\u00f2\u017cd\u0105, a bl\u00f3s te jadowit\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 A p\u00f2 czim to p\u00f2znac, \u017ce ak\u00f9ratno ta znija je jadowit\u00f4? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 niszrich Franck, cht\u00ebren p\u00f2m\u00f4g\u00f4\u0142 mie prz\u00eb pasenim kr\u00f3w.<\/p>\n<p>\u2013 To t\u00eb nie wi\u00e9sz, \u017ce bl\u00f3s te znije s\u0105 jadowit\u00e9, co maj\u0105 na krzepce tak\u0105 \u00f9rozmajicon\u0105 blewi\u0105zk\u00e3!? \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 jem m\u00f2j\u00e9m\u00f9 m\u00f4\u0142\u00e9m\u00f9 bracynowi.<\/p>\n<p>Jeseni\u0105 m\u00eb z Ter\u00e9zk\u0105 w\u00ebszl\u00eb w las prz\u00eb naszich niwach zbierac grzibczi. Ch\u00f2dzym\u00eb p\u00f2 lese, szuk\u00f3m\u00eb t\u00ebch pr\u00f4wdzywk\u00f3w, ja\u017c tu Ter\u00e9zka krzikn\u00e3 na ca\u0142i g\u0142os:<\/p>\n<p>\u2013 Znija! Znija je p\u00f2wi\u00e9szon\u00f4! Zdrz\u00eb, wisy na tim krzu \u00eb merd\u00f4 sw\u00f2jim d\u0142ud\u017cim \u00f2g\u00f3n\u00e3, a w\u00ebtik\u00f4 na mie j\u00e3z\u00ebk.<\/p>\n<p>J\u00f4 ch\u00f9tk\u00f2 prz\u00eblec\u00f4\u0142 do Ter\u00e9zczi, zdrz\u00e3 na czerz \u00eb widz\u00e3, \u017ce dz\u00e9wcz\u00e3 m\u00f2g\u0142o s\u00e3 przestrasz\u00ebc. B\u00ebln\u00f4 znija, cos k\u00f2le m\u00e9tra, wisy na wietwi, zdrzi w nasz\u0105 stron\u00e3 \u00eb jesz sapie, jakb\u00eb chca nas \u00f2dn\u00ebkac.<\/p>\n<p>\u2013 Sz\u00ebk\u00f4j szlig, \u017ceb\u00eb j\u00e3 zabic, b\u00f2 nas \u00f9k\u0105sy! Sz\u00ebk\u00f4j ch\u00f9tk\u00f2! \u2013 denerw\u00f9je s\u00e3 sostra \u00eb w\u00ebwij\u00f4 r\u00e3kama.<\/p>\n<p>\u2013 Nic z teg\u00f2, ti zniji d\u00f3m\u00eb swi\u00e3ti sp\u00f2k\u00f3j, \u00f2na je niebezpieczn\u00f4, jidzem\u00eb precz z teg\u00f2 m\u00f4la, a jesz ch\u00f9tk\u00f2.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb \u00f9zbi\u00e9rel\u00eb prawie sk\u00f2pic\u0105 k\u00f2szik grzibk\u00f3w, maszer\u00ebjem\u00eb p\u00f2d dodom. Na placu przed stra\u017c\u0105 \u00f2gniowi rozcygaj\u0105 na tr\u00f4wie szla\u00f9ch\u00eb, \u017ceb\u00eb \u00f2ne ch\u00f9tk\u00f2 w\u00ebsch\u0142\u00eb, b\u00f2 prawie prz\u00ebjachel\u00eb f\u00f9rmank\u0105 \u00f2d gaszeni\u00f4 \u00f2gnia w W\u00ebsp\u00f2wie.<\/p>\n<p>\u2013 Co \u00f2ni z tima znijama robi\u0105? \u2013 spita s\u00e3 Ter\u00e9zka.<\/p>\n<p>\u2013 Nie widzysz t\u00eb, rozcygaj\u0105 m\u00f2kr\u00e9 szla\u00f9ch\u00eb, te tw\u00f2je znije, \u017ceb\u00eb ch\u00f9tk\u00f2 w\u00ebsch\u0142\u00eb \u2013 prz\u00ebg\u00f4d\u00f4\u0142 jem m\u00f2ji sostrze.<\/p>\n<p>\u2013 Szla\u00f9ch\u00eb&#8230; Ne jo, tak gr\u00ebb\u00ebch znij\u00f3w to doch nie d\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 A d\u00f4. W cep\u0142\u00ebch krajach s\u0105 tacz\u00e9 znije jak te szla\u00f9ch\u00eb, m\u00f3\u017ce ni\u00e9 tak d\u0142ud\u017ci. T\u00eb w\u00e3\u017ce nie gr\u00ebz\u0105, ni maj\u0105 w z\u00e3bach jadu, a d\u00ebsz\u0105 l\u00ebdzy \u00eb zwierz\u00e3ta na smierc \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 jem m\u00f2ji sostrze.<\/p>\n<p>Nad wieczor\u00e3 m\u00eb, dzec\u00eb, w\u00ebszl\u00eb s\u00e3 sz\u00ebkac w krzach prz\u00eb Fik\u00f9sowi drodze. Dz\u00e9wcz\u00e3ta mia\u0142\u00eb p\u00ebrzn\u00e3 strach, b\u00f2 robi\u0142o s\u00e3 mroczno. \u017beb\u00eb je w\u00ebstrasz\u00ebc, m\u00eb, kn\u00f4pi, wl\u00f4\u017cel\u00eb p\u00f2d krze, cht\u00ebrne ros\u0142\u00eb \u00f2k\u00f3ma drod\u017ci \u00eb zacz\u00e3l\u00eb s\u00e3 wl\u00e9c p\u00f2 zemi jak znije, a prz\u00eb tim mr\u00ebczec jak dz\u00ebcz\u00e9 zwierz\u00e3ta. W tim drog\u0105 jidze Darg\u00f4czka. Stan\u00e3\u0142a w m\u00f4lu, zdrzi na nas \u00eb zaczin\u00f4 sw\u00f2j\u00e3 l\u00ebtani\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 Jesta wa \u00f2g\u0142\u00ebpia\u0142i? Tak wl\u00e9c s\u00e3 p\u00f2 zemi jak znije? Jak b\u00e3d\u0105 w\u00ebzdrza waje ruchna? Ch\u00f9tk\u00f2 dodom na wieczerz\u00e3, zm\u00f3wic p\u00f4c\u00f3rk \u00eb do w\u00ebr\u00f3w. Rozmia wa? Jima zachca\u0142o s\u00e3 zabawiac w znije. Ale draw\u00f2 dodom!<\/p>\n<p>Co b\u00eb\u0142o robic? W\u00ebsk\u00f2kl\u00eb m\u00eb z n\u00ebch krz\u00f3w \u00eb p\u00f2gnel\u00eb do ch\u00ebczi. Jak m\u00eb s\u00e3 rozch\u00f4del\u00eb k\u00f2\u017cdi w sw\u00f2j\u00e3 stron\u00e3, nen Fr\u00f3m\u00f3w parobk w\u00ebcygn\u0105\u0142 sw\u00f3j j\u00e3z\u00ebk, jak to robi\u0105 znije, \u00eb w\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142 z se w stron\u00e3 Darg\u00f4czczi:<\/p>\n<p>\u2013 To je p\u00f2 pr\u00f4wdze zawz\u00e3to znija.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"\u017b\u00f4d\u017ci\">\u017b\u00f4d\u017ci<\/a><\/h3>\n<p>\u017b\u00f4ga je p\u00f3zni\u00e9szim w\u00ebn\u00f4l\u00f4zk\u00e3. N\u00f4prz\u00f3d l\u00ebdze drobnil\u00eb drzew\u00f2 seczer\u0105 zrobion\u0105 z kamienia, z krzemienia, p\u00f3zni z \u017celaz\u0142a, a w k\u00f9\u0144cu w\u00ebk\u00f3mbinowel\u00eb \u017c\u00f4g\u00e3 \u00eb to jima p\u00f2m\u00f2g\u0142o lepi sc\u00ebnac, a t\u00e9\u017c drobnic nawetk\u00e3 machtn\u00e9 sztam\u00eb. A \u017c\u00f4d\u017ci b\u00eb\u0142\u00eb wszelejacz\u00e9: prost\u00e9, bas\u00eb, l\u00ebs\u00e9 t\u00ebp\u00eb, w\u0105scz\u00e9 \u017c\u00f4\u017cczi, szerocz\u00e9 \u017c\u00f4d\u017c\u00ebska.<\/p>\n<p>Do \u017c\u00f4g\u00f2wani\u00f4 gr\u00ebb\u00ebch kloc\u00f3w n\u00f4lepsz\u00f4 b\u00eb\u0142a \u017c\u00f4ga brz\u00ebchat\u00f4, tak\u00f4 we westrz\u00f3dk\u00f9 szersz\u00f4, a na k\u00f9\u0144cach w\u00e3\u017csz\u00f4. Mia \u00f2na na zberkach tacz\u00e9 drewnian\u00e9 r\u0105czczi, za cht\u00ebrne s\u00e3 j\u00e3 cygn\u00e3\u0142o. Do ni trzeba b\u00eb\u0142o miec kraft w r\u00e3kach \u00eb p\u00ebrzn\u00e3 p\u00f2j\u00e3c\u00f4 \u00f2 \u017c\u00f4g\u00f2wanim. Jak \u00f2na b\u00eb\u0142a dobrze na\u00f2strzon\u00f4 wil\u00ebc\u0105 \u00eb mia dobri szr\u00e3k, to sz\u0142a w drewno jak w mas\u0142o. To le s\u00e3 s\u00ebpa\u0142o na zemi\u00e3 \u017c\u00f4d\u017cew\u00e9, a kloce \u0142\u00f4twie \u00f2dlatiwa\u0142\u00eb jeden za dr\u00ebd\u017cim.<\/p>\n<p>Jank z J\u00f3zk\u00e3 miel\u00eb p\u00f2\u017c\u00f4g\u00f2wac p\u00f4r\u00e3 dosc gr\u00ebb\u00ebch b\u00f9czk\u00f3w. W\u0142o\u017c\u00ebl\u00eb taczi b\u00f9k\u00f2wi kloc na boka \u00eb zacz\u00e3l\u00eb \u017c\u00f4g\u00f2wac, ale to jima jak\u00f2s nie w\u00ebch\u00f4da. \u017b\u00f4ga chlab\u00f2ta we wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb, w\u00ebd\u017ciba s\u00e3, a w drewno sz\u0142a s\u0142ab\u00f2.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, J\u00f3zk\u00f9, ni m\u00f4sz \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 p\u00f2j\u00e3c\u00f4 \u00f2 \u017c\u00f4g\u00f2wanim, ani \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 grifu do ti rob\u00f2t\u00eb \u2013 zgani\u0142 brata Jank.<\/p>\n<p>\u2013 Ta \u017c\u00f4ga je baro \u0142\u00e3g\u00f4 \u00eb l\u00f4t\u00f4 we wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb \u2013 jiscy\u0142 s\u00e3 J\u00f3zk.<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j le do jaczi jiny rob\u00f2t\u00eb, j\u00f4 wezn\u00e3 bas \u00eb d\u00f3m sobie jak\u00f2s s\u00f3m rad\u00e3 z tima klocama, b\u00f2 m\u00eb dwaji s\u00e3 naszarpiem\u00eb \u00eb nick z teg\u00f2 nie wi\u0144dze \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 Jank.<\/p>\n<p>Bas mi\u00f4\u0142 dobri szr\u00e3k, a r\u00e3ka Janka mia wpraw\u00e3 \u00eb za jacz\u00e9sz p\u00f3\u0142 g\u00f2dz\u00ebn\u00eb prz\u00eb bok\u00f9 le\u017ca gr\u00ebpa klock\u00f3w, cht\u00ebrne m\u00f2g\u0142\u00eb jic p\u00f2d seczer\u00e3.<\/p>\n<p>M\u00e9ster stol\u00f4rz z naszi stolarni mi\u00f4\u0142 do prze\u017c\u00f4g\u00f2wani\u00f4 d\u00e9l\u00f3w \u00eb listw\u00f3w sw\u00f2j\u00e3 stolarsk\u0105 \u017c\u00f4\u017ck\u00e3, tak\u0105 cenk\u0105, cht\u00ebrn\u0105 m\u00f3g\u0142 \u017c\u00f4g\u00f2wac w kr\u00e9z \u00eb w\u00ebrz\u00ebnac z d\u00e9l\u00f3w wszelejacz\u00e9 fizmate\u0144ta. \u00d9 nas doma b\u00e9\u0142 taczi f\u00f9ksszwanc (ab\u00f2 jinaczi: les\u00f4 t\u00ebpa), cht\u00ebren bra s\u00e3 do prze\u017c\u00f4g\u00f2wani\u00f4 m\u00f4\u0142\u00ebch d\u00e9leczk\u00f3w, dr\u0105\u017ck\u00f3w cz\u00eb szw\u00f2rd\u00f3w.<\/p>\n<p>S\u0105s\u00f4d k\u00f2w\u00f4l mi\u00f4\u0142 tak\u0105 m\u00f4\u0142\u0105 \u017c\u00f4\u017ck\u00e3 z baro drobnyma z\u0105bkama w taczim \u017cel\u00f4znym \u00f9chw\u00ebc\u00eb, cht\u00ebrna \u017c\u00f4g\u00f2wa \u017cel\u00f4zn\u00e9 rzecz\u00eb. P\u00f2trafi\u0142 ni\u0105 prze\u017c\u00f4g\u00f2wac dosc gr\u00ebb\u00e9 pr\u00e3t\u00eb, g\u00f2zdze do br\u00f3n\u00f3w, a nawetk\u00e3 skr\u00f3c\u00ebc p\u00f2dk\u00f2w\u00e3.<\/p>\n<p>Prz\u00f3d\u00eb, przed latama latecznyma nie b\u00eb\u0142o taczich pi\u0142\u00f3w \u2013 dzys to s\u00e3 g\u00f4d\u00f4: tartak\u00f3w \u2013 cht\u00ebrn\u00e9 m\u00f2g\u0105 \u017c\u00f4g\u00f2wac machtn\u00e9 sztam\u00eb na d\u00e9le, a n\u00ebk\u00f4 je w\u00f2da. Kloce na d\u00e9le b\u00eb\u0142\u00eb wnenczas \u017c\u00f4g\u00f2w\u00f3n\u00e9 na w\u00ebsoczich bokach taczim machtnym \u017c\u00f4d\u017c\u00ebsk\u00e3. Jeden ch\u0142op stoj\u00f4\u0142 \u00f9 g\u00f3r\u00eb na bok\u00f9, a dr\u00ebd\u017ci na zemi. Ten g\u00f3rny na bok\u00f9 w\u00ebcyg\u00f4\u0142 l\u00f3z\u00e9 \u017c\u00f4d\u017c\u00ebsk\u00f2 do g\u00f3r\u00eb, a ten d\u00f3lny scyg\u00f4\u0142 j\u00e3 \u00eb rzn\u0105\u0142 kloc na d\u00e9le, to le \u017c\u00f4g\u00f2win\u00eb s\u00e3 s\u00ebpa\u0142\u00eb. Tacz\u00e9 lesn\u00e9 pi\u0142\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb we wiele m\u00f4lach, a p\u00f2 niejedn\u00ebch \u00f2sta nazw\u00eb taczi, jak St\u00f4r\u00f4 Pi\u0142a, Pil\u00ebszcze ab\u00f2 zw\u00ebczajno Pi\u0142a.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142o p\u00f3znim zymk\u00e3, jak Miotcz\u00ebn\u0105 chw\u00ebc\u00eb\u0142a p\u00f2 tim, jak zm\u00f2k\u0142a w z\u00ebmnym, grzm\u00f2towim deszczu n\u00e3 re\u00f9m\u00e3, co to \u0142\u00f3mie we wsz\u00ebtczich gn\u00f4tach. Tej \u00f2na rzek\u0142a do sw\u00f2ji c\u00f3rczi Lis\u00eb:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4jczk\u00f4j le, Lisk\u00f2, za nasz\u00e3 stodo\u0142\u00e3 \u00eb prz\u00ebnies\u00eb mie n\u00ebch \u017c\u00f4g\u00f4wk\u00f3w, j\u00f4 so \u00f2b\u0142o\u017c\u00e3 nima te m\u00f4le, gdze ta re\u00f9ma mie n\u00f4bar\u017ci dok\u00f9cz\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 A co to s\u0105 \u017c\u00f4g\u00f4wczi? \u2013 spita s\u00e3 Liska.<\/p>\n<p>\u2013 A t\u00eb nie wi\u00e9sz? To s\u0105 p\u00f2krz\u00ebw\u00eb, ale te, co parz\u0105, gr\u00ebz\u0105, piek\u0105, b\u00f2 bl\u00f3s t\u00eb s\u0105 na re\u00f9m\u00e3 \u2013 w\u00ebjasni\u0142a Miotcz\u00ebn\u00f4 sw\u00f2ji c\u00f3rce.<\/p>\n<p>\u2013 A czem\u00f9 t\u00eb p\u00f2krz\u00ebw\u00eb zwi\u0105 s\u00e3 \u017c\u00f4g\u00f4wczi \u2013 b\u00eb\u0142a niszrich Liska.<\/p>\n<p>\u2013 Spr\u00f3b\u00f9j tima p\u00f2krz\u00ebwama p\u00f2c\u00ebgn\u0105c p\u00f2 g\u00f2\u0142i r\u00e3ce ab\u00f2 nodze. To tak zab\u00f2li, jakb\u00ebs \u017c\u00f4g\u0105 przejacha \u2013 pr\u00f3b\u00f2wa ji w\u00ebjasnic Miotcz\u00ebn\u00f4.<\/p>\n<p>W naszi ws\u00eb b\u00eb\u0142a tak\u00f4 klap\u00f9dra, a ji klap\u00eb tak dok\u00f9cza l\u00ebdz\u00f3m, \u017ce jinaczi na ni\u00e3 nie g\u00f4del\u00eb, jak wiesk\u00f4 pi\u0142a ab\u00f2 \u017c\u00f4g\u00f2l\u00ebn\u00f4. Chceta wiedzec czem\u00f9? A tem\u00f9, \u017ce \u017c\u00f4g\u00f2wa l\u00ebdzcz\u00e9 dobr\u00e9 stron\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"M\u00f2je\">M\u00f2je jez\u00f3rn\u00e9 stron\u00eb<\/a><\/h3>\n<p style=\"margin-left:70pt;\">Kr\u0105\u017ci r\u00ebb\u00f4k p\u00f2 jezorze<br \/>\n\u00eb fra\u0144t\u00f3wczi spi\u00e9w\u00f4,<br \/>\nwiater niese g\u0142os p\u00f2 b\u00f2rze,<br \/>\nech\u00f2 s\u00e3 \u00f2dz\u00e9w\u00f4.<br \/>\nKr\u0105\u017ci r\u00ebb\u00f4k p\u00f2 jezorze<br \/>\n\u00eb fra\u0144t\u00f3wczi spi\u00e9w\u00f4,<br \/>\ndz\u00e9wcz\u00e3 szuk\u00f4 jag\u00f3d w b\u00f2rze,<br \/>\npt\u00f4szk s\u00e3 \u00f2dz\u00e9w\u00f4.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Niech ta zn\u00f3n\u00f4 fra\u0144t\u00f3wka b\u00e3dze z nama sz\u0142a przez te les\u00f4ccz\u00e9 jezora, w cht\u00ebrn\u00ebch przi\u0144dze nama r\u00ebbacz\u00ebc. Prz\u00eb spi\u00e9wie rob\u00f2ta jidze wiele ch\u00f9tczi, czas s\u00e3 lepi mij\u00f4, a wszelejacz\u00e9 nud\u00eb s\u00e3 cz\u0142owieka nie jimaj\u0105.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142o tak. J\u00f4 b\u00e9\u0142 doma w\u00f2lny \u00eb tatk mie zg\u00f2dzy\u0142 do r\u00ebb\u00f4ka, cht\u00ebren ze sw\u00f2jim b\u00f4t\u00e3, jadrama, jinyma klam\u00f2tama, jacz\u00e9 w\u00ebm\u00f4g\u00f4\u0142 r\u00ebbacczi fach, wano\u017ci\u0142 z m\u00f4la w m\u00f4l, chc\u00f4\u0142 jem rzec z jezora do jezora, a tatk m\u00f9 to wsz\u00ebtk\u00f2 przew\u00f4\u017c\u00f4\u0142 z jedn\u00e9g\u00f2 jez\u00f3rka do n\u00f4st\u00e3pn\u00e9g\u00f2 rozcygnionym w\u00f2z\u00e3 na rozw\u00f2r\u00e3 \u00eb w\u00f4g\u0105 na \u00f2sach. J\u00f4 le p\u00f2m\u00f4g\u00f4\u0142 r\u00ebb\u00f4k\u00f2wi w jeg\u00f2 rob\u00f2ce \u00eb tak p\u00f2ma\u0142u \u00f9czi\u0142 s\u00e3 fach\u00f9.<\/p>\n<p>\u2013 Tu na W\u00ebsp\u00f2wie m\u00eb zaczniem\u00eb \u2013 rzek\u0142 r\u00ebb\u00f4k, jak m\u00eb dojachel\u00eb nad no jezoro, gdze m\u00eb s\u00e3, kn\u00f4pi, cz\u00e3sto k\u0105pel\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb, synk\u00f9, b\u00e3dzesz Miotka we wsz\u00ebtczim s\u0142\u00ebch\u00f4\u0142, b\u00f2 jak ni\u00e9, tej t\u00eb, G\u00f9sce, m\u00f4sz lin\u00eb prz\u00eb jadrach, a nam\u00f2czon\u00e9 cygn\u0105 do \u017c\u00ebw\u00e9g\u00f2. Tej le m\u00f9, jak so zas\u0142u\u017ci, p\u00f4r\u00e3 na d\u00ebp\u00e3 prz\u00eb\u0142o\u017cisz.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb s\u00e3 doch p\u00f2g\u00f2dzym\u00eb. \u00d2n mie nie w\u00ebzdrzi za rowarsczim luntrus\u00e3 \u2013 rzek\u0142 p\u00f3n Miotk \u00eb g\u0142ow\u0105 m\u00ebrgn\u0105\u0142 w m\u00f2j\u00e3 stron\u00e3.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb sk\u00f9\u0144cz\u00ebl\u00eb ze znoszanim r\u00ebbacczich n\u00f4rz\u00e3dzy z f\u00f9rmanczi na zberk rzm\u00eb prz\u00eb jezorze, tatk z Miotk\u00e3 sedl\u00eb na pa\u017c\u00ebc\u00eb, za\u017c\u00ebl\u00eb tobaczi \u00eb zacz\u00e3l\u00eb p\u00f2wiadac \u00f2 st\u00f4r\u00ebch, a t\u00e9\u017c now\u00ebch dzejach. J\u00f4 so w\u00ebl\u00f4z\u0142 na grz\u00ebpk\u00e3 p\u00f2ros\u0142\u0105 ja\u0142\u00f3wcama, s\u00f4d\u0142 na machtnym kamieniu \u00eb zazdrz\u00f4\u0142 s\u00e3 w jez\u00f3rn\u0105 t\u00f4fl\u00e3. \u00d2d stron\u00eb P\u00f9cczi G\u00f3r\u00eb jezoro sm\u00f9k\u00f4\u0142 letczi wiater. Jeg\u00f2 ch\u00f9chani\u00e9 skruzowa w\u00f2dn\u0105 t\u00f4fl\u00e3 \u00eb sk\u00f4ka p\u00f2 ni swi\u00e9c\u0105c\u00e9, jakb\u00eb \u017c\u00ebw\u00e9, rozesmi\u00f3n\u00e9 widczi. Mie s\u00e3 zd\u00f4wa, \u017ce m\u00ebrgaj\u0105 do mie \u00eb zapr\u00f4szaj\u0105 t\u00e9\u017c do sw\u00f2ji \u00f9ceszny z\u00f4b\u00f4wczi.<\/p>\n<p>Ne jo, jak j\u00f4 b\u00eb b\u00e9\u0142 pt\u00f4szk\u00e3, sprawa b\u00eb\u0142ab\u00eb prost\u00f4, a tak j\u00f4 le m\u00f3g\u0142 zdrzec na to c\u00ebdn\u00e9 zjawiszcze \u00eb s\u00e3 cesz\u00ebc nim z d\u00f4leka. Ale \u00eb to b\u00eb\u0142o wiele w\u00f4rt. A tam w cemnym k\u0105ce p\u00f2d las\u00e3 zjawi\u0142o s\u00e3 cos bi\u00f4\u0142\u00e9g\u00f2. Mie s\u00e3 n\u00f4prz\u00f3d zd\u00f4wa\u0142o, \u017ce to w\u00ebsk\u00f2cz\u00eb\u0142o z ch\u00f2jn\u00eb, b\u00eb w tim z\u00f4k\u0105tk\u00f9 jezora p\u00f2pic w\u00f2d\u00eb \u00eb s\u00e3 w\u00ebk\u00e3pac. W\u00ebch\u00f4da\u0142\u00eb \u00f2ne r\u00e9g\u0105, jeden za dr\u00ebd\u017cim \u00eb zjawi\u0142o jich s\u00e3 t\u00ebli, \u017ce mie trudno b\u00eb\u0142o je p\u00f2rech\u00f2wac, b\u00f2 zrobi\u0142o s\u00e3 w tim cemnym m\u00f4lu cz\u00ebsto bi\u00f4\u0142o. A jak jich zjawi\u0142o s\u00e3 t\u00ebli, zacz\u00e3\u0142\u00eb d\u017cin\u0105c jeden p\u00f2 dr\u00ebd\u017cim. Jedne d\u017cin\u00e3, a dr\u00ebd\u017c\u00e9 s\u00e3 nal\u00f4\u017ca\u0142\u00eb, jak jacz\u00e9sz zjaw\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Co s\u00e3 tam dzeje na dr\u00ebd\u017ci stronie jezora? \u2013 spit\u00f4\u0142 jem r\u00ebb\u00f4ka.<\/p>\n<p>\u2013 A, to s\u0105 doch g\u00e3s\u00eb! Ter\u00f4 t\u00eb nawetk\u00e3 g\u0105sk\u00f3w nie p\u00f2znajesz \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 r\u00ebb\u00f4k Miotk.<\/p>\n<p>Lesny, cht\u00ebren mieszk\u00f4 zar\u00f4 za w\u0105sczim sztr\u00e9ml\u00e3 lask\u00f9, tam, gdze prz\u00f3d\u00eb stoj\u00f4\u0142 dw\u00f3r, trzim\u00f4 jich ca\u0142\u0105 r\u00f3t\u00e3. \u00d2 tim j\u00f4 wiedz\u00f4\u0142, b\u00f2 cz\u00e3sto je widz\u00f4\u0142, jak s\u00e3 k\u0105p\u00f4\u0142 przed tim z jinyma kn\u00f4pama w tim jezorze. To \u00f2ne prz\u00ebsz\u0142\u00eb, jak s\u0142un\u00f4szk\u00f2 jima dopiek\u0142o, przez ten w\u0105sczi sz\u00f3n \u00eb ter\u00f4 s\u00e3 k\u0105pi\u0105, nurk\u00f9j\u0105 p\u00f2d w\u00f2d\u00e3, trzepi\u0105 skrzid\u0142ama. A mie cos nasz\u0142o, \u017ce to d\u00ebch\u00eb tam w\u00ebpr\u00f4wiaj\u0105 sw\u00f2j\u00e9 fizmate\u0144ta. Cz\u0142owiek s\u00e3 z\u00ebm\u0105 \u00f2b ne d\u0142ud\u017c\u00e9 wieczor\u00eb nas\u0142\u00ebch\u00f4\u0142 t\u00ebch bajd\u00f3w \u00f2 str\u00f4szkach \u00eb d\u00ebchach, a tej je s\u00e3 widzy na k\u00f2\u017cdim m\u00f4lu.<\/p>\n<p>S\u0142un\u00f4szk\u00f2 ju zesz\u0142o z g\u00f3rn\u00e9g\u00f2 nieba p\u00f2d P\u00f9ck\u0105 G\u00f3r\u00e3 \u00eb bar\u017ci ze stron\u00eb zdrza na jezoro. Ne strz\u00e9brzn\u00e9 widczi st\u00f4wa s\u00e3 n\u00f4prz\u00f3d z\u0142otaw\u00e9, a w k\u00f9\u0144cu \u2013 tak mie s\u00e3 prz\u00ebn\u00f4mni zd\u00f4wa \u2013 robi\u0142\u00eb s\u00e3 czerw\u00f2naw\u00e9, jakb\u00eb je chtos skropi\u0142 krwi\u0105. Nen cemny plachc p\u00f2d las\u00e3 r\u00f3s\u0142, robi\u0142 s\u00e3 cor\u00f4z wikszi \u00eb \u00f2dbi\u00e9r\u00f4\u0142 jez\u00f3rny t\u00f4fli ne czerw\u00f2naw\u00e9, sk\u00f4cz\u0105c\u00e9 widczi. Las\u00eb st\u00f4wa s\u00e3 t\u00e9\u017c jacz\u00e9sz jin\u00e9. S\u0142un\u00f4szk\u00f2 p\u00f2cyga je t\u00e9\u017c czerw\u00f2naw\u0105 farw\u0105, cht\u00ebrna st\u00f4wa s\u00e3 cor\u00f4z bar\u017ci r\u00f3\u017cew\u0105, a w k\u00f9\u0144cu brun\u0105. We W\u00ebsp\u00f2wie k\u00f2min\u00eb d\u00ebmi\u0105 jaczimsz cemni\u00e9szim d\u00ebm\u00e3. To pewno n\u00ebnczi r\u00ebchtowa wieczerz\u00e3. A dim szed\u0142 prosto w g\u00f3r\u00e3 do jasn\u00e9g\u00f2 nieba, co mia wr\u00f3\u017c\u00ebc na witro dobr\u0105 p\u00f2g\u00f2d\u00e3. Nad jezoro z w\u00e9d\u00f3w sch\u00f4da p\u00e3kat\u00e9, b\u00f2 b\u00eblno na\u017cart\u00e9 b\u00ebde\u0142k\u00f2, b\u00eb zagas\u00ebc pragnieni\u00e9. Mia s\u00e3 do wiecz\u00f3rk\u00f9. Ny dwaji, tatk i r\u00ebb\u00f4k, ju ter\u00f4 na stoj\u0105co rozpr\u00f4wiel\u00eb \u00eb na p\u00f2\u017cegnani\u00e9 p\u00f2brel\u00eb \u00f2statn\u0105 priz\u00e3 tobaczi. <\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb le dzys p\u00f2jedzesz z tatk\u00e3 dodom, b\u00f2 m\u00eb ju do \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 \u0142owieni\u00f4 s\u00e3 nie zabierzem\u00eb \u2013 rzek\u0142 do mie r\u00ebb\u00f4k Miotk \u00eb s\u00f3m s\u00e3 zbi\u00e9r\u00f4\u0142 do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 dodomk\u00f9.<\/p>\n<p>Cygniem\u00eb z tatk\u00e3 kamienist\u0105 \u00eb w\u00ebszlam\u00f2w\u00f3n\u0105 drog\u0105, cht\u00ebrna sz\u0142a wi\u0142oz\u00e3 p\u00f2d Zbich\u00f2w\u00f2. Brz\u00f3zczi prz\u00eb drodze stoja\u0142\u00eb cz\u00ebsto szt\u00ebl. Nawetk\u00e3 l\u00ebstczi s\u00e3 nick nie r\u00ebsza.<\/p>\n<p>S\u0142un\u00f4szk\u00f2 przed spanim jesz rzuca na las\u00eb \u00f2statny t\u00e3czowi wid, jakb\u00eb s\u00e3 chca\u0142o \u017cegnac z naszima stronama, a na niebie p\u00f2d Gdu\u0144sk\u00e3 m\u00f2draw\u00e9 nieb\u00f2 cemnia\u0142o cor\u00f4z bar\u017ci, jakb\u00eb chca mieszczuch\u00f3w r\u00ebchli wn\u00ebkac do w\u00ebr\u00f3w. L\u00ebft stoj\u00f4\u0142 cz\u00ebsto szt\u00ebl. T\u00e3 cusz\u00e3 wiecz\u00f3rn\u0105 przeriwa\u0142o \u00f2d czasu do czasu baro g\u0142osn\u00e9 dzerc\u00e9 s\u00e3 g\u0105sor\u00f3w, cht\u00ebrne spr\u00f4sza sw\u00f2je r\u00f3t\u00eb do ch\u00ebczi, a na w\u00ebsoczich l\u00ebpach na z\u00f3mk\u00f2wiszczu \u00f2statny jiwer dzys\u00e9sz\u00e9g\u00f2 dnia \u00f9rz\u0105dza wiedno p\u00ebskat\u00e9 kawczi. Gdze niegdze zag\u00f9biony sk\u00f2wr\u00f3nk na p\u00f2\u017cegnani\u00e9 dnia w\u00ebspiewiw\u00f4\u0142 sw\u00f2je \u00f2statn\u00e9 trele. K\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142\u00eb \u00f2statny m\u00f4lt\u00ebch jask\u00f9l\u00ebnczi, cht\u00ebrne midz\u00eb drz\u00e9wi\u00e3tama chw\u00f4ta\u0142\u00eb sp\u00f3znion\u00e9 m\u00f9szczi \u00eb r\u00f3\u017cn\u00e9 jin\u00e9 l\u00f4taj\u0105c\u00e9 stw\u00f2rzenia.<\/p>\n<p>Doma b\u00eb\u0142o ju wsz\u00ebtk\u00f2 \u00f2brobion\u00e9. To braca s\u00e3 \u00f9win\u00e3l\u00eb, b\u00f2 wiedzel\u00eb, \u017ce do nich to dzys n\u00f4le\u017ci. Sostra zd\u0105\u017c\u00eb\u0142a ju w\u00ebdojic krow\u00eb, a n\u00ebnka st\u00f4wia wieczerz\u00e3 na st\u00f3\u0142. Jak m\u00eb w\u00ebprz\u00ebgl\u00eb f\u00f2sk\u00e3 z brunym, a tatk ws\u00ebp\u00f4\u0142 jima \u00f2brok, zaszl\u00eb m\u00eb do ch\u00ebczi na zas\u0142u\u017cony m\u00f4lt\u00ebch.<\/p>\n<p>\u2013 Wa tak d\u0142ug\u00f2 sedza p\u00f2d tim jezor\u00e3, m\u00f4ta wa prz\u00ebn\u00f4mni tasz\u00e3 rib ze sob\u0105. J\u00f4 b\u00eb zar\u00f4 p\u00f4r\u00e3 \u00f9piek\u0142a na wieczerz\u00e3, b\u00f2 tak b\u00e3dze le z\u00f4c\u00e9rka z s\u00ebchim chl\u00e9bk\u00e3 \u2013 rzek\u0142a n\u00ebnka na nasze prz\u00ebwitani\u00e9.<\/p>\n<p>M\u00eb le wezdrzel\u00eb jeden na dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2, a nasza m\u00ebma ju wiedza, co to m\u00f4 znacz\u00ebc \u00eb dali s\u00e3 \u00f2 nic nie pita. Prz\u00ebdab\u00eb s\u00e3 jak\u00f4s ribka, prz\u00ebda, ale \u00f2 ni m\u00eb m\u00f2gl\u00eb le so p\u00f2m\u00ebslec. S\u00ebch\u00f4 wieczerza m\u00f9sza t\u00e9\u017c szmakac.<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 p\u00f4c\u00f3rk \u00eb do w\u00ebr\u00f3w \u2013 rzek\u0142a n\u00ebnka.<\/p>\n<p>\u2013 Cebie to t\u00e9\u017c dotik\u00f4 \u2013 dod\u00f4\u0142 tatk, b\u00f2 widz\u00f4\u0142, \u017ce j\u00f4 s\u00e3 jak\u00f2s \u00f2cyg\u00f3m. \u2013 Witro wczas reno nad jez\u00f3rk\u00f2 \u2013 dod\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>P\u00f2r\u00e9nk b\u00e9\u0142 baro p\u00ebszny. S\u0142u\u0144ce ju zd\u0105\u017c\u00eb\u0142o wi\u0144c w\u00ebsok na nieb\u00f2 \u00eb z dr\u00ebd\u017ci stron\u00eb przezerac s\u00e3 zbich\u00f2wsczi ws\u00eb. C\u00e9nie robi\u0142\u00eb s\u00e3 cor\u00f4z kr\u00f3tsz\u00e9 \u00eb kr\u00f3tsz\u00e9 tak, \u017ce na sch\u00f2wani\u00e9 s\u00e3 przed s\u0142un\u00f4szk\u00e3 b\u00eb\u0142o cor\u00f4z g\u00f2rzi. Pasturze pasl\u00eb ju sw\u00f2je kr\u00f3wczi w j\u00e9rkach, b\u00f2 p\u00f3zni te b\u00eb s\u00e3 gz\u00eb\u0142\u00eb. Tatk t\u00e9\u017c wczas przed spiek\u00f2t\u0105 zaprzig\u0142 k\u00f2nie \u00eb r\u00ebkn\u0105\u0142 na p\u00f2le \u00f2b\u00f2rac \u00f2statny r\u00f4z b\u00f9lewczi. J\u00f4 wz\u0105\u0142 f\u00f3lc chleba \u00eb t\u00e9\u017c p\u00f2maszerow\u00f4\u0142 na r\u00ebbaczeni\u00e9 nad jezoro. Nie szed\u0142 jem wi\u0142oz\u00e3, a Zelon\u0105 Drog\u0105 przez g\u00f3n\u00eb, jacz\u00e9 cygn\u00e3 s\u00e3 \u00f2d ws\u00eb p\u00f2d W\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9 Jezoro. Na \u00f2b\u00f9 stronach drod\u017ci zyba s\u00e3 jak wa\u0142\u00eb na m\u00f2rzu w\u00ebros\u0142\u00e9 zb\u00f2\u017c\u00e9: p\u00f2 jedny stronie drod\u017ci \u017c\u00ebtk\u00f2, p\u00f2 dr\u00ebd\u017ci j\u00e3czmi\u00e9\u0144. \u00d2ne dzywno falowa, a to w\u00ebzdrza, jakb\u00eb chtos czos\u00f4\u0142 j\u00e9 wi\u00f4ld\u017cim grzebieni\u00e3, a to p\u00f2r\u00e9nczny wiaterk sm\u00f9k\u00f4\u0142 j\u00e9 p\u00f2 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9.<\/p>\n<p>Na \u0142\u0105czce w ch\u00f2jnie przed jezor\u00e3, gdze Bianga w \u017cniwa pas\u0142 sw\u00f2je b\u00ebd\u0142o, socz\u00ebst\u0105 tr\u00f4w\u00e3 zaj\u00f4da\u0142\u00eb trz\u00eb s\u00f4renczi. Ta n\u00f4wiksz\u00f4, pewno tich dw\u00f9ch mi\u00e9szich m\u00ebma, co szt\u00ebrk p\u00f2dn\u00f4sza g\u0142ow\u00e3, \u00f2bz\u00e9ra s\u00e3 na wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb, a tej dali p\u00f2bi\u00e9ra Biang\u00f2w\u00e3 tr\u00f4w\u00e3. Mie \u00f2ne nie \u00f9zdrza\u0142\u00eb, b\u00f2 j\u00f4 stan\u0105\u0142 za g\u00e3st\u0105 dan\u0105. Mie b\u00eb\u0142o szk\u00f2da sp\u0142osz\u00ebc te zgrabn\u00e9 stw\u00f2rzenia, ale c\u00eb\u017c, dr\u00f3\u017cka sz\u0142a b\u00f2k\u00e3 \u0142\u0105czczi, a j\u00f4 m\u00f9sz\u00f4\u0142 jic nad jezoro. Jak ne sarn\u00eb mie zm\u00ebrka\u0142\u00eb, da\u0142\u00eb nog\u00e3 w ch\u00f2jn\u00e3. To le bi\u00f4\u0142\u00e9 sl\u00f4dczi s\u00e3 zaswi\u00e9c\u00eb\u0142\u00eb \u00eb t\u00ebli z nich \u00f2sta.<\/p>\n<p>R\u00ebb\u00f4k Miotk b\u00e9\u0142 ju na m\u00f4lu. Mi\u00f4\u0142 ju jadro rozcygnion\u00e9 na tr\u00f4wie \u00eb sk\u0142\u00f4d\u00f4\u0142 je na sw\u00f3j sp\u00f2s\u00f3b, \u017ceb\u00eb bez szam\u00f2tani\u00f4 w\u00eb\u0142o\u017c\u00ebc je z b\u00f4ta w jez\u00f3rn\u0105 g\u0142\u00e3bi\u00e3. Mie k\u00f4z\u00f4\u0142 p\u00f2m\u00f2c w\u0142o\u017c\u00ebc ten klumps jadra na ti\u0142 b\u00f4ta.<\/p>\n<p>\u2013 Ale, panie Miotk, j\u00f4 so zam\u00f2cz\u00e3 nod\u017ci \u2013 w\u00ebleca mie z g\u00e3b\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 To t\u00eb nie wi\u00e9sz na to rad\u00eb? K\u00f2rczi w czerz, b\u00f9ks\u00eb p\u00f2dkr\u00e3pac \u00eb do jezora \u2013 rzek\u0142 r\u00ebb\u00f4k \u00eb \u00f9smi\u00f4\u0142 s\u00e3 p\u00f2d w\u0105s\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb p\u0142\u00ebniem\u00eb na g\u0142\u00e3bi\u0105, b\u00f2 prz\u00eb taczim \u00f9pale, jaczi s\u00e3 zap\u00f2wi\u00f4d\u00f4, r\u00ebb\u00eb jid\u0105 w g\u0142\u00e3b\u00f2k\u0105 w\u00f2d\u00e3 \u2013 \u00f2bjasni\u0142 m\u00f3j szef \u00eb wz\u0105\u0142 s\u00e3 za wios\u0142a.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb b\u00ebl\u00eb ju na m\u00f4lu, Miotk k\u00f4z\u00f4\u0142 sadn\u0105c mie do wios\u0142\u00f3w, a s\u00f3m wz\u0105\u0142 s\u00e3 do w\u00ebrzucani\u00f4 jadra w g\u0142\u00e3bi\u00e3. Te wios\u0142a ch\u00f2dz\u00eb\u0142\u00eb mie tam, gdze same chca\u0142\u00eb. Jak jedno czorchn\u00e3 \u00f2 w\u00f2d\u00e3, dr\u00ebd\u017c\u00e9 l\u00f4ta w l\u00ebfce. R\u00ebb\u00f4k \u00f9kr\u00f4dk\u00e3 wz\u00e9r\u00f4\u0142 na m\u00f2je bi\u00f4tk\u00f2wani\u00e9 s\u00e3 z niep\u00f2s\u0142\u00ebsznyma wios\u0142ama. W k\u00f9\u0144cu rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2staw le te wios\u0142a, a wez sz\u00ebpl\u00e3, to c\u00eb pewno lepi p\u00f9dze.<\/p>\n<p>I sz\u0142o lepi. P\u00f4r\u00e3 pchnieni\u00f3w z jedny stron\u00eb, p\u00f4r\u00e3 z dr\u00ebd\u017ci \u00eb b\u00f4t p\u0142\u00ebn\u0105\u0142, ch\u00f2c zygzak\u00e3, ale tam, gdze r\u00ebb\u00f4k chc\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>Jak jadro b\u00eb\u0142o ju w w\u00f2dze, Miotk z k\u00f9\u0144cow\u0105 lin\u0105 dop\u0142\u00ebn\u0105\u0142 na sztr\u0105d (wz\u0105\u0142 jednak wios\u0142a w sw\u00f2je r\u00e3ce) \u00eb k\u00f4z\u00f4\u0142 mie j\u00e3 trz\u00ebmac, a tej p\u00f2mal\u00ebszk\u00f9 cygn\u0105c jadro do brzeg\u00f9. S\u00f3m lin\u0105 z dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 k\u00f9\u0144ca jadra zrobi\u0142 taczi kr\u0105g na jezorze \u00eb dop\u0142\u00ebn\u0105\u0142 t\u00e9\u017c na sztr\u0105d. Tej m\u00eb \u00f2baji cygn\u00e3l\u00eb jadro do brzeg\u00f9 \u00eb szl\u00eb k\u00f9 sobie. W k\u00f9\u0144cu w\u00ebcygel\u00eb je z w\u00f2d\u00eb, a p\u00f2 drodze w\u00ebbi\u00e9rel\u00eb r\u00ebb\u00eb, cht\u00ebrne zapl\u0105ta s\u00e3 w \u00f2czka. To piersz\u00e9 zacygnieni\u00e9 prz\u00ebnios\u0142o p\u00f3\u0142 baliczczi \u00f2k\u00f9nk\u00f3w, p\u0142otk\u00f3w, a nawetk\u00e3 karus\u00f3w. Nie b\u00eb\u0142\u00eb \u00f2ne d\u00ebcht wi\u00f4ld\u017c\u00e9, ale do zjedzeni\u00f4 s\u00e3 nad\u00f4wa. Dr\u00ebd\u017c\u00e9 zacygnieni\u00e9 da\u0142o prawie taczi s\u00f3m r\u00ebbi \u00f9r\u00f3bk. Trzec\u00e9 b\u00eb\u0142o ju b\u00eblno mni \u00f9d\u00f3n\u00e9.<\/p>\n<p>\u2013 Na dzys starczi! \u2013 \u00f2swi\u00f4dczi\u0142 r\u00ebb\u00f4k. \u2013 Zrobi\u0142o s\u00e3 g\u00f2r\u0105co \u00eb ribczi sz\u0142\u00eb w gru\u0144t. Witro przi\u0144dzesz wczas reno, \u017ceb\u00eb zrobic con\u00f4mni szter\u00eb zacygnienia. A tej rzeczesz tatk\u00f2wi, b\u00eb witro tak \u00f2prz\u00ebp\u00f4\u0142niu prz\u00ebjach\u00f4\u0142 prz\u00ebwiezc ten nasz t\u00f4czel do Zbich\u00f2wa, b\u00f2 p\u00f3n P\u00f2rucznik z dw\u00f2ru \u017c\u00ebczi sobie, \u017ceb\u00eb w jeg\u00f2 stawie t\u00e9\u017c p\u00ebrzn\u00e3 p\u00f2r\u00ebbacz\u00ebc.<\/p>\n<p>Nie wi\u00e9m, czem\u00f9 sk\u00f9s\u00eb\u0142o mie jic dodom niwama w Kawle. M\u00f3\u017ce tem\u00f9, \u017ce r\u00ebb\u00f4k d\u00f4\u0142 mie mi\u00e9szk r\u00ebb\u00f3w dl\u00f4 d\u00f3ln\u00e9g\u00f2 K\u00f2walscz\u00e9g\u00f2, a ten mieszk\u00f4\u0142 w Zbich\u00f3wk\u00f9. Jid\u00e3 tak sobie zberk\u00e3 lasu \u00eb so p\u00f2gwizd\u00ebj\u00e3, a pt\u00f4szczi mie wt\u00f3r\u00ebj\u0105: z lewi stron\u00eb lesni spi\u00e9w\u00f4c\u00eb, z prawi sk\u00f2wr\u00f3nczi. J\u00f4 raz\u00e3 z nima p\u00f2dgwizd\u00ebj\u00e3 so na jich \u00f4rt \u00eb tak m\u00f3m\u00eb pt\u00f4szo-kn\u00f4piczi k\u00f2ncert. <\/p>\n<p>Z Kawl\u00f3w je c\u00ebdowny widok na las\u00eb, cht\u00ebrne w kr\u0105g zamikaj\u0105 nasze szter\u00eb sz\u00f4\u0142t\u00ebstwa. Zemia tu je nier\u00f3wn\u00f4, baro p\u00f9klowat\u00f4: m\u00f4lama s\u0105 grz\u00ebpczi, a b\u00f2kama w do\u0142ach cygn\u0105 s\u00e3 niewi\u00f4ld\u017c\u00e9 sm\u00f9\u017cczi \u0142\u0105k\u00f3w. Tam sam stoji k\u00e3pa ch\u00f2jn\u00eb, prz\u00eb drogach rosc\u0105 w\u00ebsocz\u00e9, a na miedzach m\u00f4\u0142\u00e9 drzewa. Ws\u00f3w prawie nie je widzec. S\u0105 \u00f2ne zatopion\u00e9 w k\u00f9lach, przewa\u017cnie nad w\u00f2dama.<\/p>\n<p>Z Kawl\u00f3w \u00f2d T\u00f3nk\u00f2wi Ch\u00f2jn\u00eb W\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9 Jezoro w\u00ebdaje s\u00e3 jakb\u00eb mi\u00e9sz\u00e9. Nad nim kr\u0105\u017c\u0105 bi\u00f4\u0142\u00e9 pt\u00f4szi. To s\u0105 pewno m\u00e9w\u00eb, cht\u00ebrne znad m\u00f2rza prz\u00ebleca tu sz\u00ebkac lepsz\u00e9g\u00f2 zj\u00f4dk\u00f9. M\u00f4lama nad m\u00f2draw\u0105 t\u00f4fl\u0105 jezora k\u0142\u00e3bi\u0105 s\u00e3 m\u00f4\u0142\u00e9, rz\u00f4dcz\u00e9 chm\u00f9rczi d\u00f4czi. To ju p\u00f2ma\u0142u m\u00f4 s\u00e3 do wiecz\u00f3rka, tej te nasze w\u00f2d\u00eb ch\u00f9sz\u0105 w l\u00ebft sw\u00f2jim d\u00ebm\u00e3, to je d\u00f4k\u0105. Wk\u00f3\u0142 s\u0142u\u0144ca robi s\u00e3 cemnawi kr\u0105g, co zap\u00f2wi\u00f4d\u00f4 zmian\u00e3 wiatru na g\u00f2rszi. P\u00ebrzn\u00e3 deszczu \u2013 jak g\u00f4d\u00f4 tatk \u2013 b\u00eb s\u00e3 t\u00e9\u017c prz\u00ebda\u0142o na te kasz\u00ebbscz\u00e9 pi\u00f4sczi.<\/p>\n<p>Przez zbich\u00f2wsczi st\u00f4w, przez cht\u00ebren przep\u0142iw\u00f4 str\u00ebga, m\u00eb le r\u00f4z przecygn\u00e3l\u00eb jadr\u00e3. J\u00f4 zw\u00f2\u0142\u00f4\u0142 ze ws\u00eb p\u00f4r\u00e3 kn\u00f4p\u00f3w, cht\u00ebrny wlezl\u00eb w krze, jacz\u00e9 rosc\u0105 \u00f2d stron\u00eb Kawl\u00f3w \u00eb p\u0142osz\u00ebl\u00eb z nich karus\u00eb, b\u00f2 t\u00ebch tu b\u00eb\u0142o n\u00f4wicy. W jadrze b\u00eb\u0142o wicy zel\u00ebska jak ribk\u00f3w. Ale dwa p\u00f4\u0142n\u00e9 w\u00e3b\u00f3rczi m\u00eb jich \u00f9chw\u00ebc\u00ebl\u00eb. P\u00f4r\u00e3 karusk\u00f3w dostel\u00eb kn\u00f4pi za p\u0142oszeni\u00e9 jich z krz\u00f3w na st\u00f4w, torb\u00e3 j\u00f4 wz\u0105\u0142 dodom, a reszt\u00e3 dost\u00f4\u0142 P\u00f2rucznik. P\u00f2 fejrance r\u00ebb\u00f4k s\u00f4d\u0142 na k\u00f2\u0142o \u00eb z b\u00eblnym k\u00f9fr\u00e3 wczorajszich \u00f2k\u00f9nk\u00f3w w\u00ebjach\u00f4\u0142 do Gdini, gdze mieszczusz\u00eb ch\u00e3tno k\u00f9piel\u00eb te l\u0105dow\u00e9 r\u00ebb\u00eb, b\u00f2 t\u00ebch m\u00f2rsczich najedl\u00eb s\u00e3 dosc.<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia w\u00ebgram\u00f2li\u0142 s\u00e3 z w\u00ebr\u00f3w \u00eb w\u00ebl\u00f4z\u0142 b\u00f9ten, p\u00f2 \u00f2grodze wlok\u0142a s\u00e3 dosc g\u00e3st\u00f4 d\u00f4ka. Zaszed\u0142 jem nad st\u00f4w, \u017ceb\u00eb p\u00f2wi\u0105zac r\u00ebbaccz\u00e9 ch\u00f9torstw\u00f2 na jin\u0105 r\u00e9z\u00e3. Jak j\u00f4 doszed\u0142 do krzi\u017ca, cz\u00ebj\u00e3 jacz\u00e9sz rz\u00e3ch\u00f2leni\u00e9, kwakani\u00e9 \u00eb trz\u00f4sk\u00f2wani\u00e9, jakb\u00eb narz\u00e9kani\u00e9. W d\u00f4ce j\u00f4 ni m\u00f3g\u0142 dozdrzec, chto to tak w\u00ebrz\u00e9k\u00f4. Zaszed\u0142 jem za szpr\u00ebc\u00e3, zdrz\u00e3, a tu gr\u00f3nk\u00f2 kaczk\u00f3w s\u00e3 jarch\u00f2li i scyg\u00f4 s\u00e3 p\u00f2 w\u00f2dze, b\u00f2 jedna mia w sznoblu niewi\u00f4lg\u0105 p\u0142otk\u00e3, a dr\u00ebd\u017c\u00e9 chca\u0142\u00eb j\u00e3 ji w\u00ebdrz\u00e9c. W k\u00f9\u0144cu \u00f9cek\u0142a ze sw\u00f2j\u0105 zdob\u00ebcz\u0105 na st\u00f4w. Jak ne kaczczi dobad\u00e9rowa s\u00e3, \u017ce j\u00f4 na nie zdrz\u00e3, zacz\u00e3 cziwac p\u00f2ceszno g\u0142owama \u00eb jesz bar\u017ci kwakac.<\/p>\n<p>\u2013 Co \u00f2ne chc\u0105? Czem\u00f9 s\u00e3 tak drz\u0105? Czem\u00f9 robi\u0105 taczi trz\u00f4sk? Na co narz\u00e9kaj\u0105? Co to wsz\u00ebtk\u00f2 znaczi?