Sztefan Fëkùs

[Stefan Fikus]

(ùr. 1920 r.)

Sztefan Fëkùs ur. sã 9 gromicznika 1920 r. w Lëzënie (wejrowsczi pòwiôt). Tam téż w 1934 r. skùńcził spòdleczną szkòłã. Pòtemù robił w òkòlim Lëzëna kòl gbùrów ë rzemieslników, a téż krótkò w gòscëcyńsczi Fabryce Mebli i Krzeseł. W 1938 r. zgłoszëł sã do wòjska. Służił w òrchestrze 16. pùłkù ùłanów w Bëdgòszczë. Do niemiecczégò pòjmaniô trafił 14 séwnika 1939 r. Z lagru òstôł wësłóny do majątkù Szlepkòw na mùsowé robòtë, dze béł do kùńca wòjnë. W Szlepkòw, w 1940 r., òżenił sã z Pelagią Wroną.

Pò wòjnie F. wrócył na krótkò do Lëzëna, a pòtemù przecygnął do Lãbòrga, dze zaczął robic w PKP, nôpierw jakò manewrowi, a tej jakno kònduktor ë czerownik banë. W 1961 r. F. zaòczno skùńcził Technikum Kolejowe w Bëdgòszczë. Òkróm warkòwi robòtë w PKP béł téż bez dłudżé lata kòrespòndentã wiela gazétów m.jin. Sygnałów, Słowa Powszechnego, Gwiazdy Morza ë Pomeranii.

W 1980 r. przeszedł na emeriturã.

F. zaczął pisac ju w niemiecczim pòjmanim. Tam pòwstôwałë binowé dokôzë a téż dzénnik. Debiutowôł równak wiele pózni, bò w 1961 r. w Kaszëbach Gôdką ò rëbôkach. Òd kùńca 60. lat wiérztë ë felietónë pùblikòwôł w Biuletynie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (òd 1969 r. Pomerania). W 1985 r. ùkôzôł sã zbiérk wiérztów pt. Moje miasto – napisóny w dzélu pò kaszëbskù, a téż pò pòlskù.

Pòeticczé dokôzë F. mòże nalezc w pôru antologiach m.jin. Modri strunie (dokôzu zbiorowim pòd przédnictwã W. Czedrowsczégò; 1973).

Wiele jegò wiérztów je w rãkòpisach.

F. dejade to przede wszëtczim prozajik. Do terô ùkôzałë sã drëkã (wszëtczé pò kaszëbskù): autobiograficznô pòwiésc ò wòjnowëch czasach Pojmańczicë (1981) ë pòwiôstczi zebróné w dwùch zbiorach: Jak to przóde biwało (1999) ë Tak téż biwało (2003).

Òkróm tegò F. napisôł téż dosc tëli binowych dokôzów m.jin. Strach, Òbarchniałi jadą, Gwiôzdka z Lëzëna, Wszëtcë swòji. Jak do terô niżóden z nich nie ùkôzôł sã ksążkòwò.

W 1992 r. F. wëdôł ksążkã pòswiãcóną swòji domôcy wsë, pt. Historia wsi Luzino i okolic w latach 1871-1985.

F. wielerazowò dobiwôł w lëteracczich kònkùrsach m.jin. Lëteracczim Kònkùrsu miona M. Stryjewsczégò, w jaczim wëróżniony béł jaż 8. razë.

W 1981 r. Karno Sztudérów Pòmoraniô przëzna jemù Medal Stolema.

Swòjé wiérztë ë felietóné pòdpisowôł przezwëstkã Stach z Laboerka.