Leòn Roppel

[Leon Roppel]

(1912 – 1978)

Ùrodzył sã 19 séwnika 1912 r. w Wejrowie. Tam téż skùńcził spòdleczną szkòłã ë gimnazjum. W latach 1933 – 1937 sztudérowôł niemczëznã na Jagiellońsczim Ùniwersytece w Krakòwie. Pò sztudiach robił jakno szkólny w Kòwlu na Wòłëniu.

Òb czas 2. swiatowi wòjnë béł ksãgòwim w bùdownëch zakładach we Gduńskù, Królewcu, na Łotwie ë w Estonii.

Zarô pò wòjnie krótkò robił w Miejsczim Zarządze w Sopòce, a w latach 1946 – 57 jakno ksãgòwi w różnëch bùdownëch zakładach Trójgardu. W 1961 r. òstôł lektorã niemiecczégò jãzëka na Wëższi Pedagiczny Szkòle we Gduńskù (òd 1970 r. Gduńsczi Ùniwersytet).

Ùmarł 12 maja 1978 r. Òstôł pòchòwóny na smãtôrzu w Gdini Òrłowie.

R. zadebiutowôł w latach 30. ùszłégò stalata. Jegò pierszé lëteracczé, a téż pùblicysticzné dokôzë ùkôzałë sã w Gazecie Gdyńskiej ë Rodzinie Kaszubskiej (cotidzeniowim dodôwkù Gazety Kaszubskiej). Debiutã ksążkòwim bëłë pòwiôstczi Na Jantôrowym Brzegu. Powiôstki kaszubskie (1939 r.), jaczich nakłôd krótkò pò wëbùchniãcu wòjnë òstôł wnetka w całoscë spôlony. Dalszé lëteracczé dokôzë ksążkòwé R. to: widzawiszcze Żeglarz złocistego słońca (1949), wëdóny razã z Janã Piépką zbiérk kaszëbsczich wiérztów ë pòwiôstków Naszé stronë (1955), òprôcowóny bez Jizabellã Trojanowską zbiér wiérztów zebrónëch Z piesnią do Cebie jidzema Mateńko (1988), dze òkróm dokôzów z Naszich strón, są jesz te òpùblikòwóné le w cządnikach, a téż nalazłé w rãkòpisach.

R. zajimôł sã téż zbiéranim rozmajitoôrtnëch lëdowëch mòwnëch dokôzów. Brzadã tegò są: Orzechë do ucechë, abo pół tësąca kaszëbsczich zagôdk (1956), Pieśni z Kaszub (1958; wespółùtwórcą béł Władisłôw Kirstein), Z księgi mądrości morzan. 13 centurii przysłów i powiedzonek kaszubskich o morzu (1965), Dykteryjki i historyjki z Kaszub (1977).

R. rëchtowôł do drëkù dokôzë jinszich kaszëbsczich ùtwórców. Wëdôł m. jin. Jestem Kaszubą F. Sãdzëcczégò (1956); Nowotné spiéwë i wiersze J. Kôrnowsczégò (1958), a téż jegò Utwory sceniczne (Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego nr 4/1970); Kaszëbsczié spiéwë L. Heyczi (1972).

Napisôł téż biografie: Zwycięstwo pieśni. O Lubomirze Szopińskim (1970), Izydor i Teodora Gulgowscy i ich dzieło we Wdzydzach (1975), Florian Ceynowa. Twórca regionalizmu kaszubskiego (dodôwk do nr 6/1967 Biuletynu Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego).

Je ùtwórcą antologiów: Ma jesma od morza. Poezja i proza kaszubska o morzu (1963), Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (dodôwk do Biuletynu… nr 5/1967). Nôleżôł téż do karna, jaczé zrëchtowało Modrą strunę. Antologię poezji kaszubskiej (1973).

R. béł związóny z wiele cządnikama, m.jin. Klëką, Biuletynem Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego (pózni Pomerania), Rejsami (dodôwk Dziennika Bałtyckiego), Słowem Powszechnym, a téż z nôùkòwima: Rocznikiem Gdańskim, Literaturą Ludową, Gdańskimi Zeszytami Humanistycznymi. Dokôzë na ôrt ùczałi mô téż wëdóné jakno apartné ksążecczi: Przegląd historyczny prac nad polskim słownictwem morskim w latach 1899-1939 (1955; je to zsziwk 1. serii Prace i materiały z zakresu polskiego słownictwa morskiego pòd redakcją L. Zabrocczégò) ë Gdze leżało Truso? (1970, limenologica, zsziwk fòrmatu A4).

R. béł nôleżnikã Towarzystwa Naukowego, nôleżnikã – załóżcą Zrzeszenia Kaszubsko–Pomorskiego.

Jegò dokôzë weszłë do pôranosce antologiów, m.jin. J. Szczawieja Antologia współczesnej poezji ludowej (1967), J. Walkùsza Swiãti dzél dëszë (1981), E. ë E. Prëczkòwsczich Mësla dzecka. Antologiô kaszëbsczich wiérztów dlô dzôtków i młodzëznë (2001).

R. òstôł ùtczony wiele nôdgrodama m.jin. lëteracką gardu Gdyni (1958) ë minystra żegludżi (1973). W rokù 1970 dostôł Medal Stolema.

Jegò lëteracczé przezwëstka to: Piętów Tóna, Józef Larski.