<\/p>\n<p>Te p\u00ebtania, jacz\u00e9 j\u00f4 w\u00ebrzek\u0142 na g\u0142os, \u00f9czu\u0142 Pr\u00e3g\u00f3w B\u00f9tk, cht\u00ebren w timczasu nadszed\u0142 \u00f2d stron\u00eb szk\u00f2\u0142\u00eb, a \u00f2d szt\u00f3tu prz\u00ebz\u00e9r\u00f4\u0142 s\u00e3 tem\u00f9, co tu na stawie s\u00e3 z p\u00f2r\u00e9nk\u00f9 robi\u0142o.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2ne maj\u0105 co narzekac \u2013 rzek\u0142 do mie \u2013 b\u00f2 wa p\u00f2zb\u00eb\u0142a je wczora jich p\u00f2r\u00e9nczn\u00e9g\u00f2 f\u00f9dru. K\u00f2\u017cd\u00e9g\u00f2 p\u00f2r\u00e9nk\u00f9 \u00f2ne tu stoja\u0142\u00eb w w\u00f2dze t\u00ebpama do g\u00f3r\u00eb, a sznoblama \u0142owi\u0142\u00eb so smaczny friszt\u00ebk. Dzys le jedna mia szczesc\u00e9 z\u0142apac r\u00ebb\u00e3, to ta reszta s\u00e3 na waji skar\u017ci \u00eb lame\u0144t\u00ebje.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb zaladowel\u00eb wsz\u00ebtcz\u00e9 zach\u00eb na w\u00f3z, a tatk z Miotk\u00e3 przed r\u00e9z\u0105 so za\u017ciwel\u00eb, niedaleczk\u00f2 przemaszerowa\u0142o za r\u00e9g\u0105 no kacz\u00e9 bractw\u00f2 \u00eb kluka: ne sw\u00f2je: tak, tak, tak. Przez to sw\u00f2je kwakani\u00e9 chca\u0142\u00eb pewno p\u00f2wiedzec:<\/p>\n<p>\u2013 Wa sw\u00f2je zrobi\u0142a, a ter\u00f4 jedzeta, ne ni\u00e9?! \u2013 \u00eb doda sw\u00f2je: tak, tak, tak.<\/p>\n<p>Jedzem\u00eb do B\u00f2rowi. J\u00f4 sedz\u00e3 na b\u00f4ce, sk\u0105d m\u00f3m dobr\u00e9 wezdrzeni\u00e9 na wsz\u00ebtk\u00f2, co p\u00f2 drodze je w\u00f4rt m\u00f2j\u00e9g\u00f2 \u00f2ka. Kamienist\u0105 drog\u0105 \u2013 \u00f9trapieni\u00e9 zbich\u00f2wian\u00f3w \u2013 jedzem\u00eb p\u00f2d g\u00f3r\u00e3 przez wies. Na \u00f2b\u00f9 stronach drod\u017ci s\u0105 kamiann\u00e9 m\u00f9rczi p\u00f2przegrodzon\u00e9 w\u0105sczima dr\u00ebftama. W\u00ebzdrzi to, jakb\u00eb zbich\u00f2wsczi gb\u00f9rowie chcel\u00eb \u00f2dgrodz\u00ebc s\u00e3 jeden \u00f2d dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 \u00eb \u00f2d swiata t\u00e9\u017c. Za ws\u0105 jesm\u00eb na \u0142\u00ebsy g\u00f3rce, sk\u0105d je widzec baro dalek. P\u00f2d las\u00e3 je zbich\u00f2wscz\u00e9 lesnictw\u00f2, w dole na nordowi stronie zn\u00f3n\u00e9 nama jezoro, a za nim W\u00ebsp\u00f2w\u00f2, a przed nama niewi\u00f4lg\u00f4 grz\u00ebpa zw\u00f3n\u00f4 K\u00f2walscz\u00e9g\u00f2 G\u00f3r\u0105, a dalek, tam w tim m\u00f4lu, gdze s\u0142u\u0144ce zach\u00f4d\u00f4, g\u00f3r\u00ebje P\u00f9ck\u00f4 G\u00f3ra, cht\u00ebrna \u00f2d stron\u00eb prz\u00ebjez\u00f3rn\u00ebch \u0142\u0105k\u00f3w je \u00f2kal\u00e9czon\u00f4 g\u0142\u00e3b\u00f2k\u0105, p\u00f2charat\u00f3n\u0105 czisk\u00f9l\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le \u2013 \u00f2dezw\u00f4\u0142 s\u00e3 tatk \u2013 jak\u0105 r\u00f3t\u00e3 \u00f2wc\u00f3w m\u00f4 Paczula z Ced\u017celni.<\/p>\n<p>Na kl\u00e9wrowiszczu, jacz\u00e9 cygn\u00e3 s\u00e3 p\u00f2d W\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9 Jezoro, b\u00eb\u0142o widzec wiele bi\u00f4\u0142\u00ebch plachc\u00f3w, cht\u00ebrne s\u00e3 r\u00ebsza\u0142\u00eb, mi\u00e9sza\u0142\u00eb, zbija\u0142\u00eb w gr\u00ebp\u00e3, to zn\u00f4w roz\u0142az\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 \u00eb zn\u00f4w zbija\u0142\u00eb w jeden kl\u0105b. To w\u00ebzdrza, jak ne chm\u00f9rczi na niebie, cht\u00ebrne ni\u00e9 na darm\u00f2 nazw\u00f3n\u00e9 s\u0105 bar\u00f3nkama.<\/p>\n<p>Za pi\u00e3kno \u00f2blok\u0142im w kwiat\u00eb krzi\u017c\u00e3 wjachel\u00eb m\u00eb na Paczulow\u00e3 Grz\u00ebp\u00e3, z cht\u00ebrny Nowi Dw\u00f3r b\u00eb\u0142o widzec jak na \u00f2br\u00f4zk\u00f9. W\u00eblatiwa z nieg\u00f2 w jedn\u00e3 \u00eb dr\u00ebg\u0105 stron\u00e3 szas\u00e9 \u00f2bsadzon\u00e9 drz\u00e9wi\u00e3tama. W\u00ebzdrza to jak zelon\u00f4 szl\u00e9fa przecygnion\u00f4 przez nasz\u0105 p\u00f2lan\u00e3. W\u00ebjachel\u00eb m\u00eb prosto na dw\u00f3r Lewin\u00eb, skr\u0105c\u00ebl\u00eb szas\u00e9m p\u00f2d Miasto (na Wejrow\u00f2 g\u00f4d\u00f4 s\u00e3 prosto Miasto) \u00eb przed Kr\u00f3l\u00ebk\u00f2w\u0105 kapl\u00ebczk\u0105 skr\u0105c\u00ebl\u00eb m\u00eb w now\u00f2dw\u00f2rscz\u00e9 p\u00ebrd\u00ebg\u00f3n\u00eb, gdze p\u00f9rtk g\u00f4d\u00f4 dobranoc \u00eb t\u00ebp\u0105 zami\u00f4t\u00f4 mia\u0142czi pi\u00f4sk. Na pi\u00f4seczk\u00f9 tim ros\u0142\u00eb le zmiart\u00e9 p\u00f9jczi. Tu b\u00eb s\u00e3 nawetk\u00e3 k\u00f2za nie w\u00eb\u017c\u00ebwi\u0142a \u2013 tak j\u00f4 sobie p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 Jak to wejle je? \u2013 zastan\u00f4wi\u00f4\u0142 s\u00e3 Miotk. \u2013 P\u00f2 jedny stronie szas\u00e9g\u00f2 psz\u00e9niczn\u00e9 p\u00f2le, a p\u00f2 dr\u00ebd\u017c\u00e9 tacz\u00e9 w\u00ebdm\u00f9ch\u00f2w\u00f2, jistn\u00f4 Syber\u00ebj\u00f4. A p\u00f2d P\u00f9ck\u0105 G\u00f3r\u0105 nawetk\u00e3 ch\u00f3jczi krziwi\u0105 s\u00e3 z bi\u00e9d\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f4sz pr\u00f4wd\u00e3, G\u00f9sce! \u2013 przetwierdzy\u0142 tatk. \u2013 W\u00ebzdrz\u0105 \u00f2ne tak, jak ch\u00f2jarczi na H\u00e9lsczi K\u00f2sy.<\/p>\n<p>Wjachel\u00eb m\u00eb ter\u00f4zk\u00e3 w las. Tu k\u00f2niska zacz\u00e3 nerw\u00e9s szm\u00ebrgac t\u00ebpama \u00eb chlastac g\u0142owama na b\u00f2czi. To gzyczi je \u00f2pad\u0142\u00eb \u00eb \u00f2ne pr\u00f3b\u00f2wa s\u00e3 na ten \u00f4rt \u00f2ganiac. Szt\u00ebrk las\u00e3 \u00eb wj\u00e9\u017cd\u017c\u00f3m\u00eb na w\u00f2lny plac, gdze stoja na krzi\u017c trz\u00eb b\u00f9d\u00eb. To b\u00eb\u0142a B\u00f2row\u00f4, a za ni\u0105 rozcyga s\u00e3 jezoro t\u00e9\u017c tak sam\u00f2 nazw\u00f3n\u00e9. Jak m\u00eb stan\u00e3l\u00eb nad w\u00f2d\u0105, j\u00f4 zesk\u00f2czi\u0142 z b\u00f4ta \u00eb w\u00ebszed\u0142 na sztr\u0105d.<\/p>\n<p> \u2013 Tatk\u00f9, to jezoro je cz\u00ebsto jin\u00e9, tacz\u00e9 cemn\u00e9, a w\u00f2da je g\u0142\u00f4dk\u00f4 \u00eb nic s\u00e3 na ni nie r\u00ebsz\u00f4. Je tacz\u00e9 p\u00f9st\u00e9, tacz\u00e9 zab\u00ebt\u00e9 w lese.<\/p>\n<p>\u2013 Tak je \u2013 rzek\u0142 tatk \u2013 b\u00f2 to je lesn\u00e9 jezoro, a sp\u00f2k\u00f3jn\u00e9, b\u00f2 wiater tu nie doch\u00f4d\u00f4, a cemn\u00e9, b\u00f2 wk\u00f3\u0142 je las.<\/p>\n<p>B\u00eb\u0142a tu wi\u00f4lg\u00f4 cusza, bl\u00f3s k\u00f9k\u00f4wka nas wita na sw\u00f3j \u00f4rt. Jak m\u00eb s\u00e3 wz\u00e3l\u00eb do sk\u0142\u00f4dani\u00f4 naszich rzeczi, cos m\u00f2cno zatrzep\u00f2ta nad w\u00f2d\u0105. A, to rzma dz\u00ebczich kaczk\u00f3w, pewno sp\u0142oszon\u00ebch naszim rozgardiasz\u00e3, \u00f2dleca w jiny m\u00f4l.<\/p>\n<p>\u2013 Wejle \u2013 rzek\u0142 Miotk \u2013 tu b\u00eb s\u00e3 prz\u00ebda flinta. B\u00eb\u0142ob\u00eb smaczn\u00e9 p\u00f4\u0142nie.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb \u00f2pr\u00f3\u017cnil\u00eb w\u00f3z, a r\u00ebb\u00f4k zlecy\u0142 p\u00f2d nadz\u00f3r jedn\u00e9m\u00f9 z lesn\u00ebch klaftownik\u00f3w sw\u00f3j sprz\u00e3t, m\u00eb z tatk\u00e3 sedl\u00eb na w\u00f3z, a Miotk na sw\u00f2jim k\u00f2le, \u00eb wsz\u00ebtc\u00eb cygn\u00e3l\u00eb p\u00f2d dodom.<\/p>\n<p>\u2013 Tej do witerka \u2013 rzek\u0142 na \u00f2d\u017cegnani\u00e9 r\u00ebb\u00f4k. <\/p>\n<p>Dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia \u00f2 p\u00f2r\u00e9nk tatk mie p\u00f2dwi\u00f3z\u0142 w k\u00f2k\u00f2szkach do B\u00f2rowi. Miotka jesz nie b\u00eb\u0142o na placu. J\u00f4 tej wz\u0105\u0142 nod\u017ci za pas, \u00f2bch\u00f4d\u00f4\u0142 to lesn\u00e9 jez\u00f3rk\u00f2 \u00eb p\u00f2dzywi\u00f4\u0142 jeg\u00f2 apartn\u00e9 pi\u00e3kno. Sam\u00f2 \u00f2bram\u00f2wani\u00e9 w\u00ebzdrza jak w p\u00f2wi\u00f4stce. Zelon\u00e9 ga\u0142\u0105ze k\u0142\u00f3nia s\u00e3 w\u00f2dze, a niejedn\u00e9 dotika je sw\u00f2jima \u00f2pad\u0142ima remionama, jakb\u00eb chca \u00f9k\u00f2chac t\u00e3 cemn\u0105, lesn\u0105 toni\u00e3. Tu p\u00f2d tim baldachim\u00e3 mia sch\u00f3wk w\u00f2dn\u00e9 pt\u00f4szi \u00eb lesn\u00f4 zwierz\u00ebna, cht\u00ebrna w jezorze gas\u00eb\u0142a sw\u00f2je pragnieni\u00e9. W p\u00f4r\u00e3 m\u00f4lach prz\u00eb brzeg\u00f9 \u00f9sad\u0142\u00eb na w\u00f2dze k\u00e3p\u00eb krz\u00f3w \u00eb lesn\u00e9g\u00f2 zelska. Na t\u00ebch w\u00ebsepkach odbiwa\u0142\u00eb s\u00e3 pt\u00f4szi p\u00f2k\u00f4zczi spi\u00e9w\u00f9. W jinym placu jezoro wsp\u00f2m\u00f4ga cz\u00ebst\u00f4 zdrojow\u00f4 w\u00f2da, jak\u0105 nios\u0142a niewi\u00f4lg\u00f4 str\u00ebga. Jesz w jinym n\u00f3rce docyga drz\u00e9mk\u00e3 zasp\u00f3n\u00f4 nocn\u00f4 d\u00f4ka.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb jes ju tu? To z cebie je p\u00f2r\u00e9nczny pt\u00f4ch \u2013 przerzek\u0142 do mie, sedz\u0105c\u00e9g\u00f2 p\u00f2 nym spac\u00e9rk\u00f9 na pniu sc\u00e3t\u00e9g\u00f2 drzewa, p\u00f3n Miotk.<\/p>\n<p>Tu na b\u00f2rowsczim jez\u00f3rk\u00f9 \u0142owieni\u00e9 b\u00eb\u0142o k\u00f9\u0144szt\u00e3, r\u00f4z \u017ce w\u00f2da je tu sn\u00f4dk\u00f4, a tej te nieszcz\u00e3sn\u00e9, dl\u00f4 \u00f2ka niewidoczn\u00e9 k\u00f4rcze \u00eb b\u00ebln\u00e9 kamieniska. P\u00f2 dr\u00ebd\u017cim zacygnienim prz\u00ebsz\u0142o nama reperowac naderw\u00f3n\u00e9 jadro, ale za to \u00f9r\u00f3bk b\u00e9\u0142 nadsp\u00f2dz\u00e9w\u00f3no dobri. Strz\u00e9brz\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 w \u00f2dw\u0142ok\u00f9 machtn\u00e9 ribczi, \u017ce ja\u017c mi\u0142o b\u00eb\u0142o zdrzec. Zd\u0105\u017c\u00ebl\u00eb m\u00eb do p\u00f2dwiecz\u00f3rk\u00f9 trz\u00eb raz\u00eb zacygn\u0105c \u00eb na tim zrobil\u00eb k\u00f9nc. Dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia \u0142owil\u00eb m\u00eb bl\u00f3s dop\u00f4\u0142nia, a tej prz\u00ebjach\u00f4\u0142 tatk, b\u00eb nas przewl\u00e9c na n\u00f4st\u00e3pn\u00e9 jezora, w jacz\u00e9 b\u00f2gat\u00e9 s\u0105 te las\u00eb. Spak\u00f2w\u00f3ny jedzem\u00eb lesnyma dro\u017c\u00ebszczama w p\u00f4\u0142niow\u0105 stron\u00e3. J\u00f4 sedz\u00e3 zn\u00f4w na sw\u00f2ji k\u00f4zalnicy. Tak j\u00f4 nazw\u00f4\u0142 m\u00f3j plac na b\u00f4ce.<\/p>\n<p>\u2013 W lese ni\u00e9 t\u00ebli gzyczi, co m\u00ebd\u017ci \u017cr\u0105 k\u00f2niszcza. To d\u00f4 pewno wnet deszcz, a m\u00f3\u017ce szlag\u00e3 \u2013 wr\u00f3\u017ci\u0142 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, te m\u00ebr\u00eb s\u0105 baro niesp\u00f2k\u00f3jn\u00e9 \u2013 prz\u00ebswi\u00f4dcz\u00f4\u0142 r\u00ebb\u00f4k Miotk.<\/p>\n<p>\u2013 A to co za pl\u00ebta z lewi stron\u00eb? Ni to jezoro, ni st\u00f4w, a n\u00f4bar\u017ci w\u00ebzdrzi za b\u0142otk\u00e3, taczim, jak to Elwartow\u00e9 w Str\u00ebgach.<\/p>\n<p>\u2013 To je, synk\u00f9, jez\u00f3rk\u00f2 Pa\u0142sznik \u2013 \u00f2bjasni\u0142 mie tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Je jesz dr\u00ebd\u017c\u00e9 p\u00f2dobn\u00e9, a zwie s\u00e3 Kripk\u00f2 \u2013 dod\u00f4\u0142 Miotk.<\/p>\n<p>To, \u00f2k\u00f3ma cht\u00ebrn\u00e9g\u00f2 m\u00eb jachel\u00eb, mia baro p\u00f2krziwion\u00e9 brzed\u017ci, a wk\u00f3\u0142 nieg\u00f2 b\u00eb\u0142\u00eb torf\u00f2wiska \u00eb m\u00f2krad\u0142a. Drzewa, jacz\u00e9 wk\u00f3\u0142 nieg\u00f2 stoja, b\u00eb\u0142\u00eb jacz\u00e9sz niedoros\u0142\u00e9, p\u00f2krziwion\u00e9, ch\u00ebrl\u00ebk\u00f2wat\u00e9. Na brzegach b\u00eb\u0142o wicy zel\u00ebska \u00eb r\u00f3\u017cn\u00e9g\u00f2 char\u0142\u00e3stwa, a p\u00f2 w\u00f2dze p\u0142\u00ebn\u00e3\u0142\u00eb p\u00f2ros\u0142\u00e9 krzami k\u00e3p\u00eb. Tu b\u00eb\u0142o widzec, jak las zm\u00f4g\u00f4 s\u00e3 z w\u00f2d\u0105, nad cht\u00ebrn\u0105 k\u0142\u00e3bi\u0142\u00eb s\u00e3 \u00f2par\u00eb. Dzywn\u00e9, ale t\u00e9\u017c czekaw\u00e9 b\u00eb\u0142o to jez\u00f3rk\u00f2 we westrz\u00f3dk\u00f9 lasu.<\/p>\n<p>\u2013 Tu m\u00eb doch nie b\u00e3dzem\u00eb \u0142owil\u00eb? \u2013 z niedowierzanim spit\u00f4\u0142 jem s\u00e3 pana Miotka.<\/p>\n<p>\u2013 A b\u00eb\u0142ob\u00eb to m\u00f2\u017cl\u00ebw\u00e9? \u2013 p\u00ebtanim \u00f2dp\u00f2wiedz\u00f4\u0142 r\u00ebb\u00f4k.<\/p>\n<p>\u2013 Tu w lese, ale bar\u017ci p\u00f2d Przetocz\u00ebno, je jesz trzec\u00e9 niewi\u00f4ld\u017c\u00e9 jez\u00f3rk\u00f2. Le w\u00f2da w nim m\u00f4 cemn\u0105, cz\u00f4rn\u0105 jak p\u00ebk farw\u00e3. M\u00f4 b\u00ebc baro g\u0142\u00e3b\u00f2cz\u00e9 \u00eb s\u00ebgac ja\u017c do piek\u0142a. Ti cz\u00f4rny bi\u00e9s\u00eb wcygn\u00e3l\u00eb t\u0105dka do kr\u00f3lestwa L\u00ebc\u00ebpierza ju wiele l\u00ebdzy. W t\u00e3 g\u0142\u00e3bi\u0105 wjacha\u0142a prz\u00f3d\u00eb kar\u00e9t\u0105 b\u00f9szn\u00f4 hrabianka, b\u00f2 \u00f2na mia miec z p\u00f9rtkama jacz\u00e9sz niejasn\u00e9 k\u00f9\u0144szacht\u00eb. Tak prz\u00ebn\u00f4mni l\u00ebdze p\u00f2wi\u00f4daj\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, G\u00f9sce, to s\u0105 zn\u00f3n\u00e9 bajd\u00eb, ale j\u00f4 w nie nie wierz\u00e3 \u2013 rzek\u0142 z przek\u00f2nanim r\u00ebb\u00f4k Miotk.<\/p>\n<p>Torfiastima dro\u017c\u00ebszczama dojachel\u00eb m\u00eb do jesz jin\u00e9g\u00f2 jezora w lese. B\u00eb\u0142o \u00f2no p\u00f2dobn\u00e9 do teg\u00f2 w B\u00f2rowi, le wiele mi\u00e9sz\u00e9. W\u00f2da b\u00eb\u0142a tu bar\u017ci cemn\u00f4 \u00eb w\u00ebzdrza na cz\u00ebst\u0105, a sztr\u0105d b\u00e9\u0142 pi\u00f4szcz\u00ebsti. Nazywa\u0142o s\u00e3 Wig\u00f2da, tak jak rozsad\u0142\u00e9 prz\u00eb nim lesnictw\u00f2. Tu j\u00f4 ju b\u00e9\u0142 \u00eb st\u0105dka j\u00f4 wiedz\u00f4\u0142, jak s\u00e3 zwie.<\/p>\n<p>\u2013 Tu b\u00e3dze dobr\u00e9 \u0142owieni\u00e9 \u2013 rzek\u0142 jem p\u00f2 fach\u00f2w\u00e9m\u00f9.<\/p>\n<p>\u2013 Trz\u00eb dni je z r\u00ebb\u00f4k\u00e3 raz\u00e3 \u00eb chce s\u00e3 znac na rzeczi \u2013 prz\u00ebg\u00f4d\u00f4\u0142 mie tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9, synk\u00f9, tu \u0142owi s\u00f3m f\u00ebrszta \u2013 jak nigd\u00eb nic p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 Miotk.<\/p>\n<p>Le zn\u00f3nyma r\u00ebb\u00f4k\u00f2wi dro\u017c\u00ebszczama w\u00ebjachel\u00eb m\u00eb na grz\u00ebpk\u00e3 prz\u00eb sam\u00ebch niwach. Tu b\u00eb\u0142o s\u00e3 na co prz\u00ebzdrzec. W dole przed nama rozl\u00e9wa s\u00e3 niewi\u00f4ld\u017c\u00e9 jez\u00f3rk\u00f2, na cht\u00ebrnym p\u0142awi\u0142a s\u00e3 rzma pstrokat\u00ebch kaczk\u00f3w. Na niewi\u00f4ld\u017ci \u0142\u0105czce b\u00f9szno w\u00ebst\u00f4wi\u00f4\u0142 sw\u00f2je zmiart\u00e9 g\u00e9r\u00eb b\u00f2c\u00f3n, cht\u00ebren co szt\u00ebrk cos tam w pa\u017c\u00ebc\u00eb sznoblow\u00f4\u0142. Jednym raz\u00e3 w\u00ebrzucy\u0142 w l\u00ebft cos z rozczapi\u00e9rzonyma szp\u00e9rama, z\u0142ap\u00f4\u0142 dr\u00ebd\u017ci r\u00f4z \u00eb p\u00f4\u0142k\u0142, to le przez jeg\u00f2 gard\u0142o przeszed\u0142 taczi w\u00ebc\u00ebsniony g\u00f9z. Wcale s\u00e3 za nama nie \u00f2bz\u00e9r\u00f4\u0142, le \u00f9d\u00f4w\u00f4\u0142, \u017ce nas nie widzy.<\/p>\n<p>\u2013 Ten b\u00f2c\u00f3n to je sama b\u00f9cha \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 jem z przek\u0105s\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Te dw\u00f2rscz\u00e9 b\u00f9dinczi za jez\u00f3rk\u00e3 to s\u0105 Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 Bieszk\u00f2jce, a to tu jez\u00f3rk\u00f2 zwie s\u00e3 M\u00f4\u0142\u00e9 Bieszk\u00f2jce \u2013 \u00f2bjasni\u0142 mie tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Tu biwaj\u0105 b\u00ebln\u00e9 r\u00ebb\u00eb \u2013 stwierdzy\u0142 p\u00f3n Miotk, a tej s\u00e3 zwr\u00f3cy\u0142 do mie:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4j le do teg\u00f2 dw\u00f2ru \u00eb rzecze: \u2013 R\u00ebb\u00f4k Miotk k\u00f4z\u00f4\u0142 s\u00e3 sp\u00ebtac, cz\u00eb w wajim jezorze m\u00f4 b\u00ebc \u0142owion\u00e9? \u00d2n tu je z b\u00f4t\u00e3 \u00eb jadr\u00e3.<\/p>\n<p>J\u00f4 szed\u0142 p\u00ebrzn\u00e3 w strach\u00f9 \u00eb so p\u00f2wt\u00f4rz\u00f4\u0142, co j\u00f4 mi\u00f4\u0142 p\u00f2wiedzec. Ja\u017c przed p\u00f2dw\u00f2rzim \u00f2pad\u0142\u00eb mie dwa za\u017cart\u00e9 ps\u00ebska, a ten trzecy na li\u0144cuch\u00f9 \u00f9j\u00f4d\u00f4\u0142 prz\u00eb b\u00f9dze. Ter\u00f4 j\u00f4 nie wiedz\u00f4\u0142, cz\u00eb w\u00ebr\u00ebwac w ti\u0142, cz\u00eb wrzeszczec na ca\u0142i g\u0142os. J\u00f4 le tu\u0144cow\u00f4\u0142 w m\u00f4lu \u00eb zdrz\u00f4\u0142 szczerz\u00f3m w sl\u00e9pia. \u00d2ne jednak cor\u00f4z bl\u00eb\u017ci do mie p\u00f2dch\u00f4da. Na szczesc\u00e9 w\u00ebszed\u0142 z ch\u00ebczi p\u00f2stawny ch\u0142op z cz\u00f4rnym w\u0105s\u00e3 \u00eb rzek\u0142 do ps\u00f3w wcale ni\u00e9 g\u0142osno: do b\u00f9d\u00eb. Ps\u00eb wc\u00ebsn\u00e3 t\u00ebp\u00eb midz\u00eb nod\u017ci \u00eb \u00f9sm\u00f9lon\u00e9 odst\u0105pi\u0142\u00eb \u00f2d m\u00f2jich n\u00f3g. To b\u00e9\u0142 m\u00f3j ret\u00ebnk, b\u00f2 jak to b\u00eb d\u00e9ra\u0142o jesz d\u0142\u00eb\u017ci, j\u00f4 b\u00eb ze strach\u00f9 w b\u00f9ks\u00eb so nadoji\u0142. Jak jem prz\u00ebszed\u0142 do se, tej j\u00f4 dom\u00ebsli\u0142 s\u00e3, z czim j\u00f4 tu b\u00e9\u0142 prz\u00ebs\u0142\u00f3ny. P\u00f3n dw\u00f2rcz\u00f4k, jak s\u00e3 dowiedz\u00f4\u0142, \u017ce r\u00ebb\u00f4k je ju tu, hal\u00f4\u0142 m\u00f9c\u00e3, kr\u00ebczew, cygar\u00e3 \u00eb szed\u0142 ze mn\u0105 nad jezoro. Tam \u00f9g\u00f4del\u00eb z r\u00ebb\u00f4k\u00e3 co \u00eb jak. Naszi ch\u0142opi za\u017c\u00ebl\u00eb priz\u00eb, a p\u00f3n tobaczi nie wz\u0105\u0142, le p\u00f2k\u00f4z\u00f4\u0142 na cygar\u00e3.<\/p>\n<p>Wz\u00e3l\u00eb m\u00eb s\u00e3 zar\u00f4 do rob\u00f2t\u00eb. Zacygn\u00e3l\u00eb jadro tak, \u017ceb\u00eb p\u00f3\u0142 jez\u00f3rka obj\u0105c. P\u00f3n wz\u0105\u0142 s\u00e3 t\u00e9\u017c do rob\u00f2t\u00eb. \u00d2n z tatk\u00e3 cygn\u00e3l\u00eb jedn\u00e3 lin\u00e3, j\u00f4 z r\u00ebb\u00f4k\u00e3 dr\u00ebg\u0105. Jadro b\u00eb\u0142o nastawion\u00e9 na g\u0142\u00e3bi\u00e3 \u00eb trzeba s\u00e3 b\u00eb\u0142o dobrze prz\u00eb\u0142o\u017c\u00ebc, \u017ceb\u00eb je cygn\u0105c. Wz\u0105tk b\u00e9\u0142 wi\u00f4ld\u017ci. P\u00f3n chc\u00f4\u0142 bl\u00f3s wiksz\u00e9 r\u00ebb\u00eb, a te m\u00f4\u0142\u00e9 k\u00f4z\u00f4\u0142 wrz\u00ebc\u00ebc do w\u00f2d\u00eb. \u00d9r\u00f3bk p\u00f2dzeli\u0142 na dwa dz\u00e9l\u00eb: wikszi dl\u00f4 se, a mi\u00e9szi dl\u00f4 r\u00ebb\u00f4ka za \u0142owieni\u00e9.<\/p>\n<p>Zar\u00f4 p\u00f2 p\u00f4\u0142niu zaladowel\u00eb m\u00eb r\u00ebbaccz\u00e9 narz\u00e3dza na w\u00f3z \u00eb p\u00f2djachel\u00eb do n\u00f4st\u00e3pn\u00e9g\u00f2, wiksz\u00e9g\u00f2 jezora, rozl\u00f3n\u00e9g\u00f2 w dosc rozleg\u0142im k\u00f2r\u00ebce, p\u00ebrzn\u00e3 ni\u017ci \u00f2d p\u00f2prz\u00e9dn\u00e9g\u00f2. P\u00f3\u0142 jezora b\u00eb\u0142o \u00f2bram\u00f2w\u00f3n\u00e9 las\u00e3, a dr\u00ebd\u017c\u00e9 p\u00f3\u0142 grz\u00ebpama \u00eb \u0142\u0105kama, westrz\u00f3dk\u00e3 cht\u00ebrn\u00ebch przep\u0142iwa str\u00ebga w stron\u00e3 Piecze\u0142ka. To b\u00eb\u0142o Bieszk\u00f2wiccz\u00e9 Jezoro, ch\u00f2c \u00f9cza\u0142i na nie g\u00f4daj\u0105 Zawiat.<\/p>\n<p>\u2013 A wi\u00e9sz t\u00eb, czem\u00f9 tak na nie g\u00f4daj\u0105? \u2013 z tim p\u00ebtanim zwr\u00f3cy\u0142 s\u00e3 do mie p\u00f3n Miotk. <\/p>\n<p>J\u00f4 le skr\u0105cy\u0142 g\u0142ow\u0105, a tej m\u00f3j szef p\u00f2wiedz\u00f4\u0142, \u017ce \u00f2 tim je tak\u00f4 lege\u0144da, cht\u00ebrn\u00e3 mie p\u00f3zni p\u00f2wi\u00e9.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb rozladiwel\u00eb w\u00f3z, m\u00f4\u0142i pasturk prz\u00ebn\u00ebk\u00f4\u0142 nad w\u00f2d\u00e3 krow\u00eb \u00eb p\u00f4r\u00e3 \u00f2wc\u00f3w. P\u00f9d\u017ci ch\u00f2dz\u00eb\u0142\u00eb sp\u00f2k\u00f3jno, a krow\u00eb, n\u00f4bar\u017ci te ja\u0142\u00f3wczi, w\u00ebmi\u00f4ta\u0142\u00eb \u00f2g\u00f3nama we wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb \u00eb s\u00e3 \u00f2g\u00f3nia\u0142\u00eb przed gz\u00e9lama. W jednym mome\u0144ce n\u00f4bar\u017ci niecerpl\u00ebw\u00f4 ja\u0142\u00f3wka p\u00f2dnios\u0142a \u00f2g\u00f3n w g\u00f3r\u00e3, fikn\u00e3 nogama \u00eb \u00f9j\u00e3 p\u00f2d Bieszk\u00f2jce. Dr\u00ebd\u017c\u00e9 zrobi\u0142\u00eb to sam\u00f2. Kn\u00f4piczk, cht\u00ebren prz\u00ebn\u00ebk\u00f4\u0142 b\u00ebde\u0142k\u00f2 na w\u00e9d\u00e3, ni mi\u00f4\u0142 nic do g\u00f4dczi. Wrzeszcz\u00f4\u0142 na psa: \u2013 Ali, Ali, prz\u00ebn\u00ebk\u00f4j je naz\u00f4d! \u2013 ale \u00f2n jesz jima p\u00f2m\u00f4g\u00f4\u0142 \u00f9cekac. A p\u00f9d\u017ci \u00f2sta na tr\u00f4wie.<\/p>\n<p>\u2013 Jak jedno p\u00f2dnies\u00eb t\u00ebp\u00e3 w g\u00f3r\u00e3, to jin\u00e9 zrobi\u0105 to sam\u00f2 \u2013 skwitow\u00f4\u0142 zdarzeni\u00e9 nasz r\u00ebb\u00f4k. <\/p>\n<p>\u2013 To doch do grzm\u00f2t, co to b\u00ebd\u0142o s\u00e3 tak gz\u00ebje \u2013 wr\u00f3\u017ci\u0142 m\u00f3j tatk.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f2wietrz\u00e9 je tacz\u00e9 cz\u00e3\u017ccz\u00e9 \u00eb je baro parno \u2013 dod\u00f4\u0142 p\u00f3n Miotk.<\/p>\n<p>Zajachel\u00eb m\u00eb nad jezoro \u00f2d stron\u00eb Bieszk\u00f2jc. Jak j\u00f4 z cz\u00f4\u0142na zdrz\u00f4\u0142 na w\u00f2d\u00e3, \u00f2na w\u00ebd\u00f4wa mie s\u00e3 baro nier\u00f3wn\u00f4, tak\u00f4 pstrokat\u00f4. Tam dalek p\u00f2d las\u00e3 b\u00eb\u0142a m\u00f2cno cemn\u00f4, bar\u017ci w nasz\u0105 stron\u00e3 w\u00ebd\u00f4wa mie s\u00e3 m\u00f2draw\u00f4, we westrz\u00f3dk\u00f9 wch\u00f4da w strz\u00e9brzn\u0105, a tu p\u00f2 naszi stronie b\u00eb\u0142a \u017c\u00f4\u0142taw\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Czem\u00f9 ta w\u00f2da je \u00f2d ti stron\u00eb tak dalek od sztr\u0105du tak\u00f4 jasn\u00f4, \u017c\u00f4\u0142taw\u00f4? \u2013 b\u00e9\u0142 jem niszrich \u00eb \u00f2 to spit\u00f4\u0142 s\u00e3 pana Miotka.<\/p>\n<p>\u2013 Tu je tak dalek w jezoro sn\u00f4dcz\u00e9 dno, a na dnie je \u017c\u00f4\u0142ti pi\u00f4seczk \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 mie r\u00ebb\u00f4k.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb z\u0142o\u017c\u00ebl\u00eb ca\u0142i nasz kr\u00f3m nad jezor\u00e3, nieb\u00f2 \u00f2d stron\u00eb L\u00e3b\u00f2rga zaczina zac\u00ebgac s\u00e3 cemnyma chm\u00f9rama. P\u00f2 jaczymsz czasu d\u00f4\u0142 s\u00e3 cz\u00ebc daleczi grzm\u00f2t \u00eb zacz\u00e3 s\u00e3 \u0142iskac. P\u00f3zni cor\u00f4z cz\u00e3szczi p\u00f2\u0142\u00f3m\u00f3n\u00e9 \u0142iskawice przecyna cz\u00f4rn\u00e9 chm\u00f9rz\u00ebska, a nier\u00f4z sp\u00f4da na p\u00f2cemnia\u0142i las. Grzm\u00f2t wzm\u00f4g\u00f4\u0142 s\u00e3 z minut\u00eb na minut\u00e3. Jednak ta \u00f2statn\u00f4 h\u00ebc zrobi\u0142a sw\u00f2je.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00e3dze cz\u00e3\u017ck\u00f4 b\u00f9rza \u2013 rzek\u0142 r\u00ebb\u00f4k \u00eb dod\u00f4\u0142: \u2013 M\u00eb doch m\u00f9szim\u00eb st\u0105d r\u00ebkn\u0105c.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 k\u00f2ni nie \u00f2stawi\u00e3 \u2013 rzek\u0142 tatk. \u2013 Ale wa m\u00f3\u017ceta w\u00ebr\u00ebwac.<\/p>\n<p>P\u00f2 jaczimsz czasu j\u00f4 z r\u00ebb\u00f4k\u00e3 wz\u00e3l\u00eb nod\u017ci za pas \u00eb wdrapel\u00eb s\u00e3 na grz\u00ebp\u00e3 do b\u00f9d\u00eb mieszke\u0144c\u00f3w pani Ruchniewicz. M\u00eb ledw\u00f2 zd\u0105\u017c\u00ebl\u00eb wlezc na p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9, a zacz\u00e3 strzic n\u00f4prz\u00f3d wi\u00f4ld\u017cima kroplama, a tej szm\u00ebrgn\u00e3\u0142o grad\u00e3 tak wi\u00f4ld\u017cim jak b\u00f3nk. Gradu nie da\u0142o wiele, ale deszcz s\u00e3 wzm\u00f4g\u00f4\u0142 \u00eb przez p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9 leca machtn\u00f4 rz\u00e9czka na drog\u00e3. M\u00eb wsk\u00f2cz\u00ebl\u00eb do d\u00f3m\u00f9, a b\u00f9ten \u00f2st\u00f4\u0142 s\u00f3m \u00f2d\u017cin. To ju nie b\u00eb\u0142a \u0142iskawica, ale jedna wi\u00f4lg\u00f4 jasnosc, cht\u00ebrna robi\u0142a z cemnic\u00eb dz\u00e9\u0144. Wcyska s\u00e3 do jizb\u00eb \u00eb p\u0142osz\u00eb\u0142a dzec\u00ebska. Nas starszich t\u00e9\u017c. Nawetk\u00e3 pies dost\u00f4\u0142 strach, wc\u00ebsn\u0105\u0142 s\u00e3 p\u00f2d \u0142aw\u00e3 do n\u00f3g \u00f3mam\u00eb, cht\u00ebrna zdj\u00e3 z g\u00f2zdza r\u00f3\u017ce\u0144c \u00eb zacz\u00e3 \u00f2dmawiac p\u00f4c\u00f3rk. Wsz\u00ebsc\u00eb kl\u00ebkl\u00eb \u00eb m\u00f3wil\u00eb raz\u00e3 z ni\u0105 r\u00f3\u017ce\u0144c. Stark, cht\u00ebren jesz przed deszcz\u00e3 ch\u00f2dzy\u0142 b\u00f9szny \u00eb swi\u00e3conym zw\u00f3nk\u00e3 \u00f2dg\u00f3ni\u00f4\u0142 nieszczesc\u00e9, ter\u00f4 robi\u0142 to sam\u00f2 w ch\u00ebczach.<\/p>\n<p>W nym jizba stan\u00e3 w \u00f2gniu, wsz\u00ebsc\u00eb prz\u00ebsedl\u00eb, a mie s\u00e3 zd\u00f4wa, \u017ce jaczisz stol\u00ebm wst\u00f4\u0142 z grob\u00f9 \u00eb rozdzar\u0142 m\u00f2dr\u0105 p\u00f2w\u0142ok\u00e3 na p\u00f3\u0142. Trz\u00f4sk b\u00e9\u0142 tak wi\u00f4ld\u017ci, \u017ce zgas\u0142a swi\u00e9ca, a m\u00ebmka krzikn\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 Jez\u00ebs, Marija! M\u00eb s\u00e3 p\u00f4lim\u00eb!<\/p>\n<p>Ale ni\u00e9. Piorun trzasn\u0105\u0142 w kl\u00f3n na p\u00f2dw\u00f2rzim, \u00f2derw\u00f4\u0142 \u00f2d nieg\u00f2 ca\u0142\u0105 b\u00f2rd\u00e3 szpletr\u00f3w \u00eb rozdrzucy\u0142 je p\u00f2 p\u00f2dw\u00f2rzim.<\/p>\n<p>\u2013 Tak \u00f2kal\u00e9cz\u00ebc drz\u00e9wi\u00e3, ale szczesc\u00e9 b\u00f2scz\u00e9, \u017ce nie r\u0105bn\u0105\u0142 w b\u00f9dinczi \u2013 rzek\u0142 Plichta, jak w\u00ebszed\u0142 p\u00f2 b\u00f9rzi na p\u00f2dw\u00f2rz\u00e9.<\/p>\n<p>Jak ten grzm\u00f2t przelec\u00f4\u0142, w\u00ebszl\u00eb m\u00eb t\u00e9\u017c b\u00f9ten. Wsz\u00e3dze la\u0142\u00eb s\u00e3 str\u00ebd\u017ci w\u00f2d\u00eb.<\/p>\n<p>\u0141iskawica \u00eb ca\u0142o b\u00f9rza cygn\u00e3 w m\u00f2rze. Pad\u00f4\u0142 jesz drobny deszcz. Nad cemnym las\u00e3 rozkwit\u0142a c\u00ebdown\u00f4 t\u00e3cza. W\u00ebd\u00f4wa mie s\u00e3, \u017ce \u00f2na pije jednym k\u00f9\u0144c\u00e3 w\u00f2d\u00e3 z jezora. Drog\u0105, jak\u0105 m\u00eb sch\u00f4del\u00eb do tatka, rwa ca\u0142\u00f4 rz\u00e9ka, cht\u00ebrna w\u00ebdz\u00e9ra pi\u00f4sk \u00eb nios\u0142a g\u00f2 na \u0142\u0105k\u00e3. Dwie szk\u00f2d\u00eb nar\u00f4z: droga z w\u00ebdzartima k\u00f9lama \u00eb \u0142\u0105ka prz\u00ebkr\u00ebt\u00f4 pi\u00f4sk\u00e3. \u017b\u00ebtk\u00f2 b\u00eb\u0142o w wiele m\u00f4lach \u00f9leg\u0142\u00e9, a niejedne k\u0142os\u00eb le\u017ca na zemi. Gr\u00f4d zrobi\u0142 sw\u00f2je. Na jezorze b\u00eb\u0142\u00eb jesz br\u0105b\u00f2le, a w\u00f2da jak\u00f4s przestraszon\u00f4.<\/p>\n<p>Doszl\u00eb m\u00eb do f\u00f9rmanczi. K\u00f2nie b\u00eb\u0142\u00eb w\u00ebprz\u00ebg\u0142\u00e9 \u00eb \u00f9wi\u0105z\u00f3n\u00e9 do drz\u00e9wi\u00e3ca. Tatk w\u00ebl\u00f4z\u0142 sp\u00f2d b\u00f4ta \u00eb wcale nie b\u00e9\u0142 m\u00f2kri. Za to k\u00f2niszcza \u00f2c\u00e9ka w\u00f2d\u0105 \u00eb p\u00f4rzka przestraszon\u00e9. Zebrel\u00eb m\u00eb s\u00e3 ch\u00f9tk\u00f2 \u00eb cygn\u00e3l\u00eb p\u00f2d dodom. Drod\u017ci b\u00eb\u0142\u00eb wsz\u00e3dze \u00f9szk\u00f2dzon\u00e9. <\/p>\n<p>P\u00f2 niedzeli wz\u00e3l\u00eb m\u00eb s\u00e3 do \u0142owieni\u00f4 w Bieszk\u00f2wicczim Jezorze. Tu b\u00eb\u0142\u00eb wszelejacz\u00e9 r\u00ebb\u00eb, a p\u00f2 grzm\u00f2ce laz\u0142\u00eb \u00f2ne same w jadro. Tatk co dnia zabi\u00e9r\u00f4\u0142 r\u00ebbi \u00f9r\u00f3bk \u00eb wi\u00f3z\u0142 do Gdini, gdze Miotcz\u00ebn\u00f4 nima he\u0144dlowa. W strzod\u00e3 z rena m\u00eb s\u00e3 r\u00ebchtowel\u00eb do p\u00f2st\u00e3pny przeprowadzczi, tim raz\u00e3 na march\u00f2wscz\u00e9 jezora. Na to wiksz\u00e9 Les\u00f4c\u00eb g\u00f4daj\u0105 K\u00f2leczk\u00f2wscz\u00e9, a na to dr\u00ebd\u017c\u00e9 Dampcow\u00e9 Jezoro. W\u00ebjachel\u00eb m\u00eb znad jezora Zawiat \u2013 niech tak b\u00e3dze \u2013 na szas\u00e9, a tej zygzak\u00f2wat\u0105 drog\u0105 p\u00f2d g\u00f3r\u00e3 na r\u00f3wizn\u00e3 przed las\u00e3. P\u00f2 lewi r\u00e3ce miel\u00eb m\u00eb sztr\u00e9mel ch\u00f2jn\u00eb zw\u00f3ny Szt\u00ebb\u00f2w\u0105 R\u00ebj\u0105, a p\u00f2 prawi stronie szt\u00ebrk w p\u00f2lu trz\u00eb cha\u0142p\u00eb. To b\u00eb\u0142a C\u00e9rzni\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Czed\u00ebs przed latama b\u00eb\u0142a tu sm\u00f2larni\u00f4, a p\u00f3zni karczma \u2013 \u00f2bjasni\u0142 mie tatk, a Miotk dod\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Jo, na t\u00e9ma C\u00e9rzni, Piecewi, Kristk\u00f2wa, Piecze\u0142ka je wiele p\u00f2wi\u00f4stk\u00f3w. J\u00f4 ju wiedz\u00f4\u0142 \u00f2d m\u00ebm\u00eb, cht\u00ebrna p\u00f2ch\u00f4dza z tich str\u00f3n, \u017ce w C\u00e9rzni \u00f9rodzy\u0142 s\u00e3 \u00eb za dzecka mieszk\u00f4\u0142 piesniodzej naszich str\u00f3n ks\u0105dz Heyka.<\/p>\n<p>Wj\u00e9\u017cd\u017c\u00f3m\u00eb w las, pi\u00e3kny b\u00f9k\u00f2wi las, gdze ja\u017c s\u00e3 roji\u0142o \u00f2d wszelejaczich m\u00f9sz\u00ebsk\u00f3w. Pt\u00f4szczi jak\u00f2s sm\u00f9tno spi\u00e9wa\u0142\u00eb. R\u00ebb\u00f4k twierdzy\u0142, \u017ce to s\u00e3 zbi\u00e9r\u00f4 na nowi grzm\u00f2t. Na w\u00f2ln\u00ebch m\u00f4lach l\u00f4ta ca\u0142\u00e9 chmar\u00eb m\u00ebg\u00f3w. Jak m\u00eb skr\u0105c\u00ebl\u00eb flastr\u00e3 p\u00f2d Kami\u00e9\u0144, \u00f9zdrzel\u00eb m\u00eb w p\u00f2dm\u00f2k\u0142im rewirze lasu p\u00f4r\u00e3 bia\u0142k\u00f3w, cht\u00ebrne zbi\u00e9ra\u0142\u00eb cz\u00f4rn\u00e9 jag\u00f2d\u00eb. Pewno przeczeka grzm\u00f2t, a ter\u00f4 s\u00e3 spiesz\u00eb\u0142\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00f2\u017ce wama p\u00f2mag\u00f4j! \u2013 rzek\u0142 \u00eb zdjimn\u0105\u0142 m\u00f9c\u00e3 Miotk.<\/p>\n<p>W\u00ebjachel\u00eb m\u00eb na Sarni\u0105 G\u00f3r\u00e3. Tu st\u00f4r\u00e9 d\u00e3b\u00eb \u00eb b\u00f9czi pilowa\u0142\u00eb tego placu, n\u00f4w\u00eb\u017csz\u00e9g\u00f2 na ca\u0142i kr\u00e9z, przez co cz\u00eb\u0142\u00eb \u00f2ne s\u00e3 baro w\u00f4\u017cn\u00e9, jak \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rze na wachce. P\u00ebrzn\u00e3 w stron\u00e3, na B\u00f9k\u00f2wi G\u00f3rze, \u00f2sta bl\u00f3s same ch\u00f3jczi, a te falsz\u00ebwie zdrza\u0142\u00eb na s\u0105sad\u00f3w z troch\u00e3 w\u00eb\u017cszi grz\u00ebp\u00eb. Cos mie strz\u00e9l\u00eb\u0142o do g\u0142ow\u00eb, \u017ce drz\u00e9wi\u00e3ta na t\u00ebch dw\u00f9ch g\u00f3rkach m\u00f9sza miec ze sob\u0105 w\u00f2jn\u00e3, w\u00f2jn\u00e3 na kamienie, b\u00f2 t\u00ebch tu wsz\u00e3dze w\u00f4la s\u00e3 baro wiele. Przed nama \u00f9k\u00f4za s\u00e3 march\u00f2wsk\u00f4 dol\u00ebzna, a za ni\u0105, za p\u00f9klowatim wa\u0142\u00e3 niewi\u00f4ld\u017cich grz\u00ebpk\u00f3w, march\u00f2wscz\u00e9 jezora. Jedzem\u00eb dali \u00f2k\u00f3ma Betlejem, a przed Ced\u017celni\u0105 zj\u00e9\u017cd\u017c\u00f3m\u00eb na sztr\u0105d. <\/p>\n<p>\u2013 To je sobie tacz\u00e9 wiksz\u00e9 jezoro. Je dobrze nas\u0142u\u0144cow\u00f3n\u00e9. Tu m\u00f9szi b\u00ebc rib a rib. A pewno \u00eb lasf\u00f2r\u00eb s\u00e3 trafi\u0105 \u2013 j\u00f4 za\u00f9wa\u017ci\u0142 na g\u0142os.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2n ju zn\u00f4w s\u00e3 m\u0105dr\u00ebje \u2013 skarcy\u0142 mie tatk.<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 nie gad\u00f4jta, a do rob\u00f2t\u00eb \u2013 chc\u00f4\u0142 nas p\u00f2g\u00f2dz\u00ebc Miotk. <\/p>\n<p>P\u00f2 rozladowanim nasz\u00e9g\u00f2 r\u00ebbaccz\u00e9g\u00f2 kram\u00f9, ch\u0142opi so sedl\u00eb na rzmie, a j\u00f4 zacz\u0105\u0142 \u00f2bchadac no jezoro \u00f2d czeli\u0144sczi drod\u017ci. Tu b\u00eb\u0142a wi\u00f4lg\u00f4 g\u0142\u00e3bia, przed cht\u00ebrn\u0105 \u00f2strz\u00e9g\u0142 mie zar\u00f4 p\u00f2 prz\u00ebjezdze p\u00f3n Miotk. W tim m\u00f4lu z jezora w\u00ebp\u0142iwa rz\u00e9czka Z\u00f4g\u00f2rz\u00f3nka, przez Les\u00f4k\u00f3w nazw\u00f3n\u00f4 Sl\u00eb\u017ca, a na k\u00f4rtach fig\u00f9rowa jak\u00f2 Z\u00f4g\u00f2rsk\u00f4 Str\u00ebga. Z teg\u00f2 m\u00f4la p\u00f2 lewi r\u00e3ce jezoro b\u00eb\u0142o \u00f2bstawion\u00e9 las\u00e3, a z dr\u00ebd\u017ci stron\u00eb p\u00f2d sam\u0105 w\u00f2d\u00e3 p\u00f2dch\u00f4da\u0142\u00eb b\u00f9dinczi Ced\u017celni. Proc\u00ebm mie \u00f2ba jezora \u00f2ddz\u00e9l\u00f4\u0142 baro w\u0105sczi pas zemi, cht\u00ebrnym gr\u00e3do b\u00eb\u0142o przelezc nawetk\u00e3 piesz\u00e9m\u00f9 cz\u0142owiek\u00f2wi. Na prawi rzmie bia\u0142ka w\u00ebbi\u00e9ra h\u00f4k\u00e3 b\u00f9lewczi, a w\u00eb\u017ci jaczisz gb\u00f9r br\u00f3now\u00f4\u0142 p\u00f2le. Za nim sz\u0142a chmara d\u00ebm\u00f9 \u00eb \u0142az\u00eb\u0142\u00eb wroniska, cht\u00ebrne chca nalezc jacz\u00e9g\u00f2s s\u00ebt\u00e9g\u00f2 rob\u00f4ka.<\/p>\n<p>Tu na March\u00f2wach m\u00eb \u0142owil\u00eb ca\u0142\u00e9 dwa dni, a to s\u00e3 nama \u00f2p\u0142ac\u00eb\u0142o. Jadro za \u017c\u00f3dnym zarzucenim nie b\u00eb\u0142o p\u00f9st\u00e9. Na dr\u00ebd\u017cim jezorze m\u00eb nie \u0142owil\u00eb, b\u00f2 Dampc mi\u00f4\u0142 sw\u00f3j b\u00f4t \u00eb jadro, a na trzecym Lidtk\u00f2wim \u00eb n\u00f4st\u00e3pn\u00ebch jez\u00f3rkach to nie b\u00eb\u0142o nawetk\u00e3 m\u00f2w\u00eb \u00f2 r\u00ebbaczenim. <\/p>\n<p>Jak m\u00eb prz\u00ebjachel\u00eb zrobic p\u00f2st\u00e3pn\u0105 przeprowadzk\u00e3, na jezorze b\u00eb\u0142a rzma g\u00e3sy, a dali nurk\u00f2wa\u0142\u00eb dwa nurczi. S\u0142un\u00f4szk\u00f2, cht\u00ebrne wsta\u0142o dzys tacz\u00e9 op\u0142ak\u00f3n\u00e9, rzuca na w\u00f2d\u00e3 czerw\u00f2naw\u0105 sm\u00f9g\u00e3. B\u00eb\u0142o, jak na westrz\u00f3dk lata, dosc ch\u0142odno. To ju p\u00f4chn\u00e3 za jeseni\u0105, a \u017cniw\u00f2 stoja jesz w p\u00f2lu.<\/p>\n<p>\u2013 Ter\u00f4 w r\u00e9dze je Kami\u0144scz\u00e9 Jezoro \u2013 rozs\u0105dzy\u0142 szef r\u00ebbaccz\u00e9g\u00f2 rzemios\u0142a.