Wi\u0119zniami tego obiektu byli mi\u0119dzy innymi \u2013 w r\u00f3\u017cnym okresie jego istnienia – J\u00f3zef Pi\u0142sudski, Albert Forster, biskup gda\u0144ski Carl Maria Splett. Szczeg\u00f3lnie ponury okres w dziejach wi\u0119zienia stanowi\u0105 lata II wojny \u015bwiatowej i pierwsza dekada po jej zako\u0144czeniu. <\/p>\n
W czasie wojny wi\u0119ziono w nim i mordowano przede wszystkim Polak\u00f3w i Kaszub\u00f3w (tutaj przetrzymywano mi\u0119dzy innymi mieszka\u0144c\u00f3w kaszubskich miejscowo\u015bci, kt\u00f3rzy nast\u0119pnie zostali zamordowani w Pia\u015bnicy, oraz \u017co\u0142nierzy \u201eGryfa Pomorskiego\u201d). Po zako\u0144czeniu wojny, wi\u0119zienie – przej\u0119te przez funkcjonariuszy radzieckiego Ludowego Komisariatu Spraw Wewn\u0119trznych, nast\u0119pnie za\u015b przez polsk\u0105 administracj\u0119 – sta\u0142o si\u0119 miejscem ka\u017ani nie tylko dla zbrodniarzy niemieckich, ale tak\u017ce wielu niewinnych ludzi, przedstawicieli r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w. Jeden z ocala\u0142ych, Kurt Piornack, tak wspomina\u0142 ten okres: \u201eW\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w byli nie tylko Niemcy. Byli tak\u017ce Kaszubi, Polacy. Pami\u0119tam przynajmniej kilku Austriak\u00f3w. Wiem, \u017ce przetrzymywano r\u00f3wnie\u017c Szwajcar\u00f3w. Mo\u017cliwe, \u017ce ich jedyn\u0105 win\u0105 by\u0142o to, \u017ce m\u00f3wili po niemiecku i nie potrafili si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107\u201d. Tam te\u017c byli wi\u0119zieni \u017co\u0142nierze podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego.<\/p>\n
Walor tej ksi\u0105\u017cki podnosz\u0105 aneksy \u2013 wykazy os\u00f3b, kt\u00f3re zmar\u0142y lub zosta\u0142y stracone w wi\u0119zieniu w latach 1945-1955. Na tych listach znajdujemy szereg nazwisk spotykanych na Kaszubach (np. Bianga, Cirotzki, Drewa, Formela, Hinz, Janke, Klinkusz, Konkol, Kreft, Kwidzy\u0144ski, Labudda, Lewa\u0144czyk, Noetzel, Rode, Ropel, \u015aliwi\u0144ski, Treder). <\/p>\nW pierwszych latach po wojnie znaczna cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w zmar\u0142a w wyniku epidemii chor\u00f3b zaka\u017anych. Spraw\u0119 t\u0119 szeroko omawiano na \u0142amach \u201eTr\u00f3jmiasta\u201d, dodatku do \u201eGazety Wyborczej\u201d (2001-2002). Wyja\u015bnieniem i upami\u0119tnieniem tej tragedii szczeg\u00f3lnie zainteresowany by\u0142 (i jest) mi\u0119dzy innymi Zwi\u0105zek Mniejszo\u015bci Niemieckiej w Gda\u0144sku. \u017ba\u0142owa\u0107 nale\u017cy, \u017ce \u015brodowiska kaszubskie nie wykaza\u0142y wi\u0119kszego zaanga\u017cowania w tej materii. Mo\u017ce ksi\u0105\u017cka Waldemara Kowalskiego stanie si\u0119 odpowiednim impulsem, kt\u00f3ry o\u017cywi zainteresowania Kaszub\u00f3w tragicznymi losami przodk\u00f3w. Jest to mo\u017cliwe, gdy\u017c \u2013 jak pisze w przedmowie Janusz Marszalec, Naczelnik Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pami\u0119ci Narodowej (Oddzia\u0142 w Gda\u0144sku) \u2013 jej atutem \u201ejest to, \u017ce nawet gdy m\u00f3wi si\u0119 w niej o strasznej statystyce zgon\u00f3w i zbrodni, nie traci si\u0119 kontaktu z cz\u0142owiekiem\u201d. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Waldemar Kowalski, Dwie strony krat. Z historii wi\u0119zienia w Gda\u0144sku<\/i>, Gda\u0144sk 2003.<\/p>\n
Autor, kapitan s\u0142u\u017cby wi\u0119ziennej i z wykszta\u0142cenia psycholog, ukaza\u0142 w spos\u00f3b fascynuj\u0105cy dzieje gda\u0144skiego wi\u0119zienia przy ulicy Kurkowej, od momentu jego powstania (w po\u0142owie XIX w.) a\u017c po okres powojenny. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0142 funkcjonowaniu wi\u0119zienia w latach 1945-1956. <\/p>\n