Aleksander Labùda
[Aleksander Labuda]
(1902-1981)
Ùrodzył sã 9 zélnika 1902 r. w Mirochòwie (kartësczi pòwiôt). Tam téż chòdzył do niemiecczi lëdowi szkòłë. W latach 1918-20 ùcził sã pòlsczégò na kùrsu òrganizowónym w jegò rodny wsë ë, pózni, w Miechùcënie. Dali ùcził sã w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Kòscérznie. W 1923 r. zdôł maturã ë zaczął ùczëc w szkòłach, nôpierwi w Lëni, a pòtemù w Zelewie. Razã z J. Trepczikã założił Zrzeszenie Regionalne Kaszubów (1929). Na zôczątkù lat 30. aktiwno włącził sã w kaszëbsczé gazétnictwò (m.jin. zrzeszony béł z Gryfem, krótkò redagòwôł Gryfa Kaszubskiego). W 1933 r. òstawił robòtã w szkòle ë pòswiãcył sã dzejaniémù w prawie założonym cządnikù Zrzesz Kaszëbskô. W latach 1933-36 béł przédnym redaktorã negò pismiona.
W 1936 r. L. przecygnął do Tornia, dze nôpierwi zaczął robic w Skôrbòwim Ùrzãdze, a pòtemù zôs jakno szkólny we wsë Skąpe kòle Tornia. W wòjnie nôprzód robił za szkólnégò w Bączu, pózni, pòwòłóny do Wehrmachtu, trafił na Krétã. Wzãti w pòjmanié przez Anielczików, òstôł wëwiozłi do Africzi, dze dostôł sã do pòlsczi armii.
Pò przińdzenim nazôd z wòjnë (w 1946 r.), L. na nowò włącził sã w kaszëbską rësznotã. Béł przë òdrodzony Zrzeszë Kaszëbsczi (òsta zamkłô ju w 1947 r.), béł téż jednym z załóżców Kaszëbsczégò Zrzeszeniô (1956 r.; pózni Kaszëbskò – Pòmòrsczé Zrzeszenié), z chtërnégò w 1961 r., pòd cëskã władzë, òstôł wërzucony. Do dzysô nie je zrehabilitowóny.
Do 1964 r., czedë to przeszedł na emeriturã, L. ùcził w szkòłach: w Bãdargòwie, Czãstkòwie ë Tłuczewie. W 1976 r. òstôł przëjãti do Związku Literatów Polskich.
Ùmarł 24 rujana 1981 r. Pòchòwóny òstôł w Strzépczu.
Lëterackò L. zadebiutowôł w Chëczë Kaszëbsczi wiérztą Wałë (1930). Dokôzë pòeticczé drëkòwôł pózni téż w cządnikach Bënë ë Buten, Gryf (ë jegò dodôwkù Gryf Kaszubski), Zrzesz Kaszëbskô (ë dodôwkù Chëcz). Sédmë jegò wiérztów òstało włączonëch przez J. Trepczika do Kaszebskjigo pjesnjôka (1935).
Za żëcégò Labùda nie òpùblikòwôł niżódnëch pòeticczich zbiérków. Dopiérze pò jegò smiercë òstałë wëdóné dwa: Kaszëbsczim jesmë lëdã (1996) ë Ewanielskô spiéwa (2002).
L. w Zrzeszë Kaszëbskji drëkòwôł pòemã Reknica. Pisywôł téż bôjczi ë gôdczi, òkróm tegò mô nieskùńczoną nowelã Na grańce. Z dramë zrëchtowôł widzawiszcze scynaniégò kani, jaczé òstało wëstawioné w 1931 r. w Dobrzewinie.
L. nôbarżi znóny je jednak jakno felietónista. Dokôzë negò ôrtu drëkòwałë mù m.jin. Gryf, Zrzesz Kaszëbskô, Echo Ziemi Wejherowskiej, Litery, Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (pózni Pomerania). Òstałë téż ùjãté w pismionie Gryf (1974).
Wëszło 6 ksążkòwëch zbiérków felietónów L.: Guczów Mack godo (1934), Guczow Mack godo. Kąsk do smjechu. Pjerszech pół kope godk (1971), Guczow Mack godo. Zupa z kreszków. Dregjich pół kope godk (1971), Guczow Mack godo. Kukuk (1974), Guczów Mack gôdô. Chochołk (1979), a wszëtczé razã pòd titlã Guczów Mack gôdô (1992).
Òd 1977 r. miôł L. drëkòwóny w Pomeranii cykl tekstów pòd mionã Najé dëchë, w jaczich przedstôwiôł kaszëbsczé wierzenia ë demònologiã.
Je téż autorã Zasad pisowni kaszubskiej ze słowniczkiem ortograficznym (1939), Słowniczka kaszubskiego (1960), a pò jegò smiercë wëdóny òstôł Słownik polsko-kaszubski. Słowôrz kaszëbsko-polsczi, w chtërnym nalazło sã kòle 20 tës. zéwiszczów (1982).
W 1977 r. Karno Sztudérów Pòmeraniô przëznało Labùdze Medal Stolema.
L. ùżiwôł przezwëstków: Krëzbùlów Jadam, Grzemùłków Tóna, Gùczów Mack, A.L., Czajôszk L., Czajôszk Lëdomir, Lara, Lara S., Smãtk/Smętk/Smątk, Kôłp.