<\/p>\n<p>Jedzem\u00eb przez Bieszk\u00f3wk\u00f2 pi\u00f4szcz\u00ebst\u0105 drog\u0105 p\u00f2d las, gdze dro\u017c\u00ebsk\u00f2 par\u0142\u00e3czi s\u00e3 z flastr\u00e3, cht\u00ebren m\u00eb ju przej\u00e9\u017cd\u017cel\u00eb na Wr\u00e3czce. P\u00f2 prawi r\u00e3ce m\u00f3m\u00eb jezoro M\u00f4\u0142\u00e9 \u00d2k\u00f9niew\u00f2, a p\u00f2 lewi, dali w lese, Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 \u00d2k\u00f9niew\u00f2. Za tim p\u00f2 prawi r\u00e3ce widzym\u00eb lesnictw\u00f2, cht\u00ebrno m\u00f4 tak\u0105 sam\u0105 nazw\u00e3, jak to jezoro. W\u00ebj\u00e9\u017cd\u017c\u00f3m\u00eb na niw\u00eb \u00eb jedzem\u00eb b\u00f2k\u00e3 sm\u00f9\u017cczi \u0142\u0105czk\u00f3w, westrz\u00f3dk\u00e3 cht\u00ebrn\u00ebch zmi\u00e9rz\u00f4 do lasu stru\u017cka. \u00d2na s\u00e3 wije jak slemi\u00e9\u0144 p\u00f2r\u00ebszony czij\u00e3, jak chce s\u00e3 skr\u00ebc przed zleczi\u0144c\u0105, cht\u00ebren wsz\u00ebtcz\u00e9 padalce m\u00f4 za znije.<\/p>\n<p>\u2013 Co to je za wies? \u2013 spit\u00f4\u0142 jem s\u00e3, b\u00f2 jem nie b\u00e9\u0142 sebie pewny.<\/p>\n<p>\u2013 Kami\u00e9\u0144, kn\u00f4pie, a za nim m\u00f4sz jezoro \u00f2 ti sami nazwie \u2013 \u00f2bjasni\u0142 mie p\u00f3n Miotk \u00eb p\u00f4lc\u00e3 wsk\u00f4z\u00f4\u0142 przed sebie.<\/p>\n<p>Dzywn\u00e9 to jezoro. Bar\u017ci p\u00f2dobn\u00e9 do szeroczi rz\u00e9czi ni\u017c do jezora. Wcyskaj\u0105 s\u00e3 w nie tacz\u00e9 w\u0105scz\u00e9 zb\u00e9rczi zemi, m\u00f4lama p\u00f2ros\u0142\u00e9 krzama, a t\u00e9\u017c gdze niegdze drz\u00e9wi\u00e3tama. K\u00f9\u0144ca jezora ni m\u00f3g\u0142 jem dozdrzec, b\u00f2 te wrost\u00eb zemi w jezoro go zas\u0142\u00f3nia. W\u00f2da b\u00eb\u0142a tu cz\u00ebst\u00f4, sztr\u0105d pi\u00f4szcz\u00ebsti. Na ten pi\u00f4seczk wa\u0142\u00eb w\u00ebrzuca sw\u00f2je skarb\u00eb: drobn\u00e9, jakb\u00eb malow\u00f3n\u00e9 kamiszczi, p\u00f2kr\u0105con\u00e9 m\u00f9szelczi \u00eb jin\u00e9 \u00f9k\u00f4zczi mie niezn\u00f3n\u00e9. Z jedny stron\u00eb doch\u00f4daj\u0105 do nieg\u00f2 p\u00f2la ze z\u0142oc\u0105cym s\u00e3 zb\u00f2\u017cim, z dr\u00ebd\u017ci krze \u00eb ch\u00f2jn\u00eb. Wzd\u0142u\u017c jezora cygnie droga, cht\u00ebrn\u0105 m\u00eb jedzem\u00eb sz\u00ebkac dobri dost\u00e3p do w\u00f2d\u00eb, gdze s\u00e3 rozk\u0142\u00f4d\u00f3m\u00eb \u00eb sz\u00ebk\u00f9jem\u00eb do naszi rob\u00f2t\u00eb. R\u00ebbaczeni\u00e9 jidze nama sprawnie. P\u00f2 cht\u00ebrnym ju zacygnienim j\u00f4 krzikn\u0105\u0142 na ca\u0142i g\u0142os:<\/p>\n<p>\u2013 Znija w jadrze! Nie chw\u00ebt\u00f4jce ji, b\u00f2 \u00f2na k\u0105szi!<\/p>\n<p>Tak j\u00f4 s\u00e3 dzar\u0142, a r\u00ebb\u00f4k sp\u00f2k\u00f3jno w\u00ebpl\u0105t\u00f4\u0142 t\u00e3 znij\u00e3 z jadra, p\u00f2sm\u00f9k\u00f4\u0142 j\u00e3, a mie sk\u00f3ra scerzp\u0142a na amen. P\u00f2 chwilce rzek\u0142 jakb\u00eb nigd\u00eb nic:<\/p>\n<p>\u2013 To doch je w\u00e3g\u00f2rz, t\u00eb g\u0142\u00ebpcu.<\/p>\n<p>\u2013 Co? W\u00e3g\u00f2rz w jezorze? \u00d2ne doch \u017c\u00ebj\u0105 bl\u00f3s w m\u00f2rzu.<\/p>\n<p>\u2013 Tak, synk\u00f9. Ale to je jedno z rz\u00f4dczich jezor\u00f3w, gdze gni\u00e9\u017cd\u017c\u0105 s\u00e3 te smaczn\u00e9 \u2013 jak t\u00eb g\u00f4d\u00f4sz \u2013 znije. Je p\u00f2wi\u00f4stka, \u017ce to jezoro m\u00f4 p\u00f2\u0142\u0105czeni\u00e9 p\u00f2d zemi\u0105 z m\u00f2rz\u00e3 \u00eb tim p\u00f2dzemnym karn\u00f4l\u00e3 dost\u00f4waj\u0105 s\u00e3 tu te tw\u00f2je znije.<\/p>\n<p>Jezoro Kami\u00e9\u0144 je n\u00f4g\u0142\u00e3bszim na Les\u00f4kach, b\u00f2 \u2013 jak pami\u00e3taj\u0105 n\u00f4starszi r\u00ebb\u00f4c\u00eb \u2013 jidze \u00f2no 60 m\u00e9tr\u00f3w w g\u0142\u0105b. A nie je sam\u00f2 w tim n\u00f3rce kasz\u00ebbsczich str\u00f3n, b\u00f2 za nim je W\u00ebsok\u00f4, dali Brzez\u00f3nk\u00f2, Jel\u00f3nk \u00eb \u00f2ba \u00f2tal\u017ci\u0144scz\u00e9: Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 \u00d2tal\u017c\u00ebno \u00eb M\u00f4\u0142\u00e9. B\u00f2k\u00e3 jesz je Jezoro \u0141ekno. W\u00f2d\u00eb, sm\u00f9\u017cczi \u00eb l\u00f4sczi dwaj\u0105 pi\u00e3kno ti zemi.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2sta nama jesz trz\u00eb jezora do \u00f2bsk\u00f2czeni\u00f4 teg\u00f2 lata, to je M\u00f9lk, \u00d2rzech\u00f2wscz\u00e9 \u00eb T\u00ebch\u00f2mscz\u00e9 \u2013 meditow\u00f4\u0142 s\u00f3m do se Miotk.<\/p>\n<p>\u2013 Ale nas zask\u00f2cz\u0105 \u017cniwa \u2013 martwi\u0142 s\u00e3 tatk.<\/p>\n<p>\u2013 To doch s\u00e3 do jedno z dr\u00ebd\u017cim p\u00f2g\u00f2dz\u00ebc. Wa p\u00f2m\u00f2g\u0142a mie, j\u00f4 p\u00f2m\u00f2g\u00e3 wama. Czed\u00eb t\u00eb, G\u00f9sce, zaczin\u00f4sz?<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 b\u00eb chc\u00f4\u0142 p\u00f2 niedzeli.<\/p>\n<p>\u2013 Tej zg\u00f2da. Czwi\u00f4rtk, pi\u0105tk \u0142owim\u00eb na M\u00f9lk\u00f9, a w sob\u00f2t\u00e3 klepiem\u00eb k\u00f2s\u00eb \u2013 p\u00f2stanowi\u0142 r\u00ebb\u00f4k.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb w\u00ebjachel\u00eb na zberk Czelna, p\u00f2k\u00f4z\u00f4\u0142 nama s\u00e3 p\u00ebszny widok. W dole rozl\u00e9wa s\u00e3 strz\u00e9dny wi\u00f4lg\u00f2sc\u00eb jezoro, a za nim p\u00f2d g\u00f3rk\u0105 stoj\u00f4\u0142 k\u00f2sc\u00f3\u0142, jeden z n\u00f4starszich w nordowi stronie zemi kasz\u00ebbsczi. Jeg\u00f2 apartn\u00f4 zw\u00f3nnica \u00eb frontow\u00f4 scana odbija\u0142\u00eb s\u00e3 w jez\u00f3rny toni. Stan\u00e3l\u00eb m\u00eb w m\u00f4lu, gdze Czel\u00f3nka w\u00ebp\u0142iw\u00f4 z jezora M\u00f9lka \u00eb zmi\u00e9rz\u00f4 \u0142\u0105kama do jezora T\u00ebch\u00f3m. Jak m\u00eb sk\u0142\u00f4del\u00eb sw\u00f2je klam\u00f2t\u00eb, prz\u00ebleca p\u00f4r\u00e3 kn\u00f4p\u00f3w \u00eb \u00f2bsk\u00f4kiwa nas z wsz\u00ebtczich str\u00f3n.<\/p>\n<p>\u2013 B\u00e3dzem\u00eb m\u00eb, w\u00f9ja, m\u00f2gl\u00eb p\u00f2m\u00f2c cygn\u0105c jadro? \u2013 zal\u00e9cel\u00eb s\u00e3 r\u00ebb\u00f4k\u00f2wi.<\/p>\n<p>\u2013 A nie mdzeta wa chca miec za t\u00e3 p\u00f2m\u00f2c zap\u0142acon\u00e9? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 r\u00ebb\u00f4k kn\u00f4p\u00f3w, cht\u00ebrni tak zal\u00e9cel\u00eb s\u00e3 do rob\u00f2t\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Zap\u0142acon\u00e9 ni\u00e9, ale jak\u0105s ribk\u00e3 m\u00eb b\u00eb wz\u00e3l\u00eb.<\/p>\n<p>W pi\u0105tk p\u00f3znym p\u00f2p\u00f4\u0142nim tatk prz\u00ebjach\u00f4\u0142 za nama. Ca\u0142i sprz\u00e3t r\u00ebb\u00f4k zd\u00f4\u0142 p\u00f2d opiek\u00e3 K\u00f9stuszowi, do cht\u00ebrn\u00e9g\u00f2 to jezoro n\u00f4le\u017ca. Ter\u00f4 nas czeka jin\u00f4 rob\u00f2ta \u2013 \u017cniwa. Przed\u0142u\u017c\u00eb\u0142\u00eb \u00f2ne s\u00e3 \u00f2 ca\u0142\u00e9 trz\u00eb dni, b\u00f2 przez dwa to p\u00ebrzn\u00e3 p\u00f2padiwa. W czwi\u00f4rtk przewiozl\u00eb m\u00eb nasz sprz\u00e3t r\u00ebbacczi nad \u00d2rzech\u00f2wscz\u00e9 Jezoro, cht\u00ebrno le\u017ci za W\u00f4rzn\u00e3 w niewi\u00f4ld\u017cim dole. R\u00f3\u017cni \u00f2no s\u00e3 tim od jin\u00ebch, \u017ce prawie ca\u0142\u00e9 le\u017ci na w\u00f2lnym m\u00f4lu. Doch\u00f4daj\u0105 do nieg\u00f2 \u0142\u0105czi, w\u00e9d\u00eb, p\u00f2la \u00eb taczi nypsk lasu. W wiele m\u00f4lach brzed\u017ci s\u0105 p\u00f2ros\u0142\u00e9 charzczama.<\/p>\n<p>\u2013 Tu m\u00eb s\u00e3 wnetka \u00f9winiem\u00eb \u2013 sto\u017ci\u0142 j\u00f4 r\u00ebb\u00f4k\u00f2wi.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 jo. To bdze zale\u017ca \u00f2d te, jak m\u00eb s\u00e3 prz\u00eb\u0142o\u017cim\u00eb do rob\u00f2t\u00eb. Ale lepi gadac hop, jak r\u00f3w je za nama, ab\u00f2 chto w prz\u00f3dk szac\u00ebje, dwa raz\u00eb rech\u00f9je.<\/p>\n<p>R\u00ebb\u00f4k Miotk ch\u00e3tno g\u00f4d\u00f4\u0142 \u00eb lubi\u0142 sto\u017c\u00ebc. J\u00f4 na to jeg\u00f2 w\u00ebm\u0105drzani\u00e9 nawetk\u00e3 r\u00f4d s\u0142\u00ebch\u00f4\u0142. Zreszt\u0105 j\u00f4 nie b\u00e9\u0142 lepszi.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb todrowel\u00eb nad to jezoro, tej na grz\u00ebpce za row\u00e3 j\u00f4 \u00f9zdrz\u00f4\u0142 szk\u00f2\u0142\u00e3. Tej mie prz\u00ebsz\u0142o na m\u00ebsl, \u017ce ferie s\u00e3 prawie k\u00f9\u0144cz\u0105 \u00eb trzeba b\u00e3dze ten ostatny rok \u00f2dklepac. A z dr\u00ebd\u017ci stron\u00eb bra mie cor\u00f4z wiksz\u00f4 teskni\u0105czka za szk\u00f2\u0142owim \u017c\u00ebcym. N\u00eb, to s\u00e3 ch\u00f9tk\u00f2 zmieni. Jesz to T\u00ebch\u00f2mscz\u00e9 Jezoro, a m\u00f2ja r\u00ebback\u00f4 s\u0142u\u017cba s\u00e3 sk\u00f9\u0144czi.<\/p>\n<p>Dwa dni nama d\u00e9rowa \u0142owieni\u00e9 tu w tim jezorze, nazw\u00f3nym \u00f2d \u00f2rzech\u00f3w \u00d2rzech\u00f2wsczim. Tu m\u00f4 b\u00f2d\u00f4j, jak w\u00f4rz\u00f3nie g\u00f4daj\u0105, co jaczisz czas str\u00f4szac. Niedaleczk\u00f2 \u00f2d jezora, na z\u00f3mk\u00f2wiszczu, \u00f2dpr\u00f4wi\u00f4 p\u00f2k\u00f9t\u00e3 jak\u00f4s cz\u00f4rn\u00f4 dama. Zreszt\u0105 z k\u00f2\u017cdim jezor\u00e3 je zwi\u0105z\u00f3n\u00f4 jak\u00f4s p\u00f2wi\u00f4stka, jak nen szk\u00f3lny g\u00f4d\u00f4, lege\u0144da. Jakb\u00eb tu m\u00f2g\u0142o s\u00e3 bez ni \u00f2b\u00e9\u0144c. T\u00e9\u017c ca\u0142\u00f4 r\u00e9ga wi\u00e9rszt\u00f3w je mal\u00ebje:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"margin-left:70.9pt;\">\u00d2 w\u00f2d\u00eb dom\u00f4c\u00e9, jezora sr\u00e9brn\u00e9,<br \/>\nJak\u017ce wa m\u00ebrg\u00f4ta na mies\u0105c bladi,<br \/>\nNa z\u0142ot\u00e9 s\u0142un\u00f4szk\u00f2 \u00eb na las szadi,<br \/>\nT\u00e9\u017c na p\u00f9klowat\u00e9 sm\u00f9d\u017ci niechl\u00ebbn\u00e9.<br \/>\n     (B. B\u00f2rk, Kasz\u00ebbscz\u00e9 w\u00f2d\u00eb \u2013 w\u00ebjimk)<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nalezl\u00eb m\u00eb s\u00e3 nad n\u00f4wikszim jezor\u00e3 w t\u00ebch stronach, to je nad T\u00ebch\u00f2msczim, cht\u00ebrno prz\u00f3d\u00eb zwa s\u00e3 W\u00f4rzno. Je \u00f2no \u2013 jak wiedz\u00f4\u0142 r\u00ebb\u00f4k \u2013 dwa t\u00ebs\u0105ce \u00eb pi\u00e3cset m\u00e9tr\u00f3w d\u0142ud\u017c\u00e9, a w sz\u00e9rz m\u00f4 t\u00ebs\u0105c trz\u00ebsta. M\u00f4 \u00f2no ca\u0142\u00e9 580 m\u00f3rg t\u00f4fl\u00eb w\u00f2d\u00eb. Tu m\u00f4 b\u00ebc cz\u00ebst\u00f4 w\u00f2da \u00eb st\u0105dka trzimi\u0105 s\u00e3 w nim leszcze. M\u00f4lama s\u0105 g\u0142\u00e3bie, cht\u00ebrne doch\u00f4daj\u0105 do prawie s\u00e9dm\u00ebdzes\u0105t m\u00e9tr\u00f3w w gru\u0144t. Z jezora w\u00ebp\u0142iw\u00f4 Strzelniczka, na cht\u00ebrn\u0105 st\u00f4ri l\u00ebdze g\u00f4del\u00eb W\u00f4rznica.<\/p>\n<p>\u2013 A wi\u00e9sz t\u00eb, sk\u0105dka ta nazwa W\u00f4rznica, a t\u00e9\u017c W\u00f4rzno p\u00f2ch\u00f2dzy? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 m\u00f3j p\u00f3n od \u0142owieni\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Ne ni\u00e9. Zdaje mie s\u00e3, \u017ce \u00f2d warzeni\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 To t\u00eb jednak wi\u00e9sz.<\/p>\n<p>J\u00f4 s\u00e3 jesz dowiedz\u00f4\u0142, \u017ce nad tim jezor\u00e3 l\u00ebdze w n\u00f4d\u00f4wni\u00e9szich czasach w\u00ebb\u00f9dowel\u00eb z zemie dwa z\u00f3mczi, zw\u00f3n\u00e9 t\u00e9\u017c grodz\u00ebskama. Tu b\u00f2k\u00e3 teg\u00f2 jezora za st\u00f4r\u00ebch czas\u00f3w przech\u00f4da droga, cht\u00ebrn\u0105 p\u00f2lsczi kr\u00f3lowie cygn\u00e3l\u00eb nad m\u00f2rze. St\u0105dka jesz dzys starszi l\u00ebdze g\u00f4daj\u0105 na t\u00e3 drog\u00e3 \u2013 Kr\u00f3lewsk\u00f4.<\/p>\n<p>\u0141owieni\u00e9 b\u00eb\u0142o tu prost\u00e9, a nama, to je tatk\u00f2wi \u00eb mie s\u00e3 spiesz\u00eb\u0142o. Tej t\u00e9\u017c tatk nama p\u00f2m\u00f4g\u00f4\u0142 w naszi r\u00ebbacczi rob\u00f2ce. M\u00eb le \u0142owil\u00eb w jednym n\u00f3rce, b\u00f2 co do ti reszt\u00eb nie b\u00eb\u0142o \u00f9g\u00f4d\u00f3n\u00e9. To jezoro n\u00f4le\u017ci do p\u00f4r\u00e3 pan\u00f3w, tej t\u00e9\u017c trzeba miec \u00f2d wsz\u00ebtczich zezw\u00f2leni\u00e9, a tego p\u00f3n Miotk ni mi\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>Rob\u00f2t\u00eb k\u00f9\u0144c. Tatk prz\u00ebjach\u00f4\u0142 za nama w pi\u0105tk, a dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia zawi\u00f3z\u0142 r\u00ebbacczi sprz\u00e3t Miotka na Z\u00f4p\u00f9ck\u0105, b\u00f2 \u00f2d p\u00f2niedz\u00f4\u0142k\u00f9 tam na \u017barnowsczim Jezorze b\u00e3dze \u0142owion\u00e9, ale ju beze mie.<\/p>\n<p>To b\u00e9\u0142 jednak dobri czas nad tima jezorama, baro \u00f9ceszny, p\u00f2\u017c\u00ebteczny, a t\u00e9\u017c p\u00f2\u00f9czaj\u0105cy. Jak m\u00eb s\u00e3 \u017cegnel\u00eb, chca mie s\u00e3 zan\u00f3c\u00ebc zn\u00f3n\u0105 r\u00ebback\u0105 piosnk\u00e3:<\/p>\n<p style=\"margin-left:70.9pt;\">Chto chce prze\u017c\u00ebc dobr\u00e9 wczas\u00eb,<br \/>\nniech w les\u00f4ccz\u00e9 jedze las\u00eb.<br \/>\nTam kasz\u00ebbsczi dobri l\u00ebdze,<br \/>\np\u00f2m\u00f2g\u0105 m\u00f9 w k\u00f2\u017cdi bi\u00e9dze.<br \/>\nKasz\u00ebbscz\u00e9 jezora, les\u00f4cczi las,<br \/>\nnordow\u00e9 Kasz\u00ebb\u00eb w\u00f2\u0142aj\u0105 nas.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-left:70.9pt;\"><i>   (wg A. Pepli\u0144scz\u00e9g\u00f2)<\/i><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><a name=\"P\u00f2wi\u00f4stczi\">P\u00f2wi\u00f4stczi \u00f2 les\u00f4cczich jezorach<\/a><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"W\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9\">W\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9 Jezoro w lege\u0144dze<\/a><\/h3>\n<p>Za st\u00f4r\u00ebch czas\u00f3w, czej wikszosc zbich\u00f2wsczich p\u00f2l\u00f3w b\u00eb\u0142a zaros\u0142\u00f4 wi\u00f4ld\u017cima lasama, na grz\u00ebpie prz\u00eb nym stawie, stoj\u00f4\u0142 dw\u00f3r kamianny, a w nim mieszk\u00f4\u0142 ri\u0144ca, wi\u00f4ld\u017ci p\u00f3n, cht\u00ebren nie l\u00ebd\u00f4\u0142 towarz\u00ebstwa \u00eb \u00f9nik\u00f4\u0142 s\u0105sad\u00f3w. S\u00f3m jachtow\u00f4\u0142 p\u00f2 lasach, s\u00f3m jezdzy\u0142 na w\u00f2jn\u00e3, s\u00f3m sedz\u00f4\u0142 w sw\u00f2ji kamianny ch\u00ebczi. Ani razu nie spr\u00f4sz\u00f4\u0142 g\u00f2scy, a c\u00ebz\u00ebch g\u00f2ni\u0142 ze sw\u00f2ji p\u00f9stelni. L\u00ebdze g\u00f4del\u00eb na nieg\u00f2 dz\u00ebw\u00f4k ab\u00f2 sobiep\u00f3nk.<\/p>\n<p>R\u00f4z na jachce niesp\u00f2dz\u00f3no sp\u00f2tk\u00f4\u0142 baro pi\u00e3kn\u0105 dz\u00e9wk\u00e3 na k\u00f2niu w jachtarsczim stroju. B\u00eb\u0142a tak pi\u00e3kn\u00f4 \u00eb tak wr\u00ebjarsk\u00f2 s\u00e3 do nieg\u00f2 \u00f9smia, \u017ce stan\u0105\u0142 w m\u00f4lu, jakb\u00eb wros\u0142i w zemi\u00e3 \u00eb zdrz\u00f4\u0142 na n\u00e3 zjaw\u00e3 jak w swi\u00e3ti \u00f2br\u00f4zk. B\u00eb\u0142a pierszim cz\u0142owiek\u00e3, przed cht\u00ebrnym nie skr\u0105cy\u0142 w stron\u00e3. Do ny dz\u00e9wczi pierszi r\u00f4z w \u017c\u00ebcym \u00f9smi\u00f4\u0142 s\u00e3 ca\u0142\u0105 g\u00e3b\u0105, a \u00f2czi nie sp\u00f9scy\u0142 w d\u00f3\u0142, jak przed jinyma l\u00ebdzama. B\u00e9\u0142 ni\u0105 \u00f9roczony \u00eb wz\u00e3 g\u00f2 wi\u00f4lg\u00f4 ch\u00e3tka z ni\u0105 s\u00e3 k\u00f2leg\u00f2wac. P\u00f2 jaczimsz czasu zdob\u00e9\u0142 s\u00e3 nawetk\u00e3 na g\u00f4dk\u00e3 \u00eb w\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142 z sebie:<\/p>\n<p>\u2013 Ale jes t\u00eb pi\u00e3kn\u00f4! T\u00eb jes jak pr\u00f4wdz\u00ebwi ani\u00f3\u0142k.<\/p>\n<p>P\u00f2 t\u00ebch s\u0142owach na pi\u00e3kn\u00f4 jacht\u00f4rka zawr\u00f3ca k\u00f2nia \u00eb zd\u017cin\u00e3 w g\u00e3stwinie. Zbich\u00f2wsczi ri\u0144ca p\u00f2galop\u00f2w\u00f4\u0142 za ni\u0105, ale ch\u00f2c gn\u00f4\u0142 na \u00f2slep, ji ju nie dog\u00f2ni\u0142.<\/p>\n<p>\u00d2d neg\u00f2 czasu prawie co dz\u00e9\u0144 jezdzy\u0142 nib\u00eb na jacht\u00e3, ale zwierz\u00ebna g\u00f2 nie \u00f2bch\u00f2dz\u00eb\u0142a, le wz\u00e9r\u00f4\u0142 za n\u0105 jacht\u00f4rk\u0105. D\u0142ug\u00f2 tam jezdzy\u0142 \u00eb mi\u00f4\u0142 ju zw\u0105tpion\u00e9, cz\u00eb j\u00e3 jesz \u00f9zdrzi. Ale jedn\u00e9g\u00f2 dnia midz\u00eb krzama m\u00ebrgn\u0105\u0142 k\u00f3\u0144. Na nim sedza ta, cht\u00ebrny szuk\u00f4\u0142. Serce p\u00f2desz\u0142o m\u00f9 p\u00f2d gard\u0142o \u00eb p\u00f2galop\u00f2w\u00f4\u0142 za ni\u0105. \u00d2na ni mia zamiaru wcale \u00f9cekac. B\u00eb\u0142a jesz pi\u00e3kni\u00e9sz\u00f4, a ji \u00f9smieni\u00e9 \u00f2p\u00e3ta\u0142o ri\u0144c\u00e3, \u017ce bez zastanowieni\u00f4 zesk\u00f2czi\u0142 z mr\u00f3zka, p\u00f2dbiegn\u0105\u0142 do dz\u00e9wcz\u00ebca, zesadzy\u0142 j\u00e3 ze sod\u0142a \u00eb m\u00f2cno prz\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142 do sw\u00f2ji piers\u00eb. Na s\u00e3 wcale nie broni\u0142a.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>No dw\u00f2je tak do se prz\u00ebpad\u0142o, \u017ce bez sebie ni m\u00f2g\u0142o \u017c\u00ebc. Ri\u0144ca chc\u00f4\u0142 s\u00e3 z jacht\u00f4rk\u0105 \u00f2\u017cenic, ale tej s\u00e3 \u00f2k\u00f4za, \u017ce \u00f2na je przeznaczon\u00f4 w\u00ebsocz\u00e9m\u00f9 \u00f9rz\u00e3dnik\u00f2wi z p\u00f9ccz\u00e9g\u00f2 starostwa. Jacht\u00f4rka za \u017c\u00f3dn\u00e9 skarb\u00eb nie chca wi\u0144c za neg\u00f2 p\u00f9ccz\u00e9g\u00f2 \u00f9rz\u00e3dnika. Ter\u00f4, jak p\u00f2zna zbich\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 w\u00f2j\u00f4rza, cwiardo rzek\u0142a \u00f2jcu:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 nie chc\u00e3 wicy cz\u00ebc \u00f2 nim, ani widzec teg\u00f2 kawalera z P\u00f9cka. J\u00f4 nie chc\u00e3 g\u00f2 znac!<\/p>\n<p>\u00d2jc s\u00e3 rozg\u00f2rzi\u0142 \u00eb zak\u00f4z\u00f4\u0142 ji w\u00ebje\u017cd\u017cac z w\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 dw\u00f2ru. Jak to nie p\u00f2m\u00f2g\u0142o, zamkn\u0105\u0142 j\u00e3 w jizdebce w cemnym sklepie.<\/p>\n<p>Zbich\u00f2wsczi ri\u0144ca, jak s\u00e3 \u00f2 tim dowiedz\u00f4\u0142, zajiscy\u0142 s\u00e3, sedz\u00f4\u0142 jak miedwi\u00e9dz w sw\u00f2ji zbich\u00f2wsczi dw\u00f2rsczi ch\u00ebczi \u00eb przeklin\u00f4\u0142 sebie \u00eb B\u00f2ga. Tej s\u00e3 \u00f9 nieg\u00f2 zjawi\u0142 L\u00ebc\u00ebpi\u00e9rz \u00eb zacz\u0105\u0142 g\u00f2 n\u00f4prz\u00f3d p\u00f2ceszac, nad nim s\u00e3 \u00f9\u017calac, a w k\u00f9\u0144cu ni st\u0105d, ni z zn\u0105d rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 waji z\u0142\u0105cz\u00e3, jak s\u00e3 zg\u00f2dzysz p\u00f2 smiercy mieszac w\u00e3gle w piekle. J\u00f4 ce do jacht\u00f4rczi zaprowadz\u00e3 tak, \u017ce nicht \u00f2 tim nie b\u00e3dze wiedz\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>To s\u00e3 ri\u0144cowi widza \u00eb sw\u00f2j\u0105 krwi\u0105 p\u00f2dpis\u00f4\u0142 p\u00f2detk\u0142i m\u00f9 przez bi\u00e9sa c\u00ebrograf. Tej L\u00ebc\u00ebpi\u00e9rz zacz\u0105\u0142 k\u00f2pac p\u00f2dzemny gank ze zbich\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 do w\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 dw\u00f2ru. Rob\u00f2ta sz\u0142a m\u00f9 dobrze ja\u017c do W\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 Jezora. Tam natrafi\u0142 na wi\u00f4lg\u0105 g\u0142\u00e3bi\u00e3 \u00eb b\u00e9\u0142 zm\u00f9szony jic g\u0142\u00e3b\u00f2k w gru\u0144t. Sprowadzy\u0142 so di\u00f4belsk\u0105 p\u00f2m\u00f2c \u00eb sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 dok\u00f2n\u00f4\u0142. Tim gank\u00e3 zaprowadzy\u0142 ri\u0144c\u00e3 do sklep\u00f9, gdze sedza no pi\u00e3kn\u00e9 dz\u00e9wcz\u00e3. W sklepie zapanowa\u0142o wi\u00f4ld\u017c\u00e9 szczesc\u00e9, czeg\u00f2 p\u00f9rtk baro ni m\u00f3g\u0142 zl\u00ebdac, a jesz bar\u017ci teg\u00f2, \u017ce ri\u0144ca zacz\u0105\u0142 przepraszac B\u00f2ga za \u00f2braz\u00e3. W\u00ebn\u00ebk\u00f4\u0142 ze sklep\u00f9 sw\u00f2jim gank\u00e3 p\u00f2d jezor\u00e3. P\u00f2d n\u0105 g\u0142\u00e3bi\u0105 r\u00e9pn\u0105\u0142 sw\u00f2jim rogatim wr\u00ebk\u00e3 w zwel\u00e3 \u00eb prz\u00ebbi\u0142 j\u00e3 do w\u00f2d\u00eb. Ta chlustn\u00e3 b\u00ebn\u00eb \u00eb zala p\u00f2djez\u00f3rny gank raz\u00e3 z czart\u00e3. Tak to je \u2013 g\u00f4del\u00eb p\u00f3zni l\u00ebdze \u2013 \u017ce chto na jin\u00e9g\u00f2 czich\u00f4, s\u00f3m wnetk\u00e3 zd\u00ebch\u00f4.<\/p>\n<p>Jak s\u00e3 no dw\u00f2je w sklepie sob\u0105 nacesz\u00eb\u0142o, tej dz\u00e9wka rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 Jidzem\u00eb do tatka dl\u00f4 gw\u00ebsnosc\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00f3n W\u00ebsp\u00f2wa \u00f9zn\u00f4\u0142, \u017ce sw\u00f3j le je wiedno sw\u00f3j \u00eb c\u00f3rk\u00e3 b\u00e3dze mi\u00f4\u0142 blisk\u00f2. W\u00ebprawi\u0142 jima tacz\u00e9 wiesel\u00e9, \u00f2 cht\u00ebrnym l\u00ebdze g\u00f4daj\u0105 do dzys dnia. A zbich\u00f2wsczi ri\u0144ca s\u00e3 cz\u00ebsto \u00f2dmieni\u0142 \u00eb st\u00f4\u0142 s\u00e3 normalnym cz\u0142owiek\u00e3. Wejle, jak to bia\u0142ka m\u00f3\u017ce ch\u0142opa \u00f2dmienic. Colema\u0142o p\u00f2 p\u00f2szedle prz\u00ebsz\u0142o dobr\u00e9 wiodro. A no dw\u00f2je \u017c\u00eb\u0142o w szczescym wiele lat.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Jezora\">Jezora, jez\u00f3rka, pl\u00ebt\u00eb midz\u00eb W\u00ebsp\u00f2w\u00e3 a Bieszk\u00f2jcama<\/a><\/h3>\n<p>Przed latama latecznyma Pi\u0144scz\u00e9 B\u0142ota b\u00eb\u0142\u00eb wiele wiksz\u00e9, tak wi\u00f4ld\u017c\u00e9, \u017ce cygn\u00e3\u0142\u00eb s\u00e3 \u00f2d W\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 Jezora ja\u017c p\u00f2 Piecew\u0105 \u00eb dali do bieszk\u00f2wicczich jez\u00f3r. N\u00f4le\u017ca\u0142\u00eb do nich jez\u00f3rka, b\u0142otka \u00eb pl\u00ebt\u00eb k\u00f2le zbich\u00f2wsczi Ced\u017celni, topi\u00e9le p\u00f2d Nowinama, dzys prawie zaros\u0142\u00e9 Pi\u0144scz\u00e9 Jezoro, Tob\u00f2\u0142\u00eb. N\u00f4wiksz\u00e9 torfiast\u00e9 topiel\u00ebska b\u00eb\u0142\u00eb przed Pi\u0144skama, w tim m\u00f4lu, sk\u0105d w p\u00f4\u0142niow\u0105 stron\u00e3 w\u00ebp\u0142iw\u00f4 Stru\u017cka, a Zbich\u00f3wka na nocn\u0105 stron\u00e3 do Zbich\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 Staw\u00f9. L\u00ebdze g\u00f4del\u00eb, \u017ce k\u00f2\u017cd\u00f4 z t\u00ebch rz\u00e9czk\u00f3w mia sw\u00f2jich p\u00f2p\u0142awnik\u00f3w, zw\u00f3n\u00ebch jinaczi trz\u00e3s\u00ebwidama, str\u00ebchama z latarni\u0105 ab\u00f2 kr\u00f3cy latarnikama. Te b\u0142otn\u00e9 d\u00ebch\u00eb, baro rob\u00f2c\u00e9, ale t\u00e9\u017c rowarscz\u00e9, cygn\u00e3 w\u00f2d\u00e3 z n\u00ebch b\u0142ot\u00f3w, k\u00f2\u017cdi w sw\u00f2j\u00e3 stron\u00e3. Prz\u00eb tim doch\u00f4da\u0142o do zwad\u00f3w \u00eb g\u00f3rz\u00f3w. \u00d2b dz\u00e9\u0144 jich nie b\u00eb\u0142o widzec. Za to wiecz\u00f3rkama \u00eb nocama k\u00f2\u017cdi m\u00f3g\u0142 \u00f9zdrzec ne b\u0142otn\u00e9 \u00f2d\u017cenczi, jak nad w\u00f2dama sk\u00f4ka\u0142\u00eb, tu\u0144cowa\u0142\u00eb, g\u00f2ni\u0142\u00eb s\u00e3 na mi\u00f3nczi \u00eb kr\u0105\u017c\u00eb\u0142\u00eb jeden za dr\u00ebd\u017cim. Chto to widz\u00f4\u0142, dost\u00f4w\u00f4\u0142 cz\u00e3sto tacz\u00e9g\u00f2 \u00f2barch\u00f9, \u017ce l\u00f4z\u0142 na \u00f2slep w ne topi\u00e9le.<\/p>\n<p>B\u00eb\u0142o to w n\u00ebch latach, czej w C\u00e9rzni b\u00eb\u0142a karczma. Sm\u00f2l\u00f4rz G\u00f9stk z Pi\u0144sk\u00f3w b\u00e9\u0142 \u00f9 sw\u00e9g\u00f2 p\u00f3\u0142brata w C\u00e9rzni, a \u017ce b\u00eb\u0142a to wil\u00ebj\u00f4 swi\u00e3t\u00e9g\u00f2 Jana, zaszl\u00eb do ny karczm\u00eb \u00eb p\u00f2cygel\u00eb m\u00f2cny mi\u00f3d tak d\u0142ug\u00f2, ja\u017c w\u00ebcedz\u00ebl\u00eb ca\u0142i k\u00f9fel. G\u00f9stk z d\u00ebm\u00e3 p\u00f2d m\u00f9c\u0105 szorow\u00f4\u0142 p\u00f2d Pi\u0144sczi \u00eb zami\u00f4t\u00f4\u0142 pi\u00f4sk na drodze. Za Piecew\u0105 zg\u00f9bi\u0142 drog\u00e3. Chc\u00f4\u0142 w lew\u00f2, ale to g\u00f2 wiedno p\u00f2picha w praw\u00f2. Tak wl\u00f4z\u0142 na ne Tob\u00f2\u0142\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Dze j\u00f4 jem? \u2013 g\u00f4d\u00f4\u0142 s\u00f3m do se \u00eb s\u00e3 dz\u00ebk\u00f2 \u00f2bz\u00e9r\u00f4\u0142, b\u00f2 p\u00f2d nogama czu\u0142 trz\u00e3sawic\u00e3. \u00d2bchlastn\u0105\u0142 s\u00e3 w stron\u00e3 lasu \u00eb cos m\u00f9 s\u00e3 zd\u00f4wa\u0142o, \u017ce p\u00f2d las\u00e3 je ch\u00ebcz, a za \u00f2kn\u00e3 p\u00f4li s\u00e3 wid.<\/p>\n<p>\u2013 Mia to b\u00eb b\u00ebc Pi\u0144sczi? \u2013 pit\u00f4\u0142 s\u00e3 sam\u00e9g\u00f2 sebie. Nie baro m\u00f9 to w\u00ebzdrza za dom\u00f4c\u0105 ws\u0105, ale l\u00f4z\u0142 na nen wid jak K\u0105k\u00f2low\u00e9 cel\u00e3 w st\u00f4w. Jak \u00f2n s\u00e3 r\u00ebszi\u0142, wid zacz\u0105\u0142 t\u00e9\u017c maszerowac.<\/p>\n<p>\u2013 To je ch\u0142op z latarni\u0105, a ni\u00e9 wid z ch\u00ebcz\u00eb \u2013 w\u00ebm\u00f9rm\u00f2li\u0142 G\u00f9stk.<\/p>\n<p>\u2013 Hej! Do\u017cd\u017c\u00eb na mie, p\u00f9dzema raz\u00e3! \u2013 zawrzeszcz\u00f4\u0142 na neg\u00f2 latarnika. Ten nick. Szed\u0142 wiedno dali.<\/p>\n<p>\u2013 Co? Tobie nie je dosc pi\u00e3kno ze mn\u0105 gadac? J\u00f4 ce zar\u00f4 dog\u00f2ni\u00e3! \u2013 wrzeszcz\u00f4\u0142 spiti j\u0105ka\u0142a.<\/p>\n<p>Chc\u00f4\u0142 jic ch\u00f9tczi, ale nod\u017ci m\u00f9 s\u00e3 pl\u0105ta\u0142\u00eb. Czu\u0142, \u017ce zap\u00f4d\u00f4 w ne topi\u00e9le, b\u00f2 w sk\u00f2rznie m\u00f9 s\u00e3 leje w\u00f2da. Zacz\u0105\u0142 szp\u00e9rama przebierac cor\u00f4z ch\u00f9tczi. Chc\u00f4\u0142 k\u00f2nieczno w\u00ebrwac s\u00e3 z m\u00f2d\u00eb \u00eb dog\u00f2nic nen wid, ale to g\u00f2 trzima \u00eb cygn\u00e3 w gru\u0144t.<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f9sc\u00eb! P\u00f9sc\u00eb, pieczelnik\u00f9, b\u00f2 ce k\u00f2pn\u00e3 w rz\u00ebc, p\u00f9rtk\u00f9 przekl\u00e3ti! \u2013 kl\u0105\u0142 \u00eb szarp\u00f4\u0142 s\u00e3 jak \u00f2p\u00e3t\u00f3ny. W k\u00f9\u0144cu zrobi\u0142 p\u00f4r\u00e3 krok\u00f3w \u00eb &#8230; pl\u00f3msn\u0105\u0142 do torfk\u00f9l\u00eb. Z\u00ebmn\u00f4 w\u00f2da g\u00f2 otrz\u00e9zwia. W\u00ebchlap\u00f4\u0142 s\u00e3 w ni jak g\u00e3s w b\u0142otk\u00f9 \u00eb w\u00ebsk\u00f2czi\u0142 z ny topi\u00e9l\u00eb na dr\u00ebg\u0105, s\u00ebch\u0105 stron\u00e3.<\/p>\n<p>Ter\u00f4 wz\u0105\u0142 g\u00f2 strach. Dobad\u00e9row\u00f4\u0142 s\u00e3, \u017ce s\u00e3 nal\u00f4z\u0142 w topi\u00e9lach. N\u00ebch wid\u00f3w nalaz\u0142o s\u00e3 wicy. Zacz\u00e3\u0142\u00eb tu\u0144cowac cor\u00f4z bl\u00eb\u017ci, a z b\u0142otk\u00f3w \u00f2dezw\u00f4\u0142 s\u00e3 \u017cabi smi\u00e9ch. Nie b\u00e9\u0142 pewny, cz\u00eb p\u00f2p\u0142awnice, cz\u00eb \u017cabiska s\u00e3 z nieg\u00f2 smiej\u0105, cz\u00eb s\u00e3 cesz\u0105 z teg\u00f2, \u017ce w\u00ebl\u00f4z\u0142 z tob\u00f2\u0142owsczich p\u00f2p\u0142aw\u00f3w. \u00d2trz\u00e9zwia\u0142i G\u00f9stk zacz\u0105\u0142 \u00f9cekac, ja\u017c s\u00e3 za nim k\u00f9rz\u00eb\u0142o.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"P\u00f2wi\u00f4stka\">P\u00f2wi\u00f4stka \u00f2 Pi\u0144sczich B\u0142otach<\/a><\/h3>\n<p>R\u00f4z, a b\u00eb\u0142o to przed nyma swiatowima w\u00f2jnama, Figl\u00f3n\u00f3w Mack z Pi\u0144sczich P\u00f9stk\u00f3w zwlok\u00f4\u0142 kamienie z p\u00f2la. Przeszk\u00f4dza\u0142\u00eb m\u00f9 w \u00f2ranim \u00eb ju wiele p\u0142\u00ebg\u00f3w napsu\u0142. N\u00f4bar\u017ci mierza\u0142o m\u00f9 na jeden wi\u00f4ld\u017ci kam, co b\u00f9szno sztop\u00ebrcz\u00f4\u0142 p\u00f2d g\u00f3rk\u0105 blisk\u00f2 Pi\u0144sczich B\u0142ot\u00f3w. Trzeba g\u00f2 b\u00eb\u0142o wiedno \u00f2mijac. Prz\u00ebszed\u0142 tej czas, \u017ceb\u00eb g\u00f2 w\u00ebrug\u00f2wac \u00eb zwl\u00e9c na stron\u00e3. Ter\u00f4, cz\u00eb trzeba b\u00eb\u0142o to zrobic, Mack\u00f2wi sta\u0142o s\u00e3 jak\u00f2s dzywno, k\u0105sk jakb\u00eb sm\u00f9tno. Kam mi\u00f4\u0142 sztatur\u00e3 dosc \u00f2sobl\u00ebw\u0105: \u00f9 g\u00f3r\u00eb b\u00e9\u0142 w\u00e3\u017cszi, prz\u00eb dole szerszi, a w p\u00f2\u0142owie b\u00e9\u0142 zw\u00e3\u017cony. Tej, \u017cel\u00eb chtos chc\u00f4\u0142, m\u00f3g\u0142 z d\u00f4leka dozdrzec w nim fig\u00f9r\u00e3 cz\u0142owieka, jacz\u00e9g\u00f2s pasturza stoj\u0105c\u00e9g\u00f2 na deszczu z miech\u00e3 narzuconym na g\u0142ow\u00e3. Mack \u00f2d m\u0142odosc\u00eb widiw\u00f4\u0142 g\u00f2 w tim m\u00f4lu.<\/p>\n<p>\u2013 A m\u00f3\u017ce t\u00eb, bratk\u00f9, do czeg\u00f2s s\u00e3 jesz prz\u00ebd\u00f4sz? M\u00f3\u017ce r\u00f4z czed\u00ebs wie\u017c\u00e3 ab\u00f2 k\u00f2sc\u00f3\u0142 na cebie p\u00f2stawi\u0105 \u2013 g\u00f4d\u00f4\u0142 s\u00f3m do se, czej zak\u0142\u00f4d\u00f4\u0142 z\u00f4dzerzg\u00e3 w pasu ny kamianny sztatur\u00eb.<\/p>\n<p>Mack mi\u00f4\u0142 ju r\u00ebchli p\u00f2dk\u00f2p\u00f3n\u00e9 nen kam \u00f2d stron\u00eb b\u0142ot\u00f3w, tej t\u00e9\u017c letk\u00f2 k\u00f2niszcza wz\u00e3 g\u00f2 z machtu. P\u00f2 nim \u00f2sta dosc wi\u00f4lg\u00f4 k\u00f9la. Cz\u00eb Mack wz\u0105\u0142 s\u00e3 do za\u017ciwani\u00f4 tobaczi, \u00f9s\u00ebn\u00e3 s\u00e3 w ny dzurze p\u00ebrzn\u00e3 pi\u00f4sk\u00f9 \u00eb sk\u00f9ln\u00e3\u0142o s\u00e3 cos, co w\u00ebzdrza jak zb\u00f3nk. Mack sk\u00f2czi\u0142 w d\u00f3\u0142, wz\u0105\u0142 gr\u00f3nk w g\u00f4rzc, a prz\u00eb tim w nim cos zgroch\u00f2ta\u0142\u00eb. \u00d2dkri\u0142 dosc casno dopasow\u00f3ny deczel \u00eb&#8230; ja\u017c m\u00f9 zm\u00f2kl\u00ebzna w\u00ebst\u0105pi\u0142a na \u0142\u00ebs\u00ebn\u00e3, a t\u00e9\u017c m\u00f9 m\u00f2w\u00e3 \u00f2debra\u0142o. Zazdrz\u00f4\u0142 do gr\u00f3nka r\u00f4z, dr\u00ebd\u017ci r\u00f4z. P\u00f2 pr\u00f4wdze! W topk\u00f9 b\u00eb\u0142\u00eb pieni\u00e3dze, pr\u00f4wdz\u00ebw\u00e9 z\u0142ot\u00e9 d\u00ebtczi, \u00f2 jaczich Figl\u00f3na wiele razy czu\u0142, \u017ce p\u00f9rtc\u00eb je w noc\u00eb na b\u0142otach przesuszaj\u0105. Ne jo, to b\u00eb\u0142\u00eb le p\u00f2wi\u00f4stczi st\u00f4r\u00ebch l\u00ebdzy, a tu? Chto to wi\u00e9?<\/p>\n<p>Figl\u00f3na mi\u00f4\u0142 cz\u00ebt\u00e9, \u017ce prz\u00f3d\u00eb chtos tam sam nal\u00f4z\u0142 zak\u00f2p\u00f3n\u00e9 w zemi gl\u00ebnian\u00e9 gr\u00f3nczi, w cht\u00ebrn\u00ebch b\u00e9\u0142 p\u00f2pi\u00f3\u0142 \u00eb gn\u00f4t\u00eb, a czasama jacz\u00e9sz rzecz\u00eb, a zdarz\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 t\u00e9\u017c d\u00ebtczi. Czej Mack so \u00f2 tim wsz\u00ebtczim p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142, dz\u00ebk\u00f2 s\u00e3 p\u00f4r\u00e3 razy \u00f2bchlastn\u0105\u0142, za\u017ci\u0142 r\u00f4z \u00eb dr\u00ebd\u017ci, a tej s\u00e3 zerw\u00f4\u0142 na r\u00f3wn\u00e9 nod\u017ci \u00eb z gr\u00f3nk\u00e3 p\u00f2d paz\u00ebch\u0105 pr\u00ebszczi\u0142 prosto w krze, jacz\u00e9 ros\u0142\u00eb nad b\u0142otama. Tam \u00f2bezdrz\u00f4\u0142 so p\u00f4r\u00e3 z n\u00ebch d\u00ebtk\u00f3w. Na nich b\u00eb\u0142a g\u0142owa jacz\u00e9g\u00f2s ch\u0142opa, cht\u00ebren w\u00ebzdrz\u00f4\u0142 za pan\u00e3 \u00eb mi\u00f4\u0142 wi\u0144c na g\u0142owie, a wk\u00f3\u0142 pieni\u00e3dza b\u00eb\u0142o cos napis\u00f3n\u00e9. Figl\u00f3na chc\u00f4\u0142 d\u00ebtczi p\u00f2rech\u00f2wac, ale jich b\u00eb\u0142o wiele, a r\u00e3ce m\u00f9 s\u00e3 trz\u00e3s\u0142\u00eb, jakb\u00eb b\u00e9\u0142 p\u00f2dchmielony. Wz\u0105\u0142 zak\u00f2p\u00f4\u0142 topk w n\u00ebch krzach \u00eb wz\u0105\u0142 s\u00e3 do sw\u00f2ji rob\u00f2t\u00eb.<\/p>\n<p>Ne d\u00ebtczi nie d\u00f4wa\u0142\u00eb m\u00f9 sp\u00f2k\u00f2ju. \u00d2d czasu do czasu do nich zaz\u00e9r\u00f4\u0142. Czu\u0142 s\u00e3 baro b\u00f2gati \u00eb z prostima l\u00ebdzama \u00f2przest\u00f4\u0142 gadac, a s\u0105sad\u00f3w nie p\u00f2zdr\u00f4wi\u00f4\u0142 tak, jak prz\u00f3d\u00eb. D\u00f4\u0142 nawetk\u00e3 na msz\u00e3 w pewny jinte\u0144cji, co m\u00f9 s\u00e3 d\u00f4wni nie zdarz\u00eb\u0142o. Jak\u00f4 to b\u00eb\u0142a jinte\u0144cja, nicht s\u00e3 nie dowiedz\u00f4\u0142; nawetk\u00e3 bia\u0142ka \u00eb ks\u0105dz. Zacz\u0105\u0142 zaniedb\u00ebwac sw\u00f3j m\u00f4l. Na p\u00f2lu ros\u0142o cor\u00f4z wicy \u00f2szoc\u00eb, a \u017c\u00ebtk\u00f2 \u00eb b\u00f9lewczi b\u00eb\u0142\u00eb mizern\u00e9. T\u00eb d\u00ebtczi tak zakr\u0105c\u00eb\u0142\u00eb m\u00f9 w g\u0142owie, \u017ce \u00f2dechca\u0142o m\u00f9 s\u00e3 b\u00eblno robic, b\u00f2 doch b\u00e9\u0142 b\u00f2gati, ne ni\u00e9?<\/p>\n<p>Wcyg m\u00ebsl\u00f4\u0142 \u00f2 tim z\u0142oce. Jak chtos \u00f2 tim g\u00f4d\u00f4\u0142, m\u00f2cno szp\u00ebcow\u00f4\u0142 \u00f9sz\u00eb. Na to z\u0142oto b\u00e9\u0142 jak \u00f9roczony. R\u00f4z ks\u0105dz na k\u00f4zalnic\u00eb p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 na zak\u00f9\u0144czeni\u00e9 k\u00f4zani\u00f4: \u2013 Niech z\u0142oto jidze do z\u0142ota. Jinym raz\u00e3 w karczmie chtos rzek\u0142: \u2013 D\u00ebtk prz\u00ebcyg\u00f4 d\u00ebtczi. Te s\u0142owa ch\u00f2dz\u00eb\u0142\u00eb m\u00f9 ter\u00f4 szt\u00e9c p\u00f2 g\u0142owie.<\/p>\n<p>W kr\u00f3tczim czasu prz\u00ebszed\u0142 do jeg\u00f2 ch\u00ebczi w\u00e3drowczik, cht\u00ebren rozpr\u00f4wi\u00f4\u0142 \u00f2 st\u00f4r\u00ebch dzejach. Rozpr\u00f4wi\u00f4\u0142, \u017ce przez Pi\u0144sczi \u00f9c\u00e9kel\u00eb p\u00f2biti szw\u00e9dzczi ri\u0144cowie. Na w\u00f2zu wiezl\u00eb wi\u00f4lg\u0105 skrz\u00ebni\u00e3 ze zrab\u00f2w\u00f3nym z\u0142ot\u00e3. Nen w\u00f3z zaton\u0105\u0142 w Pi\u0144sczich B\u0142otach. \u017beb\u00eb \u00f9l\u017c\u00ebc k\u00f2nisk\u00f3m, ny Szw\u00e9dz\u00eb w\u00ebrzuc\u00ebl\u00eb skrz\u00ebni\u00e3 do jezora w m\u00f4lu, gdze w\u00f2da b\u00f9lg\u00f2ce, a kr\u00e3c\u00ebszczi j\u00e3 miel\u0105, \u017ce ja\u017c br\u0105b\u00f2le z ni jid\u0105. K\u00f2nie w\u00ebcygn\u00e3\u0142\u00eb nen w\u00f3z, ale skrz\u00ebnia le\u017ci na dnie n\u00ebch topi\u00e9l\u00f3w \u00eb czek\u00f4, ja\u017c chtos s\u00e3 \u00f2dw\u00f4\u017ci j\u00e3 w\u00ebcygn\u0105c.