Jan Rómpsczi

[Jan Rompski]

(1913 – 1969)

Ùrodzył sã 8 gòdnika 1913 r. w Kartuzach. Spòdleczną szkòłã skùńcził w 1927 r., a tej wëùcził sã za drëkarza. Maturã zdôł, jakno ekstern, w Krakòwie w 1937 r., pòtemù zaczął robic w pòzaszkòłowim naùczanim w Tłukawach w Wiôlgòpòlsce. W latach 1938-39 béł czerownikã referatu spòleczny òpieczi w Wejrowie.

Wnetka pò założenim Zrzeszenia Regionalnego Kaszubów (1929), R. wstąpił do ti òrganizacji. Òd 1933 r. pùblikòwôł w Zrzeszë Kaszëbskji, a w 1938 r. bez krótczi czas czerowôł tim cządnikã.
Krótkò pò wëbùchniãcu 2. swiatowi wòjnë, Rómpsczi, jakno pòlsczi żôłnérz, trafił do niemiecczégò pòjmaniô. Pò zwòlnienim z lagru robił jakno pòmôdżer piekôrza, banowi ë robòtnik. Òd przełómù 1941 ë 1942 r. béł nôleżnikã Krëjamny Wòjnowi Òrganizacji Grif Pòmòrsczi. W 1944 r. òstôł pòjmóny bez gestapò ë òsadzony w Kòncentracyjnym Lagrze w Stutthofie.

Pò wòjnie R. béł w redakcyjnym karnie Zrzeszë Kaszëbskji (1945-46), w jaczim przede wszëtczim zajimôł sã robienim dodôwkù Chëcz. W 1945 r. R. zaczął sztudérowac etnografiã z etnologią, a téż pòlską filologiã w Torniu. Titel magistra dostôł za dokôz pt. Smętek kaszubski napisóny pòd czerënkã prof. B. Stelmachòwsczi. W latach 1949-50 robił jakno ùczałi w archeòlogicznëch badérowaniach nôstarszi historii Pòlsczi. Òd 1950 r. w Państwòwim Jinstituce Kùńsztu czerowôł Òbéńdowim Karnã Gduńsk, jaczé zajimało sã zbiéranim kaszëbsczi mùzyczny lëdowiznë. Rok pózni zaczął robic w Pòmòrsczim Mùzeùm w Torniu, nôprzód jakno kùstosz, a tej drëdżi adminystracyjny direktor. W 1960 r. R. òstôł pòwòłóny na czerownika ùczało-edukacyjnégò wëdzélu ny jinstitucji. W cządze 1965-67 r. béł kùstoszã òbéńdowëch mùzeów w Grëdządzu ë we Włocławkù. Pózni robił w Etnograficznym Mùzeùm w Torniu, dze przede wszëtczim zajimôł sã bùdowanim skansenu.

R. ùmarł 31 gòdnika 1969 r., na krótkò przed òbroną doktorsczégò dokôzu ò kaszëbsczi mitologii. Pòchòwóny òstôł w Kartuzach.

R. zadebiutowôł w 1933 r. wiérztą Czej òpùblikòwóną w Zrzeszë Kaszëbskji. Pòza Zrzeszą… pòeticczé dokôzë R. ùkôzywałë sã téż w Chëczë (dodôwkù do Zrzeszë Kaszëbskji), Kaszëbach, Biuletynie ZK-P (pózniészô Pomerania). Trzë jegò wiérztë òstałë włączoné przez J. Trepczika do Kaszebskjiego piesnjôka (1935). R.drëkòwóny béł téż w antologiach m.jin. L. Roppla Ma jesma od morza (1963), J. Szczawieja Antologia współczesnej poezji ludowej (1967), S. Jończika Pogłosy ziemi (1971), W. Czedrowczégò Piaśnica (1971), dokôzu zbiorowim pòd przédnictwã W. Czedrowsczégò Modra struna (1973), É. Kamińsczégò Westrzód doczi (1977), B. Arsobë ë J. Bòrzëszkòwsczégò Pomorze i morze w poezji (1998).

Zbiérczi wiérztów Rómpsczégò òstałë wëdóné dopiérze pò jegò smiercë. Są to (òbadwa pò kaszëbskù): Pòmión zwònów (1970) ë Wiérztë (1980). Wikszosc jegò pòeticczich dokôzów wcyg je w rãkòpisach.

Rómpsczi je autorã wiele dramów ë binowëch òbrôzków. Ksążkòwò ùkôza sã le kòmédiô Jô chcę na swiat (drëk 1987 r.). W Zrzeszë Kaszëbskji òstôł òpùblikòwóny 1. dzél dramë Wzénik Arkònë (1939), a téż wòdewil Òżniwinë (z mùzyką J. Trepczika; 1947). Szterë òbrôzczi jiny sztëczi, zatitlowóny Jiwer òstatnëch bëłë wëdrëkòwóné w Pòmeranii (1977).

Wikszosc na nen ôrt dokôzów R. wcyg równak je w rãkòpisach m.jin. Gãsy ùd, Jich tragedie, Lelek, Lepszé chëcze, Pan w okularach, Pòrénk, Reknica, Roztrãbarch, Scynanié kani, Za zemiã.

Wôrt jesz dodac, że sztëczi R. czãsto bëłë wëstôwióné przez amatorsczé téatrë.

R. je téż autorã radiowégò słëchòwiszcza Rëbôcë, chtërno òstało nadóné 25 czerwińca 1936 r. bez tornsczé radio.

W 1973 r., pò pòlskù, òstôł wëdóny nôukòwi dokôz R. – Ścinanie kani. Kaszubski zwyczaj ludowy.

R. pisôł téż prozatorsczé dokôzë. W dzélëkach bëłë drëkòwóné jegò òpòwiôdania: Wiktór (Chëcz; 1946), Gbùrstwò (Chëcz; 1946), Anka (Chëcz; 1946), Lasowô krowa (Pomerania; 1976). Jinszé òpòwiôdania m.jin. W drôpce złego są le blós w rãkòpisach.

R. je téż ùtwórcą autobiograficzny pòwiescë Ùrwónô spiéwa. Pisôł jã ju òd 1943 r. Òkróm wëjimków, nie òsta òpùblikòwónô.

Dzél jegò dokôzów béł dolmaczony na niemiecczi jãzëk.

W 1957 r. R. òstôł ùtczony Strzébrznym Krziżã Zasłëdżi.

Béł wespółzałóżcą Kaszëbsczégò Zrzeszeniô (1956; pózniészé Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié).

Ùżiwôł przezwëstków: R., I-r, Rąbiôk/Rębjok.