Sztefan Apòlinari Bieszk

[Stefan Apolinary Bieszk]

(1895-1964)

Ùrodzył sã 23 lëpińca 1895 r. we Fribùrgù (Badeniô). Jegò òjc (rodã z Kòleczkòwa) béł lubòtnikã kaszëbiznë, temù téż dodóm Bieszków na cëzënie stôł sã môlã zéńdzeniów emigracji ë sztudérów z Pòmòrzégò (ù Bieszków biwelë m. jin. J. Kôrnowsczi ë ks. L. Heyke). Pò spòdleczny szkòle młodi Bieszk nôpierwi ùcził sã w jezuicczim gimnazjum w Feldkirch (Austriô), a pózni we Fribùrgù. Tam téż, w 1915 r. zdôł maturã ë zaczął sztudia na klasyczny filologii. W 1917 r. òstôł pòwòłóny do niemiecczi armii. W 1920 r. przëjachôł do Pòlsczi, ë jesz w tim samim rokù nalôzł sã na fronce wòjnë pòlskò-rusczi. W 1923 r. B. skùńcził klasyczną filologiã na Pòznańsczim Ùniwersytece ë pòdjął sã robòtë jakno szkólny òd łacëznë ë greczëznë w gimnazjum w Chòjnicach. Sparłãcził sã ze Zrzeszińcama ë stôł sã przédnym jideòlogã tegò karna. W 1934 r. władze przeniosłë gò do Zamòsca. Wrócył stamtądka w 1937 r. ë zamieszkôł w Chełmnie.

Òb czas 2. swiatowi wòjnë B. robił w Rëpinie ë Chełmnie. Mùszôł przëjąc niemiecką nôrodną lëstã, co sprawiło, że w 1944 r. òstôł pòwòłóny do wòjnowi marinarczi (stacjonowôł w Niderlandach).

Pò wòjnie B. mieszkôł w Chełmnie, dze robił w gimnazjum. Ùcził téż łacëznë w Wëższim Dëchòwnym Seminarium w Pelplinie. Baro aktiwny béł na kaszëbsczim gónie, za co w 1950 r. òstôł przeniosłi do szkòłë w Lipnie, dze béł szkólnym òd religii, a w 1952 r. dostôł zakôz robòtë w państwòwëch szkòłach. W 1954 r. ùcził w seminarium w Pelplinie. W ny ùczebni, w czerwińcu tegò rokù, òstôł aresztowóny za „szkalowanie przywódców krajów socjalistycznych”. Sąd skôzôł wnenczas B. na 14 miesądzów sôdzë. B., temù że béł chòri, òstôł pò 7 miesądzach wëpùszczony (ùkòrã òdsedzëwôł w Gduńskù), a tej wrócył do Chełmna.

W 1956 r. wespółdzejôł kòl zakłôdaniô Kaszëbsczégò Zrzeszeniô.
Slédné miesądze żëcégò B. mieszkôł kòle córczi w Torniu. Ùmarł 18 lëpińca 1964 r. w Charzikòwach. Pòchòwóny òstôł w Chełmnie.

Wiérztë B. drëkowóné bëłë w cządnikach m.jin. Litery, Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Teka Pomorska ë antologiach m.jin. L. Roppla Ma jesma od morza (1963), L. Roppla Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (1963), J. Szczawieja Antologia współczesnej poezji ludowej (1967), F. Neureitera Kaschubische Anthologie (1973), a czile jego koladów nalazło sa w zbiérku Kaszëbsczié kolędë a godowé spiéwë (1982).

W 1975 r. Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié wëdało zbiérk B. pt. Sonety kaszubskie, w chtërnym nalazło sã 13 wiérztów napisónëch pò pòlskù ë 21 pò kaszëbskù. (2. wëdôwk dofùlowóny nalazłima wiérztama; 1986).

B. wespółrobił z cządnikama Zabory, Chëcz, Zrzesz Kaszëbskô ë Kaszëbë, dze béł za gazétnika ë pùblicystã, a téż prezentowôł swòje dokôzë ë wëniczi jãzëkòwëch badérowaniów. Napisôł pò pòlskù dramë: Krwią kapłańską (1928), Szturm na Chojnice (1930), Tobie Ojczyzno (1931), a pò kaszëbskù w 50. latach régã szôłobùłków: Pòkòrnô Róża (niepùbl.), Kòwôl Czarownik (niepùbl.), Pòlnô mësz (razã z Różą Bronk, ps. Piochòwô Lëlëjô, niepùbl.). Do 1936 r. pisôł pò pòlskù, pózni le pò kaszëbskù.

Napisôł téż kòle 30 młodzëznowëch piesniów (w dzélu pò pòlskù ë pò kaszëbskù) słôwiącëch Kaszëbską, do jaczich sóm miôł napisóné mùzykã.

Ùżiwôł pseudonimów: Vanoga ë I. Muża.