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, jo. W t\u00ebch czasach to b\u00eb\u0142o machtn\u00e9 jezoro, a ni\u00e9 tak\u00f4 pl\u00ebta jak dzys \u2013 zak\u00f9\u0144czi\u0142 sw\u00f2j\u00e3 \u00f2p\u00f2wiesc w\u00e3drowczik.<\/p>\n<p>\u00d2d neg\u00f2 czasu Figl\u00f3na ju nick nie robi\u0142, a bl\u00f3s meditow\u00f4\u0142, jak w\u00ebcygn\u0105c no z\u0142oto z topi\u00e9l\u00f3w. M\u00ebsl\u00f4\u0142, m\u00ebsl\u00f4\u0142, ja\u017c w\u00ebm\u00ebsl\u00f4\u0142 \u00eb \u00f9ceszony rzek\u0142 s\u00f3m do se:<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 z\u0142oto cygnie do z\u0142ota! <\/p>\n<p>\u00d2dk\u00f2p\u00f4\u0142 nen nalaz\u0142i gr\u00f3nk z d\u00ebtkama, zb\u00f9dow\u00f4\u0142 so taczi m\u00f2st w ne topi\u00e9le \u00eb w niedz\u00e9lny p\u00f2r\u00e9n\u00f4szk, czej spi\u0105 l\u00ebdze \u00eb P\u00f3n B\u00f3g t\u00e9\u017c, w\u00ebl\u00f4z\u0142 na k\u00f9\u0144c m\u00f2stu, mi\u00e9sz\u00f4\u0142 w n\u00ebch d\u00ebtkach, a mr\u00ebcz\u00f4\u0142 p\u00f2d nos\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f2j z\u0142oto do z\u0142ota, p\u00f2jczk\u00f4j sa&#8230;<\/p>\n<p>Zdrz\u00f4\u0142 w n\u00e3 w\u00f2d\u00e3, cz\u00eb skrz\u00ebnia s\u00e3 nie p\u00f2dn\u00f4sz\u00f4 do g\u00f3r\u00eb. Zb\u00f9dzon\u00e9 karus\u00eb zacz\u00e3\u0142\u00eb s\u00e3 przec\u00ebgac, t\u00ebpama chlastac \u00eb w\u00ebrzekac, \u017ce nie d\u00f4waj\u0105 jima s\u00e3 w\u00ebspac nawetk\u00e3 w niedz\u00e9lny p\u00f2r\u00e9nk. Figl\u00f3na m\u00ebsl\u00f4\u0142, \u017ce to gw\u00ebs z\u0142oto s\u00e3 przesusz\u00f4 \u00eb cygnie do g\u00f3r\u00eb. Chc\u00f4\u0142 prz\u00ebtrz\u00ebmac nen topk z pieni\u00e3dzama nad sam\u0105 w\u00f2d\u0105, \u017ceb\u00eb z\u0142oto do z\u0142ota m\u00f2g\u0142o wsk\u00f2cz\u00ebc. Noga m\u00f9 s\u00e3 \u00f9slizgn\u00e3 \u00eb \u00f2n czapn\u0105\u0142 jak d\u0142ud\u017ci na nen m\u00f2st, a gr\u00f3nk pl\u00f3msn\u0105\u0142 do w\u00f2d\u00eb. Figl\u00f3na chc\u00f4\u0142 g\u00f2 prz\u00ebtrz\u00ebmac, ale ledw\u00f2 s\u00f3m s\u00e3 \u00f9trzim\u00f4\u0142 na m\u00f2sce.<\/p>\n<p>\u2013 Ej, jidze z\u0142oto do z\u0142ota, ch\u00f2c ni\u00e9 w t\u00e3 stron\u00e3, jak mia\u0142o! \u2013 w\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142 z sebie. \u2013 Szczesc\u00e9, \u017ce mie nie wcygn\u00e3\u0142o raz\u00e3 p\u00f2d w\u00f2d\u00e3 \u00eb to je jistny cud.<\/p>\n<p>B\u00f2gati Figl\u00f3na st\u00f4\u0142 s\u00e3 zn\u00f4w bi\u00e9dny, ale na jeg\u00f2 p\u00f2lu s\u00e3 z rok\u00f9 na rok p\u00f2pr\u00f4wia\u0142o. Zacz\u0105\u0142 zn\u00f4w gadac z wsz\u00ebtczima s\u0105sadama \u00eb jich p\u00f2zdrawiac. Cz\u00e3sto p\u00f2wt\u00f4rz\u00f4\u0142 s\u00f3m do sebie:<\/p>\n<p>\u2013 Ni ma tacz\u00e9g\u00f2 z\u0142\u00e9g\u00f2, cob\u00eb na dobr\u00e9 nie w\u00ebsz\u0142o. <\/p>\n<p>Szczesl\u00ebwie do\u017ci\u0142 ja\u017c do normalny smierc\u00eb, a Pi\u0144scz\u00e9 B\u0142ota zarosta\u0142\u00eb, zarosta\u0142\u00eb ze sw\u00f2jima skarbama, ja\u017c zaros\u0142\u00eb prawie cz\u00ebsto.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Lege\u0144da\">Lege\u0144da \u00f2 bieszk\u00f2wicczich jezorach<\/a><\/h3>\n<p>W d\u00f4wn\u00ebch czasach, czej kasz\u00ebbscz\u00e9 b\u00f2r\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb sk\u00f2pic\u0105 dzecz\u00e9g\u00f2 zwierza, a na g\u00f3rce midz\u00eb jezorama Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 \u00eb M\u00f4\u0142\u00e9 Bieszk\u00f2jce b\u00e9\u0142 dw\u00f3r ri\u0144c\u00eb, zjawi\u0142 s\u00e3 p\u00f2 p\u00f4\u0142niowi stronie neg\u00f2 wiksz\u00e9g\u00f2 jezora machtny zwi\u00e9rz zw\u00f3ny tur\u00e3. Dw\u00f9ch s\u00ebn\u00f3w neg\u00f2 bieszk\u00f2wiccz\u00e9g\u00f2 ri\u0144c\u00eb prowadz\u00eb\u0142o wr\u00ebje z p\u00ebszn\u0105, ale b\u00f9szn\u0105 pann\u0105 z b\u00f2ja\u0144scz\u00e9g\u00f2 dw\u00f2ru, cht\u00ebrna w nen czas b\u00eb\u0142a na g\u00f2sc\u00ebnie ze sw\u00f2jim tatk\u00e3 tu na dw\u00f2rze midz\u00eb wsp\u00f2mni\u00f3nyma jezorama.<\/p>\n<p>\u2013 Chto pierszi prz\u00ebniese mie dwa rod\u017ci tura, ten b\u00e3dze m\u00f2jim ch\u0142op\u00e3 \u2013 rzek\u0142a na b\u00f9szn\u00f4 dama do n\u00ebch kawaler\u00f3w.<\/p>\n<p>Stan\u00e3\u0142o na tim, \u017ce k\u00f2\u017cdi z dw\u00f9ch bracy p\u00f9dze do lasu sw\u00f2j\u0105 drog\u0105 \u00eb nie mdze dr\u00ebd\u017c\u00e9m\u00f9 przeszk\u00f4dz\u00f4\u0142. Zawiatowel\u00eb s\u00e3 t\u00e9\u017c, \u017ce jeden dr\u00ebd\u017c\u00e9m\u00f9 nie b\u00e3dze l\u00f4z\u0142 w drog\u00e3 w ny jachce. Chto wiat\u00ebnk\u00f9 nie dotrzim\u00f4, \u00f2dp\u00f4d\u00f4 z \u00f9biegani\u00f4 s\u00e3 \u00f2 pi\u00e3kn\u0105 dam\u00e3 z B\u00f2j\u00f3na.<\/p>\n<p>Pierszi z bracy wz\u0105\u0142 top\u00f3rk \u00eb \u0142\u00e3k \u00eb p\u00f2dzemnym gank\u00e3 w\u00ebd\u0142\u00ebb\u00f3nym p\u00f2d jezor\u00e3 dost\u00f4\u0142 s\u00e3 do lasu. Dr\u00ebd\u017ci chw\u00f4cy\u0142 p\u00e9k\u00e3, ws\u00f4d\u0142 do cz\u00f4\u0142na \u00eb p\u00f2wios\u0142ow\u00f4\u0142 przez sp\u00f2k\u00f3jn\u00e9 jezoro na dr\u00ebg\u0105 stron\u00e3, gdze b\u00e9\u0142 nen tur. K\u00f2\u017cdi ze sw\u00f2ji stron\u00eb p\u00f2dch\u00f4d\u00f4 do zwierza. Jeden dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 nie widzy. Jak pierszi sp\u00f9scy\u0142 z \u0142\u00e3ka strza\u0142\u00e3, dr\u00ebd\u017ci szm\u00ebrgn\u0105\u0142 p\u00e9k\u0105. Raz\u00e3 trafil\u00eb w no wi\u00f4ld\u017c\u00e9 celsk\u00f2 tura. Zwierz\u00e3 pad\u0142o nie\u017c\u00ebw\u00e9. Braca raz\u00e3 p\u00f2dbiegl\u00eb do tura z wi\u00f4ld\u017cim krz\u00ebk\u00e3. K\u00f2\u017cdi w\u00ebrw\u00f4\u0142 m\u00f9 jeden r\u00f3g.<\/p>\n<p>Ale na w\u00ebm\u00ebsn\u00f4 brutka chca \u00f2d jedn\u00e9g\u00f2 kawalera dwa rod\u017ci. Wiat\u00ebnk\u00f9 nicht nie zerw\u00f4\u0142, jednak nie b\u00eb\u0142o rozs\u0105dzon\u00e9, k\u00f2m\u00f9 brutka s\u00e3 n\u00f4le\u017ci. K\u00f2\u017cdi z bracy s\u00f4d\u0142 na sw\u00f3j kam \u00eb z\u00f4wistno wz\u00e9r\u00f4\u0142 na dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2. P\u00f2 jaczimsz czasu jeden z bracy c\u00ebsn\u0105\u0142 sw\u00f3j r\u00f3g w w\u00f2d\u00e3 \u00eb rzek\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Zato\u0144, pask\u00f9dny rog\u00f9!<\/p>\n<p>\u2013 Zawiat\u00ebnk \u00f2bstoj\u00f4\u0142, ale co z teg\u00f2? J\u00f4 m\u00f3m le jeden r\u00f3g \u2013 dorzucy\u0142 dr\u00ebd\u017ci bracyna \u00eb t\u00e9\u017c szm\u00ebrgn\u0105\u0142 sw\u00f3j r\u00f3g w jezoro.<\/p>\n<p>W\u00f2da s\u00e3 wzb\u00f9rz\u00eb\u0142a, a nen gank s\u00e3 zap\u00f4d\u0142 \u00eb w tim m\u00f4lu p\u00f2wsta wi\u00f4lg\u00f4 g\u0142\u00e3bi\u00f4, a cz\u00f4\u0142n\u00eb \u00f9ton\u00e3\u0142\u00eb. Bracyni prz\u00ebj\u00e3l\u00eb to za b\u00f2scz\u00e9 \u00f2strze\u017ceni\u00e9, wezdrzel\u00eb sp\u00f2k\u00f3jno na se \u00eb p\u00f2del\u00eb so r\u00e3ce, a g\u00f3rz zd\u017cin\u0105\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2b\u00e9\u0144dzem\u00eb jezoro piechti \u2013 rzek\u0142 pierszi brat. \u2013 Niech to jezoro zwie s\u00e3 \u00f2d dzys dnia Zawiat.<\/p>\n<p>\u2013 Wedle mie m\u00f3\u017ce zwac s\u00e3 t\u00e9\u017c Zato\u0144, b\u00f2 \u00f2ba rod\u017ci zaton\u00e3 \u2013 dod\u00f4\u0142 dr\u00ebd\u017ci.<\/p>\n<p>\u2013 Niech \u00f2no b\u00e3dze naj\u0105 zg\u00f2d\u0105 \u2013 rzekl\u00eb raz\u00e3.<\/p>\n<p>Braca \u00f2\u017cenil\u00eb s\u00e3 z gb\u00f9rsczima dz\u00e9wcz\u00e3tama \u00eb do smierc\u00eb b\u00ebl\u00eb szczesl\u00ebwi. \u00d2d teg\u00f2 czasu na no wiksz\u00e9 jezoro jedny g\u00f4daj\u0105 Zawiat, dr\u00ebd|i Zato\u0144, a jiny \u00f2stel\u00eb prz\u00eb Bieszk\u00f2wicczim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"March\u00f2wscz\u00e9\">March\u00f2wscz\u00e9 \u00e9 prz\u00ebleg\u0142\u00e9 jezora<\/a><\/h3>\n<p>W d\u00f4wn\u00ebch czasach, przed wiele, wiele latama, na m\u00f4lu, gdze dzys je K\u00f2leczk\u00f2w\u00f2, b\u00eb\u0142o wi\u00f4ld\u017c\u00e9 jezoro, jedno z wiele w r\u00e9dze. Piersz\u00e9 z nich, n\u00f4bar\u017ci w t\u00eble, to Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 \u00d2k\u00f9niew\u00f2, n\u00f4st\u00e3pn\u00e9 to Liedtk\u00f2w\u00e9, a tej Dampcow\u00e9, a tej jesz n\u00f4wiksz\u00e9 March\u00f2wscz\u00e9, a \u00f2statn\u00e9g\u00f2, teg\u00f2 K\u00f2leczk\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 ju ni ma. \u00d2sta p\u00f2 nim b\u0142ota Karusniczi, zaros\u0142\u00e9 staw\u00eb, plac\u00eb meszat\u00e9g\u00f2 torf\u00f9 \u00eb sm\u00f9d\u017ci \u0142\u0105k\u00f3w. To \u00f2statn\u00e9 b\u00eb\u0142o \u00f2bros\u0142\u00e9 strz\u00ebn\u0105, syc\u00ebn\u0105 \u00eb jinym w\u00f2dnym zel\u00ebsk\u00e3. W nim mia r\u00ebb\u00eb \u00eb pt\u00f4szi p\u00ebszn\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9. A l\u00ebdze t\u00e9\u017c.<\/p>\n<p>Wk\u00f3\u0142 teg\u00f2 jezora P\u00f3n B\u00f3g stw\u00f2rzi\u0142 wiele mi\u00e9szich \u00eb p\u00ebrzn\u00e3 wikszich grz\u00ebp\u00f3w. Cygn\u00e3 s\u00e3 \u00f2ne \u00f2d Sarni G\u00f3r\u00eb przez M\u0142i\u0144sk\u0105 G\u00f3r\u00e3, Pi\u00f4sznic\u00e3, Wilcz\u0105 G\u00f3r\u00e3 ja\u017c p\u00f2 M\u00ebsz\u00f4czi, a dali k\u00f2\u0142\u00e3 przez Raf\u00eb \u00eb Brzoz\u00f4k\u00f2wsk\u0105 G\u00f3r\u00e3. Westrz\u00f3dk\u00e3 t\u00ebch grz\u00ebp\u00f3w przep\u0142iwa rz\u00e9czka Rumna, dzys tuw\u00f2 zw\u00f3n\u00f4 Sl\u00eb\u017c\u0105 ab\u00f2 t\u00e9\u017c Z\u00f4g\u00f2rz\u00f3nk\u0105. \u0141\u0105cz\u00eb\u0142a \u00f2na wsz\u00ebtcz\u00e9 te jezora, a z \u00f2statn\u00e9g\u00f2, teg\u00f2, cht\u00ebrn\u00e9g\u00f2 ni ma, w\u00ebp\u0142iwa w\u0105sczim row\u00e3 w d\u00f3\u0142 do Z\u00f4g\u00f2rz\u00f4 \u00eb R\u00ebmi. R\u00f3w, jaczim p\u0142\u00ebn\u00e3 ta rz\u00e9czka, nie b\u00e9\u0142 w n\u00ebch czasach tak g\u0142\u00e3b\u00f2czi \u00eb szeroczi jak dzys. Ne g\u00f3rczi wk\u00f3\u0142 jez\u00f3r b\u00eb\u0142\u00eb p\u00f2ros\u0142\u00e9 wi\u00f4ld\u017cim las\u00e3. Z jedny stron\u00eb jez\u00f3r, tam, gdze je Sarni\u00f4 G\u00f3ra, tac\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 wi\u00f4ld\u017c\u00e9 karna p\u0142ochl\u00ebw\u00ebch sarn\u00f3w, a na dr\u00ebd\u017ci stronie, wk\u00f3\u0142 Wilczi G\u00f3r\u00eb, mia\u0142\u00eb sw\u00f2je leg\u00f2wiska rzm\u00eb wilk\u00f3w.<\/p>\n<p>Nad nym \u00f2statnym jezor\u00e3, na pi\u00f4szcz\u00ebsti niwie, cht\u00ebrna zwa s\u00e3 Pi\u00f4sznic\u0105, mieszk\u00f4\u0142 w n\u00ebch czasach chitri w\u00ebszcz\u00e9rz\u00f4k, cht\u00ebren w\u00ebsmi\u00e9w\u00f4\u0142 s\u00e3 z l\u00ebdzy \u00eb t\u00e9\u017c z p\u00f9rtk\u00f3w. L\u00ebdze g\u00f2 znel\u00eb \u00eb z jeg\u00f2 w\u00ebszcz\u00e9rzani\u00f4 so nick nie robil\u00eb, ale p\u00f9rtc\u00eb s\u0105 bar\u017ci \u00f2brazl\u00ebwi. \u00d2d czasu, jak nen w\u00ebszcz\u00e9rz\u00f4k pr\u00f3b\u00f2w\u00f4\u0142 w skrz\u00ebpie prosc\u00ebc krz\u00ebw\u00e9 pazur\u00eb jedn\u00e9m\u00f9 z n\u00ebch bi\u00e9s\u00f3w, ca\u0142\u00e9 jich plemi\u00e3 m\u00f2cno s\u00e3 \u00f2braz\u00eb\u0142o. A k\u00f2 \u00f2n chc\u00f4\u0142 bl\u00f3s neg\u00f2 bi\u00e9sa na\u00f9cz\u00ebc grac na skrz\u00ebpicach \u00eb b\u00eb\u0142b\u00eb g\u00f2 na\u00f9czi\u0142, czejb\u00eb ni mi\u00f4\u0142 tak sztiwn\u00ebch p\u00f4lc\u00f3w.<\/p>\n<p>Czej p\u00f9rtc\u00eb \u00f9zdrzel\u00eb sw\u00e9go dr\u00ebcha z prz\u00ebskrz\u00ebnionyma pazurama, j\u00e3l\u00eb s\u00e3 nad nim \u00f9\u017calac, a p\u00f2tem\u00f9 jich \u017ca\u0142osc przesz\u0142a w g\u00f3rz \u00eb zacz\u00e3l\u00eb \u00f2bm\u00ebszlac p\u00f2mstw\u00e3. Jich g\u00f3rz st\u00f4\u0142 s\u00e3 jesz wikszi, czej do nich dosz\u0142\u00eb s\u0142\u00ebszi, \u017ce nen les\u00f4cczi w\u00ebszcz\u00e9rz\u00f4k rozpr\u00f4wi\u00f4\u0142 wsz\u00e3dze wk\u00f3\u0142, \u017ce \u00f2ni, to je p\u00f9rtc\u00eb, ni maj\u0105 prz\u00ebst\u00e3p\u00f9 do swi\u00e3con\u00ebch rzeczi, a k\u00f2\u017cdi Kasz\u00ebba je swi\u00e3cony wiele razy. Tej n\u00f4prz\u00f3d zacz\u00e3l\u00eb neg\u00f2 w\u00ebszcz\u00e9rz\u00f4ka strasz\u00ebc doma, w r\u00e9zy, a nawetk\u00e3 na k\u00f2scelny drodze. Ale \u00f2n so z neg\u00f2 straszeni\u00f4 nick nie robi\u0142. Tej m\u00f9 j\u00e3l\u00eb robic jinsz\u00e9 psot\u00eb: d\u00ebsz\u00ebl\u00eb w k\u00f9rnik\u00f9 k\u00f9r\u00eb, \u00f9rocz\u00ebl\u00eb m\u00f9 krow\u00e3, wn\u00ebkel\u00eb w jeg\u00f2 p\u00f2le dz\u00ebcz\u00e9 swinie, co robi\u0142\u00eb wiele szk\u00f2d\u00eb. Nen ch\u0142op wiedz\u00f4\u0142, chto m\u00f9 te psot\u00eb w\u00ebpr\u00f4wi\u00f4, ale ch\u00f2c g\u00f2 to jad\u0142obi\u0142o, nie d\u00f4\u0142 nic p\u00f2 sebie znac. To jesz bar\u017ci mierza\u0142o p\u00f9rtk\u00f3m. Zrobil\u00eb pieczeln\u0105 n\u00f4rad\u00e3 \u00eb \u00f9sejmik\u00f2wel\u00eb, \u017ce teg\u00f2 \u00f9part\u00e9lca z Pi\u00f4sznic\u00eb \u00f9topi\u0105 raz\u00e3 z jeg\u00f2 ch\u00ebczama \u00eb ca\u0142im dob\u00ebtk\u00e3.<\/p>\n<p>W m\u00f4lu, gdze Rumna w\u0105sczim gard\u0142\u00e3 w\u00ebp\u0142iwa z K\u00f2leczk\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 Jezora, zacz\u00e3l\u00eb na lewi stronie s\u00ebpac w\u00ebsoczi smiot pi\u00f4sk\u00f9. Brel\u00eb g\u00f2 z wiele m\u00f4l\u00f3w na ca\u0142\u00ebch Barab\u00f3nach. W\u00ebbrel\u00eb wi\u00f4ld\u017c\u00e9 k\u00f9le, w jaczich placama nalaz\u0142a s\u00e3 w\u00f2da \u00eb zrobi\u0142\u00eb s\u00e3 b\u0142otka. A g\u00f3ra pi\u00f4sk\u00f9 ros\u0142a cor\u00f4z w\u00eb\u017ci. Nasz w\u00ebszcz\u00e9rz\u00f4k p\u00f2m\u00ebrk\u00f4\u0142, co s\u00e3 swi\u00e3cy. Nie chc\u00f4\u0142 s\u00e3 nalezc p\u00f2d w\u00f2d\u0105 \u00eb rozmiszl\u00f4\u0142, jak tu p\u00f9rtk\u00f3m p\u00f2ps\u00ebc sz\u00ebczi \u00eb p\u00f2krzi\u017cowac jich dok\u00f4zk. W k\u00f9\u0144cu w\u00ebm\u00ebsli\u0142.<\/p>\n<p>\u00d9pl\u00f3t\u0142 ze syc\u00ebn\u00eb d\u0142ud\u017ci sznur, zarzucy\u0142 g\u00f2 na p\u00f9czel \u00eb zaszed\u0142 do prob\u00f2szcza w Czelnie. Za dwa f\u00f9nt\u00eb w\u00f2sk\u00f9 ks\u0105dz n\u00e3 lin\u00e3 p\u00f2swi\u00e3cy\u0142. B\u00e9\u0142 prawie pi\u0105tk: dl\u00f4 l\u00ebdzy dz\u00e9\u0144 p\u00f2stny, dl\u00f4 czart\u00f3w dz\u00e9\u0144 \u00f2dp\u00f2czink\u00f9. Czej prz\u00ebszed\u0142 naz\u00f4d na sw\u00f2j\u00e3 Pi\u00f4sznic\u00e3, p\u00f9rtk\u00f3w nie b\u00eb\u0142o nigdze widzec. Chitri Kasz\u00ebba wbi\u0142 w zemi\u00e3 wk\u00f3\u0142 teg\u00f2 di\u00f4belscz\u00e9g\u00f2 \u00f9s\u00ebp\u00f9 p\u00f4l\u00ebczi, a na nich rozwiesy\u0142 p\u00f2swi\u00e3con\u0105 lin\u00e3. W sob\u00f2t\u00e3 z sam\u00e9g\u00f2 rena w\u00ebz\u00e9r\u00f4\u0142, co s\u00e3 b\u00e3dze dza\u0142o. Jid\u0105 bi\u00e9s\u00eb z wi\u00f4ld\u017cima miechama pi\u00f4sk\u00f9, doszl\u00eb do ny rozcygniony lin\u00eb \u00eb dali ani rusz. Stan\u00e3l\u00eb jak zdrewnia\u0142i, mru\u017c\u00ebl\u00eb z\u0142\u00e9 sl\u00e9pia, p\u00f4rzkel\u00eb jak wieprze, kl\u00e3l\u00eb jak pr\u00f4wdz\u00ebwi szatani. D\u0142ud\u017ci czas deptel\u00eb w m\u00f4lu \u00eb cor\u00f4z bar\u017ci \u00f9d\u017cibel\u00eb s\u00e3 p\u00f2d p\u00e3katima miechama. W k\u00f9\u0144cu szm\u00ebrgn\u00e3l\u00eb je na zemi\u00e3 \u00eb z wi\u00f4ld\u017cim w\u00ebcym \u00f2dlecel\u00eb robic psot\u00e3 gdze ji\u0144dze.<\/p>\n<p>P\u00f2 ny di\u00f4belsczi rob\u00f2ce \u00f2sta \u0142\u00ebs\u00f4 grz\u00ebpa, na cht\u00ebrny nie chca\u0142o nick rosc. P\u00f2 wiele latach p\u00f2jawi\u0142\u00eb s\u00e3 tam s\u00ebch\u00e9 p\u00f9jczi. L\u00ebdze sp\u00f9sc\u00ebl\u00eb no trzec\u00e9 jezoro, p\u00f2 cht\u00ebrnym \u00f2sta dwa m\u00f4\u0142\u00e9 staw\u00eb, prz\u00eb cht\u00ebrn\u00ebch p\u00f2wst\u00f4\u0142 p\u00f3zni m\u0142in \u00eb st\u0105dka g\u00f3ra zwie s\u00e3 p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144 M\u0142i\u0144sk\u00f4 G\u00f3ra.<\/p>\n<p>Tak hew\u00f2le kasz\u00ebbsczi w\u00ebszcz\u00e9rz\u00f4k d\u00f4\u0142 so rad\u00e3 z msc\u00ebwim plemieni\u00e3 p\u00f9rtk\u00f3w, ale jezoro zd\u017cin\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"W\">W ti sami jez\u00f3rny stronie<\/a><\/h3>\n<p>Czej na k\u00f2leczk\u00f2wsczim dw\u00f2rze rz\u0105dzy\u0142 ri\u0144ca Uberfelt, na jeg\u00f2 grodz\u00ebsk\u00f2 napedl\u00eb rojbrowie z d\u00e3b\u00f2g\u00f3rsczich las\u00f3w. Ch\u00f2dz\u00eb\u0142o jima \u00f2 \u017cel\u00f4zn\u0105 skrz\u00ebni\u00e3 ze z\u0142otima rzeczama, ale t\u00e9\u017c \u00f2 jeg\u00f2 pi\u00e3kn\u0105 c\u00f3rk\u00e3, cht\u00ebrn\u0105 mi\u0142ow\u00f4\u0142 nad \u017c\u00ebc\u00e9. Dw\u00f3r le b\u00e9\u0142 \u00f2d wsch\u00f2du obl\u00f3ny w\u00f2dama Z\u00f4g\u00f2rz\u00f3nczi \u00eb Karusnika, cht\u00ebren \u00f2st\u00f4\u0142 p\u00f2 K\u00f2leczk\u00f2wsczim Jezorze. Dw\u00f3r m\u00f3g\u0142 s\u00e3 bronic n\u00f4w\u00eb\u017ci dwa, trz\u00eb dni. Dobrze, jak w tim czasu nad\u00e9\u0144dze jak\u00f4s p\u00f2m\u00f2c. Ale jak tu dac wi\u00e9dz\u0105, czej wk\u00f3\u0142 grodz\u00ebska l\u00f4growel\u00eb zb\u00f3jcowie.<\/p>\n<p>Uberfelt ch\u00f2dzy\u0142 p\u00f2 p\u00f2dw\u00f2rzim baro zajisca\u0142i. W nym, jak tak jamrow\u00f4\u0142, p\u00f2deszed\u0142 do nieg\u00f2 ch\u0142op w cz\u00f4rnym frak\u00f9 \u00eb w\u00ebsoczim c\u00eblindrze.<\/p>\n<p>\u2013 Co wasm\u00f2sc tak jamr\u00ebj\u00eb? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 nen g\u00f2sc.<\/p>\n<p>K\u00f2leczk\u00f2wsczi ri\u0144ca w sw\u00f2jim zmartwienim nie zastan\u00f4wi\u00f4\u0142 s\u00e3, sk\u0105dka ten w\u00e3drowczik s\u00e3 wz\u0105\u0142, ani nawet na nieg\u00f2 nie w\u00ebzdrz\u00f4\u0142 \u00eb w\u00eb\u0142o\u017ci\u0142 m\u00f9 sw\u00f3j k\u0142op\u00f2t.<\/p>\n<p>\u2013 Z dw\u00f2ru trzeba w\u00ebk\u00f2pac p\u00f2dzemny gank ja\u017c na Sarni\u0105 G\u00f3r\u00e3 \u00eb w ten sp\u00f2s\u00f3b \u00f9retac skrz\u00ebni\u00e3, a t\u00e9\u017c dz\u00e9wcz\u00e3 \u2013 p\u00f2radzy\u0142 nen c\u00ebzy.<\/p>\n<p>\u2013 To je dobr\u00f4 m\u00ebsl, ale chto to zrobi? \u2013 zastan\u00f4wi\u00f4\u0142 s\u00e3 ri\u0144ca.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2 jo! \u2013 \u00f2drzek\u0142 nen c\u00ebzy. \u2013 Ale p\u00f3n ri\u0144ca, jeg\u00f2 bia\u0142ka \u00eb c\u00f3rka m\u00f9sz\u0105 p\u00f2dpisac sw\u00f2j\u0105 krwi\u0105 ten tu papi\u00f3rk.<\/p>\n<p>Uberfelt m\u00f9 \u00f2drzek\u0142, \u017ce naradzy s\u00e3 n\u00f4prz\u00f3d ze sw\u00f2j\u0105 famili\u0105, a tej za dwie g\u00f2dz\u00ebn\u00eb d\u00f4 m\u00f9 \u00f2dp\u00f2wi\u00e9dz. P\u00f2 wieczerzi w\u00eb\u0142o\u017ci\u0142 pani \u00eb c\u00f3rce, co g\u00f2 dzys sp\u00f2tka\u0142o. Pani nie chca nick cz\u00ebc \u00f2 papiorze, b\u00f2 dom\u00ebsla s\u00e3, \u00f2 co tu ch\u00f2dzy. C\u00f3rka rzetelno rozm\u00ebszl\u00eb\u0142a ca\u0142\u0105 spraw\u00e3 \u00eb w k\u00f9\u0144cu rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 m\u00ebszl\u00e3 p\u00f2dpisac ten papi\u00f3rk, pr\u00f4wd\u00e3 rzek\u0105c\u00eb c\u00ebrograf, ale swi\u0144sk\u0105 krwi\u0105. Bl\u00f3s to nas m\u00f3\u017ce \u00f9retac. Te, tatk\u00f9, wg\u00f4d\u00f4sz nem\u00f9 prz\u00ebb\u00ebszowi, a w gru\u0144ce bi\u00e9sowi, \u017ce w m\u00f2jim palecznik\u00f9 je krew nas trojga. M\u00eb nie chcel\u00eb prz\u00eb c\u00ebz\u00ebch kal\u00e9cz\u00ebc so p\u00f4lc\u00f3w. A tej p\u00f2dpiszem\u00eb.<\/p>\n<p>Jak p\u00f2\u00b2radz\u00eb\u0142o pi\u00e3kn\u00e9 dz\u00e9wcz\u00e3, tak t\u00e9\u017c zrobil\u00eb. P\u00f9rtc\u00eb k\u00f2pel\u00eb p\u00f2dzemny gank, ja\u017c w\u00ebk\u00f2pel\u00eb. Uberfelt pierszi przeszed\u0142 ze skrz\u00ebni\u0105 na Sarni\u0105 G\u00f3r\u00e3, a jak \u00f9zdrz\u00f4\u0142 March\u00f2wscz\u00e9 Jezoro, a za lasama m\u00f2rze, \u00f2detchn\u0105\u0142 baro g\u0142\u00e3b\u00f2k. Ch\u00f9tk\u00f2 zjawil\u00eb s\u00e3 z nym papi\u00f3rk\u00e3 bi\u00e9s\u00eb, nadcygn\u00e3\u0142\u00eb t\u00e9\u017c bia\u0142czi, cht\u00ebrne w\u00ebjasni\u0142\u00eb, co za krew b\u00eb\u0142a w palecznik\u00f9.<\/p>\n<p>P\u00f9rtk zawi\u0142 ze srom\u00f2t\u00eb, a tej griz\u0142 so m\u00f9nie, \u017ce d\u00f4\u0142 s\u00e3 tak \u00f2sz\u00ebkac. Stracy\u0142 ja\u017c trz\u00eb d\u00ebsz\u00eb. Wi\u0142 na ny g\u00f3rze d\u0142ug\u00f2 \u00eb jesz tam w\u00ebje, jak pas\u00ebje wiater z nord\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Jak\">Jak p\u00f2wsta\u0142o march\u00f2wscz\u00e9 jezora<\/a><\/h3>\n<p>Przed baro wiele latama, czej Cz\u00f4rn\u00e9 Jez\u00f3rk\u00f2 k\u00f2le Wig\u00f2d\u00eb b\u00eb\u0142o bez dna, a p\u00f9rtc\u00eb przez n\u00e3 cz\u00f4rn\u0105 topi\u00e9l\u00e3 w\u00ebch\u00f4del\u00eb na swiat, March\u00f2wscz\u00e9 Jezoro b\u00eb\u0142o jedno \u00eb zwa s\u00e3 K\u00f2leczk\u00f2wsczim. Na rzmie p\u00f2 nordowi stronie, w wi\u00f4ld\u017cim b\u00f9k\u00f2wim lese mieszk\u00f4\u0142 b\u00eblny Kasz\u00ebba, cht\u00ebren mi\u00f4\u0142 dzes\u00e3c fach\u00f3w: \u0142owi\u0142 r\u00ebb\u00eb, s\u00f4\u0142 \u017c\u00ebtk\u00f2, w\u00ebbi\u00e9r\u00f4\u0142 pszczo\u0142\u00f3m mi\u00f3d, jachtow\u00f4\u0142 w lese, p\u00f4li\u0142 gromad\u00eb, w\u00ebr\u00f4bi\u00f4\u0142 pac\u00e3, garb\u00f2w\u00f4\u0142 sk\u00f3r\u00eb, b\u00f9dow\u00f4\u0142 ch\u00ebcz\u00eb, m\u0142\u00f4\u0142 na \u017carnach zb\u00f2\u017c\u00e9 \u00eb jesz lepi\u0142 gr\u00f3nczi. \u00d2d t\u00ebli rob\u00f2t\u00eb b\u00e9\u0142 tak zmachcony, \u017ce ja\u017c krz\u00ebwi. B\u00e9\u0142 s\u00f3m. Nicht nie \u00f9r\u00ebchtow\u00f4\u0142 m\u00f9 ch\u00ebczi, nie \u00f9g\u00f2tow\u00f4\u0142 straw\u00eb, nie \u00f2bsziw\u00f4\u0142 ruchn\u00f3w. Cz\u00e3sto \u00eb g\u00e3sto ch\u00f2dzy\u0142 g\u0142odny, \u00f2bdzarti, ch\u00f2c bi\u00e9d\u00eb nie zn\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>Chc\u00f4\u0142 miec b\u00ebln\u0105 bia\u0142k\u00e3 do p\u00f2m\u00f2c\u00eb, ale \u017c\u00f3dna nie chca jic na to czurzeni\u00e9. Jednak na dr\u00ebd\u017ci stronie jezora, w Pieczowisk\u00f9 nad Ant\u00e9rk\u0105, mieszka prz\u00ebst\u00f3jn\u00f4 jesz gdowa, cht\u00ebrna m\u00f9 czas\u00e3 p\u00f2m\u00f4ga w babsczich rob\u00f2tach. Z Pieczowiska do zmarach\u00f2w\u00f3n\u00e9g\u00f2 kawalera prz\u00eb latach b\u00e9\u0142 szt\u00ebk drod\u017ci. Gdowa czas\u00e3 szp\u00f4sowa:<\/p>\n<p>\u2013 Czejb\u00eb t\u00eb tak p\u00f2b\u00f9dow\u00f4\u0142 m\u00f2st przez jezoro, tej chto wi\u00e9? M\u00f3\u017ce j\u00f4 b\u00eb ce co dz\u00e9\u0144 \u00f2dwi\u00e9dza \u00eb z czas\u00e3 s\u00e3 z tob\u0105 \u00f2\u017ceni\u0142a?<\/p>\n<p>Nad tak\u0105 g\u00f4dk\u0105 ch\u0142op \u00f2d dzes\u00e3c fach\u00f3w d\u0142ug\u00f2 meditow\u00f4\u0142: <\/p>\n<p>\u2013 S\u00f3m nie d\u00f3m rad\u00eb, b\u00f2 na wi\u00e9rzch ja\u017c trz\u00eb knad\u017ci s\u00e3 \u00f2cel\u00eb\u0142\u00eb, a swinia s\u00e3 \u00f2pros\u00eb\u0142a \u00eb mia ja\u017c m\u00e3del pros\u00e3t\u00f3w.<\/p>\n<p>\u00d2d teg\u00f2 czasu nasz p\u00f2dstarza\u0142i kawaler na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9 mamrot\u00f4\u0142 p\u00f2d nos\u00e3:<\/p>\n<p>\u2013 Chto mie p\u00f2m\u00f2\u017ce, chto mie p\u00f2m\u00f2\u017ce&#8230;<\/p>\n<p>R\u00f4z, jak szed\u0142 do B\u00f2rowi, k\u00f2le Cz\u00f4rn\u00e9g\u00f2 B\u0142otka t\u00e9\u017c tak s\u00e3 jiscy\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 p\u00f2m\u00f2g\u00e3! \u2013 rzek\u0142 chtos z t\u00eb\u0142u.<\/p>\n<p>Czej s\u00e3 \u00f2bchlastn\u0105\u0142 przestraszony, \u00f2b\u00f2czi\u0142 pana w cz\u00f4rnym ancuch\u00f9 z c\u00eblindr\u00e3 na g\u0142owie.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00f2m\u00f9 p\u00f3n chce p\u00f2m\u00f2c? \u2013 spit\u00f4\u0142 s\u00e3 ch\u0142op nego jeg\u00f2m\u00f2sca.<\/p>\n<p>\u2013 Tobie, sk\u0142op\u00f2ca\u0142i cz\u0142owiek\u00f9. Zb\u00f9d\u00ebj\u00e3 c\u00eb drog\u00e3 przez K\u00f2leczk\u00f2wscz\u00e9 Jezoro do tw\u00f2ji brutczi, le n\u00f4prz\u00f3d s\u00e3 m\u00f9szisz tu na ti sk\u00f3rze p\u00f2dpisac.<\/p>\n<p>\u2013 Ale j\u00f4 ni m\u00f2g\u00e3 pisac ani cz\u00ebtac! \u2013 \u00f2drzek\u0142 zajisca\u0142i ch\u0142op.<\/p>\n<p>\u2013 To nie szk\u00f2dzy. Zr\u00f3b p\u00f2d pism\u00e3 trz\u00eb krzi\u017c\u00ebczi na znak, \u017ce s\u00e3 zg\u00f4dz\u00f4sz na to, co tam je napis\u00f3n\u00e9. To mie sygnie.<\/p>\n<p>\u2013 Zrobion\u00e9! \u2013 rzek\u0142 ch\u0142op \u00eb sw\u00f2j\u0105 krwi\u0105 p\u00f2dpis\u00f4\u0142 c\u00ebrograf na sw\u00f2j\u0105 desz\u00e3, \u00f2 czim ni mi\u00f4\u0142 ni\u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 p\u00f2j\u00e3c\u00f4. P\u00f9rtk \u2013 b\u00f2 \u00f2n to b\u00e9\u0142 \u2013 wz\u0105\u0142 s\u00e3 do rob\u00f2t\u00eb. Ze\u017corg\u00f4\u0142 so wi\u00f4ld\u017ci celt \u00eb nad jezoro zacz\u0105\u0142 nos\u00ebc pi\u00f4sk z Gre\u0144czny G\u00f3r\u00eb stron\u0105 B\u00f2j\u00f3na, Swini\u00e9g\u00f2 Row\u00f9, Mr\u00f3wcz\u00e9g\u00f2 Z\u00f3mk\u00f9. Tu s\u00ebp\u00f4\u0142 dam\u00e3 przez westrz\u00f3dk K\u00f2leczk\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 Jezora. Dama, cht\u00ebrn\u0105 s\u00ebp\u00f4\u0142 z \u00f2b\u00f9 str\u00f3n, mia s\u00e3 z\u00e9\u0144c we westrz\u00f3dk\u00f9 w\u00f2d\u00eb. B\u00e9\u0142 ju prawie prz\u00eb k\u00f9\u0144cu rob\u00f2t\u00eb, czej zdarz\u00eb\u0142o s\u00e3 cos, co p\u00f2psa m\u00f9 sz\u00ebczi. Chc\u00f4\u0142 so skr\u00f3c\u00ebc drog\u00e3 \u00eb z jednym z \u00f2statn\u00ebch celt\u00f3w wp\u00f4d\u0142 w b\u0142ota prz\u00eb B\u00f2j\u00f3\u0144sczim Jezorze, gdze pi\u00f4sk m\u00f9 s\u00e3 w\u00ebs\u00ebp\u00f4\u0142. Z nieg\u00f2 p\u00f2wsta Garl\u00ebst\u00f4 Grz\u00ebpa, z cht\u00ebrny l\u00ebdz\u00ebska p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144 bierz\u0105 pi\u00f4sk do m\u00f9rowani\u00f4. P\u00f9rtk zaton\u0105\u0142 w kale tak, \u017ce s\u00f3m nie b\u00e9\u0142 w szt\u00e3dze s\u00e3 w\u00ebgram\u00f2l\u00ebc. M\u00f9sz\u00f4\u0142 wezwac pieczeln\u00ebch retownik\u00f3w, cht\u00ebrny g\u00f2 z m\u00f2d\u00eb w\u00ebwlokl\u00eb, ale prz\u00eb tim m\u00f9 szp\u00e9r\u00eb p\u00f2\u0142\u00f3miel\u00eb. Dowlokl\u00eb g\u00f2 do Cz\u00f4rn\u00e9g\u00f2 Jez\u00f3rka \u00eb sp\u00f9sc\u00ebl\u00eb do pieczeln\u00e9g\u00f2 lazar\u00e9tu. Prz\u00eb tim ca\u0142im szarm\u00ebclu p\u00f9rtk zg\u00f9bi\u0142 nen c\u00ebrograf.<\/p>\n<p>Dam\u00e3 przez K\u00f2leczk\u00f2wscz\u00e9 Jezoro dok\u00f9\u0144czi\u0142 s\u00f3m zmarach\u00f2w\u00f3ny kawaler \u00f2d dzes\u00e3c fach\u00f3w \u00eb tak skr\u00f3cy\u0142 so drog\u00e3 do sw\u00f2ji brutczi, a do sl\u00ebb\u00f9 t\u00e9\u017c. \u00d2d teg\u00f2 czasu p\u00f2wsta dwa jezora: Wi\u00f4ld\u017c\u00e9 March\u00f2w\u00f2 \u00eb M\u00f4\u0142\u00e9 March\u00f2w\u00f2, zw\u00f3n\u00e9 t\u00e9\u017c Dampcowim Jezor\u00e3. \u00d2ddzelon\u00e9 s\u0105 w\u0105sczim sztr\u00e9ml\u00e3 l\u0105du, cht\u00ebren doprowadzy\u0142 prz\u00eb p\u00f9rtk\u00f2wi p\u00f2m\u00f2cy do szczesc\u00f4 dw\u00f2jga l\u00ebdzy. Z\u0142i p\u00f9rtk m\u00f4 do dzys dnia wi\u00f4ld\u017ci g\u00f3rz \u00f2 to, \u017ce jeg\u00f2 rob\u00f2ta nie prz\u00ebnios\u0142a sp\u00f2dz\u00e9w\u00f3n\u00e9g\u00f2 profitu. Cz\u00e3sto sedzy na dnie teg\u00f2 wiksz\u00e9g\u00f2 jezora \u00eb ze z\u0142osc\u00eb wcyg\u00f4 l\u00ebdzy \u017ciwc\u00e3 p\u00f2d w\u00f2d\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"W\u00e3g\u00f2rze\">W\u00e3g\u00f2rze w Kami\u0144sczim Jezorze<\/a><\/h3>\n<p>W n\u00ebch czasach, czej w Kamieniu prz\u00eb jezorze mieszkel\u00eb bl\u00f3s sm\u00f2l\u00f4rz\u00eb \u00eb pszczel\u00f4rz\u00eb, prz\u00ebn\u00f4le\u017cni do \u00f2k\u00f9niewscz\u00e9 barcz\u00eb, a t\u00e9\u017c k\u00f2w\u00f4l, cht\u00ebren \u017celaz\u0142o dost\u00f4w\u00f4\u0142 z Czeli\u0144sczi H\u00ebt\u00eb, prz\u00ebcygn\u0105\u0142 tu na zleceni\u00e9 maszoper\u00ebje \u00eb w\u00ebb\u00f9dow\u00f4\u0142 so tu ch\u00ebcz r\u00ebb\u00f4k znad T\u00ebch\u00f2mscz\u00e9g\u00f2 Jezora. Sw\u00f2j\u00e3 ar\u00e3d\u00e3 za r\u00ebbaczeni\u00e9 w Kami\u0144sczim Jezorze mi\u00f4\u0142 p\u00f2 rok\u00f9 czasu \u00f2dstawic panowi z Z\u00f4\u0142\u00e3\u017c\u00f4, do cht\u00ebrn\u00e9g\u00f2 to jezoro prz\u00ebn\u00f4le\u017ca. Ar\u00e3da mia b\u00ebc w r\u00ebbach: w p\u00f2\u0142owie w w\u00e3g\u00f2rzach, w p\u00f2\u0142owie z jin\u00ebch \u00f4rt\u00f3w rib. Tak\u00f4 b\u00eb\u0142a spis\u00f3n\u00f4 \u00f9m\u00f2wa.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142a chitr\u00f4 \u00f9m\u00f2wa. P\u00f3n z Z\u00f4\u0142\u00e3\u017c\u00f4 dobrze wiedz\u00f4\u0142, \u017ce w tim jezorze w\u00e3g\u00f2rz\u00f3w nie b\u00eb\u0142o. Jem\u00f9 ch\u00f2dz\u00eb\u0142o \u00f2 p\u00f2zb\u00ebc\u00e9 s\u00e3 r\u00ebb\u00f4ka, cht\u00ebrn\u00e9g\u00f2 nim\u00f2 jeg\u00f2 w\u00f2le prz\u00ebs\u0142a\u0142a tu maszoper\u00ebja. R\u00ebb\u00f4k, jak zm\u00ebrk\u00f4\u0142, \u017ce tak\u00f4 je sprawa, jiscy\u0142 s\u00e3 cor\u00f4z bar\u017ci t\u00e9\u017c tej, jak st\u00f4wi\u00f4\u0142 kasz\u00f3rczi na jezorze, a jamrow\u00f4\u0142 s\u00f3m do se:<\/p>\n<p>\u2013 Co j\u00f4 z tima w\u00e3g\u00f2rzama zrobi\u00e3? Sk\u0105d j\u00f4 je wezn\u00e3?<\/p>\n<p>Jedn\u00e9g\u00f2 razu, a b\u00eb\u0142o to wiecz\u00f3rk\u00e3 prz\u00eb p\u00f4\u0142ni mies\u0105ca, jak b\u00e9\u0142 prawie w wi\u00f4ld\u017cim jiscenim, za jeg\u00f2 cz\u00f4\u0142n\u00e3 cos pl\u00f3msn\u00e3\u0142o. Jak s\u00e3 \u00f2bchlastn\u0105\u0142, \u00f9zdrz\u00f4\u0142 pi\u00e3kn\u00e9 dz\u00e9wcz\u00e3 z d\u0142ud\u017cima, cz\u00f4rnyma jak p\u00ebk klatama. No dz\u00e9wcz\u00e3 rzek\u0142o do nieg\u00f2:<\/p>\n<p>\u2013 Prz\u00ebs\u0142a mie tu na Kami\u0144scz\u00e9 Jezoro m\u00f2ja pani Jurata, cht\u00ebrna mieszk\u00f4 w b\u00f9rsztinowim z\u00f3mk\u00f9 w Wi\u00f4ld\u017cim M\u00f2rzu.<\/p>\n<p>Prz\u00ebp\u0142\u00ebn\u00e3 bl\u00eb\u017ci cz\u00f4\u0142na \u00eb p\u00f2da r\u00ebb\u00f4k\u00f2wi wi\u00f4ld\u017ci miech ze s\u0142owama: <\/p>\n<p>\u2013 Jurata d\u00f4w\u00f4 cebie ten miech n\u00f4lepszich w\u00e3g\u00f2rz\u00f3w, \u017ceb\u00ebs m\u00f3g\u0142 s\u00e3 w\u00ebr\u00ebchtowac ze sw\u00f2jim pan\u00e3, a p\u00f2\u0142ow\u00e3 z nich \u00f2stawisz do ch\u00f2w\u00eb na n\u00f4st\u00e3pn\u00e9 lata.<\/p>\n<p>\u2013 Ale \u00f2ne s\u00e3 tu nie l\u00e3gn\u0105! \u2013 rzek\u0142 r\u00ebb\u00f4k \u00eb zn\u00f4w zrobi\u0142 kwasn\u0105 min\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 To dobrze, \u017ce \u00f2 tim wi\u00e9sz, ale w\u00e3g\u00f2rz\u00f3w c\u00eb nie zabraknie \u2013 \u00f2dp\u00f2wiedza dz\u00e9wka z cz\u00f4rnyma klatama, \u00f9 cht\u00ebrny r\u00ebb\u00f4k sp\u00f2strzeg\u0142 zamiast nog\u00f3w r\u00ebbi\u0105 t\u00ebp\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 A jak t\u00eb s\u00e3 tu dosta, jak do m\u00f2rza s\u0105 con\u00f4mni dwie mile? \u2013 zapit\u00f4\u0142 j\u00e3 niszrich r\u00ebb\u00f4k.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f2rscz\u00e9 gad\u00eb w\u00ebswidrowa p\u00f2d zemi\u0105 taczi \u00f2kr\u00e3g\u0142i tunel, jak ny \u00f9cza\u0142i g\u00f4daj\u0105, cht\u00ebrnym j\u00f4 prz\u00ebp\u0142\u00ebn\u00e3.<\/p>\n<p>P\u00f2 t\u00ebch s\u0142owach chlastn\u00e3 \u00f2g\u00f3n\u00e3 \u00eb da\u0142a nurka w n\u00e3 g\u0142\u00e3bi\u00e3 \u00eb ju wicy s\u00e3 nie p\u00f2k\u00f4za. Sk\u00f2rno je tak, to ter\u00f4zk\u00e3 to jezoro je p\u00f2\u0142\u0105czon\u00e9 z m\u00f2rz\u00e3 \u2013 p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142 r\u00ebb\u00f4k. P\u00f2\u0142ow\u00e3 w\u00e3g\u00f2rz\u00f3w z miecha zawi\u00f3z\u0142, gdze trzeba, a z ny reszt\u00eb p\u00f4r\u00e3 b\u00ebln\u00ebch w\u00f2dn\u00ebch slemi\u00e9ni\u00f3w p\u00ebszno \u00f9w\u00e3dzy\u0142 \u00eb sprosy\u0142 kami\u0144sczich s\u0105sad\u00f3w na wi\u00f4lg\u0105 \u00f9czt\u00e3. Reszt\u00e3 wrzucy\u0142 do jezora.<\/p>\n<p>\u00d2d neg\u00f2 czasu p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144 w Kami\u0144sczim Jezorze s\u0105 pi\u00e3kn\u00e9 w\u00e3g\u00f2rze. Mieszke\u0144c\u00eb t\u00ebch str\u00f3n jesz ter\u00f4 m\u00f2cno wierz\u0105, \u017ce jezoro je p\u00f2\u0142\u0105czon\u00e9 z m\u00f2rz\u00e3 p\u00f2dzemnyma \u017c\u00eb\u0142ama \u00eb st\u0105dka s\u0105 tu te smaczn\u00e9 r\u00ebb\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>W <a name=\"B\u00f2j\u00f3nie\"><\/a>B\u00f2j\u00f3nie t\u00e9\u017c wierz\u0105 w p\u00f2dzemn\u0105 drog\u00e3 do m\u00f2rza<\/h3>\n<p>Za d\u00f4wn\u00ebch kr\u00f3lewsczich czas\u00f3w prz\u00eb B\u00f9rsztinowi Drodze w B\u00f2j\u00f3nie dw\u00f2rsczi par\u00f4bk br\u00f3now\u00f4\u0142 p\u00f2le. W nym m\u00ebr\u00eb s\u00e3 sp\u0142osz\u00eb\u0142\u00eb \u00eb gna prosto na Sted\u017cenk\u00e3. Wpad\u0142\u00eb do b\u0142otka, a w\u00f2da s\u00e3 za nimi zachlast\u0142a. \u00d9jiszcza\u0142i parobk mi\u00f4\u0142 strach jic na dw\u00f3r bez k\u00f2ni. Zajiszcza\u0142i w k\u00f9\u0144cu zaszed\u0142 dodom \u00eb sw\u00f2je nieszczesc\u00e9 przek\u00f4z\u00f4\u0142 stark\u00f2wi.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb s\u00e3 nie martwi \u2013 rzek\u0142 stark, a p\u00f3zni dod\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Sted\u017cenka je tak g\u0142\u00e3b\u00f2k\u00f4 \u00eb m\u00f4 p\u00f2dzemn\u00e9 prze\u0144dzeni\u00e9 do B\u00f2j\u00f3\u0144scz\u00e9g\u00f2 Jezora, a st\u0105dka je p\u00f2\u0142\u0105czon\u00f4 z B\u00f4\u0142t\u00e3 k\u00f2le K\u00f2libk\u00f3w. Jak k\u00f2nie nie b\u00eb\u0142\u00eb za baro zmarach\u00f2w\u00f3n\u00e9, tej s\u00e3 nal\u00e9z\u0105. Przep\u0142\u00ebn\u0105c ten szt\u00ebk drod\u017ci, to je fraszka dl\u00f4 b\u00ebln\u00ebch k\u00f2ni. Chcem\u00eb le jic wedle rz\u00e9czczi Kaczi p\u00f2d K\u00f2libczi \u2013 dor\u00f4dz\u00f4\u0142 stark.<\/p>\n<p>Tak t\u00e9\u017c zrobil\u00eb. Szl\u00eb, szl\u00eb, ja\u017c zaszl\u00eb do Kr\u00ebk\u00f9lca, a st\u0105dka nie b\u00eb\u0142o tak dalek do K\u00f2libk\u00f3w. Zdrz\u0105, a przed m\u00f2rz\u00e3 na \u0142\u0105ce sk\u00f9bi\u0105 tr\u00f4w\u00e3 dwie m\u00ebr\u00eb w slach.<\/p>\n<p>\u2013 To s\u0105 doch m\u00f2je hisczi! \u2013 zaw\u00f2\u0142\u00f4\u0142 parobk, a \u00f2ne m\u00f9 \u00f2drzek\u0142\u00eb p\u00f2 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9: \u2013 Jihaha, jihaha!<\/p>\n<p>Ny starszi l\u00ebdze colema\u0142o dod\u00f4wel\u00eb:<\/p>\n<p> \u2013 To nie b\u00e9\u0142 pierszi ani \u00f2statny r\u00f4z z tima k\u00f2niama. Nawetk\u00e3 w\u00f3\u0142 przep\u0142\u00ebn\u0105\u0142 n\u00e3 p\u00f2dzemn\u0105 w\u00f2dn\u0105 drog\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"M\u00f9lk\">M\u00f9lk \u00f9ret\u00f4\u0142 ri\u0144c\u00e3 Kaspra Uberfelta<\/a><\/h3>\n<p>Cze na nasze zemie nalaz\u0142o wiele l\u00ebtr\u00f3w, prz\u00ebw\u0142aszcz\u00ebl\u00eb so czeli\u0144sczi k\u00f2sc\u00f3\u0142 \u00eb t\u00e9\u017c k\u00f2sc\u00f3\u0142czi w Przedk\u00f2wie \u00eb Sz\u00ebm\u00f4\u0142dze. Jak ks\u00e3\u017ca \u00eb bisk\u00f9pi ni m\u00f2gl\u00eb nick wsk\u00f9rac, spraw\u0105 zaj\u0105\u0142 s\u00e3 p\u00f3n z K\u00f2leczk\u00f2wa, ri\u0144ca Kasper Uberfelt. Nak\u00f4z\u00f4\u0142 l\u00ebtr\u00f3m, \u017ceb\u00eb s\u00e3 zar\u00f4zk\u00e3 w\u00ebniosl\u00eb z zaj\u00e3t\u00ebch k\u00f2sco\u0142\u00f3w. <\/p>\n<p>\u2013 W\u00ebniesem\u00eb s\u00e3! \u2013 rzekl\u00eb na szp\u00f4s do ri\u0144c\u00eb. \u2013 Jak t\u00eb w niedzel\u00e3 \u00f2bczas s\u00ebm\u00eb \u00f2dwiedzysz wsz\u00ebtcz\u00e9 trz\u00eb k\u00f2sco\u0142\u00eb, tej m\u00f4sz w\u00ebgr\u00f3n\u00e9 \u00eb m\u00eb s\u00e3 w\u00ebniesem\u00eb, a jak z\u0142\u00f3miesz wiat\u00ebnk, prz\u00ebst\u0105pisz na nasz\u0105 wiar\u00e3. <\/p>\n<p>Ri\u0144ca Uberfelt prz\u00ebj\u0105\u0142 ten wiat\u00ebnk. W n\u00f4st\u00e3pn\u0105 niedzel\u00e3 wz\u0105\u0142 n\u00f4lepsz\u00e9g\u00f2 k\u00f2nia, \u00f2b\u00f9\u0142 sw\u00f2j\u00e3 n\u00f4pi\u00e3kni\u00e9sz\u0105 zbroj\u00e3 \u00eb r\u00ebkn\u0105\u0142 do Czelna. P\u00f9nkt dzes\u0105t\u00f4 wn\u00ebk\u00f4\u0142 na k\u00f2niu do k\u00f2sco\u0142a, \u017ceb\u00eb g\u00f2 pop widz\u00f4\u0142. Tej p\u00f2gn\u00f4\u0142 do Sz\u00ebm\u00f4\u0142da \u00eb tam dzobn\u0105\u0142 miecz\u00e3 l\u00ebterscz\u00e9g\u00f2 ks\u00e3dza, co b\u00eb s\u00e3 l\u00ebtrz\u00eb ni m\u00f2gl\u00eb w\u00ebprz\u00e9c, \u017ce tam b\u00e9\u0142. To sam\u00f2 zrobi\u0142 w Przedk\u00f2wie. Jak prz\u00ebgn\u00f4\u0142 naz\u00f4d do Czelna, nab\u00f2\u017ce\u0144stw\u00f2 nie b\u00eb\u0142o jesz k\u00f9\u0144c.<\/p>\n<p>Przez jezoro M\u00f9lk \u00f9zdrz\u00f4\u0142 gr\u00ebp\u00e3 l\u00ebtersczich b\u00f2js\u00f3w z p\u00e9kama, wid\u0142ama \u00eb dr\u0105gama, cht\u00ebrny na nieg\u00f2 czekel\u00eb. Tej wn\u00ebk\u00f4\u0142 do k\u00f2w\u00f4la \u00eb k\u00f4z\u00f4\u0142 m\u00f9 \u00f2br\u00f3c\u00ebc p\u00f2dk\u00f2w\u00eb na nogach k\u00f2nia w jin\u0105 stron\u00e3. Dl\u00f4 pewnosc\u00eb n\u00ebk\u00f4\u0142 p\u00f2d K\u00f2leczk\u00f2w\u00f2 brzeg\u00e3 jezora. Jak tim \u00f9zbrojonym l\u00ebtr\u00f3m doniosl\u00eb, \u017ce ri\u0144ca Uberfelt ju je na dr\u00ebd\u017ci stronie M\u00f9lka, zacz\u00e3l\u00eb g\u00f2 sz\u00ebkac, ale \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 szp\u00f9ru nie nalezl\u00eb. Na k\u00f2leczk\u00f2wsczi drodze b\u00e9\u0142 szp\u00f9r k\u00f3\u0144sczich p\u00f2dk\u00f2w\u00f3w, ale \u00f2n szed\u0142 w stron\u00e3 Czelna.<\/p>\n<p>Ri\u0144ca Uberfelt zmarach\u00f2w\u00f4\u0142 tak sw\u00f2j\u00e3 m\u00ebr\u00e3, \u017ce zdech\u0142a na Kradz\u00f3nce, a \u00f2n s\u00f3m \u00f9sn\u0105\u0142 na wiedno p\u00f2d d\u00e3b\u00e3, gdze nalezl\u00eb g\u00f2 k\u00f2leczk\u00f2wianie \u00eb p\u00f2ch\u00f2wel\u00eb w czeli\u0144sczim k\u00f2scel\u00eb, cht\u00ebren wr\u00f3cy\u0142 do katol\u00ebk\u00f3w. Na grobie w kamieniu w\u00ebrzezbil\u00eb jeg\u00f2 wizer\u00ebnk, cht\u00ebren do dzys dnia je na k\u00f2scelny scanie.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Cz\u00f4rn\u00f4\">Cz\u00f4rn\u00f4 dama nad \u00d2rzech\u00f2wsczim Jezor\u00e3<\/a><\/h3>\n<p>W czasach, jak \u00d2rzech\u00f2wscz\u00e9 Jezoro zwa\u0142o s\u00e3 W\u00f4rzenk\u00f2, na g\u00f3rce prz\u00eb nim stoj\u00f4\u0142 st\u00f4ri dw\u00f3r. P\u00f3n teg\u00f2 dw\u00f2ru, na cht\u00ebren l\u00ebdze g\u00f4del\u00eb z\u00f3mk, wz\u0105\u0142 so za bia\u0142k\u00e3 b\u00ebln\u0105 dam\u00e3 z s\u0105sedn\u00e9g\u00f2 t\u00ebch\u00f2mscz\u00e9g\u00f2 dw\u00f2ru. Sprawiedl\u00ebwi p\u00f3n db\u00f4\u0142 \u00f2 sw\u00f2jich l\u00ebdzy, a nawetk\u00e3 p\u00f2zw\u00f2li\u0142 jima \u0142owic r\u00ebb\u00eb w sw\u00f2jim jezorze. To s\u00e3 b\u00f9szny pani nie widza \u00eb rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 m\u00f3m s\u00e3 k\u0105pac w ti zagnojony w\u00f2dze? Tam s\u00e3 k\u0105pi\u0105 gnojarze. T\u00eb mie b\u00e3dzesz dwa raz\u00eb w dz\u00e9\u0144 w\u00f2zy\u0142 nad Niewiadomscz\u00e9 Jezoro (dzys T\u00ebch\u00f2mscz\u00e9), gdze \u0142\u00f4twie l\u00ebdze ni maj\u0105 dost\u00e3p\u00f9.<\/p>\n<p>Pani z dw\u00f2ru mia dzywn\u0105 \u00f9raz\u00e3 do wsz\u00ebtczich l\u00ebdzy prost\u00e9g\u00f2 p\u00f2ch\u00f2dzeni\u00f4, ch\u00f2c sama na ws\u00eb mieszka, a wies na ni\u00e3 robi\u0142a. K\u00f4za l\u00ebdz\u00f3m ch\u00f2dz\u00ebc do k\u00f2sco\u0142a miedzama, stegnama, barab\u00f3nama, b\u00f2 droga m\u00f9sza b\u00ebc w\u00f2ln\u00f4 dl\u00f4 ji kar\u00e9t\u00eb. W k\u00f2scele ca\u0142i prz\u00f3dk n\u00f4le\u017c\u00f4\u0142 do ni, a l\u00ebdz\u00ebska s\u00e3 t\u0142\u00ebkl\u00eb p\u00f2d ch\u00f3r\u00e3, w kr\u00ebchce \u00eb b\u00f9ten p\u00f2d k\u00f2sco\u0142\u00e3. Ks\u0105dz b\u00e9\u0142 zm\u00f9szony w\u00ebkadz\u00ebc k\u00f2sc\u00f3\u0142 przed ji prz\u00ebjazd\u00e3.<\/p>\n<p>Na sw\u00e9g\u00f2 ch\u0142opa d\u00ebrch psoc\u00eb\u0142a \u00eb robi\u0142a m\u00f9 w\u00ebm\u00f3wczi, \u017ce g\u00f4d\u00f4 z w\u00f4rzi\u0144sczima gb\u00f9rama, szarwark\u00f3wcama, z dw\u00f2rsk\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105. Gb\u00f9r\u00f3m k\u00f4za prz\u00ebnaszac do dw\u00f2rsczi k\u00f9chnie n\u00f4lepsz\u00e9 k\u00f9r\u00eb, kaczczi \u00eb g\u00e3s\u00eb. \u00d2d wsz\u00ebtczich w\u00ebm\u00f4ga mi\u00f3d, a ten miel\u00eb le \u00f2k\u00f9niewsczi bartnic\u00eb. \u00d2d nich m\u00f9szel\u00eb g\u00f2 k\u00f9piac dl\u00f4 chc\u00ebwi dam\u00eb. Dl\u00f4 sw\u00f2jich s\u0142u\u017c\u0105c\u00ebch b\u00eb\u0142a zgr\u00ebzl\u00ebw\u00f4 \u00eb k\u00f4ra jich na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9 za b\u00eble co. Jak p\u00f2bi\u0142a sw\u00f2j\u00e3 dz\u00e9wk\u00e3 jizb\u00f2w\u0105, a ta z \u017ca\u0142osc\u00eb m\u00f3wi\u0142a r\u00f3\u017ce\u0144c, p\u00f2bi\u0142a j\u00e3 jesz bar\u017ci, a r\u00f3\u017ce\u0144c p\u00f2dzar\u0142a \u00eb w\u00ebrzuca przez \u00f2kno. Jak b\u00eb\u0142a starsz\u00f4, mia w sebie jesz wicy z\u0142osc\u00eb. P\u00f2gadiwel\u00eb \u00f2p\u00f2c\u00ebszk\u00f9, \u017ce trzim\u00f4 z p\u00f9rtkama, cht\u00ebrny cz\u00e3sto j\u00e3 \u00f2dwi\u00e9dzel\u00eb.<\/p>\n<p>Jak \u00f9mar\u0142a, a smierc mia baro cz\u00e3\u017ck\u0105, dza\u0142\u00eb s\u00e3 r\u00f3\u017cn\u00e9 dzywn\u00e9 spraw\u00eb. Ks\u00e3dza prz\u00eb k\u00f2nanim nie chca, a ch\u0142opa w\u00ebkl\u00e3\u0142a \u00eb w\u00ebgna ze dw\u00f2ru. \u00d2d neg\u00f2 czasu wk\u00f3\u0142 z\u00f3mka kr\u0105\u017c\u00eb\u0142a cz\u00f4rn\u00f4 dama. Dw\u00f3r b\u00e9\u0142 \u00f2p\u00f9szczony \u00eb wnet s\u00e3 zmarnow\u00f4\u0142. Jeden c\u00ebzy gb\u00f9r, ch\u00f2c m\u00f9 w\u00f4rzi\u0144czanie \u00f2dr\u00f4dzel\u00eb, w\u00ebb\u00f9dow\u00f4\u0142 tam ch\u00ebcz, ale d\u0142ug\u00f2 w ni nie w\u00ebtrzim\u00f4\u0142. Cz\u00f4rn\u00f4 dama kr\u0105\u017c\u00eb\u0142a midz\u00eb ch\u00ebczama na g\u00f3rce a jezor\u00e3 z p\u00f2dnios\u0142ima r\u00e3kama przed sebie, jakb\u00eb czeg\u00f2s szuka \u00eb dza\u0142\u00eb s\u00e3 r\u00f3\u017cn\u00e9 dzywaczn\u00e9 spraw\u00eb. W st\u00ebcznik\u00f9 na gruzach b\u00f9dink\u00f9 zakwit\u0142\u00eb kwiat\u00eb, a z p\u00f3mp\u00eb raz\u00e3 z w\u00f2d\u0105 kapa\u0142\u00eb p\u00f4c\u00f3rczi r\u00f3\u017ce\u0144ca.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><a name=\"Lasow\u00e9\">Lasow\u00e9 \u00f2kr\u00ebsz\u00ebn\u00eb<\/a><\/h2>\n<p>J\u00f4 jem Les\u00f4k, w lese \u00f9rodzony \u00eb \u00f9ros\u0142i. Las b\u00e9\u0142 ze mn\u0105, a j\u00f4 z nim \u00f2d p\u00f2cz\u0105tk\u00f9 m\u00f2jich dni\u00f3w. W lese jem czu\u0142 s\u00e3 tak, jak doma, a m\u00f3\u017ce jesz lepi. Do lasu mie wiedno cygn\u00e3 \u00eb cygnie p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144. Jak bl\u00f3s m\u00f3m le\u017cnosc, smar\u00ebj\u00e3 w ne las\u00eb dar\u017cl\u00ebbsk\u00f2-\u00f2liwscz\u00e9, a m\u00f3m je d\u00ebcht p\u00f2d nos\u00e3, b\u00f2 ter\u00f4 mieszk\u00f3m w Rek\u00f2wie.<\/p>\n<p>B\u00e9\u0142 jem jesz kn\u00e9rps\u00e3 z wi\u00f4lg\u0105 grz\u00ebw\u0105 \u00eb k\u00f2szlawima gajdama. K\u00f2szlawima, b\u00f2 mie chw\u00ebc\u00eb\u0142a anielsk\u00f4 ch\u00f2roba. M\u00f3j \u00f3papa br\u00f4\u0142 mie ze sob\u0105 do paseni\u00f4 b\u00ebd\u0142a w naszich j\u00e9rkach. N\u00f4wicy m\u00eb s\u00e3 zatrzimiwel\u00eb w Dr\u00ebd\u017cim Rowie, gdze ros\u0142\u00eb nasze b\u00f9czi. Tu m\u00eb miel\u00eb dwa \u00f2k\u00f3ma sebie pnie, na cht\u00ebrn\u00ebch m\u00eb w\u00ebs\u00f4diwel\u00eb, a nasz m\u0105dri Ami pilow\u00f4\u0142 nasz\u00e3 ch\u00f2w\u00e3. \u00d3papa prawi\u0142 mie \u00f2 st\u00f4r\u00ebch dzejach, a j\u00f4 g\u0105bscze \u00f2tmik\u00f4\u0142 \u00eb s\u0142\u00ebch\u00f4\u0142, a jak mie s\u00e3 sprzikrz\u00eb\u0142o, zdrz\u00f4\u0142 jem w g\u00f3r\u00e3, gdze wiater m\u00f9zyk\u00f2w\u00f4\u0142 p\u00f2 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 w wietwach, a s\u0142un\u00f4szk\u00f2 zab\u00f4wia s\u00e3 l\u00ebstama. S\u0142\u00ebch\u00f4\u0142 jem \u00f3pap\u00f2w\u00ebch p\u00f2wi\u00f4stk\u00f3w, a tam w g\u00f3rze nier\u00f4z \u00f9k\u00f4zywa s\u00e3 te zdarzeni\u00f4, \u00f2 jaczich mie prawi\u0142, tak jem b\u00e9\u0142 zazdrz\u00f3ny w l\u00ebst\u00eb \u00eb zas\u0142\u00ebch\u00f3ny. A to nie b\u00eb\u0142o \u017c\u00f3dny tam plest\u00eb, ale wsp\u00f2minczi teg\u00f2, co \u00f3n s\u00f3m za m\u0142od\u00ebch lat prze\u017ci\u0142 ab\u00f2 co jem\u00f9 \u00f2p\u00f2wi\u00f4d\u00f4\u0142 jeg\u00f2 tatk \u00eb stark, a t\u00e9\u017c starka \u00f2jc, a m\u00f3\u017ce t\u00e9\u017c \u00f3papa. Cz\u00e3sto sw\u00f2je \u00f2p\u00f2wi\u00f4dania zaczin\u00f4\u0142 \u00f2d spi\u00e9w\u00eb:<\/p>\n<p style=\"margin-left:70.9pt;\">Jedze, jedze ri\u0144ca zbrojny,<br \/>\nWr\u00f4c\u00f4 dodom z d\u0142ud\u017ci w\u00f2jn\u00eb.<br \/>\nSkrzi s\u00e3 w s\u0142u\u0144cu jeg\u00f2 zbroja,<br \/>\nNa ni znak bitn\u00e9g\u00f2 w\u00f2ja:<br \/>\nTen na tarczi wilk czerw\u00f2ny<br \/>\nWnet germe\u0144c\u00f3w st\u0105d w\u00ebg\u00f2ni.<br \/>\nMi\u00f4\u0142 \u00f2n dw\u00f2r\u00eb, z\u00f3mczi, miasta,<br \/>\nTen nasz zacny protoplasta&#8230;<\/span><\/p>\n<p>Ta spi\u00e9wa cygn\u00e3 s\u00e3 dali, ale w m\u00f2ji g\u0142owie \u00f2sta le t\u00ebli. Tam b\u00eb\u0142a m\u00f2wa \u00f2 jaczimsz \u0142ob\u00f9zu (Dzys wi\u00e9m, \u017ce to ch\u00f2dz\u00eb\u0142o \u00f2 miasto \u0141obez), \u00f2 Zemi Swi\u00e3ti, gdze jeden z n\u00ebch ri\u0144c\u00f3w zwiedzy\u0142 te m\u00f4le, w jaczich P\u00f3n Jez\u00ebs przebiw\u00f4\u0142. Prawi\u0142 t\u00e9\u017c o czarownic\u00eb sp\u00f4lony na wi\u00f4ld\u017ci sob\u00f2tce, \u00f2 Szw\u00e9dach \u00eb Miemcach, cht\u00ebrni naszl\u00eb nasze zemie. Cz\u00e3sto wsp\u00f2min\u00f4\u0142 \u00f2 tim, \u017ce naszi stark\u00f2wie prz\u00ebcygn\u00e3l\u00eb do Zbich\u00f2wa z daleczich P\u00f2mr\u00f3w. Szk\u00f2da, \u017ce jem wtenczas b\u00e9\u0142 g\u0142\u00ebp\u00f9chny, tak ma\u0142o interesow\u00f4\u0142 s\u00e3 st\u00f4rima dzejama \u00eb tak ma\u0142o z t\u00ebch st\u00f4r\u00ebch dzej\u00f3w zapami\u00e3t\u00f4\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Jinym raz\u00e3 m\u00eb szl\u00eb z \u00f3p\u0105 zbierac grzibczi w lese za Zelon\u0105 Drog\u0105. Tam ros\u0142\u00eb prawie same b\u00f9czczi, a na niwach g\u00e3st\u00e9 krze. \u00d3pa ch\u00f2dzy\u0142 p\u00f2 wi\u00f4ld\u017cim lese, a mie k\u00f4z\u00f4\u0142 zazerac p\u00f2d ne charzcze. Mie prz\u00ebpad\u0142o apartn\u00e9 szczesc\u00e9. W\u00ebcygn\u0105\u0142 jem z chr\u00f3st\u00f3w wi\u00f4ld\u017c\u00e9g\u00f2 grz\u00ebba z tak\u0105 machtn\u0105 czerwion\u0105 szp\u00e9r\u0105, a kapelusz mi\u00f4\u0142 jak na \u00f3mamin\u00f4 gl\u00ebnian\u00f4 miseczka.<\/p>\n<p>Ale j\u00f4 s\u00e3 \u00f9ceszi\u0142! Chw\u00f4cy\u0142 g\u00f2 za n\u00e3 gr\u00ebb\u0105 nog\u00e3 \u00eb gn\u00f4\u0142 do \u00f3pap\u00eb. P\u00f2 drodze nod\u017ci mie s\u00e3 zapl\u0105ta\u0142\u00eb w jaczichs wietwach \u00eb j\u00f4 p\u00e3k\u0142 jak d\u0142ud\u017ci na zemi\u00e3, a nen p\u00ebszny grzib dost\u00f4\u0142 prz\u00eb tim taczi dr\u00e9n, \u017ce j\u00f4 le \u00f2trzim\u00f4\u0142 w gr\u00f3scy t\u00e3 czerw\u00f2naw\u0105 szp\u00e9r\u00e3. J\u00f4 w r\u00ebk, a \u00f3papa prz\u00ebbiegn\u0105\u0142 do mie \u00eb z d\u00f4leka s\u00e3 pit\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Co s\u00e3 sta\u0142o?<\/p>\n<p>\u2013 M\u00f3j grzib, ten pi\u00e3kny pr\u00f4wdzywk!<\/p>\n<p>\u00d3papa le wezdrz\u00f4\u0142 na nog\u00e3, cht\u00ebrn\u0105 j\u00f4 trzim\u00f4\u0142 w r\u00e3ce \u00eb zacz\u0105\u0142 s\u00e3 na ca\u0142i g\u0142os smi\u00f4c, co mie s\u00e3 \u2013 jasn\u00f4 sprawa \u2013 nie widza \u00eb zrobi\u0142 jem baro kwasn\u0105 m\u00f9rz\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d3pa s\u00e3 smieje, a mie s\u00e3 chce beczec. Ten grzib to b\u00eb b\u00eb\u0142o wnetk\u00e3 p\u00f4\u0142nie dl\u00f4 nas wsz\u00ebtczich. To nie je do smi\u00e9ch\u00f9 \u2013 rzek\u0142 jem m\u00f2cno \u00f2bra\u017cony.<\/p>\n<p>\u2013 Tak, tak. P\u00f4\u0142nie dl\u00f4 wsz\u00ebtczich \u00eb p\u00f2grz\u00e9b dl\u00f4 wsz\u00ebtczich. Ten tw\u00f3j grzib na talerzu b\u00e9\u0142b\u00eb n\u00f4wikszim nieszczescym dl\u00f4 naji familii. Tak, kn\u00f4pie, na grz\u00ebbach trzeba s\u00e3 znac.<\/p>\n<p>\u00d3papa k\u00f4z\u00f4\u0142 w\u00ebrzn\u0105c nog\u00e3 teg\u00f2 grz\u00ebba dalek w krze, a r\u00e3ce w\u00ebcar\u0142 mie sw\u00f2jim tobacznym szn\u00ebpelnuk\u00e3. A tej b\u00eb\u0142o k\u00f4zani\u00e9 o tim, jacz\u00e9 grz\u00ebb\u00eb s\u0105 do jedzeni\u00f4, a jacz\u00e9 tr\u00ebj\u0105c\u00e9 \u00eb p\u00f2 czim je trzeba p\u00f2znawac. Ab\u00f2 j\u00f4 wiele z teg\u00f2 zapami\u00e3t\u00f4\u0142?<\/p>\n<p>\u2013 Ten grzib na nasz\u0105 kasz\u00ebbsk\u0105 zemi\u00e3 zas\u00f4\u0142 szatan \u00eb tak \u00f2n s\u00e3 zwie. Jeg\u00f2 trzeba s\u00e3 w\u00ebstrzegac, b\u00f2 \u00f2n je baro p\u00f2dobny do pr\u00f4wdzywka \u2013 zak\u00f9\u0144czi\u0142 sw\u00f2j\u00e3 n\u00f4\u00f9k\u00e3 \u00f2 dobr\u00ebch \u00eb z\u0142ich grz\u00ebbach. A mi\u00f4\u0142 j\u00f4 prz\u00eb tim baro kwasn\u0105 min\u00e3. Wi\u00e9ta wa, \u017ce to nie je d\u00ebcht prz\u00ebjemno z wi\u00f4ld\u017ci \u00f9ceszi przestawic s\u00e3 na srom\u00f2t\u00e3 \u00eb wstid. J\u00f4 teg\u00f2 nik\u00f2m\u00f9 nie \u017c\u00ebcz\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 b\u00e9\u0142 p\u00ebrzn\u00e3 wikszi, tej mie prz\u00ebpad\u0142o sam\u00e9m\u00f9 pasc nasze kruszczi. Teg\u00f2 dnia pas\u0142 jem k\u00f2le Zelony Drod\u017ci na rz\u00ebsk\u00f9, gdze niewiele b\u00eb\u0142o zj\u00f4dk\u00f9 dl\u00f4 kr\u00f3wk\u00f3w. To s\u00e3 dza\u0142o we westrz\u00f3dk\u00f9 lata tej, czej gz\u00e9le n\u00f4bar\u017ci jid\u0105 na b\u00ebd\u0142o. N\u00f4prz\u00f3d b\u00f9\u0144ta wlaz\u0142a w ne krze na niwach, gdze b\u00eb\u0142a c\u00e9\u0144, a gzyczi na ni\u00e3 tak nie nac\u00e9ra\u0142\u00eb. Tam sp\u00f2k\u00f3jno p\u00f2j\u00f4da co swi\u00e9\u017csz\u00e9 l\u00ebstczi. Za ni\u0105 zrobi\u0142a to sam\u00f2 m\u00ebszka, cz\u00f4rn\u00f4, ta z t\u0105 bl\u00ebs\u0105 \u00eb to drobni\u00e9sz\u00e9 b\u00ebde\u0142k\u00f2. J\u00f4 b\u00e9\u0142 z teg\u00f2 baro r\u00f4d. Ni m\u00f9sz\u00f4\u0142 s\u00e3 \u00f9ganiac \u00eb trz\u00ebmac ca\u0142\u0105 r\u00f3t\u00e3 prz\u00eb gr\u00ebpie.<\/p>\n<p>S\u00f4d\u0142 jem so w c\u00e9niu p\u00f2d d\u0105bk\u00e3 \u00eb wnetk\u00e3 \u00f9sn\u0105\u0142, a ne ja\u0142owice, pewno niszrich swiata, sz\u0142\u00eb so cor\u00f4z dali w las, b\u00f2 tam b\u00e9\u0142 ch\u0142\u00f3d, a t\u00e9\u017c ros\u0142a smaczn\u00f4 tr\u00f4wa. Jak jedna z kr\u00f3w zar\u00ebcza, b\u00f2 to b\u00e9\u0142 czas do n\u00ebkani\u00f4 nad st\u00f4w (jima chca s\u00e3 pewno pic w taczi g\u00f2r\u0105czce), a tej pewno zatesknia do sw\u00e9g\u00f2 chl\u00e9wa, gdze ani s\u0142u\u0144ce, ani gz\u00e9le nie dok\u00f9cza, tej j\u00f4 s\u00e3 \u00f2b\u00f9dzy\u0142, zerw\u00f4\u0142 na r\u00f3wn\u00e9 nod\u017ci \u00eb zacz\u0105\u0142 zn\u00ebkiwac m\u00f2j\u00e3 ch\u00f9dob\u00e3 do gr\u00ebp\u00eb. J\u00f4 s\u00e3 ni m\u00f3g\u0142 dorech\u00f2wac m\u00f2ji gromadczi, b\u00f2 co jedne dosz\u0142\u00eb do gr\u00ebp\u00eb, dr\u00ebd\u017ci s\u00e3 roz\u0142az\u00eb\u0142\u00eb p\u00f2 lese. Sz\u00ebmla zniecerpl\u00ebwion\u00f4 tim mojim g\u00f2nienim, p\u00f2dnios\u0142a t\u00ebp\u00e3 w g\u00f3r\u00eb \u00eb \u00f9j\u00e3 w stron\u00e3 ws\u00eb do staw\u00f9. Jak jedna p\u00f2dnios\u0142a \u00f2g\u00f3n w g\u00f3r\u00e3, to za ni\u0105 wsz\u00ebtcz\u00e9. J\u00f4 nie darw\u00f4\u0142 w\u00f2\u0142ac: lo\u0142e, lo\u0142e&#8230;, le m\u00f9sz\u00f4\u0142 za nima dzerzgn\u0105c p\u00f2d dodom. N\u00f4prz\u00f3d w chl\u00e9wie j\u00f4 zm\u00ebrk\u00f4\u0142, \u017ce jedny ja\u0142owic\u00eb ni ma. Co tu robic? P\u00f2wiedzec m\u00ebmie? Tace b\u00ebm nie chc\u00f4\u0142 teg\u00f2 rzec, b\u00f2 b\u00ebm dost\u00f4\u0142 p\u00f2 b\u00f9ksach. Nie rzek\u0142 nick nik\u00f2m\u00f9, le \u00f9j\u0105\u0142 do lasu sz\u00ebkac zg\u00f9b\u00eb. Ami szed\u0142 ze mn\u0105, b\u00f2 zm\u00ebrk\u00f4\u0142, \u017ce cos nie je tak.<\/p>\n<p>Jid\u00e3 Zelon\u0105 Drog\u0105 prosto w las, a pies g\u00f2ni p\u00f2 krzach, obz\u00e9r\u00f4 so, nawetk\u00e3 p\u00f2dsk\u00f4kiw\u00f4 \u00eb od czasu do czasu p\u00f2szczekiw\u00f4. Wi\u00e9 to m\u0105dr\u00e9 ps\u00ebsk\u00f2, \u017ce szuk\u00f3m\u00eb krow\u00eb. A j\u00f4 g\u00f2 zach\u00e3cyw\u00f3m, jak m\u00f2g\u00e3, \u00eb zdrz\u00e3 w cemn\u00e9 place ni\u00e9 t\u00ebli za ja\u0142owic\u0105, jak za lesnym, cz\u00eb tam czas\u00e3 nie sedzy p\u00f2d drz\u00e9wi\u00e3c\u00e3, cz\u00eb t\u00e9\u017c jak\u00f4s baba, na z\u0142osl\u00ebw\u00f4 kack\u00f4 cotka, a m\u00f3\u017ce wilk? (W t\u00ebch latach wierz\u00eb\u0142o s\u00e3 we wsz\u00ebtcz\u00e9 str\u00f4szczi). Szuk\u00f3m\u00eb \u00eb szuk\u00f3m\u00eb, niw\u00f3w ju nie widz\u00e3, a j\u00f4 cor\u00f4z bar\u017ci g\u00f9bi\u00e3 rozeznani\u00e9, gdze m\u00eb d\u00ebcht jesm\u00eb. Las je cor\u00f4z g\u00e3stszi, s\u0142u\u0144ce ze stron\u00eb ledw\u00f2 przeswitiw\u00f4 przez ten zelony dach nad nama. Pit\u00f3m s\u00e3 psa i s\u00f3m sebie, gdze m\u00eb jesm\u00eb? Cor\u00f4z wikszi strach mie bierze, \u00f2cz\u00eb dz\u00ebk\u00f2 l\u00f4taj\u0105, m\u00f9nie s\u00e3 trz\u00e3s\u0105, nod\u017ci sztiwniej\u0105. Jesz p\u00ebrzn\u00e3, a zaczn\u00e3 r\u00ebczec na ca\u0142i g\u0142os.<\/p>\n<p>Ale, ale, co to? Pies szczekn\u0105\u0142 p\u00f4r\u00e3 razy, kr\u00f3wka zabecza, a mie s\u00e3 sta\u0142\u00f4 cz\u00ebsto letk\u00f2 na sercu. Ami prz\u00ebn\u00ebk\u00f4\u0142 zg\u00f9b\u00e3 \u00eb s\u00e3 ceszi\u0142 wicy \u00f2de mie.<\/p>\n<p>\u2013 Dobri piesk\u00f9, dobri \u2013 p\u00f2chw\u00f4li\u0142 jem g\u00f2, a \u00f2n ja\u017c t\u00ebp\u0105 r\u00ebsz\u00f4\u0142 z \u00f9ceszi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>\u2013 Dzys t\u00eb jedzesz ze mn\u0105 w las, wstaji z w\u00ebr\u00f3w \u00eb s\u00e3 \u00f2blak\u00f4j! \u2013 rzek\u0142 tatk, a prz\u00eb t\u00ebch s\u0142owach odchlastn\u0105\u0142 pierzn\u00e3. Nie b\u00eb\u0142o rad\u00eb, le r\u00ebmac z pluch\u00f3w.<\/p>\n<p>Jedzem\u00eb. Na odch\u00f3dnym z\u0142ap\u00f4\u0142 jem w k\u00f9chni szt\u00ebk chleba, a ter\u00f4 na f\u00f9rmance so p\u00f2griz\u00f4\u0142. S\u0142u\u0144ce pra\u017c\u00eb\u0142o z sam\u00e9g\u00f2 rena. B\u00e3dze \u00f9p\u00f4\u0142. F\u00f2ska cos s\u00e3 denerw\u00f2wa \u00eb z\u00f4wz\u00e3c\u00e9 chlasta \u00f2g\u00f3n\u00e3 na wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb. Gzyczi b\u00eb\u0142\u00eb n\u00f4part\u00e9 z sam\u00e9g\u00f2 p\u00f2r\u00e9nk\u00f9. W lese b\u00eb\u0142o jesz g\u00f2rzi. Ca\u0142\u00e9 chmar\u00eb teg\u00f2 pataractwa nalaz\u0142\u00eb s\u00e3, B\u00f3g wi\u00e9 sk\u0105dka. Zajachel\u00eb m\u00eb w Kamienist\u0105, gdze tatk kn\u00ebplow\u00f4\u0142 \u00f2d p\u00f4r\u00e3 dni\u00f3w. Tu le\u017ca gr\u00ebpa b\u00f9k\u00f2w\u00ebch ga\u0142\u0105z\u00f3w \u00eb do ni m\u00eb p\u00f2djachel\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Tu m\u00f4sz wietw\u00e3, cht\u00ebrn\u0105 b\u00e3dzesz \u00f2dg\u00f3ni\u00f4\u0142 gzyczi \u00f2d k\u00f2ni \u2013 rzek\u0142 tatk \u00eb p\u00f2d\u00f4\u0142 mie wi\u00f4lg\u0105 ga\u0142\u0105z z l\u00ebstama.<\/p>\n<p>Jak ju wsz\u00ebtcz\u00e9 kn\u00ebpl\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb na w\u00f2zu, tatk wz\u0105\u0142 seczer\u00e3 \u00eb zacz\u0105\u0142 sc\u00ebnac s\u00ebch\u00e9 drz\u00e9wi\u00e3ta, tacz\u00e9, z jaczich ju \u00f2dch\u00f4da k\u00f3ra.<\/p>\n<p>\u2013 M\u00eb doch z p\u00f3\u0142 f\u00f3r\u0105 nie p\u00f2jedzem\u00eb dodom, ne ni\u00e9?<\/p>\n<p>\u2013 Niech tatk r\u0105bie te s\u00ebszczi, \u00f2ne le przeszk\u00f4dzaj\u0105 jinym drz\u00e9wi\u00e3t\u00f3m. J\u00f4 te m\u00ebr\u00eb jak\u00f2s \u00f2pas\u00e3.<\/p>\n<p>Ale gdze, ne gz\u00e9le \u00eb gzyczi cor\u00f4z bar\u017ci sz\u0142\u00eb na k\u00f2niszcza, a n\u00f4bar\u017ci na bi\u00e9dn\u0105 f\u00f2sk\u00e3. Ta robi\u0142a szp\u00e9rama, chlasta g\u0142ow\u0105 na jedn\u0105 \u00eb dr\u00ebg\u0105 stron\u00e3, szm\u00ebrga t\u00ebp\u0105 ja\u017c na krzept, ale to wiele nie p\u00f2m\u00f4ga. J\u00f4 d\u00ebrch jezdzy\u0142 n\u0105 wietw\u0105 wk\u00f3\u0142 k\u00f2ni, trz\u0105s\u0142 j\u00e3 nad nima, ale to t\u00e9\u017c niewiele p\u00f2m\u00f4ga\u0142o. B\u00e9\u0142 jem zm\u00f2k\u0142i jak szur, r\u00e3ce mie dr\u00e3twia\u0142\u00eb \u00eb j\u00f4 s\u00e3 cor\u00f4z bar\u017ci niecerpl\u00ebwie \u00f2bz\u00e9r\u00f4\u0142 za tatk\u00e3. A ten robi\u0142 sw\u00f2je. <\/p>\n<p>W nym da\u0142o mie s\u00e3 wezdrzec dali w las \u00eb ja\u017c mie zatka\u0142o. Za gr\u00ebbim, brodatim ze starosc\u00eb d\u00e3b\u00e3 chtos stoji, tak, stoji \u00eb prz\u00ebz\u00e9r\u00f4 s\u00e3 tem\u00f9, co robi tatk. Nie do wiar\u00eb, ale to b\u00e9\u0142 napr\u00f4wd\u00e3, jak B\u00f3g w niebie, nasz lesny w sw\u00f2jim zelonym kapeluszu z tak\u0105 t\u00ebpk\u0105 na jedny stronie \u00eb flint\u0105 na remieniu. J\u00f4 ju chc\u00f4\u0142 wrzeszczec na tatka, ale \u00f2n p\u00f2\u0142o\u017ci\u0142 p\u00f4lc na sw\u00f2jich l\u00ebpach, a r\u00e3k\u0105 d\u00f4w\u00f4\u0142 mie znak, \u017ceb\u00ebm b\u00e9\u0142 szt\u00ebl \u00eb s\u00e3 za nim nie czerow\u00f4\u0142. J\u00f4 s\u00e3 wz\u0105\u0142 dali za wachlowani\u00e9 wietw\u0105, a cze j\u00f4 dr\u00ebd\u017ci r\u00f4z tak \u00f9kr\u00f4dk\u00e3 wezdrz\u00f4\u0142 w n\u00e3 stron\u00e3, za d\u00e3b\u00e3 nik\u00f2g\u00f2 nie b\u00eb\u0142o. Lesny zd\u017cin\u0105\u0142 tak ch\u00f9tk\u00f2, jak s\u00e3 tam nal\u00f4z\u0142.<\/p>\n<p>\u2013 Tatk\u00f9, tam za d\u00e3b\u00e3 b\u00e9\u0142 lesny, \u00f2n na nas zdrz\u00f4\u0142 \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 jem do tatka niepewny, cz\u00eb j\u00f4 dobrze robi\u00e3 (Lesny p\u00f2k\u00f4zyw\u00f4\u0142, \u017ceb\u00eb jem b\u00e9\u0142 szt\u00ebl).<\/p>\n<p>\u2013 To s\u00e3 doch le cebie zd\u00f4wa\u0142o \u2013 rzek\u0142 z taczim dzywnym \u00f9smi\u00e9szk\u00e3 m\u00f3j tata.<\/p>\n<p>\u2013 Ni\u00e9! Gw\u00ebsno \u00f2n tam b\u00e9\u0142 \u00eb jesz p\u00f2k\u00f4zyw\u00f4\u0142 mie, \u017ceb\u00eb jem b\u00e9\u0142 szt\u00ebl.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2n wi\u00e9, \u017ce m\u00eb lasowi krziwd\u00eb nie zrobim\u00eb \u2013 na zak\u00f9\u0144czeni\u00e9 rzek\u0142 tatk.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>B\u00e9\u0142 ju jag\u00f2dowi czas. J\u00f4 so \u00f9db\u00f4\u0142, a m\u00ebma ni mia nic proc\u00ebm tem\u00f9, \u017ceb\u00eb jic z jag\u00f2dow\u0105 zgraj\u0105 na jag\u00f2dow\u00e9 \u017cniw\u00f2 w las\u00eb p\u00f2d Wig\u00f2d\u00e3. To b\u00e9\u0142 szt\u00ebk drod\u017ci, ale tam b\u00e9\u0142 taczi \u00f9rodzaj, \u017ce przez p\u00f4r\u00e3 g\u00f2dzyn da\u0142o s\u00e3 zebrac ca\u0142i k\u00f2sz cz\u00f4rn\u00ebch jag\u00f3dk\u00f3w. J\u00f4 so w\u00ebszuk\u00f4\u0142 taczi mi\u00e9szi k\u00f2sz \u00f9plot\u0142i z k\u00f2rz\u00f3nk\u00f3w, \u00f9g\u00f4d\u00f4\u0142 z B\u00f9tk\u00e3, \u017ceb\u00eb mie nie zab\u00f4czi\u0142 reno wz\u0105c z jag\u00f3dnikama. Szk\u00f2\u0142\u00eb prawie w tim dniu nie b\u00eb\u0142o, a to tem\u00f9, \u017ce szk\u00f3lny mi\u00f4\u0142 jak\u0105s n\u00f4rad\u00e3 cz\u00eb k\u00f2nfere\u0144c\u00ebj\u00e3. M\u00ebma wcyska mie k\u00f2szik, b\u00f2 \u00f9w\u00f4\u017ca, \u017ce k\u00f2sza j\u00f4 nie \u00f9zbierz\u00e3 \u00eb nie \u00f9dwign\u00e3 naz\u00f4d. Ale j\u00f4 s\u00e3 \u00f9piar\u0142 \u00eb \u00f2st\u00f4\u0142 na sw\u00f2jim.<\/p>\n<p>Nie sk\u00f9\u0144czi\u0142 jem jesz friszt\u00ebk\u00f9, a B\u00f9tk klepie na \u00f2kno. Chw\u00ebcy\u0142 jem szt\u00ebk chleba w g\u00f4rzc \u00eb w\u00ebpr\u00ebszczi\u0142 b\u00f9ten. Drog\u0105 jidze ca\u0142\u00f4 r\u00e9ga jag\u00f2dow\u00ebch m\u00e9n\u00f3w, a z nima p\u00f4r\u00e3 taczich kn\u00f4p\u00f3w jak j\u00f4. Bia\u0142czi \u00eb dz\u00e9wcz\u00e3ta maj\u0105 szchanie na p\u00f9klach, a na nich wisz\u0105 machtn\u00e9 k\u00f2sze.<\/p>\n<p>\u2013 Co? \u00d2ne chc\u0105 ca\u0142i dracht zebrac, a j\u00f4 mi\u00f4\u0142 wz\u0105c k\u00f2szik. Dobrze, \u017ce j\u00f4 nie \u00f9st\u0105pi\u0142 m\u00ebmie, b\u00f2 b\u00e9\u0142b\u00eb wi\u00f4ld\u017ci smi\u00e9ch \u2013 tak j\u00f4 sobie p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142. \u2013 Ten jidze z k\u00f2szik\u00e3 na Wig\u00f2d\u00e3? \u00d2n pewno chce nama p\u00f2m\u00f2c zbierac. Ha, ha, ha! \u2013 smia\u0142\u00ebb\u00eb s\u00e3 dz\u00e9wcz\u00e3ta.<\/p>\n<p>Do Now\u00e9g\u00f2 Dw\u00f2ru s\u0105 dwa kilom\u00e9tr\u00eb, p\u00f2\u0142owa t\u00ebli przez p\u00ebrd\u00ebg\u00f3n\u00eb p\u00f2d P\u00f9ck\u0105 G\u00f3r\u0105, a tej n\u00f4prz\u00f3d je las. Taczi p\u00ebrzn\u00e3 dzywny las, ale b\u00eblny, je\u017cl\u00eb ch\u00f2dzy \u00f2 jag\u00f2dowicz\u00e9. Rosc\u0105 tu dosc rz\u00f4dk\u00f2 ch\u00f2jarczi, to t\u00e9\u017c jag\u00f2dowicz\u00e9 \u00f2panowa ca\u0142\u00e9 dno lasu. M\u00f4lama s\u0105 b\u0142otka, topi\u00e9le, torfk\u00f9le \u00eb m\u00f4\u0142\u00e9 jez\u00f3rka. M\u00eb w\u00ebbrel\u00eb taczi m\u00f4l na stromiznie. M\u00eb, m\u00eb? Ale j\u00f4 tu ni mi\u00f4\u0142 nick do g\u00f4dczi, to w\u00ebbra\u0142\u00eb nasze m\u00e9n\u00eb, pi\u00e3kn\u00e9 dz\u00e9wcz\u0105tka: nie\u017cenia\u0142\u00e9 \u00eb \u017cenia\u0142\u00e9, a w\u00ebrobion\u00e9 w sw\u00f2jim fach\u00f9, dzar\u0142\u00eb dw\u00f9ma r\u00e3kama ne widza\u0142\u00e9 jag\u00f2d\u00eb. Mie m\u00ebmka da topk, cht\u00ebren j\u00f4 trzim\u00f4\u0142 w jedny r\u00e3ce, a dr\u00ebg\u0105 zriw\u00f4\u0142 no b\u00f2gactw\u00f2 les\u00f4cczich las\u00f3w. Szt\u00ebrk czasu da\u0142o mie s\u00e3 zbierac na stoj\u0105co, ale k\u00f2le p\u00f4\u0142nia krzi\u017c zacz\u0105\u0142 mie b\u00f2lec \u00eb b\u00e9\u0142 jem zm\u00f9szony zbierac na k\u00f2lanach, a p\u00f3zni nawetk\u00e3 na sedz\u0105co. T\u00ebch jag\u00f3dk\u00f3w b\u00eb\u0142o tu tak wiele, \u017ce jak jem \u00f2berw\u00f4\u0142 je wk\u00f3\u0142 sebie, b\u00eb\u0142o p\u00f3\u0142 topka.<\/p>\n<p>Tacz\u00e9 sedz\u0105c\u00e9 zbi\u00e9rani\u00e9 mie s\u00e3 t\u00e9\u017c wnet sprzikrz\u00eb\u0142o. Zamiast zbierac, zdrz\u00f4\u0142 jem w l\u00ebft \u00eb wk\u00f3\u0142 sebie, rech\u00f2w\u00f4\u0142 brz\u00f3zczi z jasnozelonyma l\u00ebstkama, cht\u00ebrne \u00f9rz\u0105dza mi\u00f3nczi z b\u00f9szno rozpiartima ch\u00f3jkama. Jedne \u00eb dr\u00ebd\u017c\u00e9 \u2013 tak jem sobie p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142 \u2013 chca\u0142\u00ebb\u00eb ch\u00f9tk\u00f2 do nieba. A bi\u00e9dn\u00e9 ja\u0142\u00f3wce ni mia\u0142\u00eb nick do g\u00f4dani\u00f4 w t\u00ebch mi\u00f3nkach, b\u00f2 b\u00eb\u0142o za m\u00f4\u0142\u00e9. Nawetk\u00e3 leszcz\u00ebna, co ju mia\u0142a m\u00f4\u0142\u00e9, zelon\u00e9 \u00f2rzeszczi, ch\u00f2c b\u00eblno min\u00e3 ja\u0142\u00f3wce, t\u00e9\u017c \u00f2sta w p\u00f3\u0142 drod\u017ci. Tak to je \u2013 meditow\u00f4\u0142 j\u00f4 s\u00f3m do se \u2013 wsz\u00ebsc\u00eb chc\u0105 do nieba, ale na nie trzeba so zas\u0142u\u017c\u00ebc. Tak je napis\u00f3n\u00e9 w Pismie Swi\u00e3tim, a t\u00e9\u017c to, \u017ce \u00f2statny m\u00f2g\u0105 b\u00ebc pierszima. J\u00f4 b\u00ebm \u017c\u00ebczi\u0142 teg\u00f2 tim ja\u0142\u00f3wc\u00f3m, a jag\u00f3dk\u00f3m t\u00e9\u017c.<\/p>\n<p>Do m\u00f2j\u00e9g\u00f2 k\u00f2sza cos s\u0142ab\u00f2 prz\u00ebbiwa\u0142o, a s\u0142u\u0144ce ju zawis\u0142o nad P\u00f9ck\u0105 G\u00f3r\u0105. P\u00f2jawi\u0142\u00eb s\u00e3 t\u00e9\u017c m\u00ebd\u017ci \u00eb cor\u00f4z bar\u017ci dok\u00f9cza\u0142\u00eb. Tak \u00f9kr\u00f4dk\u00e3 j\u00f4 p\u00f2z\u00e9r\u00f4\u0142 p\u00f2d dodom. Reszt\u00e3 kaw\u00eb mi\u00f4\u0142 ju w\u00ebtr\u0105bion\u00e9, a zgni\u00e9lc cor\u00f4z bar\u017ci na mie l\u00f4z\u0142. W k\u00f2szu jesz nie b\u00eb\u0142o trz\u00ebwiertle, a mie s\u00e3 napr\u00f4wd\u00e3 nie chca\u0142o ju dali zbierac. Z do\u0142u na b\u00f2s\u00e9 nod\u017ci laz\u0142\u00eb mr\u00f3wczi \u00eb jin\u00e9 robactw\u00f2, a kark \u00eb \u0142\u00ebs\u00ebn\u00e3, a t\u00e9\u017c r\u00e3ce gr\u00ebz\u0142\u00eb m\u00ebd\u017ci. A na wi\u00e9rzk mie chw\u00ebcy\u0142 grzenia.<\/p>\n<p>Nareszce L\u00e9na, ten herszta jag\u00f2dowi zgraje, zestawi\u0142a sw\u00f2je dwa p\u00f4\u0142n\u00e9 k\u00f2sze z jag\u00f2dama raz\u00e3, za\u0142o\u017c\u00eb\u0142a szchanie na p\u00f9czel, w\u0142o\u017c\u00eb\u0142a dwa p\u00f4lce do g\u00e3b\u00eb \u00eb trz\u00eb raz\u00eb gwizdn\u00e3, co znacz\u00eb\u0142o: Zbi\u00e9rani\u00f4 k\u00f9\u0144c! To b\u00e9\u0142 dl\u00f4 mie ret\u00ebnk. Z wsz\u00ebtczich str\u00f3n zeszl\u00eb s\u00e3 ze sw\u00f2jim \u00f9r\u00f3bk\u00e3 jag\u00f3dnic\u00eb \u00eb r\u00ebchtowel\u00eb s\u00e3 do marszu p\u00f2d dodom. B\u00eb\u0142o jesz szacowani\u00e9 \u00f9r\u00f3bk\u00f9. L\u00e9na \u2013 m\u00f4 s\u00e3 rozmi\u00f4c \u2013 mia n\u00f4wicy. Ja\u017c dwie bia\u0142czi mia\u0142\u00eb p\u00f2 drachce jag\u00f2d\u00f3w, ale jima p\u00f2m\u00f4ga\u0142\u00eb jich dzec\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 Te, synk\u00f9, dost\u00f3niesz dzys s\u00ebch\u0105 wieczerz\u00e3 \u2013 rzek\u0142a L\u00e9na, p\u00f2k\u00f4z\u00ebj\u0105c\u00eb na m\u00f2je trz\u00ebwiertle k\u00f2sza.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2n m\u00ebsl\u00f4\u0142, \u017ce jag\u00f3dczi b\u00e3d\u0105 same wsk\u00f4kiwa do topka \u2013 doda ze smi\u00e9ch\u00e3 Jula z folwarczny b\u00f9d\u00eb.<\/p>\n<p>Jak s\u00e3 \u00f2k\u00f4za, zbi\u00e9rani\u00e9 jag\u00f2d\u00f3w to b\u00e9\u0142 m\u00f4\u0142i krzi\u017c pa\u0144sczi proc\u00ebm teg\u00f3 marszu p\u00f2d dodom. J\u00f4 n\u00f4prz\u00f3d ni\u00f3s\u0142 sw\u00f3j k\u00f2sz na r\u00e3ce, ale jak \u00f2na mie zdech\u0142a, zadwign\u0105\u0142 g\u00f2 na p\u00f9czel. B\u00e9\u0142 jem r\u00f4d, \u017ce ni m\u00f3m sk\u00f2pic\u0105 k\u00f2sza, b\u00f2 b\u00ebm g\u00f2 nie doszlup\u00f4\u0142 do ch\u00ebczi. \u00d2statk\u00e3 m\u00f2c\u00eb cygn\u0105\u0142 jem na k\u00f9\u0144cu sznura jag\u00f2dow\u00ebch zbi\u00e9racz\u00f3w \u00eb zm\u00f2k\u0142i jak nasza f\u00f2ska w kar\u00e9ce na mi\u00f3nkach z weselnikama, doczurp\u00f4\u0142 p\u00ebrzn\u00e3 za\u00f2sta\u0142i za jinyma do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 dodom.<\/p>\n<p>\u2013 Ale m\u00f4sz t\u00eb teg\u00f2 nadzart\u00e9! \u2013 p\u00f2chw\u00f4l\u00eb\u0142a mie m\u00ebmka. \u2013 J\u00f4 zar\u00f4 p\u00f2dgrzej\u00e3 b\u00f9lw\u00eb \u00eb b\u00e3dzesz j\u00f4d\u0142 p\u00f4\u0142nie. T\u00eb jes m\u00f2cno zmachcony. P\u00f2 p\u00f4\u0142niu so odp\u00f2czniesz.<\/p>\n<p>\u2013 J\u00f4 t\u00e9\u017c \u00f2prz\u00ebp\u00f4\u0142niu \u00f9zbra na naszich niwach ten k\u00f2szik jag\u00f3dk\u00f3w. Raz\u00e3 to b\u00e3dze malinczi dracht \u00eb t\u00eb d\u00f4sz sobie z nim rad\u00e3 witro \u00f2 p\u00f2r\u00e9n\u00f4szk na szchaniach zaniesc to nasze b\u00f2gactw\u00f2 na ban\u00f3w, sk\u0105dka s\u0105sada zabierze nasze k\u00f2sze ze sw\u00f2jima do Sop\u00f2tu. Prz\u00ebniese p\u00f4r\u00e3 d\u00ebtk\u00f3w, cht\u00ebrne dadz\u0105 nama prze\u017c\u00ebc ten g\u0142odny zymk, a cebie b\u00e3dze wnetk\u00e3 trzeba k\u00f9pic ancuch na prz\u00ebj\u00e3c\u00e9.<\/p>\n<p>Przeszed\u0142 jem t\u00e9\u017c szczesl\u00ebwie \u00eb t\u00e3 krz\u00eb\u017cow\u0105 drog\u00e3. Naz\u00f4d j\u00f4 so szed\u0142 weso\u0142o \u00eb nawetk\u00e3 mi\u00f4\u0142 ch\u00e3c so p\u00f2spiewiwac. Prz\u00ebwt\u00f4rza mie w tim k\u00f9k\u00f4wka, cht\u00ebrna przez sw\u00f2je \u201ek\u00f9k\u00f9k\u201d smia s\u00e3 do mie, cz\u00eb t\u00e9\u017c w\u00ebr\u0105pia ze mie; s\u00f3m nie wi\u00e9m. W sz\u00f3nie przed bliz\u0105 drobn\u00e9 ptactw\u00f2 zrobi\u0142o so sw\u00f3j j\u00f4rmark \u00eb w\u00ebdz\u00e9ra s\u00e3 na wiele g\u0142os\u00f3w. J\u00f4 jima p\u00f2dk\u00f4rbi\u00f4\u0142, a \u00f2ne mie na prz\u00e9k jesz g\u0142osni s\u00e3 dzar\u0142\u00eb, a szt\u00f3tama nawetk\u00e3 niel\u00ebch\u00f2 spi\u00e9wa\u0142\u00eb. Jak m\u00eb so tak k\u00f2ncertowel\u00eb, prz\u00f3dk\u00e3 mie przeleca przez drog\u00e3 pi\u00e3kn\u00f4 sarna. Cz\u00eb \u00f2na przed czimsz \u00f9c\u00e9ka, cz\u00eb s\u00e3 czeg\u00f2s w\u00ebrzas\u0142a, cz\u00eb s\u00e3 dzes spieszi? Jak j\u00f4 tak meditow\u00f4\u0142, to ji bi\u00f4\u0142\u00f4 d\u00ebpa zd\u017cin\u00e3 w g\u00e3stwinie. Ju na niwach w\u00ebsok nad m\u00f2j\u0105 g\u0142ow\u0105 kr\u0105\u017ci\u0142 jastrzib, a p\u00f2 Szulcowi \u0142\u0105czce z jak\u0105s widza\u0142ot\u0105 w\u00ebst\u00f4wi\u00f4\u0142 sw\u00f2je d\u0142ud\u017c\u00e9, zmiart\u00e9 nod\u017ci b\u00f9szny b\u00f2c\u00f3n.<\/p>\n<p>Jak widzyta, mi\u00f4\u0142 jem ca\u0142i czas m\u00f2j\u00e9g\u00f2 marszu p\u00ebszn\u00e9 towarz\u00ebstw\u00f2.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 ch\u00e3tno zbi\u00e9r\u00f4\u0142 grz\u00ebb\u00eb. Jak prz\u00ebszed\u0142 nen g\u0142odny zymk, m\u00ebma wc\u00ebsn\u00e3 mie k\u00f2szik do r\u00e3czi \u00eb rzek\u0142a:<\/p>\n<p>\u2013 Bi\u00f4jczk\u00f4j le do lasu \u00eb nazbi\u00e9r\u00f4j t\u00ebch wczasn\u00ebch grzibk\u00f3w, b\u00f2 j\u00f4 ni m\u00f3m nick do b\u00f9lewk\u00f3w na p\u00f4\u0142nie. Bl\u00f3s za dalek nie jidz\u00eb w las, b\u00f2 m\u00f3g\u0142b\u00ebs zb\u0142\u0105dz\u00ebc. Trz\u00ebm\u00f4j s\u00e3 bar\u017ci niw\u00f3w.<\/p>\n<p>Teg\u00f2 nie b\u00eb\u0142o mie trzeba dwa raz\u00eb p\u00f2wtarzac. \u00d2bierzk\u00e3 w g\u00f4rzc, kr\u00ebszk\u00e3 do tasze i ju mie nie b\u00eb\u0142o. Do lasu droga sz\u0142a przez nasze b\u00f9czczi. Tam colema\u0142o trafi\u0142 s\u00e3 pr\u00f4wdzywk. Dzys b\u00e9\u0142 bl\u00f3s jeden, ale z cemn\u0105 g\u00f3wk\u0105, taczi pr\u00f4wdz\u00ebwi grzib z \u00f2br\u00f4zka, z ca\u0142\u0105 sw\u00f2j\u0105 \u00f9rod\u0105. Ter\u00f4 jem doszed\u0142 na nasze niw\u00eb. Tam b\u00eb\u0142\u00eb t\u00e9\u017c pr\u00f4wdzywczi, ale z jasnyma kapeluszama \u00eb ne di\u00f4belscz\u00e9 z czerw\u00f2nyma szp\u00e9rama. T\u00ebch j\u00f4 nawetk\u00e3 nie dotik\u00f4\u0142. J\u00f4 s\u00e3 r\u00f4z na nich sparzi\u0142 \u00eb to mie syg\u0142o. W zachlast\u0142im dole, tam blisk\u00f2 Lesn\u00ebch Brat\u00f3w (b\u00f9k z d\u00e3b\u00e3 raz\u00e3 zros\u0142\u00e9) wiedno stoja ca\u0142\u00f4 familia teg\u00f2 dorodn\u00e9g\u00f2 grz\u00ebbi\u00e9g\u00f2 bractwa. To b\u00e9\u0142 m\u00f3j n\u00f4lepszi \u00eb gw\u00ebsny plac. Dzys jem tam zgarn\u0105\u0142 le wiertel m\u00e3dla zdrow\u00ebch jak ridz kr\u00f3lewsczich p\u00f2trus\u00f3w. Ter\u00f4 p\u00f2 r\u00e9dze b\u00e9\u0142 R\u00e9dzczi R\u00f3w. Tu j\u00f4 m\u00f3j k\u00f2szik dof\u00f9low\u00f4\u0142, ale peperlingama, p\u00f2dgrzibkama \u00eb k\u00f2zyma br\u00f3dkama. Te j\u00f4 t\u00e9\u017c zbi\u00e9r\u00f4\u0142, a b\u00eb\u0142o jich n\u00f4wicy \u00f2 tim czasu, b\u00f2 na pr\u00f4wdzywczi b\u00eb\u0142o jesz za ch\u00f9tk\u00f2. P\u00f3\u0142tora g\u00f2dz\u00ebn\u00eb d\u00e9ra m\u00f2ja grz\u00ebb\u00f2w\u00f4 wanoga, a m\u00ebma s\u00e3 dzywi\u0142a, \u017ce w tak kr\u00f3tczim czasu da\u0142o mie s\u00e3 t\u00ebli nazbierac, a prz\u00eb tim jesz \u00f2cz\u00ebszcz\u00ebc. <\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb jes napr\u00f4wd\u00e3 dobrim grz\u00ebbiarz\u00e3 \u2013 cesz\u00eb\u0142a s\u00e3 m\u00ebma. \u2013 P\u00f4\u0142nie b\u00e3dze zb\u00ebt\u00e9.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>To b\u00e9\u0142 \u2013 tak m\u00ebszl\u00e3 \u2013 rok 1935, a m\u00f3\u017ce t\u00e9\u017c 1936. Jes\u00e9\u0144 b\u00eb\u0142a niebiwale pi\u00e3kn\u00f4. Letn\u00e9 s\u0142u\u0144ce pra\u017c\u00eb\u0142o ca\u0142i czas, ch\u00f2c co jaczisz czas przech\u00f4da\u0142\u00eb grzm\u00f2t\u00eb \u00eb zemia dosta sw\u00f2j\u00e3 p\u00f2rcj\u00e3 wilg\u00f2c\u00eb. To b\u00e9\u0142 k\u00f9\u0144c s\u00e9wnika ab\u00f2 p\u00f2cz\u0105tk rujana. B\u00f9tk i jiny kn\u00f4pi nam\u00f3wil\u00eb mie, \u017ceb\u00eb p\u00f2 szk\u00f2le jic w sz\u00f3n\u00eb p\u00f2d Nowim Dw\u00f2r\u00e3. Tam m\u00f4 b\u00ebc m\u00f2c grz\u00ebb\u00f3w. Na to jak na lato! Jak s\u00e3 bl\u00f3s w szk\u00f2le sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142\u00eb lekcje, draw\u00f2 dodom, na ch\u00f9tcz\u00e9g\u00f2 chlapn\u0105c p\u00f4\u0142nie, k\u00f2sz na p\u00f9czel \u00eb w r\u00e9z\u00e3. To b\u00eb\u0142o szt\u00ebk drod\u017ci. M\u00eb szl\u00eb jednak na skr\u00f3t\u00eb, b\u00f2k\u00e3 Ced\u017celni \u00eb W\u00ebsp\u00f2wscz\u00e9g\u00f2 Jezora.<\/p>\n<p>\u2013 Zazdrzim\u00eb w ten g\u00e3sti sz\u00f3n \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 B\u00f9tk, jak m\u00eb doszl\u00eb do lasu.<\/p>\n<p>J\u00f4 pierszi sk\u00f2czi\u0142 w n\u00e3 g\u00e3stwin\u00e3. Tu nie b\u00eb\u0142o rad\u00eb, le na k\u00f2lanach wc\u00ebskac s\u00e3 b\u00ebn\u00eb \u00eb zazerac p\u00f2d g\u00e3st\u00e9 danczi. A \u00f2ne jakb\u00eb chroni\u0142\u00eb sw\u00f3j sk\u00f4rb, b\u00f2 wietw\u00eb sp\u00f9szcza ja\u017c do zemie. Trzeba b\u00eb\u0142o \u00f2dgar\u00ebnac te danow\u00e9 gardin\u00eb, \u017ceb\u00eb choc p\u00ebrzn\u00e3 nalezc. Mie szczesc\u00e9 s\u00e3 trzima. W\u00ebcygn\u0105\u0142 jem z t\u00ebch g\u0105szcz\u00f3w p\u00f4r\u00e3 pr\u00f4wdzywk\u00f3w, ale \u00f2ne b\u00eb\u0142\u00eb jacz\u00e9sz blad\u00e9, mitcz\u00e9, tacz\u00e9 ni\u017c\u00f3dn\u00e9. K\u00f2\u017cdi z nas dost\u00f4\u0142 p\u00f4r\u00e3 t\u00ebch bledzuch\u00f3w. M\u00eb je wz\u00e3l\u00eb, b\u00f2 \u00f2ne nad\u00f4wa s\u00e3 do s\u00ebszeni\u00f4.<\/p>\n<p>\u2013 Jidzem\u00eb w b\u00f9k\u00f2w\u00e9 sz\u00f3n\u00eb, w stron\u00e3 szas\u00e9. Tam b\u00e3d\u0105 cz\u00ebsto jin\u00e9 grz\u00ebb\u00eb \u2013 rozp\u00f2rz\u0105dzy\u0142 nasz szef\u00f9nio, ch\u00f2c g\u00f2 nicht na t\u00e3 ga\u017c\u00e3 nie w\u00ebbi\u00e9r\u00f4\u0142.<\/p>\n<p>Doch\u00f4d\u00f3m\u00eb do szlach\u00f9, gdze przed p\u00f4r\u00e3 latama b\u00e9\u0142 g\u00e3sti, wi\u00f4ld\u017ci las. Tu na szlach\u00f9 b\u00eb\u0142\u00eb dosc g\u00e3st\u00e9 k\u00e3p\u00eb b\u00f9k\u00f2w\u00ebch drz\u00e9wk\u00f3w, taczich \u0142\u00e3d\u017cich szlig\u00f3w. Wch\u00f4d\u00f3m\u00eb do jedn\u00e9g\u00f2 tacz\u00e9g\u00f2 gni\u00f4zda. Tam stoja p\u00f4r\u00e3 pi\u00e3kn\u00ebch grzibk\u00f3w z brunyma kapeluszama \u00eb j\u00e3drznyma nogama. K\u00f2\u017cdi s\u00e3 rzucy\u0142 na n\u00f4bl\u00eb\u017csz\u00e9g\u00f2 pr\u00f4wdzywka, a prz\u00eb ti g\u00f2nitwie p\u00f4r\u00e3 mi\u00e9szich s\u00e3 rozdepta.<\/p>\n<p>\u2013 Tak ni m\u00f3\u017ce b\u00ebc! \u2013 rozs\u0105dzy\u0142 B\u00f9tk.<\/p>\n<p>\u2013 Niech k\u00f2\u017cdi jidze do sw\u00f2ji k\u00e3p\u00eb \u00eb tam niech depce p\u00f2 sw\u00f2jich grz\u00ebbach, wiele chce \u2013 dod\u00f4\u0142 Gr\u00e9g\u00f2r.<\/p>\n<p>Mie prz\u00ebpad\u0142a dosc wi\u00f4lg\u00f4 k\u00e3pa niedaleczk\u00f2 malincz\u00e9g\u00f2 b\u0142otka. Wch\u00f4d\u00f3m \u00f2str\u00f3\u017cno b\u00ebn\u00eb \u00eb zar\u00f4 trafi\u0142 jem na b\u00ebln\u00e9g\u00f2 pr\u00f4wdzywka. To b\u00e9\u0142 taczi \u00f2k\u00f4zk na z\u00f4ch\u00e3t\u00e3. \u00d2dgarin\u00f3m wietewczi, wch\u00f4d\u00f3m g\u0142\u00e3bi w sz\u00f3n \u00eb n\u00f4prz\u00f3d rzucy\u0142 mie s\u00e3 w \u00f2cze st\u00f4ri, zm\u00f9rsza\u0142i pi\u00e9\u0144, na cht\u00ebrnym sedza ca\u0142\u00f4 familia \u00f2pi\u00e9\u0144k\u00f3w. Jak j\u00f4 p\u00f2dszed\u0142 bl\u00eb\u017ci, ja\u017c mie cofn\u00e3\u0142o. K\u00f9li tu b\u00eb\u0142o pr\u00f4wdzywk\u00f3w, ja\u017c \u00f2cze p\u00f2bi\u00e9ga! Nic wicy, le kl\u00ebkn\u0105c \u00eb zbierac jak b\u00f9lewczi na p\u00f2lu. Te mi\u00e9sz\u00e9 b\u00eb\u0142\u00eb sch\u00f2w\u00f3n\u00e9 w l\u00ebstach. Ne, napr\u00f4wd\u00e3, tacz\u00e9g\u00f2 \u00f9rodzaju j\u00f4 jesz nie widz\u00f4\u0142. Prawie trz\u00ebwiertle m\u00f2j\u00e9g\u00f2 m\u00f4\u0142\u00e9g\u00f2 k\u00f2sza z k\u00f2rz\u00f3nk\u00f3w j\u00f4 tu zebr\u00f4\u0142. Jem s\u00e3 smi\u00f4\u0142 \u00eb g\u00f4d\u00f4\u0142 do nich, a w\u00ebcyg\u00f4\u0142 je jeden p\u00f2 dr\u00ebd\u017cim. To je wi\u00f4ld\u017c\u00e9 szczesc\u00e9 nalezc taczi grz\u00ebb\u00f2wi plac. Dr\u00ebd\u017ci k\u00f3mplowie ni miel\u00eb d\u00ebcht tacz\u00e9g\u00f2 szczesc\u00f4, ale nie darwel\u00eb s\u00e3 t\u00e9\u017c sw\u00e9g\u00f2 \u00f9r\u00f3bk\u00f9 p\u00f2wst\u00ebdz\u00ebc. M\u00f9szel\u00eb jednak wicy \u00eb p\u00ebrzn\u00e3 d\u0142\u00eb\u017ci latac p\u00f2 szlach\u00f9.<\/p>\n<p>Marsz p\u00f2d dodom nie b\u00e9\u0142 taczi przijemny, jak jidzeni\u00e9 don\u0105tka. P\u00f2wst\u00f4\u0142 wiater, a nasze k\u00f2sze b\u00eb\u0142\u00eb dof\u00f9low\u00f3n\u00e9 \u00eb mia sw\u00f2j\u0105 w\u00f4g\u00e3. Dobrze w\u00ebm\u00e3czony, ale zadow\u00f2lony doczurpel\u00eb m\u00eb do naszich ch\u00ebczi. Tim raz\u00e3 p\u00f2chw\u00f4li\u0142 mie tatk:<\/p>\n<p>\u2013 Widz\u00e3, \u017ce z ce je dobri grz\u00ebbi\u00f4rz. Zar\u00f4zk\u00e3 nap\u00f4l\u00e3 w piecu \u00eb b\u00e3d\u00e3 to tw\u00f2je \u017cniw\u00f2 s\u00ebszi\u0142 na z\u00ebm\u00e3.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Nasz szk\u00f3lny to b\u00e9\u0142 b\u00eblny cz\u0142owiek. \u00d2n w szk\u00f2le db\u00f4\u0142 \u00f2 n\u00f4\u00f9k\u00e3, ale prowadzy\u0142 z nama \u00f9czb\u00e3 z ks\u0105\u017ck\u0105, a t\u00e9\u017c klesm\u00ebtrow\u00f4\u0142 z nama r\u00f3\u017cn\u00e9 \u00f9\u017c\u00ebteczn\u00e9 rzecz\u00eb. Cz\u00e3sto ch\u00f2dzy\u0142 z \u00f9czniama w czekaw\u00e9 m\u00f4le p\u00f2znawac st\u00f4r\u00e9 dzeje \u00eb to wsz\u00ebtk\u00f2, co na naszi kasz\u00ebbsczi zemi b\u00eb\u0142o w\u00f4rtn\u00e9 p\u00f2znani\u00f4. Nier\u00f4z ch\u00f2dz\u00ebl\u00eb m\u00eb t\u00e9\u017c na z\u00f4r\u00f3bk do lasu zbierac baszczi, b\u00f9cz\u00ebn\u00e3, \u017c\u00f4\u0142\u0105dze \u00eb t\u00e9\u017c m\u00f4\u0142\u00e9 flancczi. Za d\u00ebtczi, jacz\u00e9 m\u00eb \u00f2d lesn\u00e9g\u00f2 dostel\u00eb za ten tow\u00f4r, szk\u00f3lny k\u00f9pi\u00f4\u0142 ks\u0105\u017cczi do biblot\u00e9czi, n\u00f4rz\u00e3dza \u00eb materia\u0142\u00eb do klesm\u00ebtrowani\u00f4, a t\u00e9\u017c dz\u00e9l pieni\u00e3dzy sz\u0142a na jin\u00e9 wanod\u017ci do pi\u00e3kn\u00ebch str\u00f3n naszi kasz\u00ebbsczi zemi.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142a p\u00f3zn\u00f4 jes\u00e9\u0144. B\u00f9ten b\u00eb\u0142o jesz dosc cep\u0142o. P\u00f2 dw\u00f9ch n\u00f4w\u00f4\u017cni\u00e9szich lekcjach \u00f9stawil\u00eb m\u00eb s\u00e3 r\u00e9g\u0105 przed wi\u00f4lg\u0105 l\u00ebp\u0105 z k\u00f2szikama w g\u00f4rzcach, cht\u00ebrne szk\u00f3lny k\u00f4z\u00f4\u0142 nama prz\u00ebniesc z naszich dodom\u00f3w do zbi\u00e9rani\u00f4 \u017c\u00f4\u0142\u0105dz\u00f3w. B\u00f9ten m\u00eb \u00f9stal\u00ebl\u00eb, na co b\u00e3d\u0105 przeznaczon\u00e9 zarobion\u00e9 d\u00ebtczi, a tej za r\u00e9g\u0105 cygn\u00e3l\u00eb stegn\u0105 przez Szuchmank\u00e3 w stron\u00e3 lasu. P\u00f2 prawi r\u00e3ce m\u00eb miel\u00eb row\u00eb p\u00f2ros\u0142\u00e9 j\u00e9rkama. Tu szk\u00f3lny nas zatrzim\u00f4\u0142 i \u00f2p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 nama, jak p\u00f2wsta te wi\u0142oz\u00eb \u00eb ten ca\u0142i str\u00ebg\u00f2wi szeroczi r\u00f3w. To w\u00ebrwa\u0142\u00eb w\u00f2d\u00eb, jak taja\u0142\u00eb najach\u00f3n\u00e9 na nasze zemie lodow\u00e9 g\u00f3r\u00eb. To s\u00e3 dza\u0142o p\u00f4r\u00e3 dobr\u00ebch t\u00ebs\u0105cy lat tem\u00f9.<\/p>\n<p>Jak m\u00eb doszl\u00eb do lasu blisk\u00f2 gli\u0144c\u00eb, mie zar\u00f4zk\u00e3 wpad\u0142\u00eb w \u00f2cz\u00eb te wieloracz\u00e9 farw\u00eb l\u00ebst\u00f3w, cht\u00ebrne z zelon\u00ebch sta\u0142\u00eb s\u00e3 \u017c\u00f4\u0142t\u00e9, z\u0142ot\u00e9, brun\u00e9, czerw\u00f2naw\u00e9 na wiele \u00f4rt\u00f3w. Ja\u017c \u00f2cz\u00eb p\u00f2bi\u00e9ga\u0142\u00eb p\u00f2 t\u00ebch l\u00ebstach, a na sercu robi\u0142o s\u00e3 cep\u0142o \u00f2d zdrzeni\u00f4 na ten wspania\u0142i jes\u00e9nny tepich. K\u00f9\u0144sztownym malarz\u00e3 je ta nasza kasz\u00ebbsk\u00f4 jes\u00e9\u0144. W\u00ebdawac s\u00e3 m\u00f2g\u0142o, \u017ce \u00f2na chce tim sw\u00f2jim \u00f9barwienim odstrasz\u00ebc z\u00ebm\u00e3.<\/p>\n<p>W lese m\u00eb s\u00e3 zatrzimel\u00eb w tim m\u00f4lu, gdze ros\u0142\u00eb prawie same d\u00e3b\u00eb. Tu szk\u00f3lny k\u00f4z\u00f4\u0142 nama zbierac d\u00e3bin\u00e3, a prz\u00eb tim \u00f2p\u00f2wiedz\u00f4\u0142, jak to prz\u00f3d\u00eb gb\u00f9rz\u00eb pasl\u00eb tu sw\u00f2je swinie. M\u00f4lama le\u017ca jich t\u00ebli, \u017ce ja\u017c nod\u017ci s\u00e3 p\u00f9rga p\u00f2 nich. J\u00f4 zbi\u00e9r\u00f4\u0142 to jes\u00e9nn\u00e9 b\u00f2gactw\u00f2 naszich las\u00f3w, ale bar\u017ci mie interesowa to, co dza\u0142o s\u00e3 w g\u00f3rze. Ten lesny dach, bar\u017ci pstrokati \u00f2d dna lasu, b\u00e9\u0142 f\u00f9l \u017c\u00ebc\u00f4. \u00d9 g\u00f3r\u00eb w wietwach, na cht\u00ebrn\u00ebch b\u00eb\u0142o jesz wiele teg\u00f2 jes\u00e9nn\u00e9g\u00f2 z\u0142ota, figlowa s\u0142un\u00f4szk\u00f2. Rzuca skrz\u0105c\u00e9 gwi\u00f4zdczi z l\u00ebsta na l\u00ebst, a wiater je sczid\u00f4\u0142 na zemi\u00e3. Tam w g\u00f3rze b\u00eb\u0142o cz\u00ebc lesn\u00ebch spi\u00e9w\u00f4k\u00f3w, jak \u00f2ni kwil\u00ebl\u00eb, \u017ce k\u00f9\u0144czi s\u00e3 cep\u0142i czas, \u017ce trzeba \u00f2stawic rodn\u00e9 stron\u00eb \u00eb sz\u00ebkac s\u0142u\u0144ca w cepl\u00e9szich stronach. W\u00ebsok w g\u00f3rze da\u0142o s\u00e3 cz\u00ebc g\u00e3gani\u00e9. To r\u00e9ga dz\u00ebczich g\u00e3sy, troch\u00e3 sp\u00f3znion\u00ebch, leca w p\u00f4\u0142niow\u0105 stron\u00e3. J\u00f4 w\u00ebczu\u0142, \u017ce \u00f2ne narz\u00e9ka na to, \u017ce nadch\u00f4daj\u0105c\u00f4 z\u00ebma w\u00ebg\u00f3ni\u00f4 je z pi\u00e3kn\u00ebch kasz\u00ebbsczich sm\u00f9\u017ck\u00f3w, zelon\u00ebch \u0142\u0105k\u00f3w, b\u0142otk\u00f3w \u00eb jezor\u00f3w, a t\u00e9\u017c z syc\u00ebn\u00eb, gdze prz\u00ebsz\u0142\u00eb na swiat. L\u00ebdze g\u00f4daj\u0105, \u017ce k\u00f2\u017cd\u00e9 p\u00f2\u017cegnani\u00e9 je sm\u00f9tn\u00e9, a tak napr\u00f4wd\u00e3 je.<\/p>\n<p>Zazdrz\u00f3ny w to, co s\u00e3 dzeje tam w\u00ebsok, nie zm\u00ebrk\u00f4\u0142 jem, \u017ce m\u00f2ji szk\u00f3lny dr\u00ebsz\u00eb \u00f2deszl\u00eb w jiny m\u00f4l. Zd\u017c\u0105\u0142 jem s\u00e3 p\u00f4r\u00e3 razy, \u017ceb\u00eb p\u00f2dniesc rozdrzucon\u0105 prz\u00eb m\u00f2jich nogach d\u00e3bin\u00e3, a tej bieg\u00e3, \u017ceb\u00eb do\u0142\u0105cz\u00ebc do karna m\u00f2jich k\u00f2leg\u00f3w, ale w tim mome\u0144ce cos m\u00ebrgn\u00e3 w wietwach st\u00f4r\u00e9g\u00f2, brodat\u00e9g\u00f2 mech\u00e3 d\u00e3ba. To wiewi\u00f3rka rzuca s\u00e3 w tu\u0144c r\u00f4d z teg\u00f2, \u017ce ta rozg\u00f4d\u00f3n\u00f4 dzecynn\u00f4 zgraja w\u00ebnios\u0142a s\u00e3 z ji rewiru. Pewno \u00eb mie p\u00f2g\u00f3nia, b\u00f2 dosc nerw\u00e9s w\u00ebwija sw\u00f2j\u0105 szad\u0105 krutk\u0105.<\/p>\n<p>\u2013 Dobrze, dobrze, ju jid\u00e3! \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 jem s\u00f3m do se, cz\u00eb t\u00e9\u017c do ti wel\u00ebch tu\u0144c\u00f4rczi \u00eb docygn\u0105\u0142 do sw\u00f2jich.<\/p>\n<p>M\u00f3j s\u0105s\u00f4d ze szk\u00f2\u0142owi \u0142\u00f4wczi wezdrz\u00f4\u0142 na m\u00f3j k\u00f2szik \u00eb rzek\u0142 do sw\u00f2jich dr\u00ebch\u00f3w:<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00ebta le, k\u00f9li \u00f2n m\u00f4 w k\u00f2szik\u00f9. \u00d2n pewno zn\u00f4w rech\u00f2w\u00f4\u0142 gwi\u00f4zd\u00eb w bi\u00f4\u0142i dz\u00e9\u0144 ab\u00f2 m\u00f3wi\u0142 p\u00f4c\u00e9rz do chm\u00f9r\u00f3w.<\/p>\n<p>Zrobi\u0142o mie s\u00e3 wstid \u00eb zacz\u0105\u0142 jem ch\u00f9tk\u00f2 nadrabiac sw\u00f2je zgni\u00e9lstw\u00f2. J\u00f4 ju nie nadrobi\u0142 sw\u00e9g\u00f2 zaniedbani\u00f4 \u00eb z trz\u00ebwiertle k\u00f2szik\u00e3 sz\u0142o \u00eb tak \u00f2p\u00f2sl\u00f4d\u00eb do szk\u00f2\u0142\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Do szk\u00f2\u0142\u00eb w Z\u00f4g\u00f2rzim b\u00eb\u0142o prawie s\u00e9dm\u00eb kilom\u00e9tr\u00f3w, a jak s\u00e3 sz\u0142o na skr\u00f3t\u00eb, nie b\u00eb\u0142o jesz szesc. Droga prawie ca\u0142i czas sz\u0142a przez las. J\u00f4 n\u00f4ch\u00e3tni ch\u00f2dzy\u0142 tima skr\u00f3tama, a w t\u00ebch skr\u00f3tach szuk\u00f4\u0142 jesz sw\u00f2jich \u00f9proszczeni\u00f3w bez las, gdze nawetk\u00e3 sarn\u00eb \u00eb dz\u00ebczi cz\u00e3sto nie ch\u00f4da\u0142\u00eb, b\u00f2 ni mia tuw\u00f2 sw\u00f2jich stegn\u00f3w. \u017beb\u00eb zd\u0105\u017c\u00ebc na \u00f3sm\u0105, trzeba b\u00eb\u0142o wi\u0144c z ch\u00ebczi con\u00f4mni o ti trz\u00ebwiertle s\u00f3dmi, a tej s\u00e3 p\u00f2 drodze wcale nie \u00f2bzerac. Za to naz\u00f4d mie nic nie p\u00f2g\u00f3nia \u00eb tej b\u00e9\u0142 czas na wano\u017ceni\u00e9 p\u00f2 lesn\u00ebch p\u00ebrd\u00ebg\u00f3nach.<\/p>\n<p>Jak to s\u00e3 sta\u0142o, \u017ce j\u00f4 mi\u00f4\u0142 tak d\u0142ug\u0105 drog\u00e3 do szk\u00f2\u0142\u00eb? To szk\u00f3lny z naszi dom\u00f4cy szk\u00f2\u0142\u00eb p\u00f2d\u00f4\u0142 mie jakno kandidata do stipe\u0144dium Przebendowscz\u00e9g\u00f2 \u00eb j\u00f4 mi\u00f4\u0142 miec w\u00f2ln\u00e9 gimnazjum. \u017beb\u00eb s\u00e3 tam dostac, trzeba b\u00eb\u0142o miec \u00f9k\u00f9\u0144czon\u00ebch con\u00f4mni szesc klas\u00f3w szk\u00f2\u0142\u00eb p\u00f2wszechny, a w naszi ws\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb le szter\u00eb klas\u00eb. Pi\u0105t\u0105 klas\u00e3 j\u00f4 przesk\u00f2czi\u0142, b\u00f2 zd\u00f4\u0142 z ni egzamin, a n\u00f4bl\u00eb\u017csz\u00f4 sz\u00f3st\u00f4 b\u00eb\u0142a w Z\u00f4g\u00f2rzim \u00eb do ni trzeba b\u00eb\u0142o czurpac t\u00ebli kilom\u00e9tr\u00f3w w lece \u00eb w z\u00ebmie.<\/p>\n<p>To b\u00eb\u0142a p\u00f3zn\u00f4 jes\u00e9\u0144. Swiat b\u00e9\u0142 p\u00f2malow\u00f3ny na sto farw\u00f3w. Z m\u00f2jich ch\u00ebczi jid\u00e3 przez \u00f2gr\u00f3d, gdze na zemi le\u017ca spad\u0142\u00e9 druwczi, miszi, b\u00e3b\u00f9le, a n\u00f4wicy le\u017ca n\u00ebch eltk\u00f3w, cht\u00ebrn\u00ebch nicht nie r\u00ebszi\u0142. Chw\u00ebc\u00f4\u0142 jem p\u00f2 drodze p\u00f4r\u00e3 n\u00f4lepszich mich\u00f3w \u00eb r\u017cn\u0105\u0142 przez Str\u00ebd\u017ci, dali slep\u0105 stegn\u0105 wedle R\u00f4dk\u00f2w\u00e9g\u00f2 b\u0142otka prosto do lasu. B\u00e9\u0142 jem ju przed scan\u0105 lasu. Tu n\u00f4prz\u00f3d widza s\u00e3 t\u00e3 malow\u00f3n\u0105 jes\u00e9\u0144 tak na zemi, w krzach, we wietwach \u00eb cz\u00ebsto w g\u00f3rze, w drz\u00e9wi\u00e3tach, sk\u0105dka wiater zdrzucy\u0142 na zemi\u00e3 ca\u0142\u00e9 chmar\u00eb t\u00ebch p\u00f2farwion\u00ebch l\u00ebstk\u00f3w. \u00d2ne nie leca prosto w d\u00f3\u0142, a robi\u0142\u00eb tacz\u00e9 zygzaczi, tu\u0144cowa w l\u00ebfce, zatrzimiwa s\u00e3. Mie s\u00e3 zd\u00f4wa\u0142o, \u017ce \u00f2ne przed sw\u00f2jim k\u00f9\u0144c\u00e3 \u2013 rzec b\u00eb s\u00e3 chca\u0142o, przed smierc\u0105 \u2013 pr\u00f3b\u00f2wa s\u00e3 jesz p\u00ebrzn\u00e3 nacesz\u00ebc t\u0105 lesn\u0105 w\u00f2lnosc\u0105. \u00d2ne mie p\u00f2d nogama chrz\u00e3szcza \u00eb mie s\u00e3 w\u00ebd\u00f4wa, \u017ce s\u00e3 skar\u017c\u00eb\u0142\u00eb na sw\u00f3j sm\u00f9tny k\u00f9\u0144c. Kr\u00f3tcz\u00e9 je \u017c\u00ebc\u00e9 t\u00ebch lesn\u00ebch l\u00ebstk\u00f3w, teg\u00f2 prz\u00eb\u00f2dz\u00e9wk\u00f9 wszelejaczich drz\u00e9wi\u00e3t\u00f3w. Dzywn\u00f4 rzecz, m\u00eb so na z\u00ebm\u00e3 sz\u00ebk\u00f9jem\u00eb cep\u0142\u00e9 ruchna, a drzewa \u00f2st\u00f3n\u0105 nad\u017c\u00e9. To mie baro zastan\u00f4wia.<\/p>\n<p>Jid\u00e3 z g\u00f3rczi, mij\u00f3m w\u00ebp\u00f4lon\u00e9 b\u0142otk\u00f2, a tu cz\u00ebj\u00e3 jacz\u00e9sz chrz\u0105kani\u00e9, s\u00f4rkani\u00e9, chrochtani\u00e9. Co tu s\u00e3 dzeje? Ach tak, to dz\u00ebczi zrobi\u0142\u00eb sobie p\u00f2r\u00e9nczn\u00e9 k\u0105pani\u00e9 w kal\u00ebszczu. Dzywn\u00e9 je to jich k\u0105pani\u00e9. W\u00ebzdrza jak cz\u00f4rni p\u00f9rtc\u00eb. Jak mie zm\u00ebrka, chrz\u0105kn\u00e3 tak jinaczi, g\u0142osni, z taczim szarpanim. Cz\u00eb \u00f2ne chca mie przestrasz\u00ebc, cz\u00eb t\u00e9\u017c \u00f2strz\u00e9ga s\u00e3 midz\u00eb sob\u0105, teg\u00f2 j\u00f4 nie wi\u00e9m. W\u00ebsk\u00f2cza z b\u0142otka, przesadz\u00eb\u0142\u00eb st\u00f4r\u00e9 k\u00f4rcze \u00eb d\u017c\u00e3\u0142\u00eb w g\u00e3sti las. To le b\u00eb\u0142o cz\u00ebc draw\u00f2wani\u00e9, sz\u00ebmieni\u00e9 \u00f9sch\u0142\u00ebch l\u00ebst\u00f3w, \u0142\u00f3mieni\u00e9 ga\u0142\u0105z\u00f3w. Wnet zd\u017cin\u00e3 w g\u00e3stwinie \u00eb pewno leca sz\u00ebkac jin\u00e9g\u00f2 b\u0142otka.<\/p>\n<p>Za Kamienist\u0105, jak j\u00f4 s\u00e3 wspin\u00f4\u0142 p\u00f2d A\u00f9eran, da\u0142o mie s\u00e3 wezdrzec w g\u00f3r\u00e3. Jedna z ga\u0142\u0105zk\u00f3w, t\u00ebch baro cencz\u00ebch, dzywno s\u00e3 r\u00ebsza, n\u00f4st\u00e3pn\u00f4 jesz bar\u017ci. A, to wiewi\u00f3rka sk\u00f4ka z wietewczi na wietewk\u00e3 \u00eb na chwilk\u00e3 zd\u017cin\u00e3 w l\u00ebstach. Leca l\u00ebft\u00e3, jakb\u00eb mia skrzid\u0142a. To szad\u00f4 t\u00ebpka p\u00f2zw\u00f4la ji w\u00ebprawiac tacz\u00e9 sk\u00f2czi na p\u00f4r\u00e3 m\u00e9tr\u00f3w. J\u00f4 b\u00eb chc\u00f4\u0142 t\u00e9\u017c tak latac, ale m\u00eb l\u00ebdze jesm\u00eb prz\u00ebpis\u00f3ny do zemi. Pewno s\u00e3 mie w\u00ebl\u00e3k\u0142a \u00eb \u00f9zna, \u017ce lepi mie z\u00e9\u0144c z drod\u017ci.<\/p>\n<p>Naz\u00f4d ze szk\u00f2\u0142\u00eb j\u00f4 s\u00e3 p\u00f9szcz\u00f4\u0142 przez Mark\u00f3wcow\u00e3 G\u00f3r\u00e3. Jid\u00e3 tak sobie, w r\u00e3ce trzim\u00f3m kn\u00ebpel, cht\u00ebrnym czid\u00f3m \u00f9sch\u0142\u00e9 l\u00ebst\u00eb, cht\u00ebrn\u00ebch tu le\u017ca ja\u017c gr\u00ebb\u00f2. Cz\u00ebj\u00e3 z d\u00f4leka jacz\u00e9sz klepani\u00e9, jakb\u00eb chtos sobie rzech\u00f2t\u00f4\u0142 groch\u00f2tk\u0105 ab\u00f2 z pip\u00eb w\u00ebklepiw\u00f4\u0142 p\u00f2pi\u00f3\u0142. Ale to mie cos nie pasowa. To klepani\u00e9 b\u00eb\u0142o tacz\u00e9 ch\u00f9tcz\u00e9 \u00eb t\u00e9\u017c tacz\u00e9 kr\u00f3tcz\u00e9, jedno p\u00f2 dr\u00ebd\u017cim. B\u00e9\u0142 jem niszrich, co to t\u00e9\u017c je \u00eb p\u00f2dch\u00f4d\u00f3m w ten m\u00f4l cor\u00f4z bl\u00eb\u017ci. To m\u00f9szi b\u00ebc gdzes w\u00ebsok na drz\u00e9wi\u00e3cu, a ni\u00e9 na zemi. Zdrz\u00e3 na s\u00ebch\u0105 ch\u00f2jark\u00e3, a na ni sedzy pstrokati pt\u00f4ch, t\u00ebp\u0105 s\u00e3 p\u00f2dpi\u00e9ro, nogama trzim\u00f4 s\u00e3 k\u00f3r\u00eb, a sznobl\u00e3 wali taczima \u00f9riw\u00f3nyma szt\u00f3tama w drzew\u00f2. To dz\u00e3c\u00f4\u0142 w\u00ebg\u00f3ni\u00f4\u0142 z ch\u00f2r\u00e9g\u00f2 drz\u00e9wi\u00e3ca robactw\u00f2, \u017ceb\u00eb so zrobic b\u00eblny m\u00f4lt\u00ebch. \u00d2n mie na pewno widz\u00f4\u0142, ale s\u00e3 nie r\u00ebszi\u0142 z m\u00f4la. B\u00e9\u0142 pewny, \u017ce g\u00f2 tam tak w\u00ebsok nie dosygn\u00e3.<\/p>\n<p>Taczich lesn\u00ebch sp\u00f2tkani\u00f3w b\u00eb\u0142a dzys b\u00f2kadosc. To s\u00e3 tak k\u00f2\u017cd\u00e9g\u00f2 dnia nie tr\u00f4fi\u00f4, ale las je wiedno czekawi \u00eb w nim s\u00e3 szt\u00e9c cos dzeje, le trzeba b\u00eblno s\u00e3 przezerac \u00eb dobrze s\u0142\u00ebchac.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>J\u00f4 ju b\u00e9\u0142 w gimnazjum. Mieszk\u00f4\u0142 jem na Ref\u00f2rmat\u00f3w \u00f9 lesn\u00e9g\u00f2, cht\u00ebren b\u00e9\u0142 na re\u0144ce. Co dr\u00ebg\u0105, trzec\u0105 niedzel\u00e3 jem ch\u00f4d\u00f4\u0142 dodom, a to b\u00eb\u0142o dwan\u00f4sce kilom\u00e9tr\u00f3w, jak s\u00e3 sz\u0142o prost\u0105 drog\u0105 przez S\u00e9dm\u00eb Dr\u00f3g. Prz\u00ebn\u00f4sz\u00f4\u0142 naz\u00f4d z dodom\u00f9 wiesczi chl\u00e9b, za cht\u00ebrnym m\u00f2ja g\u00f2sp\u00f2d\u00ebni przep\u00f4da. P\u00f2trz\u00e9bn\u00e9 mie t\u00e9\u017c b\u00eb\u0142\u00eb jacz\u00e9sz d\u00ebtczi na heft\u00eb \u00eb ks\u0105\u017cczi.<\/p>\n<p>To b\u00e9\u0142 wczasny zymk, jak j\u00f4 s\u00e3 w\u00ebbr\u00f4\u0142 w dom\u00f4c\u00e9 stron\u00eb. Do lasu nie b\u00eb\u0142o nawetk\u00e3 sto m\u00e9tr\u00f3w. N\u00f4prz\u00f3d jem s\u00e3 m\u00f9sz\u00f4\u0142 wspinac na g\u00f3r\u00e3 Wnib\u00f2wst\u0105pieni\u00f4. Ju tu m\u00f2cno p\u00f4chn\u00e3 za zymk\u00e3. Brz\u00f3zczi b\u00eb\u0142\u00eb ju letk\u00f2 prz\u00ebkr\u00ebt\u00e9 zelon\u0105 sp\u00f3dnic\u0105, a jin\u00e9 drz\u00e9wka b\u00eb\u0142\u00eb na rozp\u00f9szczenim. Na \u00f2rzechach wisa \u017c\u00f4\u0142t\u00e9 cycczi, z cht\u00ebrn\u00ebch s\u00ebp\u00f4\u0142 s\u00e3 \u017c\u00f4\u0142ti proszk. Co szt\u00ebrk rozsad\u0142\u00eb s\u00e3 gr\u00f3nczi kwi\u00f4tk\u00f3w: m\u00f2dr\u00ebch, bi\u00f4\u0142\u00ebch, a nawetk\u00e3 t\u00ebch \u017c\u00f4\u0142taw\u00ebch. D\u00ebcht przed kapl\u00ebc\u0105 na p\u00f9stim placu ros\u0142\u00eb ju kn\u0105pczi.<\/p>\n<p>Jak jem w\u00ebl\u00f4z\u0142 na S\u00e9dm\u00eb Dr\u00f3g, tej j\u00f4 s\u00e3 p\u00f2czu\u0142 taczi sw\u00f3j, w\u00f2lny \u00f2d wsz\u00ebtcz\u00e9g\u00f2, co prz\u00ebn\u00f4sz\u00f4\u0142 p\u00f2wsz\u00e9dny dz\u00e9\u0144. Miasto \u00f2sta w dole raz\u00e3 ze sw\u00f2jim trz\u00f4sk\u00e3 \u00eb smrodama. S\u0142u\u0144ce s\u00e3 do mie \u00f9smi\u00e9cha, a wiater ni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 p\u00f4chni\u0105czk\u00e3 las\u00f3w, \u0142\u0105k\u00f3w, p\u00f2l\u00f3w \u00eb ti ca\u0142i kasz\u00ebbsczi rodny zemi. Tu te m\u00f4\u0142\u00e9 brz\u00f3zczi w\u00ebstroji\u0142\u00eb s\u00e3 ca\u0142\u00e9 w zelon\u00e9 kl\u00e9d\u00eb, a wiater sm\u00f9k\u00f4\u0142 \u00eb g\u00ebldzy\u0142 jich drobn\u00e9 l\u00ebstczi. Jin\u00e9 niedoros\u0142\u00e9 drz\u00e9wka pr\u00f3b\u00f2wa je dog\u00f2nic. Tr\u00f4wka nie chca b\u00ebc l\u00ebchsz\u00f4 \u00eb t\u00e9\u017c sz\u0142a w mi\u00f3nczi z tima zel\u00ebskama, a t\u00e9\u017c z m\u00f4\u0142ima drz\u00e9wi\u00e3tama. Zeleni\u0142a s\u00e3 tak jak \u00f2ne.<\/p>\n<p>Sz\u00f3n\u00e3, lesn\u0105 dr\u00f3\u017ck\u0105, gdze sobie ptactw\u00f2 na r\u00f3\u017cny \u00f4rt w\u00ebspiewiwa, doszed\u0142 jem do drod\u017ci, cht\u00ebrna szeroczim wi\u0142oz\u00e3 sz\u0142a p\u00f2d M\u0142inczi. P\u00f2 drodze j\u00f4 mij\u00f4\u0142 sm\u00f9\u017cczi \u0142\u0105k\u00f3w, gdze zymk \u00f2b\u00f9dzy\u0142 ni\u00e9 bl\u00f3s tr\u00f4w\u00eb, ale ca\u0142\u0105 l\u00ebtanij\u00e3 n\u00f4r\u00f3\u017cni\u00e9szich kwiat\u00f3w. W b\u0142otk\u00f9 prz\u00eb stru\u017cce rzech\u00f2ta\u0142\u00eb sobie \u017cab\u00eb, a z g\u0142\u00e3bi lasu doch\u00f4da gruchani\u00e9 dz\u00ebczich g\u00f2\u0142\u0105bk\u00f3w. Nie\u00f2str\u00f3\u017cn\u00e9 mr\u00f3wczi zrobi\u0142\u00eb sobie sw\u00f2j\u00e3 stegn\u00e3 na l\u00ebdzczi dr\u00f3\u017cce, co b\u00eb\u0142o dl\u00f4 nich baro niebezpieczn\u00e9. L\u00ebdze rz\u00f4dk\u00f2 d\u00f4waj\u0105 b\u00f4czeni\u00e9 na tak m\u00f4\u0142\u00e9 stw\u00f2rzenia \u00eb bez roz\u00ebm\u00f9 p\u00f2 nich depcz\u0105. To drobn\u00e9 karno zaj\u00e3t\u00e9 b\u00eb\u0142o b\u00f9dowanim sw\u00f2jich ch\u00ebczi. K\u00f2\u017cd\u00f4 mr\u00f3wka dwiga to, co jima b\u00eb\u0142o p\u00f2trz\u00e9bn\u00e9 do b\u00f9dowani\u00f4 mrowiska.<\/p>\n<p>Na niwach prz\u00eb M\u0142inkach b\u00eb\u0142o tak zelono, \u017ce ja\u017c \u00f2cz\u00eb p\u00f2bi\u00e9ga. Tu b\u00eb\u0142o t\u00ebli dz\u00ebcz\u00e9g\u00f2 kl\u00e9wru, cht\u00ebren mi\u00f4\u0142 s\u00e3 do kwitnieni\u00f4, \u017ce ja\u017c zelono robi\u0142o s\u00e3 na d\u00ebszi. M\u00f4lama w tim kl\u00e9wrowim p\u00f2lu g\u00f3r\u00e3 wz\u00e3\u0142o k\u00f9k\u00f2wcz\u00ebn\u00e9 wino, t\u00e9\u017c tak j\u00e3drzno zelon\u00e9 jak kl\u00e9wer. W ti zeleni tr\u00f4fia s\u00e3 \u017c\u00f4\u0142to zakwit\u0142\u00e9 czerzczi \u00eb k\u00e3pczi ml\u00e9cz\u00f3w, a t\u00e9\u017c jacz\u00e9g\u00f2s jin\u00e9g\u00f2 zel\u00ebska, a nad sam\u0105 rz\u00e9czk\u0105 robi\u0142o s\u00e3 \u017c\u00f4\u0142to \u00f2d kwiat\u00f3w kacz\u00e9g\u00f2 zel\u00ebska.<\/p>\n<p>Co szt\u00ebrk to jin\u00e9 farw\u00eb, g\u0142os\u00eb, a t\u00e9\u017c jinaczi g\u00f9lg\u00f2ta str\u00ebga. W taczi wanodze ni m\u00f2g\u0142o s\u00e3 nik\u00f2m\u00f9 d\u0142\u00eb\u017c\u00ebc. Zymk na r\u00f3\u017cny \u00f4rt wch\u00f4d\u00f4\u0142 na nasze Les\u00f4czi, le miec \u00f2temk\u0142\u00e9 \u00f2cz\u00eb \u00eb cz\u00eb\u0142i s\u0142\u00ebch.<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 p\u00f2lubi\u0142 te lesn\u00e9 wanod\u017ci.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Dl\u00f4 naji rodny zemi nast\u00f4\u0142 z\u0142i czas. Germe\u0144c\u00eb zn\u00f4w wr\u00ebkn\u00e3l\u00eb z ca\u0142\u0105 sw\u00f2j\u0105 \u017cel\u00f4zn\u0105 m\u00f2c\u0105 \u00eb nowim, falsz\u00ebwie nazw\u00f3nym e\u00f9ropejsczim p\u00f2rz\u0105dk\u00e3. Naszi \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rze, ch\u00f2c marno \u00f9zbrojony, nie zl\u00e3kl\u00eb s\u00e3 hitlerowsczi przem\u00f2c\u00eb, ale na k\u00f2\u017cdim m\u00f4lu bronil\u00eb sw\u00f2ji zemi. A raz\u00e3 z w\u00f2jsk\u00e3 do \u00f2bron\u00eb wz\u00e3l\u00eb s\u00e3 t\u00e9\u017c cywilni l\u00ebdze. Wspi\u00e9rel\u00eb \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rz\u00f3w na k\u00f2\u017cdim krok\u00f9.<\/p>\n<p>Tatk prz\u00ebjach\u00f4\u0142 naz\u00f4d ze sw\u00f2j\u0105 f\u00f9rmank\u0105 znad niemiecczi gre\u0144c\u00eb, gdze dow\u00f4\u017c\u00f4\u0142 przez dzes\u00e3c dni\u00f3w w\u00f2jsk\u00f9 scyn\u00f3n\u00e9 przez lasow\u00ebch rob\u00f2tnik\u00f3w dr\u0105d\u017ci prz\u00ebdatn\u00e9 do b\u00f9dowani\u00f4 bunkr\u00f3w. Ledw\u00f2 zd\u0105\u017ci\u0142 w\u00ebprzic k\u00f2nie, a ju na p\u00f2dw\u00f2rzim nal\u00f4z\u0142 s\u00e3 sz\u00f4\u0142t\u00ebs. Jak \u00f2n \u00f2dszed\u0142, tatk wz\u0105\u0142 s\u00e3 za \u00f2strzeni\u00e9 \u017c\u00f4d\u017ci, seczer\u00eb, top\u00f3rka.<\/p>\n<p>\u2013 Witro z rena jidzem\u00eb w las za Kawle k\u00f2pac row\u00eb dl\u00f4 w\u00f2jska \u2013 zarz\u0105dzy\u0142 prz\u00eb wieczerzi \u00eb dod\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 P\u00f9d\u00e3 j\u00f4, t\u00eb \u00eb Lisa, cht\u00ebrna je n\u00f4starsz\u00f4, a Sztefa b\u00e3dze dba \u00f2 ch\u00f2w\u00e3 \u00eb don\u00f4sza nama jedzeni\u00e9.<\/p>\n<p>Wczas \u00f2 p\u00f2r\u00e9n\u00f4szk dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia jidzem\u00eb p\u00f2d L\u00ebtwinow\u0105 G\u00f3r\u00e3, gdze w lese p\u00f2d w\u00ebsoczima \u00eb szadima danama mi\u00f4\u0142 sw\u00f3j celt \u00f2fic\u00e9ra, cht\u00ebren z p\u00f4r\u00e3 \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rzama dzeli\u0142 rob\u00f2t\u00e3 tim, co prz\u00ebszl\u00eb j\u00e3 p\u00f2dj\u0105c. C\u00e9ch\u00f2w\u00f4\u0142 m\u00f4le, gdze maj\u0105 b\u00ebc k\u00f2p\u00f3n\u00e9 row\u00eb, gdze b\u00f9dow\u00f3n\u00e9 bunkr\u00eb, a gdze gni\u00f4zda dl\u00f4 maszinow\u00ebch karabin\u00f3w.<\/p>\n<p>P\u00f2r\u00e9nk b\u00e9\u0142 cep\u0142i, s\u0142un\u00f4szk\u00f2 zaz\u00e9ra w las niszrich, co tu t\u00ebli bia\u0142k\u00f3w, dz\u00e9wcz\u0105tk\u00f3w, kn\u00f4p\u00f3w, a n\u00f4mni ch\u0142op\u00f3w s\u00e3 zesz\u0142o \u00eb co \u00f2ni tu robi\u0105? Letczi wiaterk trz\u0105s\u0142 g\u00f3rnyma l\u00ebstkama, cht\u00ebrne robi\u0142\u00eb s\u00e3 ju \u017c\u00f4\u0142taw\u00e9. A tak w lese b\u00eb\u0142a cusz\u00f4, bl\u00f3s \u017c\u00f4d\u017ci \u017c\u00f4g\u00f2wa\u0142\u00eb p\u00f2 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 \u00eb przerzina balczi, bilczi t\u0142\u00ebk\u0142\u00eb m\u00f4lama k\u00f2rzenie, a szp\u00f4d\u00eb jazg\u00f2ta, jak natrafi\u0142\u00eb na kamienie. Pt\u00f4szi co szt\u00ebrk p\u00f2dlatiwa\u0142\u00eb dosc blisk\u00f2 l\u00ebdzy \u00eb sw\u00f2j\u0105 m\u00f2w\u0105 pita\u0142\u00eb s\u00e3, s\u00f3m nie wi\u00e9m k\u00f2g\u00f2, co \u00f2ni, to je l\u00ebdze, tak z\u00f4wz\u00e3c\u00e9 r\u00ebj\u0105 w lese blisk\u00f2 niw\u00f3w, a p\u00f2r\u00e9nczn\u00e9 p\u00f2mi\u00f3n h\u00f2low\u00f4\u0142 gdzes dalek w lese \u00eb przek\u00f4zyw\u00f4\u0142 tim dalszim drz\u00e9wi\u00e3t\u00f3m te rob\u00f2c\u00e9 \u00f2dg\u0142os\u00eb, \u017ceb\u00eb \u00f2ne \u00f2dgad\u0142\u00eb, co t\u00e9\u017c to s\u00e3 w zbich\u00f2wsczich niwach dzeje. Ca\u0142i las b\u00e9\u0142 zdz\u00ebwiony tim dzywnym czurzenim t\u00ebli l\u00ebdzy. Nawetk\u00e3 lesn\u00f4 zwierz\u00ebna p\u00f2dch\u00f4da, ch\u00f2c ze strach\u00e3, dosc blisk\u00f2 t\u00ebch m\u00f2cno zaj\u00e3t\u00ebch rob\u00f2t\u0105 l\u00ebdzy, p\u00f2gapi\u0142a s\u00e3 \u00eb \u00f9ch\u00f4da w g\u0142\u0105b lasu.<\/p>\n<p>Tak niszcz\u00ebc \u00eb szpac\u00ebc las! \u2013 j\u00f4 so m\u00ebsl\u00f4\u0142. \u2013 Co t\u00e9\u017c za prawa m\u00f4 ta w\u00f2jna? A b\u00eb\u0142o j\u00e3 cz\u00ebc od stron\u00eb L\u00e3b\u00f2rka. Tam co szt\u00ebrk \u00f2dzyw\u00f4\u0142 s\u00e3 grzm\u00f2t kan\u00f3n\u00f3w, a jak nadleca fligr\u00eb z cz\u00f4rnyma krzi\u017cama, da\u0142o s\u00e3 cz\u00ebc szczekani\u00e9 maszinow\u00ebch karabin\u00f3w. Czas\u00e3 \u00f2ne nadleca nad Kawle, ale m\u00eb b\u00ebl\u00eb skr\u00ebti w lese \u00eb nick ni m\u00f2gl\u00eb \u00f2b\u00f4cz\u00ebc, co s\u00e3 tu dzeje. Jedno szczesc\u00e9, b\u00f2 zrobi\u0142\u00ebb\u00eb z nas \u00f2b\u00f2n\u00e3. Kr\u0105\u017c\u00eb\u0142\u00eb, kr\u0105\u017c\u00eb\u0142\u00eb \u00eb \u00f2dlatiwa w stron\u00e3 P\u00f9cczi G\u00f3r\u00eb.<\/p>\n<p>Robil\u00eb m\u00eb bezma\u0142a ca\u0142i b\u00f2\u017ci dz\u00e9\u0144. Le jak nama dom\u00f4cy prz\u00ebniosl\u00eb jedzeni\u00e9, b\u00e9\u0142 szt\u00f3t \u00f2dp\u00f2czink\u00f9. Nadch\u00f4d\u00f4\u0142 wiecz\u00f3r, a m\u00eb m\u0142odi co szt\u00ebrk wz\u00e9rel\u00eb w stron\u00e3 dodomk\u00f9. Bra nas teskni\u0105czka za cep\u0142ima w\u00ebrama. Ale \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rze nas p\u00f2g\u00f3niel\u00eb do rob\u00f2t\u00eb, b\u00f2 front szed\u0142 w nasz\u0105 stron\u00e3, a ta \u00f2statn\u00f4 n\u00f4dzeja \u00f2bron\u00eb przed Gdini\u0105, jak\u0105 m\u00eb r\u00ebchtowel\u00eb, nie b\u00eb\u0142a jesz \u00f9sz\u00ebk\u00f2w\u00f3n\u00f4. Jak b\u00eb\u0142o ju cz\u00ebsto cemno, m\u00eb s\u00e3 k\u0142edl\u00eb jeden \u00f2k\u00f3ma dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 \u00eb troch\u00e3 s\u00e3 zdrz\u00e9mn\u00e3l\u00eb. Mie na spik ja\u017c tak m\u00f2cno nie n\u00ebka. Zdrz\u00f4\u0142 jem na nieb\u00f2, cht\u00ebrno czosa\u0142\u00eb reflektor\u00eb \u00eb szuka szwabsczich fligr\u00f3w. Las prz\u00ebc\u00ebch\u0142. Tam sam b\u00eb\u0142o cz\u00ebc chrapani\u00e9, a las so p\u00f2wi\u00f4d\u00f4\u0142 p\u00f2 sw\u00f2j\u00e9m\u00f9 \u00eb \u017ci\u0142 sw\u00f2jim nocnym \u017c\u00ebcym. Zjawi\u0142\u00eb s\u00e3 swi\u00e9c\u0105c\u00e9 swi\u00e3toja\u0144scz\u00e9 b\u0105czi, ch\u00f2c noc swi\u00e3toja\u0144sk\u00f4 b\u00eb\u0142a przed trzema mies\u0105cama. To c\u00ebge\u0144scz\u00e9 lasow\u00e9 \u017c\u00ebc\u00e9 wara\u0142o p\u00f4r\u00e3 dni.<\/p>\n<p>Gdzes k\u00f2le s\u00f3dm\u00e9g\u00f2 s\u00e9wnika niemieccz\u00e9 kan\u00f3n\u00eb \u00f2d czasu do czasu tak na w\u00ebcz\u00ebc\u00e9 p\u00f2cz\u00ebstowa nas w lese p\u00f4r\u00e3 granatama. Tej \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rze k\u00f4zel\u00eb nama wsk\u00f2cz\u00ebc do w\u00ebk\u00f2p\u00f3n\u00ebch row\u00f3w. Sp\u00f3znion\u00ebch dosyg\u0142\u00eb szpletr\u00eb \u00eb skal\u00e9cz\u00eb\u0142\u00eb Trudk\u00e3 z s\u0105sedztwa, a t\u00e9\u017c jedn\u00e9g\u00f2 \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rza. Trudk\u00e3 zaniosl\u00eb ji braca dodom, b\u00f2 mia le troch\u00e3 skal\u00e9czon\u0105 r\u00e3k\u00e3, a \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rza \u00f2fic\u00e9ra \u00f2dwi\u00f3z\u0142 sw\u00f2jim a\u00f9to\u0142\u00e3 do lazar\u00e9tu w Gdini.<\/p>\n<p>Dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia zdarz\u00eb\u0142o s\u00e3 jednak wi\u00f4ld\u017c\u00e9 nieszczesc\u00e9. Jak nad W\u00ebsp\u00f2wsczim Jezor\u00e3 p\u00f2k\u00f4zel\u00eb s\u00e3 \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rze \u00f2blok\u0142\u00e9 na zelono, nasz \u00f2fic\u00e9ra w\u00ebs\u0142\u00f4\u0142 do T\u00f3nk\u00f2wi Ch\u00f2jn\u00eb szterz\u00ebch naszich, \u017ceb\u00eb st\u0105dka del\u00eb b\u00f4cz\u00ebnk na t\u00ebch Fr\u00ebc\u00f3w. W\u00ebsok kr\u0105\u017ci\u0142 hitlerowsczi fliger, cht\u00ebren gw\u00ebsno szczerow\u00f4\u0142 na nich strza\u0142\u00eb kan\u00f3n\u00f3w. Jeden z naszich b\u00e9\u0142 zabiti, a dr\u00ebd\u017ci skal\u00e9czony. M\u00eb \u00f2stel\u00eb ca\u0142i. Nen las jednak b\u00e9\u0142 nasz\u0105 \u00f2chron\u0105.<\/p>\n<p>Dr\u00ebd\u017c\u00e9g\u00f2 dnia \u00f2fic\u00e9ra p\u00f2s\u0142\u00f4\u0142 nas do ch\u00ebczi, b\u00f2 Niemc\u00eb ju lezl\u00eb w Kawle. J\u00f4 jednak w\u00ebrw\u00f4\u0142 w stron\u00e3 Gdini, \u017ceb\u00eb tam p\u00f2magac naszim \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rz\u00f3m. Taczi b\u00e9\u0142 \u00f2b\u00f2wi\u0105zk b\u00ebln\u00e9g\u00f2 harcerza.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Las napr\u00f4wd\u00e3 m\u00f3\u017ce b\u00ebc dl\u00f4 cz\u0142owieka ret\u00ebnk\u00e3. Tak s\u00e3 z\u0142o\u017c\u00eb\u0142o, \u017ce p\u00f9\u0142k\u00f2wnik D\u0105bek w\u00ebs\u0142\u00f4\u0142 mie, harcerza z \u00d2ks\u00ebwsczi K\u00e3p\u00eb, tam do h\u00e9lscz\u00e9g\u00f2 sztab\u00f9 z w\u00f4\u017cnym pism\u00e3, b\u00f2 \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rz\u00f3w p\u00f2trzeb\u00f2w\u00f4\u0142 na fronce. Naz\u00f4d do Babich Do\u0142\u00f3w nie b\u00eb\u0142o ju p\u00f2 co wracac \u00eb j\u00f4 dost\u00f4\u0142 sczerowani\u00e9 do sanitarn\u00e9g\u00f2 a\u00f9ta, cht\u00ebrn\u00f4 zw\u00f4\u017ca skal\u00e9czon\u00ebch do lazar\u00e9tu, jaczi b\u00e9\u0142 w h\u00e9lsczi szk\u00f2le. M\u00f2jima prze\u0142o\u017conima b\u00ebl\u00eb dwaji sanitarowie w mar\u00ebnarsczich ruchnach. Jich wsz\u00ebsc\u00eb zwel\u00eb Pat\u00e3 \u00eb Patach\u00f3n\u00e3, b\u00f2 jeden b\u00e9\u0142 malinczi, a dr\u00ebd\u017ci w\u00ebsoczi. <\/p>\n<p>Nie b\u00eb\u0142o dnia, \u017ceb\u00eb niemieccz\u00e9 fligr\u00eb nie przeleca\u0142\u00eb nad h\u00e9lsczim c\u00ebpl\u00e3 \u00eb nie strz\u00e9la, a t\u00e9\u017c nie zdrzuca bomb\u00f3w na wsz\u00ebtk\u00f2, co s\u00e3 na zemi r\u00ebsza\u0142o. Jedn\u00e9g\u00f2 dnia dostel\u00eb m\u00eb wi\u00e9dz\u0105, \u017ce bombardow\u00f3n\u00e9 b\u00eb\u0142\u00eb Cha\u0142\u00ebp\u00eb, \u00eb \u017ce s\u0105 tam \u017c\u00f4\u0142n\u00e9rze, a t\u00e9\u017c cywilowie, cht\u00ebrni br\u00ebk\u00f9j\u0105 p\u00f2m\u00f2c\u00eb. Jedzem\u00eb dro\u017c\u00ebsk\u00e3 p\u00f2kal\u00e9czonym bombama. W\u00ebjachel\u00eb m\u00eb na w\u00f2lny plac, a tu niesp\u00f2dz\u00f3no nadleca te stalow\u00e9 pt\u00f4szi, co sa\u0142\u00eb wsz\u00e3dze smierc \u00eb zniszczeni\u00e9. Co tu robic? Szt\u00ebrk drod\u017ci przed nama je zbawienny las, ale to je szt\u00ebrk dali, a tu nadlat\u00ebj\u0105 n\u00f4st\u00e3pn\u00e9 fligr\u00eb. Nama s\u00e3 ja\u017c w\u0142os\u00eb je\u017c\u00eb\u0142\u00eb na g\u0142owie, a mie przeleca m\u00ebsla, \u017ce jesm\u00eb zg\u00f9biony. Ale tu nie b\u00eb\u0142o czasu na jacz\u00e9sz m\u00ebszleni\u00e9, a trzeba b\u00eb\u0142o cos robic. J\u00f4 ju chc\u00f4\u0142 w\u00ebsk\u00f2cz\u00ebc z sanitarczi \u00eb sz\u00ebkac bezpieczny dzur\u00eb. \u00d9przedzy\u0142 mie jednak szof\u00e9ra, cht\u00ebren gwa\u0142towno d\u00f4\u0142 do t\u00eb\u0142u, b\u00f2 z ti stron\u00eb las b\u00e9\u0142 b\u00eblno bl\u00eb\u017ci. Mie rzuc\u00eb\u0142o na b\u00f3rt\u00e3 \u00eb na m\u00f2jim wr\u00ebk\u00f9 w\u00ebsk\u00f2czi\u0142 nieb\u00eblejaczi g\u00f9z. Ale to nick, grunt m\u00eb s\u00e3 dostel\u00eb w bezpieczny las. Hib, jaczi j\u00f4 \u00f2berw\u00f4\u0142, zam\u0105cy\u0142 mie cz\u00ebsto w g\u0142owie \u00eb zamiast jigl\u00ebn\u00eb nad sob\u0105, widz\u00f4\u0142 jem same swi\u00e3toja\u0144scz\u00e9 wid\u00eb. Jednak tim szp\u00f4s\u00e3 m\u00eb \u00f2stel\u00eb ca\u0142i, a do teg\u00f2 baro prz\u00ebcz\u00ebni\u0142 s\u00e3 las.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Jak j\u00f4 prz\u00ebszed\u0142 dodom z w\u00f2jn\u00eb, dost\u00f4\u0142 rob\u00f2t\u00e3 w gniew\u00f2wsczim nadlesnictwie. Jedn\u00e9g\u00f2 dnia wsz\u00ebsc\u00eb lesni zeszl\u00eb s\u00e3 na sw\u00f2j\u00e3 n\u00f4rad\u00e3. Miel\u00eb ju s\u00e3 rozchadac, jak wpr\u00ebszczi\u0142 do biura g\u00f3\u0144ca z W\u00ebsp\u00f2wa \u00eb z d\u00f4leka wrzeszcz\u00f4\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 Tam w sz\u00f3nach za W\u00ebsp\u00f2wsczim Jezor\u00e3 s\u0105&#8230; s\u0105&#8230; dz\u00ebczi, a je jich t\u00ebli, t\u00ebli&#8230; B\u00f2kadosc&#8230;<\/p>\n<p>Ze zm\u00e3czeni\u00f4 \u00eb przej\u00e3c\u00f4 ch\u0142op s\u00e3 zajik\u00f4\u0142 \u00eb zamiast dali gadac, p\u00f2dn\u00f4sz\u00f4\u0142 r\u00e3ce do g\u00f3r\u00eb. Jedn\u0105 wsk\u00f4zyw\u00f4\u0142 p\u00f2d L\u00e3b\u00f2rg, a dr\u00ebg\u0105 \u00f2c\u00e9r\u00f4\u0142 zm\u00f2kl\u00ebzn\u00e3 z \u0142\u00ebs\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p>\u017be to dzys sesj\u00f4 sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142a s\u00e3 wczas, wsz\u00ebsc\u00eb p\u00f2stanowil\u00eb r\u00ebsz\u00ebc na jacht\u00e3. J\u00f4 mi\u00f4\u0142 dobri karabin, ale lesny z Piecze\u0142ka nam\u00f3wi\u0142 mie na zamian\u00e3, b\u00f2 mi\u00f4\u0142 bl\u00f3s rew\u00f2lwer. To nie b\u00eb\u0142o d\u00ebcht p\u00f2 m\u00f2ji m\u00ebsli, ale co robic; to b\u00e9\u0142 wiedno lesny, a mi\u00f4\u0142 miec dobr\u00e9 \u00f2k\u00f2. Tak rzek\u0105c\u00eb pr\u00f4wd\u00e3, to j\u00f4 szed\u0142 pierszi r\u00f4z na jacht\u00e3 \u00eb ni mi\u00f4\u0142 w ti sprawie wiele co do g\u00f4dczi.<\/p>\n<p>Cygniem\u00eb ch\u00f9tk\u00f2 na szag\u00f2 stegn\u0105 przez p\u00f2le, a tej przez las. Tu j\u00f4 s\u00e3 p\u00f2czu\u0142 tak sw\u00f3jsk\u00f2 \u00eb m\u00f2cno wdichn\u0105\u0142 ten lesny l\u00ebft. J\u00f4 doch b\u00e9\u0142 n\u00f4m\u0142odszi w tim towarz\u00ebstwie, tak t\u00e9\u017c cygn\u0105\u0142 na k\u00f9\u0144cu z jaczimsz \u00f9tajonym strach\u00e3. Przed sz\u00f3nama nast\u0105pi\u0142o rozdzeleni\u00e9 jachtarz\u00f3w. Ti dobri strzelcowie miel\u00eb jic niwama \u00eb na nich zam\u00f3wiony tu rob\u00f2tnic\u00eb miel\u00eb w\u00ebp\u0142osz\u00ebc dz\u00ebczi z sz\u00f3nu. Mie k\u00f4zel\u00eb jic lin\u0105 p\u00f2prz\u00e9k lasu \u00eb t\u00e9\u017c trz\u00f4sk\u00f2wac.<\/p>\n<p>Mark\u00f2tny, \u017ce tak mie \u00f9rz\u0105dz\u00ebl\u00eb jachtarze, jid\u00e3 sobie kroczk w kroczk n\u0105 szerok\u0105 lin\u0105. M\u00f3m p\u00f2 lewi r\u00e3ce sz\u00f3n, a p\u00f2 prawi st\u00f4ri las. Zamiast wrzeszczec, p\u00f2gwizd\u00ebj\u00e3 sobie \u00eb p\u00f2dzywi\u00f3m pi\u00e3kn\u00e9 dan\u00eb, cht\u00ebrne wc\u00ebsn\u00e3 s\u00e3 midz\u00eb brzozow\u00e9 drz\u00e9wi\u00e3ta. M\u00f4lama zamiast dank\u00f3w w\u00ebros\u0142\u00eb \u0142\u00e3d\u017ci ja\u0142\u00f3wce, a ni\u017ci j\u00e9rczi.<\/p>\n<p>W jednym mome\u0144ce da\u0142o mie s\u00e3 wezdrzec dali w sz\u00f3n, b\u00f2 cos tam zasz\u00ebmia. \u00d9zdrz\u00f4\u0142 \u2013 wa w to pewno nie \u00f9wierzita \u2013 ril dz\u00ebka \u00eb wlepion\u00e9 we mie dw\u00f2je sl\u00e9pi\u00f3w. W pierszi chwili chw\u00ebcy\u0142 jem za rew\u00f2lwer, ale wnet r\u00e3ka mie \u00f2pad\u0142a. Co to zwierz\u00e3 mie zrobi\u0142o, co \u00f2no je mie winn\u00e9? \u2013 przeleca mie przez m\u00ebsl. Jak j\u00f4 b\u00e9\u0142 p\u00f3zni r\u00f4d, \u017ce zgrzecha mie nie pchn\u00e3 do strz\u00e9lani\u00f4. To b\u00eb\u0142a m\u00ebmka gromadczi m\u00f4\u0142\u00ebch dz\u00ebczich swink\u00f3w. Ta st\u00f4r\u00f4 d\u017c\u00e9ra m\u00f9sza w\u00ebcz\u00ebc, \u017ce z m\u00f2ji stron\u00eb ji nick nie grozy. Cofn\u00e3 s\u00e3 \u00eb p\u00f2 jaczimsz czasu p\u00f4r\u00e3dzes\u0105t krok\u00f3w prz\u00f3dk\u00e3 mie prz\u00ebprowadz\u00eb\u0142a sw\u00f2j\u00e3 gromadk\u00e3 przez lin\u00e3 w wi\u00f4ld\u017ci las. M\u00f3\u017ce st\u00f4ri j\u00f4 b\u00ebm nie trafi\u0142, ale jaczisz z teg\u00f2 male\u0144stwa na pewno, b\u00f2 sz\u0142\u00eb ca\u0142\u0105 gromad\u0105.<\/p>\n<p>Niech sobie sz\u0142\u00eb \u00eb dali cesz\u00eb\u0142\u00eb s\u00e3 \u017c\u00ebcym. J\u00f4 g\u00f2 jima nie d\u00f4\u0142 \u00eb nie b\u00e3d\u00e3 \u00f2dbi\u00e9r\u00f4\u0142. To zdarzeni\u00e9 da\u0142o mie wiele do m\u00ebszleni\u00f4. Czem\u00f9 ta dz\u00ebcz\u00f4 famil\u00ebja nie sz\u0142a w dr\u00ebg\u0105 stron\u00e3, a tu na mie. J\u00f4 m\u00ebszl\u00e3, \u017ce tu w gr\u00e3 wch\u00f4d\u00f4\u0142, jak szk\u00f3lny \u00f9czale g\u00f4d\u00f4\u0142, instinkt macerzi\u0144sczi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>To b\u00e9\u0142 wczasny grz\u00ebb\u00f2wi czas. J\u00f4 r\u00ebkn\u0105\u0142 z m\u00f2j\u0105 famili\u0105 z Rek\u00f2wa w Dar\u017cl\u00ebbscz\u00e9 Las\u00eb, b\u00eb spr\u00f3b\u00f2wac szczesc\u00f4. Wz\u0105\u0142 so kr\u00ebczew \u00eb b\u00ebln\u00e9 \u00f2k\u00f9l\u00f4r\u00eb, b\u00f2 starosc ni\u00e9 redosc. M\u00f3j wid m\u00f4 ju p\u00e9ps precz, a przesz\u0142o s\u00e9dm\u00ebdzes\u0105tka teml\u00ebje mie na wsz\u00ebtcz\u00e9 stron\u00eb. Ale grz\u00ebb\u00f2wi prz\u00ebrodzeni\u00e9 jesz ter\u00f4 pch\u00f4 mie do lasu.<\/p>\n<p>N\u00f4prz\u00f3d wano\u017cim\u00eb w wi\u00f4ld\u017cim b\u00f9k\u00f2wim lese, w cht\u00ebrnym co szt\u00ebk b\u00eb\u0142\u00eb b\u0142otka \u00eb wed\u0142ug naszi m\u00ebsli tu m\u00f2g\u0142\u00eb rosc pr\u00f4wdzywczi. Ale nasze rech\u00f9b\u00eb s\u00e3 nie sprawdz\u00eb\u0142\u00eb: ab\u00f2 zemia jima nie odp\u00f2wi\u00f4da, ab\u00f2 b\u00eb\u0142\u00eb w\u00ebzbi\u00e9r\u00f3n\u00e9, ab\u00f2 jesz nie w\u00eblaz\u0142\u00eb z zemi. Tej jidzem\u00eb w stron\u00e3 wi\u00f4ld\u017c\u00e9g\u00f2 row\u00f9, cht\u00ebren \u00f2ddz\u00e9l\u00f4 Rek\u00f2wsk\u0105 K\u00e3p\u00e3 \u00f2d P\u00f9cczi. Tu n\u00f4bar\u017ci cygn\u00e3 Gosz\u00e3, b\u00f2 \u00f2na zna nad Jizdebk\u0105 place, gdze ros\u0142\u00eb ridze. Tak t\u00e9\u017c \u00f2na nama zar\u00f4 zd\u017cin\u00e3 w topi\u00e9lach. M\u00eb trzeji ch\u0142opi: z\u00e3c Andrzej, jeg\u00f2 syn Filip, ne \u00eb j\u00f4, docerl\u00eb w taczi m\u00f4l, gdze gre\u0144cz\u0105 s\u00e3 ze sob\u0105 st\u00f4ri las z sz\u00f3n\u00e3. M\u00eb z Filipk\u00e3 sedl\u00eb so na gr\u00ebbi ch\u00f2jarce zwlok\u0142i nad dr\u00f3\u017ck\u00e3 \u00eb zab\u00f4wiel\u00eb s\u00e3 p\u00f2 dzecynn\u00e9m\u00f9 kn\u00ebplama, baszkama, kamiszkama. Andrzej wl\u00f4z\u0142 w sz\u00f3n, b\u00f2 tam sp\u00f2dz\u00e9w\u00f4\u0142 s\u00e3 grz\u00ebb\u00f3w.<\/p>\n<p>W jednym mome\u0144ce da\u0142o mie s\u00e3 wezdrzec w g\u00e3stwin\u00e3 na grz\u00ebpce \u00eb ja\u017c ni\u00e9 do wiar\u00eb. Z g\u00e3stwin\u00eb w\u00ebk\u00f9kn\u0105\u0142 rogati zwi\u00e9rz.<\/p>\n<p>\u2013 Zdrz\u00eb le tam na grz\u00ebp\u00e3! \u2013 rzek\u0142 jem \u00f2p\u00f2cuszk\u00f9 \u00eb letk\u00f2 szturchn\u0105\u0142 Filipka.<\/p>\n<p>\u2013 Krowa! Tam je krowa! \u2013 zaw\u00f2\u0142\u00f4\u0142 m\u00f3j syneczny, a prz\u00eb tim p\u00f2dni\u00f3s\u0142 r\u00e3czczi w g\u00f3r\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 To je jel\u00e9\u0144, synk\u00f9. Krowa ni m\u00f4 taczich roz\u0142o\u017c\u00ebst\u00ebch rog\u00f3w.<\/p>\n<p>Ale jelenia tam ju nie b\u00eb\u0142o. Pewno przestraszi\u0142 s\u00e3 pisk\u00f9 Filipka \u00eb jeg\u00f2 r\u00e3czk\u00f3w, cht\u00ebrnyma nie przest\u00f4\u0142 w\u00ebmachiwac. Timczas\u00e3 nadszed\u0142 Andrzej \u00eb zacz\u00e3l\u00eb m\u00eb k\u00f9kac na Ma\u0142gosz\u00e3, ale \u00f2na s\u00e3 nie \u00f2dz\u00e9wa. Tej cygniem\u00eb wzd\u0142u\u017c topi\u00e9l\u00f3w z n\u00f4dzej\u0105, \u017ce j\u00e3 dzes sp\u00f2tk\u00f3m\u00eb. Ale nasze szukani\u00e9 \u00eb k\u00f9kani\u00e9 \u00f2k\u00f4za\u0142o s\u00e3 pr\u00f3\u017cn\u00e9. Jidzem\u00eb dr\u00f3\u017ck\u0105 \u00eb mal\u00ebjem\u00eb na pi\u00f4sk\u00f9 strza\u0142\u00eb, \u017ceb\u00eb p\u00f2kazac ji nasz czer\u00ebnk, w jaczim m\u00eb szl\u00eb. P\u00f2 drodze nal\u00f4\u017c\u00f3m\u00eb tam sam pr\u00f4wdzywczi, a t\u00e9\u017c jin\u00e9 jadaln\u00e9 p\u00f2trus\u00eb. W\u00eblezl\u00eb m\u00eb z neg\u00f2 row\u00f9 na r\u00f3wizn\u00e3, gdze Andrzej \u00f2stawi\u0142 nas na dr\u0105gach \u00f9\u0142o\u017con\u00ebch prz\u00eb drodze \u00eb k\u00f4z\u00f4\u0142 \u00f2dp\u00f2cz\u00ebwac, a s\u00f3m szed\u0142 sz\u00ebkac naszi zg\u00f9b\u00eb. <\/p>\n<p>Jak n\u00f4lepi j\u00f4 p\u00f2trafi\u0142, tak zab\u00f4wi\u00f4\u0142 Filipka. Rech\u00f2wel\u00eb m\u00eb mr\u00f3wczi na k\u00f3rze ch\u00f3jczi, rzuc\u00ebl\u00eb baszczi do c\u00e9lu, p\u00f2dk\u00f4rbiel\u00eb pt\u00f4szczi na drz\u00e9wi\u00e3tach, ale to g\u00f2 wsz\u00ebtk\u00f2 bl\u00f3s szt\u00f3tk bawi\u0142o.<\/p>\n<p>\u2013 Chcem\u00eb k\u00f9kac za m\u00ebm\u0105 \u00eb tat\u0105 \u2013 w\u00ebm\u00ebsli\u0142 n\u00f4prz\u00f3d, ale to nie da\u0142o \u017c\u00f3dn\u00e9g\u00f2 sk\u00f9tk\u00f9, ch\u00f2c Andrzej to pewno czu\u0142, ale \u00f9zn\u00f4\u0142 to za szp\u00f2rt.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d3pa, jidzem\u00eb dodomk\u00f9, j\u00f4 znaj\u00e3 dr\u00f3\u017ck\u00e3 \u2013 w\u00ebk\u00f3mbinow\u00f4\u0142 Filip \u00eb p\u00f2k\u00f4zyw\u00f4\u0142 drog\u00e3 przez sz\u00f3n.<\/p>\n<p>Chc\u00f4\u0142 jem m\u00f9 zmil\u00ebc to jeg\u00f2 niecerpl\u00ebw\u00e9 k\u00f3mbinowani\u00e9 \u00eb zacz\u0105\u0142 jem\u00f9 prawic p\u00f2wi\u00f4stczi, ale \u00f2ne g\u00f2 nie interesowa. Tej j\u00f4 zal\u00e9cy\u0142 m\u00f9 zbierani\u00e9 grz\u00ebb\u00f3w. Szt\u00f3tk to g\u00f2 zaj\u00e3\u0142o, ale \u00f2n le \u00f2d czasu do czasu wz\u00e9r\u00f4 na n\u00e3 drog\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 To je droga do dodomk\u00f9, j\u00f4 \u00f3p\u00e3 zaprowadz\u00e3.<\/p>\n<p>W k\u00f9\u0144cu nie b\u00eb\u0142o jin\u00e9 rad\u00eb, le jic t\u0105 drog\u0105 tim bar\u017ci, \u017ce ten m\u00f4\u0142i kn\u00e9rps b\u00e9\u0142 cor\u00f4z bar\u017ci nerw\u00e9s \u00eb n\u00f4tr\u00e3tny, a Gosza ani Andrzej nie nadch\u00f4del\u00eb. Jidzem\u00eb p\u00f2 zelony drodze, seczem\u00eb no\u017c\u00e3 tr\u00f4w\u00e3, wi\u0105\u017cem\u00eb j\u00e3 w snopczi, st\u00f4wi\u00f3m\u00eb rz\u00e3d\u00eb, a co szt\u00ebrk na pi\u00f4sk\u00f9 mal\u00ebjem\u00eb ne c\u00e9szi, \u017ceb\u00eb m\u00f3\u017ce wskazac naszim czer\u00ebnk, w jaczim m\u00eb cygniem\u00eb. Za sz\u00f3n\u00e3 b\u00e9\u0142 w\u00ebsoczi las. Jak j\u00f4 s\u00e3 \u00f9ceszi\u0142, czej przez drz\u00e9wi\u00e3ta zacz\u00e3\u0142\u00eb przeswit\u00ebwac niw\u00eb. Jesm\u00eb prz\u00eb rek\u00f2wsczim b\u00f2jisk\u00f9 \u2013 p\u00f2m\u00ebsl\u00f4\u0142 jem. Ale gdze tam, niw\u00eb b\u00eb\u0142\u00eb, le p\u00f2la cz\u00ebsto jin\u00e9, a ta wies w dole, to mie nie szt\u00ebm\u00f2wa z rek\u00f2wsczima stronama. Cygniem\u00eb pi\u00f4szcz\u00ebst\u0105 drog\u0105 kraj\u00e3 lasu, b\u00f2 co nama jin\u00e9g\u00f2 \u00f2sta. <\/p>\n<p>Sp\u00f2tik\u00f3m\u00eb prz\u00eb zbi\u00e9ranim grz\u00ebb\u00f3w jin\u00e9g\u00f2 \u00f3pap\u00e3 z synecznik\u00e3 w taczich sam\u00ebch latach.<\/p>\n<p>\u2013 Jak m\u00eb s\u00e3 dost\u00f3niem\u00eb do Rek\u00f2wa? \u2013 pit\u00f3m s\u00e3 starsz\u00e9g\u00f2 grz\u00ebbiarza.<\/p>\n<p>\u2013 \u00d2, to je szt\u00ebk drod\u017ci. T\u0105 dr\u00f3\u017ck\u0105 z\u00e9\u0144dzeta na \u0142\u0105czi, a tej skr\u0105cyta zaros\u0142\u0105 drog\u0105 w praw\u00f2. Za jaczisz szt\u00ebrk b\u00e3dze m\u00f2st przez rz\u00e9czk\u00e3, a za \u0142\u0105kama to ju s\u0105 rek\u00f2wscz\u00e9 las\u00eb \u2013 w\u00ebklarow\u00f4\u0142 nama ten dr\u00ebd\u017ci \u00f3pa.<\/p>\n<p>\u2013 Wi\u00f4ld\u017ci B\u00f3g zap\u0142ac!<\/p>\n<p>Droga wzd\u0142u\u017c \u0142\u0105k\u00f3w b\u00eb\u0142a tak zaros\u0142\u00f4, \u017ce Filipka w tich chwastach \u00eb tr\u00f4wie b\u00eb\u0142o ledw\u00f2 widzec. Na szczesc\u00e9 mi\u00f4\u0142 tu nied\u0142ug\u00f2 przejach\u00f3n\u00e9 treker \u00eb jeg\u00f2 szp\u00f9r\u00e3 m\u00eb cygn\u00e3l\u00eb sz\u00ebkac m\u00f2stka przez rz\u00e9czk\u00e3, a czas lec\u00f4\u0142 ch\u00f9tk\u00f2 do prz\u00f3dk\u00f9.<\/p>\n<p>\u2013 Jes t\u00eb, Filipk\u00f9, zm\u00e3czony?<\/p>\n<p>\u00d2n nick nie \u00f2drzek\u0142, ale to zm\u00e3czeni\u00e9 malowa s\u00e3 na jego g\u00e3bie. Trzeba b\u00eb b\u00eb\u0142o wz\u0105c trz\u00eb \u00eb p\u00f3\u0142letn\u00e9g\u00f2 kn\u00f4pika na barana, ale j\u00f4 s\u00e3 na to nie czu\u0142, b\u00f2 mie doktorz\u00eb w lazar\u00e9ce \u00f2kal\u00e9cz\u00ebl\u00eb \u00eb to przec\u00e3t\u00e9 jesz b\u00eblno s\u00e3 nie zag\u00f2ji\u0142o. W jednym mome\u0144ce Filip zacz\u0105\u0142 p\u00f2bekiwac. Na m\u00f2je p\u00ebtani\u00e9, co s\u00e3 sta\u0142o, z p\u0142acz\u00e3 w\u00ebc\u00ebsn\u0105\u0142:<\/p>\n<p>\u2013 To gr\u00ebze!<\/p>\n<p>\u2013 Co gr\u00ebze? \u2013 pit\u00f3m s\u00e3 kn\u00e9rpsa, a \u00f2n trzim\u00f4 s\u00e3 za lew\u00e9 remi\u00e3 \u00eb co szt\u00f3t je szor\u00ebje.<\/p>\n<p>\u2013 To zel\u00ebsk\u00f2 gr\u00ebze \u2013 rzek\u0142 za jaczisz czas.<\/p>\n<p>Ne jo, to p\u00f2krz\u00ebw\u00eb g\u00f2 p\u00f2gr\u00ebz\u0142\u00eb, b\u00f2 mi\u00f4\u0142 g\u00f2\u0142\u00e9 r\u0105czczi. Na szczesc\u00e9 w k\u00f2szik\u00f9 b\u00eb\u0142a jeg\u00f2 bluzka. Wcygn\u0105\u0142 jem m\u00f9 j\u00e3 \u00eb p\u00f2ceszi\u0142 g\u00f2, \u017ce p\u00f9d\u00e3 prz\u00f3dk\u00e3 \u00eb b\u00e3d\u00e3 wali\u0142 kr\u00ebkwi\u0105 to z\u0142\u00e9 zel\u00ebsk\u00f2. \u00d9sp\u00f2k\u00f2ji\u0142 s\u00e3 \u00eb zacz\u0105\u0142 dali sz\u00ebkac teg\u00f2 \u00f2biec\u00f3n\u00e9g\u00f2 m\u00f2stka.<\/p>\n<p>\u2013 Jidze Filip drog\u0105 \u00eb tak sobie spi\u00e9w\u00f4&#8230; \u2013 zan\u00f3cy\u0142 jem zn\u00f3n\u0105 spi\u00e9w\u00e3, \u017ceb\u00eb ch\u00f2c na ten \u00f4rt zaj\u0105c m\u00e9g\u00f2 kn\u00f4pika.<\/p>\n<p>W k\u00f9\u0144cu n\u00f4dzeja. Szp\u00f9r trekra skr\u0105cy\u0142 w stron\u00e3 rz\u00e9czczi. Tam b\u00e3dze gw\u00ebs nen m\u00f2st. Ale ta n\u00f4dzeja w\u00ebsz\u0142a na nic. Przed Jizdebk\u0105 treker skr\u0105cy\u0142 na \u0142\u0105k\u00e3 \u00eb tam sek\u0142 tr\u00f4w\u00e3. Troch\u00e3 za\u0142\u00f3m\u00f3ny jidzem\u00eb dali, \u00f2st\u00f4wi\u00f3m\u00eb \u0142\u0105czi w t\u00eble \u00eb wch\u00f4d\u00f3m\u00eb w w\u00ebsoczi las. Pr\u00f3b\u00f9j\u00e3 co szt\u00ebrk k\u00f9kanim dawac znac naszim, gdze m\u00eb s\u00e3 \u00f2br\u00f4c\u00f3m\u00eb, ale bez sk\u00f9tk\u00f9. M\u00f2krad\u0142a s\u0105 cor\u00f4z szersz\u00e9 \u00eb p\u00f2dch\u00f4daj\u0105 p\u00f2d s\u00f3m zberk row\u00f9. M\u00f4lama je dr\u00e3g\u00f2 je \u00f2min\u0105c. Ter\u00f4 j\u00f4 Filipk\u00f2wi wg\u00f4diw\u00f3m, \u017ce wnetk\u00e3 nal\u00e9zem\u00eb dr\u00f3\u017ck\u00e3, cht\u00ebrna zaprowadzy nas do ch\u00ebczi, a \u00f2n szuk\u00f4 ji to w tim, to w nym m\u00f4lu. S\u00f4d\u00f4 na k\u00e3pach \u00eb pniach, b\u00f2 je zm\u00e3czony, a j\u00f4 p\u00f2wt\u00f4rz\u00f3m \u2013 s\u00f3m nie wi\u00e9m, cz\u00eb jem\u00f9, cz\u00eb sobie \u2013 le wiedno do prz\u00f3dk\u00f9, a nigd\u00eb w cop.<\/p>\n<p>Robi s\u00e3 smroczno. Las nabi\u00e9r\u00f4 jaczisz tajemny p\u00f2zdrzatk. W\u00ebd\u00f4w\u00f4 mie s\u00e3, \u017ce chtos k\u00f9k\u00f4, wrzeszczi, gwi\u017cd\u017ce, ale to robi zm\u00e3czeni\u00e9. \u2013 Gdze j\u00f4 st\u00f4ri, a g\u0142upi d\u00f4\u0142 s\u00e3 wcygn\u0105c \u2013 przech\u00f4d\u00f4 mie przez m\u00ebsl\u00eb. Filipka nic nie przer\u00f4\u017c\u00f4, le na \u00f9part\u00e9lca szuk\u00f4 drod\u017ci \u00eb m\u00f2stu, ch\u00f2c n\u00f3\u017cczi m\u00f9 s\u00e3 pl\u0105cz\u0105, a \u00f2d czasu do czasu \u00f9p\u00f4d\u00f4 na zemi\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Cz\u00f3le, Filipk\u00f9, s\u00ebr\u00e9na r\u00ebczi! \u2013 a \u00f2n na to nie d\u00f4w\u00f4 b\u00f4cz\u00ebnk\u00f9.<\/p>\n<p>Cz\u00eb\u017cb\u00eb stra\u017cac\u00eb nas szukel\u00eb? \u2013 przeleca mie przez g\u0142ow\u00e3 m\u00ebsl. W jednym mome\u0144ce Filipek zerw\u00f4\u0142 s\u00e3 \u00eb n\u00ebk\u00f4\u0142 p\u00f2d g\u00f3r\u00e3.<\/p>\n<p>\u2013 Tata, tata, tata jidze! Tam stoji nasze a\u00f9to. To tata tr\u0105bi\u0142, a ni\u00e9 stra\u017cac\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cb tak sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142a s\u00e3 nasza krz\u00eb\u017cow\u00f4 droga w lesn\u00ebch g\u0105szczach.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">*<\/p>\n<p>Cz\u0142owiek m\u00f4 to do se, \u017ce chce p\u00f2znawac cor\u00f4z to jin\u00e9 stron\u00eb, tak w sw\u00f2ji rodny zemi, jak t\u00e9\u017c dalek w swiece. Ni\u0142o\u0144scz\u00e9g\u00f2 rok\u00f9 m\u00f3j syn nam\u00f3wi\u0142 mie na tak\u0105 d\u0142\u00ebgsz\u0105 wanog\u00e3 p\u00f2 c\u00ebz\u00ebch stronach. \u00d2bz\u00e9rel\u00eb m\u00eb pi\u00e3kn\u00e9 miasta, wspania\u0142\u00e9 k\u00f2sco\u0142\u00eb, z\u00f3mczi na grz\u00ebpach, a t\u00e9\u017c machtn\u00e9 g\u00f3r\u00eb \u00eb jezora midz\u00eb nima. J\u00f4 s\u00e3 jednak n\u00f4bar\u017ci ceszi\u0142 lasama, jak na Les\u00f4ka prz\u00ebstoji.<\/p>\n<p>Pi\u00e3kn\u00e9 lasow\u00e9 stron\u00eb s\u0105 w g\u00f3rach Jura p\u00f2 franc\u00ebsczi stronie, gdze rz\u00e9czczi sk\u00f4cz\u0105 taczima w\u00ebsoczima trapama z g\u00f3r\u00eb w do\u0142\u00eb, a sz\u00ebmi\u0105, \u017ce je cz\u00ebc je z baro d\u00f4leka. Asfaltow\u00e9 sztras\u00eb s\u0105 jakb\u00eb prz\u00eblepion\u00e9 m\u00f4lama do kamiann\u00ebch stromizn\u00f3w dosc w\u00ebsoczich g\u00f3r\u00f3w. W t\u00ebch g\u00f3rz\u00ebst\u00ebch stronach sp\u00f2tik\u00f4 s\u00e3 m\u00f4\u0142\u00e9 wse, a t\u00e9\u017c niewi\u00f4ld\u017c\u00e9 miasteczka zatacon\u00e9 w t\u00ebch rozleg\u0142\u00ebch lasach. Ni\u017ci tr\u00f4fiaj\u0105 s\u00e3 \u0142\u0105czczi, na cht\u00ebrn\u00ebch pas\u0105 s\u00e3 \u00f2wieczczi, a m\u00f4lama kr\u00f3wczi ze zw\u00f2nuszkama na sz\u00ebjach.<\/p>\n<p>Baro czekaw\u00e9 s\u0105 t\u00e9\u017c lasow\u00e9 stron\u00eb w g\u00f3rach Harcu, ale s\u0105 \u00f2ne \u00f2panow\u00f3n\u00e9 przez wano\u017cnik\u00f3w z wi\u00f4ld\u017cich miast\u00f3w. Tu \u00f2ni szukaj\u0105 \u00f2detchnieni\u00f4 \u00eb sp\u00f2k\u00f2ju, a z\u00ebm\u0105 slizgaj\u0105 s\u00e3 na nartach. Tu wano\u017cnik\u00f3w w\u00f2zy \u00f2d miasteczka do miasteczka taczi cuszk, jak \u00f9 naji prz\u00f3d\u00eb na p\u00f9ck\u00f4 k\u00f2za.<\/p>\n<p>Jednak n\u00f4pi\u00e3kni\u00e9szi las j\u00f4 widz\u00f4\u0142 w Szwarcwaldze, p\u00f2 nasz\u00e9m\u00f9 Cz\u00f4rny Las. Tam sedl\u00eb m\u00eb \u2013 j\u00f4 \u00eb s\u00ebn\u00f3wc \u2013 do tacz\u00e9g\u00f2 wag\u00f3nu, cht\u00ebren jedze l\u00ebft\u00e3, a trzim\u00f4 s\u00e3 taczi gr\u00ebbi lin\u00eb. Rzek\u00e3 wama, je to cos niebiwa\u0142\u00e9g\u00f2, cos apartn\u00e9g\u00f2. Wk\u00f3\u0142, jak j\u00f4 m\u00f3g\u0142 \u00f2k\u00e3 s\u00ebgn\u0105c, rozcyg\u00f4\u0142 s\u00e3 cemny, baro g\u00e3sti las. Szt\u00ebk dali w lesnym \u00f2bram\u00f2wanim b\u00eb\u0142o widzec miasto z baro w\u00ebsoczim k\u00f2sco\u0142\u00e3. To b\u00e9\u0142 Frib\u00f9rg, gdze we w\u00eb\u017cszi szk\u00f2le przed latama \u00f9czi\u0142 les\u00f4cczi profesor z K\u00f2leczk\u00f2wa Ferdinand Bieszk, \u00f4jc tam rodzon\u00e9g\u00f2 Sztefana Bieszka, a\u00f9tora <i>Kasz\u00ebbsczich son\u00e9t\u00f3w<\/i>.<\/p>\n<p>Jedzem\u00eb tim wag\u00f3n\u00e3 sto m\u00e9tr\u00f3w w l\u00ebfce, a p\u00f2d nama las \u00eb las, taczi cemni\u00e9szi jak \u00f9 nas na Kasz\u00ebbach. Ale ten las s\u00e3 zmieni\u00f4, jak m\u00eb s\u00e3 wspin\u00f3m\u00eb p\u00f2d g\u00f3r\u00e3. W dole b\u00e9\u0142 \u00f2n bar\u017ci l\u00ebscasti, jasni\u00e9szi, a ros\u0142\u00eb w nim prawie tacz\u00e9 drz\u00e9wi\u00e3ta, jak w naszich stronach, jak b\u00f9czczi, d\u00e3b\u00eb, brz\u00f3zczi, \u00f3lszczi, jarz\u00ebbie \u00eb wiele jin\u00ebch. Jim w\u00eb\u017ci, tim g\u00f3r\u00e3 bra\u0142\u00eb drzewa z jigl\u00ebn\u0105 \u00eb las w\u00ebd\u00f4w\u00f4\u0142 s\u00e3 cemni\u00e9szi.<\/p>\n<p>\u2013 Niech \u00f3pa wezdrzi w d\u00f3\u0142 \u2013 rzek\u0142 w jednym mome\u0144ce s\u00ebn\u00f3wc.<\/p>\n<p>\u2013 Wz\u00e9r\u00f3m, wz\u00e9r\u00f3m, a b\u00f9ks\u00eb mie s\u00e3 trz\u00e3s\u0105, tak m\u00eb jesm\u00eb w\u00ebsok.<\/p>\n<p>\u2013 Widzy \u00f3pa w tim rowie drog\u00e3? \u2013 dali pit\u00f4 m\u00f3j m\u0142odszi wano\u017cnik.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, co szt\u00ebk \u00f2na w\u00ebsk\u00f4kiw\u00f4 z lasu \u00eb pnie s\u00e3 t\u00e9\u017c w g\u00f3r\u00e3 \u2013 \u00f2pis\u00f4\u0142 jem to, co widz\u00f4\u0142 w dole.<\/p>\n<p>To asfaltow\u00e9 szas\u00e9 przerzuca s\u00e3 z jedny stron\u00eb na dr\u00ebg\u0105 machtn\u00e9g\u00f2 row\u00f9, cht\u00ebren dzeli\u0142 p\u00f2ros\u0142i las\u00e3 g\u00f3rsczi cyg. Asfalt\u00f3wk\u0105 pi\u00e3\u0142\u00eb s\u00e3 do g\u00f3r\u00eb \u00eb n\u00ebka ni\u0105 w d\u00f3\u0142 a\u00f9to\u0142\u00eb, a w\u00ebzdrza \u00f2ne jak p\u00f9de\u0142ka \u00f2d sztr\u00ebch\u00f2lc\u00f3w. Szl\u00eb t\u00e9\u017c m\u00f4lama l\u00ebdze, a w\u00ebzdrzel\u00eb \u00f2ni jak mr\u00f3wczi. Z lasu w p\u00f4r\u00e3 m\u00f4lach w\u00ebk\u00f9kiwa b\u00f9dinczi, tacz\u00e9 g\u00f3ralscz\u00e9 ch\u00ebcz\u00eb \u00eb wiksz\u00e9 przeznaczon\u00e9 dl\u00f4 wano\u017cnik\u00f3w. M\u00f4lama na \u0142\u0105czkach b\u00eb\u0142o widzec \u00f2wce.<\/p>\n<p>Dojachel\u00eb m\u00eb na taczi plac na g\u00f3rze. \u00d2beszl\u00eb m\u00eb ten plac wk\u00f3\u0142 \u00e9 p\u00f2dzywiel\u00eb te cemn\u00e9 las\u00eb, cht\u00ebrne rozcyga s\u00e3 dalek wk\u00f3\u0142. Tu cz\u00ebl\u00eb m\u00eb s\u00e3 w\u00f2lni \u00f2d teg\u00f2, co \u00f2sta tam w dole. Nieb\u00f2 b\u00eb\u0142o jasn\u00e9, a wiatru prawie s\u00e3 nie \u00f2dczuwa\u0142o.<\/p>\n<p>\u2013 Ale, je tu pi\u00e3kno! \u2013 p\u00f2wiedz\u00f4\u0142 zachw\u00ebcony s\u00ebn\u00f3wc.<\/p>\n<p>\u2013 Jo, je pi\u00e3kno, ale \u00f9 nas na Les\u00f4kach je pi\u00e3kni.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><a name=\"Wi\u00e9rszt\u00eb\">Wi\u00e9rszt\u00eb<\/a><\/h2>\n<p><a name=\"Rodn\u00e9\"><\/a><\/p>\n<h3>Rodn\u00e9 m\u00f2je stron\u00eb<\/h3>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<p>   M\u00f2ja rodn\u00f4 ch\u00ebcz \u00eb wies<br \/>\njidze ze mn\u0105 p\u00f2 dzys dz\u00e9\u0144,<br \/>\na je we mnie tak m\u00f2cno,<br \/>\njak w zemi d\u00e3b\u00f2wi pi\u00e9\u0144.<\/p>\n<blockquote><p>M\u00f2wa stark\u00f3w ze mn\u0105 je<br \/>\n                przez ca\u0142i czas, do dzys dnia,<br \/>\n                \u00eb swiadectw\u00e3 je teg\u00f2,<br \/>\n                \u017ce jem z kasz\u00ebbscz\u00e9g\u00f2 pnia.<\/p><\/blockquote>\n<p>   W pami\u00e3c\u00eb sedz\u0105 p\u00f2la<br \/>\nco prz\u00f3d\u00eb \u017c\u00ebwi\u0142\u00eb mnie,<br \/>\n\u00eb \u0142\u0105czi, staw\u00eb, miedz\u00eb<br \/>\nsedz\u0105 tak m\u00f2cno, na dnie.<\/p>\n<blockquote><p>   M\u00f2je zemie les\u00f4ccz\u00e9,<br \/>\n                ta p\u00f2lsk\u00f4 nasza strona,<br \/>\n                gdze m\u00f4 sw\u00f3j dodom b\u00f2c\u00f3n,<br \/>\n                pt\u00f4szk spi\u00e9w\u00f4, drze s\u00e3 wrona.<\/p><\/blockquote>\n<p>   P\u00ebszn\u00f4 b\u00eb\u0142a m\u00f2ja wies,<br \/>\npi\u00e3kni\u00e9szi b\u00e9\u0142 jednak las,<br \/>\ntam j\u00f4 s\u00e3 czu\u0142 n\u00f4lepi,<br \/>\nn\u00f4milszi prz\u00eb\u017ci\u0142 w nim czas.<\/p>\n<blockquote><p>  W lese panowa cusz\u00f4,<br \/>\n                ch\u00f2c wiater w k\u00f2r\u00f3nach gr\u00f4\u0142,<br \/>\n                biwa\u0142\u00eb t\u00e9\u017c tacz\u00e9 dnie,<br \/>\n                \u017ce s\u0142absz\u00e9 drz\u00e9wi\u00e3ta rw\u00f4\u0142.<\/p><\/blockquote>\n<p>      W lese ros\u0142\u00eb jag\u00f2d\u00eb,<br \/>\nstoja t\u00e9\u017c p\u00ebszn\u00e9 grz\u00ebb\u00eb,<br \/>\nna krzach ros\u0142\u00eb \u00f2rzeszczi,<br \/>\nw rz\u00e9czkach p\u0142iwa\u0142\u00eb r\u00ebb\u00eb.<\/p>\n<blockquote><p>  Las nas \u017c\u00ebwi\u0142, \u00f2grz\u00e9w\u00f4\u0142,<br \/>\n                b\u00e9\u0142 m\u00f4l\u00e3 p\u00ebszn\u00ebch dni\u00f3w,<br \/>\n                a dzys na st\u00f4r\u00e9 lata<br \/>\n                je m\u00f2j\u0105 \u00f9cech\u0105 zn\u00f3w.<\/p><\/blockquote>\n<p>  P\u00f2 nim ch\u00f2dz\u00e3 jak prz\u00f3d\u00eb,<br \/>\nw nim s\u00e3 m\u00f2dl\u00e3 n\u00f4lepi.<br \/>\nW lese je m\u00f2je zdrowi\u00e9,<br \/>\n\u00f2n m\u00f2j\u00e3 d\u00ebsz\u00e3 krzepi.<\/p>\n<blockquote><p>  N\u00f4milsz\u00e9 rodn\u00e9 stron\u00eb<br \/>\n                da\u0142\u00eb t\u00ebli wsp\u00f2mink\u00f3w.<br \/>\n                A co p\u00f2 nich \u00f2sta\u0142o?<br \/>\n                &#8211; Wiele prze\u017c\u00ebt\u00ebch zymk\u00f3w.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00d2, m\u00f2je rodn\u00e9 stron\u00eb,<br \/>\nm\u00f4\u0142\u00f4 \u00f2jcz\u00ebzn\u00f4 m\u00f2ja!<br \/>\nTrwal\u00eb \u00f2sta w pami\u00e3c\u00eb<br \/>\np\u00ebszn\u00f4 \u00f9roda tw\u00f2ja.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Kasz\u00ebbscz\u00e9\">Kasz\u00ebbscz\u00e9 \u00f2brz\u00e3d\u00eb \u00eb swi\u00e3ta<\/a><\/h3>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<p>Sz\u0142a g\u00f4dka \u00f2 st\u00f4r\u00ebch dzejach<br \/>\n\u00f2d \u00f3p\u00eb do tatka.<br \/>\nKasz\u00ebbscz\u00e9 zw\u00ebczi przek\u00f4za<br \/>\nsw\u00f2jim dzec\u00f3m matka.<\/p>\n<blockquote><p>To tak niepis\u00f3n\u00e9 dzeje<br \/>\n              sz\u0142\u00eb g\u00f4dk\u0105 w nowi swiat<br \/>\n              z starka na tatka \u00eb s\u00ebna,<br \/>\n              tak przetrwa wiele lat.<\/p><\/blockquote>\n<p>Z szopk\u0105 ch\u00f2dzy\u0142 stark, p\u00f3zni tatk,<br \/>\nsyn t\u00e9\u017c k\u00f2l\u00e3dow\u00f4\u0142<br \/>\nw adwe\u0144towi czas \u00eb w ch\u00ebczach<br \/>\n\u00f2n k\u00f2l\u00e3d\u00eb spi\u00e9w\u00f4\u0142.<\/p>\n<blockquote><p>P\u00f2 nim szopk\u00e3 t\u00e9\u017c m\u00e9strow\u00f4\u0142<br \/>\n                jeg\u00f2 syn, wnuk, tatka.<br \/>\n                Szopk\u00f2w\u00e9 k\u00f2l\u00e3dowani\u00e9<br \/>\n                tak przetrwa\u0142o latka.<\/p><\/blockquote>\n<p>W Sylwestra \u00eb na Nowi Rok<br \/>\nz k\u00f2l\u00e3d\u0105 gwi\u017cd\u017c ch\u00f2dzy\u0142,<br \/>\na p\u00f2 latach \u00f2n ze sob\u0105<br \/>\nprzebi\u00e9re\u0144c\u00f3w w\u00f2dzy\u0142.<\/p>\n<blockquote><p>Kn\u00f4pic\u00eb w now\u00f2roczny czas<br \/>\n                 z brumtop\u00e3 ch\u00f2dz\u00ebl\u00eb,<br \/>\n                 a w swi\u0105teczny dz\u00e9\u0144 Trzech Kr\u00f3li<br \/>\n                 z gwi\u00f4zd\u0105 wano\u017c\u00ebl\u00eb.<\/p><\/blockquote>\n<p>Nasta Palm\u00f2w\u00f4 Niedzela,<br \/>\nw\u00f4\u017cny dl\u00f4 l\u00ebdzy czas.<br \/>\nProb\u00f2szcz p\u00f2swi\u00e3cy dzys palm\u00eb,<br \/>\ncht\u00ebrne u\u017c\u00ebczi\u0142 las.<\/p>\n<blockquote><p>Palm\u00eb za\u0142o\u017c\u0105 za \u00f2br\u00f4z,<br \/>\n                  jak \u00f2b\u00ebcz\u00f4j k\u00f4\u017ce.<br \/>\n                  Ba\u017ca z p\u00f2swi\u00e3cony wietw\u00eb<br \/>\n                  na ch\u00ebrsk\u00f2 p\u00f2m\u00f2\u017ce.<\/p><\/blockquote>\n<p>Kasz\u00ebbi tcz\u0105 Wi\u00f4ld\u017ci Tidz\u00e9\u0144,<br \/>\nnow\u00f4\u017cni\u00e9szi je pi\u0105tk.<br \/>\nStra\u017c trzim\u00f4 wart\u00e3 prz\u00eb grobie,<br \/>\nbia\u0142czi robi\u0105 p\u00f4rz\u0105dk.<\/p>\n<blockquote><p>Dl\u00f4 m\u0142od\u00ebch be\u0144l\u00f3w je w\u00f4\u017cny<br \/>\n                   jastrowi dr\u00ebd\u017ci dz\u00e9\u0144,<br \/>\n                   tej m\u00f2g\u0105 d\u00ebg\u00f2wac dze\u00f9s\u00eb<br \/>\n                   przez ca\u0142i b\u00f2\u017ci dz\u00e9\u0144.<\/p><\/blockquote>\n<p>Prz\u00f3d\u00eb w trzecym swi\u00e3ce Jastr\u00f3w<br \/>\nd\u00ebg\u00f2wa dz\u00e9wcz\u00e3ta.<br \/>\nDzys d\u00ebg\u00f9s w tim dniu zanik\u00f4,<br \/>\nb\u00f2 zabrak\u0142o swi\u00e3ta.<\/p>\n<blockquote><p>N\u00f4skr\u00f3mni\u00e9sz\u00e9 w ca\u0142im roku<br \/>\n          s\u0105 Zelon\u00e9 Swi\u0105tczi,<br \/>\n          co p\u00f2twierdz\u00f4 p\u00f2rzekad\u0142o:<br \/>\n          \u017ce ni ma pami\u0105tczi.<\/p><\/blockquote>\n<p>Jednak\u017ce n\u00f4dzeja \u00f2sta\u0142a<br \/>\nna b\u00f2gatsz\u00e9 swi\u00e3ta,<br \/>\nzelon\u00e9 l\u00ebstczi brzozow\u00e9<br \/>\nbd\u0105 \u00f2 tim pami\u00e3ta.<\/p>\n<blockquote><p>Nadch\u00f4d\u00f4\u0142 dz\u00e9\u0144 swi\u00e3ti Jana,<br \/>\n              a przed nim sob\u00f2tka,<br \/>\n              n\u00f4weselszi czas na zymk\u00f9.<br \/>\n              Czeka t\u00e9\u017c rob\u00f2tka:<\/p><\/blockquote>\n<p>Dz\u00e9wcz\u0105tka zn\u00f4sza\u0142\u00eb chr\u00f3st\u00eb,<br \/>\nstra\u017c b\u00f9dowa swi\u00e9c\u00e3<br \/>\nna baro w\u00ebsoczim dr\u0105g\u00f9,<br \/>\n\u017ceb\u00eb dalek swi\u00e9ca.<\/p>\n<blockquote><p>Sz\u00f4\u0142t\u00ebs sob\u00f2tk\u00e3 p\u00f2dsk\u00f4c\u00f4,<br \/>\n                 zacz\u00e3 s\u00e3 spi\u00e9wani\u00e9,<br \/>\n                 m\u0142odi r\u00ebszaj\u0105 do tu\u0144ca,<br \/>\n                 cz\u00ebc je t\u00e9\u017c strz\u00e9lani\u00e9.<\/p><\/blockquote>\n<p>Jak sob\u00f2tka s\u00e3 sk\u00f9\u0144cz\u00eb\u0142a,<br \/>\nm\u0142odi szl\u00eb do lasu<br \/>\nw\u00ebsz\u00ebkac kwiatuszk parpac\u00eb<br \/>\nc\u00ebch\u00f2, bez ha\u0142asu.<\/p>\n<blockquote><p>P\u00f2 sob\u00f2tce prz\u00ebsz\u0142\u00eb \u017cniwa,<br \/>\n                 czas wi\u00f4ld\u017ci rob\u00f2t\u00eb.<br \/>\n                 Gb\u00f9rz\u00eb z k\u00f2s\u0105 w\u00ebszl\u00eb w p\u00f2le<br \/>\n                 w czas latny spiek\u00f2t\u00eb.<\/p><\/blockquote>\n<p>Latn\u00f4 m\u00f2rd\u00e3ga wnet przesz\u0142a,<br \/>\ngb\u00f9rz\u00eb k\u00f9\u0144cz\u0105 \u017cniwa,<br \/>\ncesz\u0105 s\u00e3 na \u00f2\u017cniwin\u00eb,<br \/>\nb\u00e3dz\u00eb f\u00f2tka piwa.<\/p>\n<blockquote><p>A na Z\u00e9ln\u0105 nios\u0105 kwiat\u00eb<br \/>\n                 do sw\u00f2j\u00e9g\u00f2 ks\u00e3dza.<br \/>\n                 Ks\u0105dz je w k\u00f2sc\u00f3\u0142k\u00f9 p\u00f2swi\u00e3cy,<br \/>\n                 zd\u017cinie l\u00ebdzk\u00f4 n\u00e3dza.<\/p><\/blockquote>\n<p>Jak b\u00f9lw\u00eb z p\u00f2la zebr\u00f3n\u00e9,<br \/>\nwe ws\u00eb je zabawa.<br \/>\nSwi\u00e3ti M\u00f4rc\u00ebn n\u00f3m wr\u00f3\u017ci, \u017ce<br \/>\nnadch\u00f4d\u00f4 k\u00f9rzawa.<\/p>\n<blockquote><p>Przep\u00f2wiednie r\u00f3\u017cn\u00e9 b\u00eb\u0142\u00eb:<br \/>\n                 Barbara p\u00f2 lodze<br \/>\n                 wr\u00f3\u017ci d\u0142ug\u0105, mrozn\u0105 z\u00ebm\u00e3,<br \/>\n                 a G\u00f2d\u00eb p\u00f2 w\u00f2dze.<\/p><\/blockquote>\n<p>W ca\u0142im rok\u00f9 tczono swi\u00e3ta<br \/>\nk\u00f2sceln\u00e9, l\u00ebdow\u00e9,<br \/>\na w l\u00ebstopadze \u00eb maju<br \/>\nb\u00eb\u0142\u00eb narodow\u00e9.<\/p>\n<blockquote><p>Ob\u00ebcz\u00f4j \u00eb swi\u00e3ta stark\u00f3w<br \/>\n                 m\u0142odi przejm\u00f2wal\u00eb.<br \/>\n                 Tak trwa\u0142\u00eb przez p\u00f2k\u00f2lenia<br \/>\n                 \u00eb do dzys przetrwa\u0142\u00eb.<\/p><\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"L\u00ebdzcz\u00e9\">L\u00ebdzcz\u00e9 trwani\u00e9<\/a><\/h3>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<blockquote>\n<p>Jid\u00e3 przez p\u00f2le \u00eb wlok\u00e3<br \/>\nza sob\u0105 jes\u00e9nn\u0105 d\u00f4k\u00e3<br \/>\n\u00eb sm\u00f9tk.<\/p>\n<p>Jid\u00e3 na sm\u00e3t\u00f4rz, na grob\u00eb<br \/>\nnios\u00e3 f\u00f9l g\u00f4rzc\u00eb \u017ca\u0142ob\u00eb<br \/>\n\u00eb sm\u00f9tk.<\/p>\n<p>K\u0142ad\u00e3 tu kwiat\u00eb, sm\u00f9tk \u00eb \u017c\u00f4l<br \/>\nna snu wieczn\u00e9g\u00f2 b\u00ebc\u00f4 m\u00f4l<br \/>\nna gr\u00f3b.<\/p>\n<p>K\u0142op\u00f2t\u00eb, redosc\u00eb tw\u00f2je<br \/>\nch\u00f9tk\u00f2 stac s\u00e3 maj\u0105 m\u00f2je,<br \/>\nnasz\u00e9.<\/p>\n<p>W spadk\u00f9 d\u00f3m\u00eb t\u00e9\u017c sw\u00f2je \u017c\u00ebc\u00e9,<br \/>\nredosc\u00eb, sm\u00f9tk \u00eb ca\u0142\u00e9 b\u00ebc\u00e9<br \/>\nnasz\u00e9 <\/p>\n<p>tim, co p\u00f2 nas na swiat przi\u0144d\u0105<br \/>\n\u00eb \u00f2ni z t\u0105 pr\u00f4wd\u0105 z\u00e9\u0144d\u0105<br \/>\nze swiata.<\/p>\n<p>Jedni dr\u00ebd\u017cim nios\u0105 w spadk\u00f9<br \/>\nprzek\u00f4z \u017c\u00ebc\u00f4, k\u0105sk zdob\u00ebtk\u00f9<br \/>\nze swiata:<\/p>\n<p>\u017c\u00f4l \u00eb sm\u00f9tk.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n<h2><a name=\"Moje\">Moje strony rodzinne dawniej a dzi\u015b<\/a><\/h2>\n<h3><a name=\"W1\">W rodzinnej wsi w latach trzydziestych XX wieku<\/a><\/h3>\n<p>Urodzi\u0142em si\u0119 na <i>Les\u00f4kach<\/i>, stanowi\u0105cych podregion p\u00f3\u0142nocnych Kaszub, obejmuj\u0105cy teren Tr\u00f3jmiejskiego Parku Krajobrazowego i Puszcz\u0119 Dar\u017clubsk\u0105, nazwany ostatnio: Le\u015bny Kompleks Promocyjny \u201eLasy Oliwsko-Dar\u017clubskie\u201d. Cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 krainy Les\u00f4k\u00f3w stanowi\u0105 te\u017c: Pradolina Redy, Pradolina Kaszubska i jej przed\u0142u\u017cenie Dolina Red\u0142owska oraz rozliczne polany i jeziora rozsiane w lasach i na ich obrze\u017cach. <i>Les\u00f4c\u00eb<\/i> u\u017cywaj\u0105 nieco odmiennej gwary od j\u0119zyka kaszubskiego i ona nie jest te\u017c we wszystkich miejscowo\u015bciach jednolita. R\u00f3\u017cni si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 g\u0142\u00f3wnie akcentem.<\/p>\n<p>Jestem <i>Les\u00f4k<\/i> z dziada pradziada. Urodzi\u0142em si\u0119 9 kwietnia 1923 roku na polanie czterech wsi so\u0142eckich w niewielkiej wiosce Zbychowo, licz\u0105cej 17 gospodarstw ch\u0142opskich \u015bredniej wielko\u015bci i folwark nale\u017c\u0105cy do grafa Keiserlingka z Wejherowa, kt\u00f3ry dzier\u017cawi\u0142 porucznik Edmund M\u0142odanowicz. Folwark ten zosta\u0142 w 1936 roku rozparcelowany. Ziemi\u0119 nabyli cz\u0119\u015bciowo robotnicy folwarczni oraz niekt\u00f3rzy rolnicy, uzupe\u0142niaj\u0105c sw\u00f3j area\u0142 gospodarczy. Reszt\u00f3wk\u0119 przej\u0105\u0142 Kloka, likwiduj\u0105c sw\u00f3j sklep kolonialny. Sklep natomiast otworzy\u0142 w nowo wybudowanym budynku porucznik M\u0142odanowicz.<\/p>\n<p>Z lasem by\u0142em zwi\u0105zany od wczesnego dzieci\u0144stwa: na jego skraju pasa\u0142em z dziadkiem, a p\u00f3\u017aniej sam nasze byd\u0142o, zbiera\u0142em z rodze\u0144stwem wczesnym latem jagody, a jesieni\u0105 grzyby, je\u017adzi\u0142em z ojcem do lasu po drzewo i \u015bci\u00f3\u0142k\u0119, przez las maszerowa\u0142em przez okres roku sze\u015b\u0107 razy w tygodniu do sz\u00f3stej klasy szko\u0142y powszechnej w Zag\u00f3rzu, obecnie dzielnicy Rumi, bo w wiosce rodzinnej by\u0142a tylko jednoklas\u00f3wka z czterema oddzia\u0142ami. <i>Les\u00f4ck\u00f4<\/i> kraina jest bogata nie tylko w lasy, ale r\u00f3wnie\u017c \u2013 jak ju\u017c wspomnia\u0142em \u2013 w zbiorniki wodne: oczka, jeziora, stawy, kt\u00f3re wywar\u0142y na mnie silny wp\u0142yw i maj\u0105 odbicie w mym dziecinnym \u017cyciorysie i p\u00f3\u017aniejszych t\u0119sknotach do tych stron. K\u0105pa\u0142em si\u0119 w stawie oddzielaj\u0105cym Zbych\u00f3wko od w\u0142a\u015bciwego Zbychowa, po\u0142o\u017conego na zboczu doliny strumyka o nazwie Zbychowska Struga.<\/p>\n<p>Gleby okalaj\u0105ce wie\u015b s\u0105 na og\u00f3\u0142 piaszczyste, ma\u0142o urodzajne i dlatego wymaga\u0142y wapnowania. Po wapno \u0142\u0105kowe, zwane u nas marglem, je\u017adzi\u0142em z ojcem nad Zag\u00f3rzank\u0119, zwan\u0105 te\u017c <i>Sl\u00eb\u017c\u0105<\/i> w rejon Starej Pi\u0142y i Piekie\u0142ka, gdzie kilka razy widzia\u0142em rzadko wyst\u0119puj\u0105cego i bardzo p\u0142ochliwego czarnego bociana. Nawozy mineralne w latach mi\u0119dzywojennych by\u0142y prawie nieznane. Ojciec niekiedy kupowa\u0142 s\u00f3l chilijsk\u0105 sprowadzan\u0105 do Polski z Ameryki po\u0142udniowej. Pola nawo\u017cono obornikiem, a \u0142\u0105k\u0119 kompostem. Obornik przypada\u0142 na to samo pole co cztery, pi\u0119\u0107 lat i wtedy wydajno\u015b\u0107 by\u0142a jako taka. Aby uzyska\u0107 go jak najwi\u0119cej, wo\u017cono z lasu opad\u0142e li\u015bcie i mech. Rozrzucano obornik na pola r\u0119cznie wid\u0142ami, co by\u0142o dla mnie udr\u0119k\u0105 i wysi\u0142kiem ponad mo\u017cliwo\u015bci. Wola\u0142em, maj\u0105c sze\u015b\u0107, siedem lat, redli\u0107 ziemniaki nasz\u0105 pos\u0142uszn\u0105 <i>F\u00f2sk\u0105<\/i>, kt\u00f3ra dok\u0142adnie wiedzia\u0142a, w jak\u0105 redlin\u0119 nale\u017cy wej\u015b\u0107. Moim zadaniem by\u0142o w\u0142a\u015bciwe prowadzenie rad\u0142a z podniesionymi do g\u00f3ry r\u0119koma.<\/p>\n<p>Droga przez wie\u015b i wiele dr\u00f3g okolicznych ulega\u0142o dewastacji po ka\u017cdej wi\u0119kszej ulewie. Rolnicy naprawiali je w ramach tak zwanego szarwarku, darmowej pracy \u015bwiadczonej na rzecz wsi i gminy. Ilo\u015b\u0107 dni szarwarkowych pieszych i konnych uzale\u017cniona by\u0142a od wielko\u015bci gospodarstwa rolnego. Drogi by\u0142y piaszczyste, kamieniste i dlatego trudno przejezdne. Do najbli\u017cszej stacji kolejowej w Zag\u00f3rzu by\u0142o ponad 6 km, do ko\u015bcio\u0142a w Redzie oko\u0142o 7 km, do najbli\u017cszego miasta Wejherowa ponad 12 km na skr\u00f3ty, do Urz\u0119du Pocztowego w Gniewowie te\u017c 4 km, za\u015b do m\u0142yna w Szmelcie 5 kilometr\u00f3w. Te odleg\u0142o\u015bci pokonywa\u0142o si\u0119 najcz\u0119\u015bciej pieszo, r\u00f3wnie\u017c wozami lub w zimie saniami. U\u017cywa\u0142o si\u0119 tylko woz\u00f3w z drewnianymi ko\u0142ami okutymi \u017celazn\u0105 obr\u0119cz\u0105. Niekt\u00f3rzy rolnicy posiadali bryczki u\u017cywane w niedziele i \u015bwi\u0119ta do wyjazdu do ko\u015bcio\u0142a, a tak\u017ce na wesela, chrzciny, pogrzeby. <i>Kar\u00e9t\u0105<\/i> wioz\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ksi\u0119dza na kol\u0119d\u0119 lub do chorego. Podczas \u015bnie\u017cnej zimy do tych cel\u00f3w u\u017cywa\u0142o si\u0119 was\u0105gu, czyli lekkich sanek z par\u0105 siedze\u0144 i tak zwanym koz\u0142em z ty\u0142u dla wo\u017anicy. Samochody we wsi w tym czasie by\u0142y nieznane. Jedynie rower pojawi\u0142 si\u0119 we wsi pod koniec lat trzydziestych. Kupi\u0142 go robotnik portowy zatrudniony w Gdyni przy prze\u0142adunku w\u0119gla.<\/p>\n<p>We wiosce znajdowa\u0142a si\u0119 wybudowana przez Prusak\u00f3w szk\u00f3\u0142ka z jedn\u0105 sal\u0105 lekcyjn\u0105, w kt\u00f3rej nauczyciel uczy\u0142 cztery \u0142\u0105czone (I z II i III z IV) oddzia\u0142y. Uczniowie przerabiali program III klasy przez dwa lata, a w IV klasie uczyli si\u0119 przez trzy lata, poniewa\u017c obowi\u0105zek szkolny obejmowa\u0142 siedem lat. Absolwenci tej szk\u00f3\u0142ki nie mieli mo\u017cliwo\u015bci podejmowania dalszej nauki w szko\u0142ach \u015brednich, gdy\u017c wymagano tam uko\u0144czenia co najmniej sz\u00f3stej klasy szko\u0142y powszechnej. Ja mia\u0142em to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce dzi\u0119ki mojemu nauczycielowi Tomaszowi Wiechowskiemu uzyska\u0142em stypendium Przebendowskiego i po sko\u0144czonej sz\u00f3stej klasie w Zag\u00f3rzu dosta\u0142em si\u0119 do wejherowskiego gimnazjum klasycznego im. Kr\u00f3la Jana III Sobieskiego. Do wybuchu wojny w 1939 roku sko\u0144czy\u0142em trzy klasy gimnazjalne. W szkole nauczyciel organizowa\u0142 wyst\u0119py uczni\u00f3w i przedstawienia ludowych utwor\u00f3w scenicznych z m\u0142odzie\u017c\u0105 pozaszkoln\u0105. Doch\u00f3d przeznaczy\u0142 przewa\u017cnie na zakup ksi\u0105\u017cek do biblioteki szkolnej i na organizacj\u0119 wycieczek, najcz\u0119\u015bciej do buduj\u0105cej si\u0119 w szybkim tempie Gdyni. Wiosn\u0105 i latem zaj\u0119cia praktyczne mieli\u015bmy najcz\u0119\u015bciej w ogr\u00f3dku przyszkolnym. Zbierali\u015bmy te\u017c \u017co\u0142\u0119dzie, szyszki i ma\u0142e odrosty drzew li\u015bciastych, kt\u00f3re skupywa\u0142 le\u015bniczy.<\/p>\n<p>Obok szko\u0142y by\u0142a karczma, w kt\u00f3rej organizowano zabawy wiejskie, zebrania so\u0142eckie, a tak\u017ce wesela. Latem zabawy odbywa\u0142y si\u0119 najcz\u0119\u015bciej w lesie na specjalnie do tego celu przystosowanym placu. Organizatorem zabaw najcz\u0119\u015bciej by\u0142a Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna. W dnie wolne od pracy zbierali si\u0119 w karczmie rolnicy na pogaw\u0119dki. Wst\u0119p do karczmy mia\u0142a tylko starsza m\u0142odzie\u017c: dziewcz\u0119ta po osiemnastce, a m\u0142odzie\u0144cy po odbytej s\u0142u\u017cbie wojskowej. Opr\u00f3cz karczmy we wsi by\u0142 sklep spo\u017cywczy, kt\u00f3ry pospolicie nazywano kolonialk\u0105. W\u0142a\u015bciciele sklepu zmieniali si\u0119 do\u015b\u0107 cz\u0119sto; jedni bankrutowali, inni otwierali sklep w innym miejscu wsi. Towar do sklep\u00f3w najcz\u0119\u015bciej wozi\u0142 z miasta m\u00f3j ojciec za niewielk\u0105 op\u0142at\u0105 lub na odrobek. Kupowano w\u00f3wczas co najwy\u017cej funt cukru, tyle\u017c soli, litr nafty do lampy pokojowej i latarni, butelk\u0119 octu, dla ojca dziesi\u0119\u0107 papieros\u00f3w \u201ePomorskich\u201d, a dla dziadka kostk\u0119 prasowanej tabaki, kt\u00f3r\u0105 uciera\u0142 na proszek <i>tobacznik\u00e3<\/i> w <i>d\u00e9nic\u00eb<\/i>. Cz\u0119sto kupowano na kredyt. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce rolnicy zalewali bied\u0119 alkoholem, co by\u0142o utrapieniem dla kobiet i dzieci.<\/p>\n<p>W mojej wiosce z du\u017cym zaanga\u017cowaniem obchodzono bogaty <i>les\u00f4cczi<\/i> rok obrz\u0119dowy. Najbardziej urozmaicone by\u0142y obrz\u0105dki zwi\u0105zane z Godami, czyli Bo\u017cym Narodzeniem i Nowym Rokiem. W adwencie kol\u0119dowali szopkarze i \u015bpiewali kol\u0119dy, w Sylwestra i po nim dwunastopostaciowi przebiera\u0144cy zwani g<i>wi\u017cd\u017cami<\/i>, po Nowym Roku r\u00f3wnie\u017c trzej kol\u0119dnicy z <i>brumtop\u00e3<\/i>, czyli <i>b\u00f9rczybas\u00e3<\/i>, po Trzech Kr\u00f3lach kol\u0119dnicy z gwiazd\u0105 obrotow\u0105. Znane by\u0142y te\u017c <i>les\u00f4ccz\u00e9 d\u00ebg\u00f9s\u00eb<\/i>, wspania\u0142e <i>sob\u00f2tczi<\/i> organizowane przez stra\u017cak\u00f3w na <i>Szuchmance<\/i>, <i>przed\u017cniwin\u00eb<\/i> na <i>reszk\u00f2wsczim placu<\/i>, nie wspominaj\u0105c <i>z\u00f4p\u00f9st\u00f3w<\/i>, <i>M\u00f4rc\u00ebna<\/i> i <i>zad\u00ebszk\u00f3w<\/i>. Z pewnym ceremonia\u0142em zwi\u0105zane by\u0142y <i>gw\u00ebsnosc\u00eb<\/i>, zar\u0119czyny, czyli <i>zr\u00e3kawin\u00eb<\/i>, \u015blub m\u0142odej pary, chrzciny dziecka, szczeg\u00f3lnie pierworodnego, przekazywanie gospodarstwa nast\u0119pcy, zimowe darcie pi\u00f3r. W czasie burzy najstarszy m\u0119\u017cczyzna w rodzinie chodzi\u0142 z po\u015bwi\u0119conym <i>zw\u00f2nuszk\u00e3<\/i> po pokojach i obej\u015bciu, aby uchroni\u0107 przed piorunem.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Rodzinna\">Rodzinna posiad\u0142o\u015b\u0107<\/a><\/h3>\n<p>Nasze rodzinne gospodarstwo rolne liczy\u0142o przesz\u0142o 68 m\u00f3rg ziemi, czyli 17 hektar\u00f3w, w tym oko\u0142o jednego hektara \u0142\u0105k i ponad cztery hektary pastwisk poro\u015bni\u0119tych <i>j\u00e9rk\u00e3<\/i>, czyli \u017carnowcem. Aby utrzyma\u0107 przez okres zimowy sze\u015b\u0107 sztuk byd\u0142a i kilka owiec, ojciec sia\u0142 na siano sporo seradeli, bo na koniczyn\u0119 nasze gleby by\u0142y zbyt s\u0142abe. Z naszym byd\u0142em pas\u0142y si\u0119 przewa\u017cnie dwie krowy rodzin nie posiadaj\u0105cych ziemi, kt\u00f3re by\u0142y zobowi\u0105zane za wypas do <i>\u00f2dr\u00f3bk\u00f9<\/i> przy \u017cniwach lub wykopkach. Bezrolne rodziny sadzi\u0142y na mordze naszej ziemi nawo\u017conej ich obornikiem ziemniaki. Po ich zbiorze ziemia zasilana nawozem wraca\u0142a do w\u0142a\u015bciciela. Ten spos\u00f3b dodatkowego zasilania gleby nawozem naturalnym praktykowali prawie wszyscy rolnicy. Mieli\u015bmy dwa konie, kt\u00f3re ojciec dogl\u0105da\u0142 zbo\u017cem nieraz kosztem chleba podczas <i>g\u0142odn\u00e9g\u00f2 zymk\u00f9<\/i> (przedn\u00f3wka), bo lubi\u0142 paradnie je\u017adzi\u0107 <i>kar\u00e9t\u0105<\/i> do ko\u015bcio\u0142a, szczeg\u00f3lnie z m\u0142od\u0105 par\u0105 (obs\u0142ugiwa\u0142 prawie wszystkie wesela we wsi, a nawet z wiosek s\u0105siednich) i nie cierpia\u0142, aby go kto\u015b prze\u015bcign\u0105\u0142 w tradycyjnych <i>mi\u00f3nkach<\/i> w powrotnej drodze z ko\u015bcio\u0142a. Ojciec dorabia\u0142 ko\u0144mi zim\u0105 w lesie przy zrywce i zw\u00f3zce d\u0142u\u017cycy do okolicznych tartak\u00f3w. Mama dorabia\u0142a szyciem przewa\u017cnie spodni z menczesteru i w tym by\u0142a niezast\u0105piona nawet przez okolicznych krawc\u00f3w. Hodowali\u015bmy gromadk\u0119 kur i sporo g\u0119si. Na ch\u00f3w kaczek nie by\u0142o warunk\u00f3w, bo staw by\u0142 daleko, a kaczka chowana bez wody nie by\u0142a \u2013 jak twierdzi\u0142a moja mama \u2013 prawdziw\u0105 kaczk\u0105.<\/p>\n<p>Mieszkali\u015bmy w kurnej chacie o trzech pokojach i wsp\u00f3ln\u0105 z sieni\u0105 kuchni\u0105. Jeden pok\u00f3j zajmowali <i>starc\u00eb<\/i>, czyli babcia z dziadkiem, kt\u00f3rzy zapisali sobie przy przekazywaniu gospodarstwa mojemu ojcu wysok\u0105 <i>stark\u00f4wizn\u00e3<\/i> (do\u017cywocie), kt\u00f3re by\u0142o wr\u0119cz nie do wykonania. Nasz dom by\u0142 przed podzia\u0142em gospodarstwa pomi\u0119dzy mojego pradziadka i s\u0105siada Borka, jego brata, chat\u0105 szarwarkow\u0105 dla s\u0142u\u017cby, bo niepodzielone gospodarstwo liczy\u0142o w\u00f3wczas og\u00f3\u0142em prawie 50 hektar\u00f3w ziemi i korzysta\u0142o ze sta\u0142ej si\u0142y roboczej. Gospodarstwo to naby\u0142 pod koniec XVII wieku nasz przodek, kt\u00f3ry przyby\u0142 na Kaszuby z Pomorza Zachodniego. Dom gospodarczy by\u0142 ceglany i mie\u015bci\u0142y si\u0119 w nim stajnia, obora i chlew dla oko\u0142o 10 sztuk \u015bwi\u0144. Kurnik i pomieszczenie dla g\u0119si by\u0142o dobudowane do stodo\u0142y. Wszystkie budynki by\u0142y kryte s\u0142om\u0105. Przed domem by\u0142 niewielki ogr\u00f3dek a za zagrod\u0105 malutki sad, za kt\u00f3rym sta\u0142 piec chlebowy. W tym sadzie r\u00f3s\u0142 jedyny we wsi orzech w\u0142oski. Obornik gromadzono w wybrukowanym dole na podw\u00f3rku. Podczas wi\u0119kszych opad\u00f3w gnojowica z pryzmy sp\u0142ywa\u0142a na drog\u0119 wiejsk\u0105. Wod\u0119 do picia, gotowania i prania nosi\u0142o si\u0119 na <i>szchaniach<\/i> (nosid\u0142ach) ze studni po\u0142o\u017conej w dolnej cz\u0119\u015bci wsi, a wod\u0119 dla <i>ch\u00f2w\u00eb<\/i> (byd\u0142a) wo\u017cono beczk\u0105 na <i>szl\u00f3pach <\/i>ze stawu. Zaopatrywanie w wod\u0119 by\u0142o szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwe podczas zimy, gdy \u015bnieg zasypa\u0142 drog\u0119 wiejsk\u0105 otoczon\u0105 z dw\u00f3ch stron kamiennymi murkami. Ojciec dysponowa\u0142 jako jeden z niewielu p\u0142ugiem tr\u00f3jskibowym na podorywki i m\u0142ocarni\u0105, z kt\u00f3rej korzysta\u0142o wielu s\u0105siad\u00f3w.<\/p>\n<p>Mia\u0142em o\u015bmioro rodze\u0144stwa: cztery siostry i czterech braci. Po zgonie w wieku kilku miesi\u0119cy najstarszej siostry, ja jako kolejny w\u015br\u00f3d rodze\u0144stwa, sta\u0142em si\u0119 najstarszym potomkiem w rodzinie. Dlatego nazywano mnie niekiedy <i>\u00f2jcech\u00e3<\/i>. Zmar\u0142a jeszcze druga siostra w wieku niemowl\u0119cym i brat maj\u0105cy sko\u0144czone dziewi\u0119\u0107 lat. Zmar\u0142 na gru\u017alic\u0119, kt\u00f3ra i mnie zaatakowa\u0142a. Pozby\u0142em si\u0119 jej w wieku trzydziestu lat, jak dost\u0119pna sta\u0142a si\u0119 na naszym rynku aptekarskim streptomecyna. M\u0142odsza siostra zmar\u0142a jako zakonnica w Bi\u0142goraju i tam zosta\u0142a pochowana. Ojciec zmar\u0142 po powrocie z obozu sowieckiego na pocz\u0105tku czerwca 1945 roku, a matka \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105 w 1955 roku. Gospodarstwo rodzinne przypad\u0142o po \u015bmierci ojca bratu Marianowi, kt\u00f3ry nie mia\u0142 innego zawodu. Ja zdoby\u0142em zaw\u00f3d nauczycielski, m\u0142odszy brat gajowego, a najm\u0142odszy podj\u0105\u0142 prac\u0119 na poczcie. Marian zamieni\u0142 gospodarstwo na dom mieszkalny z do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 dzia\u0142k\u0105 w Rumi, a przed dwunastoma laty wyemigrowa\u0142 do Hamburga. I tak nasza posiad\u0142o\u015b\u0107 dosta\u0142a si\u0119 w obce r\u0119ce. Cz\u0119\u015b\u0107 ziemi przesz\u0142a w posiadanie hodowc\u00f3w drobiu i \u015bwi\u0144 oraz w\u0142a\u015bcicieli obiekt\u00f3w us\u0142ugowych i wytw\u00f3rczych.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Okupacja\">Okupacja hitlerowska<\/a><\/h3>\n<p>Lata okupacji hitlerowskiej rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 terrorem. Wiele os\u00f3b aresztowano, w tym mojego ojca, poniewa\u017c by\u0142 opiekunem spo\u0142ecznym. Dw\u00f3ch m\u0142odzie\u0144c\u00f3w z wioski skierowano do <i>Organizatio Todt<\/i>, kt\u00f3ra budowa\u0142a tzw. wa\u0142 atlantycki. Przed ko\u015bcio\u0142em w Redzie Niemcy organizowali \u0142apanki m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rych kierowano na przymusowe roboty do III Rzeszy. Ju\u017c pod koniec 1939 roku na zbychowskich wybudowaniach powsta\u0142a z mojej inicjatywy grupa tajnego nauczania, a p\u00f3\u017aniej grupa partyzancka Tajnej Organizacji Wojskowej \u201eGryf Pomorski\u201d pod dow\u00f3dztwem Ksawerego Stuby. On, J\u00f3zef Henning i kilku innych znalaz\u0142o si\u0119 w obozie koncentracyjnym Stutthof, sk\u0105d ju\u017c nie wr\u00f3cili. Rolnicy byli gn\u0119bieni obowi\u0105zkowymi dostawami zbo\u017ca, mleka, \u017cywca i innych produkt\u00f3w rolnych. M\u0119\u017cczyzn w wieku wojskowym wcielono przymusowo (mnie r\u00f3wnie\u017c) do Wehrmachtu lub Kriegsmarine, gdzie kilku straci\u0142o \u017cycie. Pi\u0119tno Volksliste i Wehrmachtu ci\u0105\u017cy po dzi\u015b dzie\u0144 na mieszka\u0144cach Zbychowa, Kaszub i Pomorza. Osoby te s\u0105 odsuni\u0119te od praw kombatanckich, mimo \u017ce walczy\u0142y w obronie Wybrze\u017ca i kraju w 1939 roku, prowadzi\u0142y tajne nauczanie, s\u0142u\u017cy\u0142y w polskich si\u0142ach zbrojnych na wschodzie i zachodzie. Ja r\u00f3wnie\u017c do nich nale\u017c\u0119, cho\u0107 walczy\u0142em w batalionie kosynierskim wok\u00f3\u0142 Gdyni w 1939 roku, prowadzi\u0142em tajne nauczanie, nale\u017ca\u0142em do konspiracji alianckiej we Francji i do Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie, ale by\u0142em przecie\u017c wehrmachtowcem.<\/p>\n<p>Pod koniec wojny w\u0142adze okupacyjne wcieli\u0142y przymusowo wszystkich m\u0119\u017cczyzn od siedemnastego roku \u017cycia do Volkssturmu, niemieckiej organizacji paramilitarnej, a kobiety zap\u0119dzili do budowy umocnie\u0144 militarnych wok\u00f3\u0142 Gdyni i na przedpolach Zbychowa. Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Zbychowa m\u0119\u017cczyzn tych (oko\u0142o trzydziestu) aresztowano i skierowano do naprawy dr\u00f3g na zapleczu frontu, a nast\u0119pnie osadzono w obozie, sk\u0105d wielu ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142o (w tym r\u00f3wnie\u017c m\u00f3j szwagier Feliks Hennig). Ojciec wr\u00f3ci\u0142 \u2013 jak ju\u017c wspomnia\u0142em wy\u017cej \u2013 do domu, ale z nabytym w obozie tyfusem i po kilku dniach zmar\u0142.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Lata\">Lata powojenne<\/a><\/h3>\n<p>W sierpniu 1945 roku wr\u00f3ci\u0142em w strony rodzinne z Donaueschingen, miasta po\u0142o\u017conego u \u017ar\u00f3de\u0142 Dunaju. Podr\u00f3\u017c trwa\u0142a dwa tygodnie. Najpierw odby\u0142em j\u0105 z \u017co\u0142nierzami ameryka\u0144skimi transportem kolejowym, nast\u0119pnie do Berlina dojecha\u0142em zwyk\u0142ym poci\u0105giem osobowym, a st\u0105d do Poznania na dachu poci\u0105gu wioz\u0105cego na urlop \u017co\u0142nierzy radzieckich. Wreszcie dotar\u0142em do Gdyni, gdzie dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce nie mam ju\u017c ojca. Pieszo dowlok\u0142em si\u0119 do Zbychowa. W domu zasta\u0142em mam\u0119, dwie siostry i trzech braci. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c wujek <i>W\u0142adi<\/i>, kt\u00f3ry pomaga\u0142 nieletnim braciom \u0142ata\u0107 zniszczone dachy, g\u0142\u00f3wnie na stodole. S\u0142omiany dach zast\u0105piono tam zwyk\u0142\u0105 czarn\u0105 blach\u0105, kt\u00f3r\u0105 poci\u0105gni\u0119to smo\u0142\u0105.<\/p>\n<p>Gospodarstwo by\u0142o zniszczone i spl\u0105drowane, podobnie jak wszystkie we wsi. Z inwentarza \u017cywego pozosta\u0142y tylko nieliczne sztuki. Nasze konie przepad\u0142y nie wiadomo gdzie, ale bracia schwytali bezpa\u0144skie konie w\u0142\u00f3cz\u0105ce si\u0119 po lasach. Nie by\u0142o w co si\u0119 ubra\u0107 ani co je\u015b\u0107. Po lasach wala\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne rzeczy. Bracia uzbierali troch\u0119 naczy\u0144, ubioru i narz\u0119dzi. Zbli\u017ca\u0142 si\u0119 okres zasiew\u00f3w, a nie by\u0142o ziarna siewnego. Pola by\u0142y pe\u0142ne okop\u00f3w, ziemianek, wyrw po wybuchach artyleryjskich i bombach, zawalone r\u00f3\u017cnym zniszczonym sprz\u0119tem wojskowym, wiele dr\u00f3g by\u0142o nieprzejezdnych. Ale nikt si\u0119 z tego powodu nie za\u0142amywa\u0142; wszyscy garn\u0119li si\u0119 do pracy i dzia\u0142ania. Wiele os\u00f3b nie wr\u00f3ci\u0142o z wojny i oboz\u00f3w hitlerowskich i sowieckich. We wsi by\u0142o wiele wd\u00f3w z dzie\u0107mi. Tak by\u0142o i w mojej rodzinie.<\/p>\n<p>Ja podj\u0105\u0142em prac\u0119 w Nadle\u015bnictwie Gniewowo g\u0142\u00f3wnie dlatego, by zarobi\u0107 nieco grosza i otrzyma\u0107 przydzia\u0142y unrowskie w postaci t\u0142uszcz\u00f3w, puszek mi\u0119snych, suchark\u00f3w. Do pracy mia\u0142em prawie pi\u0119\u0107 kilometr\u00f3w. Po drodze uda\u0142o mi si\u0119 upolowa\u0107 par\u0119 zaj\u0119cy, a nawet dzika. Bro\u0144, jako pracownik le\u015bny, posiada\u0142em legalnie. Ci\u0119\u017cka by\u0142a zima 1945\/1946 roku, ale m\u0142odzie\u017c rwa\u0142a si\u0119 do dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej i kulturalnej. Nauczyciel W\u0142adys\u0142aw Pionk, rodowity Kaszuba, zorganizowa\u0142 kurs dokszta\u0142caj\u0105cy dla m\u0142odzie\u017cy pozaszkolnej. Z mojej inicjatywy powsta\u0142 wiejski zesp\u00f3\u0142 sceniczny i pod nadzorem nauczyciela wystawili\u015bmy kilka sztuk regionalnych, jak Bernarda Sychty <i>Hanka s\u00e3 \u017ceni<\/i> i <i>Dz\u00e9wcz\u00e3 \u00eb miedza<\/i>. Wiele rado\u015bci w \u017cycie wiejskie wnie\u015bli adwentowi szopkarze, a starsza m\u0142odzie\u017c wr\u00f3ci\u0142a do tradycji przebiera\u0144c\u00f3w. Gwi\u017cd|e, kt\u00f3rym przewodzi\u0142em, kol\u0119dowali nie tylko w Zbychowie, ale w s\u0105siednich wioskach. Bardzo mile przyj\u0105\u0142 nas pan nadle\u015bniczy, kt\u00f3ry z tej okazji zaprosi\u0142 do siebie wiele go\u015bci. Nie by\u0142o ju\u017c zakazu palenia sob\u00f3tek, jaki zastosowali podczas okupacji hitlerowcy i na t\u0119 uroczysto\u015b\u0107 obrz\u0119dow\u0105 schodzi\u0142a si\u0119 prawie ca\u0142a wie\u015b. Zb\u0119dna na wsi m\u0142odzie\u017c podejmowa\u0142a prac\u0119 w miastach, najcz\u0119\u015bciej w porcie gdy\u0144skim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><a name=\"Rozbudowa\">Rozbudowa i modernizacja wsi<\/a><\/h3>\n<p>Moja wioska rodzinna powoli wraca\u0142a do dawnego wygl\u0105du i nast\u0105pi\u0142 okres przy\u015bpieszonych, powa\u017cniejszych zmian. Przede wszystkim odbudowano domy mieszkalne i gospodarcze, a przy tej okazji rozbudowano je do potrzeb zwi\u0119kszonej produkcji zwierz\u0119cej. Zagospodarowywano te\u017c pola uprawne, uporz\u0105dkowano drogi. Przysz\u0142a kolej na elektryfikacj\u0119 i telefonizacj\u0119, melioracj\u0119 \u0142\u0105k, wybudowano hydroforni\u0119 i wodoci\u0105g wiejski i w ten spos\u00f3b sko\u0144czy\u0142a si\u0119 udr\u0119ka z wod\u0105. P\u00f3\u017aniej zaj\u0119to si\u0119 drogami i zwi\u0105zan\u0105 z nimi komunikacj\u0105 autobusow\u0105. Najpierw w\u0142adze gminne doprowadzi\u0142y asfalt\u00f3wk\u0119 do Zbychowa, a nast\u0119pnie przed\u0142u\u017cy\u0142y j\u0105 do Reszek. Do tej miejscowo\u015bci skierowano przez Zbychowo autobus PKS, z kt\u00f3rego us\u0142ug korzystali przede wszystkim ch\u0142opo-robotnicy, uczniowie i studenci. Obecnie jest ich coraz mniej, bo robotnicy wiejscy trac\u0105 prac\u0119, a rodziny wiejskie nie sta\u0107 na kszta\u0142cenie swoich dzieci. Po okresie burzenia starych budynk\u00f3w i budowy nowych, tak mieszkalnych, jak i gospodarczych, przyszed\u0142 czas na budow\u0119 dom\u00f3w nowoczesnych. Przede wszystkim robotnicy zatrudnieni w przemy\u015ble okr\u0119towym buduj\u0105 nowe okaza\u0142e domy, nale\u017cycie ogrodzone z zagospodarowanymi ogr\u00f3dkami. Nad Jeziorem Wyspowskim powsta\u0142a ca\u0142a kolonia takich domk\u00f3w, a na wybudowaniach nowoczesna zagroda prezentuj\u0105ca si\u0119 wspaniale. Na prze\u0142omie lat siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych powstaj\u0105 obszerne obiekty hodowlane i przetw\u00f3rcze. Jak wiemy, najwi\u0119cej wybudowano kurnik\u00f3w i chlewni do hodowli nierogacizny. Obecnie kilka takich obiekt\u00f3w jest nieczynnych, a widzi si\u0119 rozpocz\u0119te w stanie surowym domy, niekiedy z napisami: \u201eNa sprzeda\u017c\u201d. Na ich wyko\u0144czenie zabrak\u0142o pieni\u0119dzy. Coraz wi\u0119cej p\u00f3l jest poro\u015bni\u0119tych chwastami i samosiejkami, bo uprawa ziemi ostatnio sta\u0142a si\u0119 nieop\u0142acalna. Maszyny, jakimi dysponowa\u0142o k\u00f3\u0142ko rolnicze, nie s\u0105 obecnie wykorzystywane. R\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 maszyn ch\u0142opskich zarasta na podw\u00f3rzach chwastami, bo brak pieni\u0119dzy na zakup cz\u0119\u015bci zamiennych. Rolnicy maj\u0105 powa\u017cny problem ze zbytem swych produkt\u00f3w tak mozolnie wytwarzanych.<\/p>\n<p>Sko\u0144czy\u0142 si\u0119 d\u0142ugi marsz do ko\u015bcio\u0142a w Redzie. W Nowym Dworze, oddalonym od Zbychowa tylko ponad 2 km, powsta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142, a przy nim nowa parafia. W tej miejscowo\u015bci wybudowano te\u017c szko\u0142\u0119 zbiorcz\u0105 o\u015bmioklasow\u0105. Zlikwidowano zaj\u0119cia szkolne w Zbychowie, a uczni\u00f3w dowo\u017cono do nowej szko\u0142y nowodworskiej. Wydaje mi si\u0119, \u017ce w zwi\u0105zku z wprowadzan\u0105 reform\u0105 o\u015bwiaty lokalizacja gimnazjum w Go\u015bcicinie i dowo\u017cenie uczni\u00f3w z Wielkiej Polany do tej miejscowo\u015bci, po\u0142o\u017conej po drugiej stronie miasta powiatowego Wejherowa, nie jest dobrym pomys\u0142em. Gimnazjum winno by\u0107 w Nowym Dworze jako centrum Wielkiej Polany. <\/p>\n<p>Zbychowo sta\u0142o si\u0119 wsi\u0105 bardziej samodzieln\u0105. Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna otrzyma\u0142a w miejsce wiekowej, malutkiej remizy obszerniejsz\u0105 i bardziej nowoczesn\u0105, a sikawk\u0119 r\u0119czn\u0105 zast\u0105piono samochodami stra\u017cackimi. Uroczysto\u015bci wiejskie i zabawy organizuje si\u0119 albo w remizie, albo w nieczynnej szkole. Dyrekcja las\u00f3w wybudowa\u0142a te\u017c asfalt\u00f3wk\u0119 do Redy, uwa\u017caj\u0105c j\u0105 za prywatn\u0105, z czym nie mog\u0105 zgodzi\u0107 si\u0119 mieszka\u0144cy Zbychowa. \u017bycie w tej zapad\u0142ej wsi zmieni\u0142o si\u0119 bardzo od lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, a dzi\u015b dorobek ten na skutek z\u0142ej polityki rolnej pa\u0144stwa powoli si\u0119 marnuje. Rz\u0105dy po latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych nie zapisa\u0142y si\u0119 rozs\u0105dn\u0105 gospodark\u0105.<\/p>\n<p>Do\u015b\u0107 cz\u0119sto odwiedzam moj\u0105 wie\u015b rodzinn\u0105 i ubolewam nad tym, \u017ce nie ma ju\u017c mojej chaty rodzinnej i w og\u00f3le \u017cadnego z zabudowa\u0144 naszego by\u0142ego gospodarstwa. Wydaje mi si\u0119, \u017ce moje rodowe korzenie zosta\u0142y podci\u0119te. Nie zagl\u0105dam do by\u0142ego naszego obej\u015bcia, bo jak tam wchodz\u0119, robi mi si\u0119 smutno i ci\u0119\u017cko na sercu. Dorobek wsi cieszy mnie bardzo, a obecny upadek wywo\u0142uje przygn\u0119bienie. Czy konieczne by\u0142o porzucenie przez mojego brata gniazda rodzinnego? No tak, ale on na tym wygra\u0142, bo dzi\u015b przysz\u0142y ci\u0119\u017ckie czasy dla rolnictwa i w og\u00f3le dla ludno\u015bci wiejskiej, a maj\u0105 nadej\u015b\u0107 jeszcze gorsze. Oby tak nie by\u0142o.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00f2les\u0142\u00f4w B\u00f2rk: Les\u00f4ccz\u00e9 p\u00f2wi\u00f4stczi \u00eb jin\u00e9 dok\u00f4z\u00eb <a href=\"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/?p=45\">\u041d\u0430\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u0435 \u0441\u0430 \u0447\u0438\u0442\u0430\u045a\u0435\u043c <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":62,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-45","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sztuka--kuszt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/62"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kaszebi.rastko.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}