Projekt Rastko Kaszuby

Antón Peplinsczi (26.04.1918)

Antón Peplinsczi (26.04.1918)

Ùrodzył sã we Wialdżim Klinczu (kòscérsczi kréz). Za knôpiczich lat mieszkôł w Łësniewkù-Dwòrze kòle Serakòjc, tu chôdôł do spòdlëczny szkòłë. W cządze 1931-39. chôdôł do dżimnazëje w Kòscérzënie. Òb wòjna robił na gòspòdarstwie starszëch. Pò wòjnie sztudérowôł teòlodżiją w Pelplënie ë w 1950. rokù dostôł kapłansczé swicenia. Béł za wikarégò w Pawłowie kòle Chòniców, pùzni (òd 1959) probòszcza w Czarnowie kòl Tornia.

Debùtowôł pò wòjnie w Chëczë (1946). Béł drëkòwóny w Kaszëbach ë Pomerani.

Wikszosc jegò wiérztów je w rãkòpise. Dzél òstôł wëdrëkòwóny w antolodżijach Ma jesma òd mòrza (1963), Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (1967), Kaschubische Anthologie (1973), Modra struna (1973). Miôł wëdóné zbiér wiérztów Niech szëmi las (1973).

Je téż kòmpòzytorą a jegò piesnie są zwenégòwóné òbez lëdowé karna. Jegò kòmpòzycëje òstałë skòscérzoné w rãkòpisnym dokazu Mòje spiéwë (131 piesniów). Miôł zakładłé karno mùzyczné (pùzni kwartet „Di-dana”) jaczé spiewa jegò piesnie pò Kaszëbach a téż za greńcama, téż m.jn. w Pòlsczim Redio. Pisôł kòlãdë. Je autorą szopczi Kaszëbsczé jasełka (1987), zbiera piesniów Kaszëbë wòłają nas (1988). Pò pòlskù pisowôł dramë.

Ułożył Paweł Szczypta

Zygmùnt Narsczi (Narloch) (4.07.1920)

Ùrodzył sã w Karsënie, rodowé miono Narloch. Starszi w 1928. rokù mielë so przecygłé do Gdinie. Spòdlëczną szkòłã skùncził przed wòjną we Gdini. Robił za gòńca ë pòpôłniã ùcził sã w dżimnazëji ë handlowi szkòle. W 1937. zrobił môłą maturã (pò dżimnazëji), w 1938. skùńcził dosztôłcającą handlową szkòłã. Òb czas wòjnë robił w òkrãtowni we Gdini za elektrika, brôł dzél w rësznocë òpiérkù. Aresztowóny w 1942. òstôł òsôdzony w Stuthòfie ë Mathausen, skądka nie wëszedł do kùńca wòjnë. Pò wòjnie sztudérowôł ekònomiją w Pòznaniu (skùńcził w 1947), dze pùzni robił nôukòwò, òstôł profesorã (1950) ë béł dzekanã (1954-56). Mieszkô w Torniu.

Debùtowôł w gazétach w Pòznaniu prozą (pismiono Głos Wielkopolski, 1945). Za swój pòétëcczi debùt mô kaszëbsczé wiérztë drëkòwòné w cządnikù Poezja w 1971. rokù. Béł téż drëkòwóny w Literach (1962-74), Pomerani ë Nordze. W nym bëło drëkòwóné téż jegò kaszëbsczé òpòwiôdanié Brawãda ò rëbôkù (1972). Pierszą jegò ksążką są Moje pacierze (1974), w jaczi naléze 5 kaszëbsczich pòémów. Jegò wiérztë bëłë drëkòwóné w antolodżiji Modra struna” (1973). Pò pòlskù mô wëdóné pòwiescë: Paleta poniżenia (1998), Pogrom najeźdźcy (1999). W 1998. rokù dostôł Òsoblëwą Nôdgrodã na Òglowòpòlsczim Kònkùrsu Prozatorsczim miona J. Drzéżdżona za pòwiesc pò pòlskù Zaduma serca. Na òsta wëdónô w 1999. rokù. Mô napisóné filozofòwi dokôz Sens czy bezsens życia (1997).

Ułozył Paweł Szczypta

Jerzi Łisk (20.01.1950)

Ùrodzył sã w Pùckù. Zacził zajimac sã kaszëbizną jakno ùtwórca mùzyczi do tekstów kaszëbsczich pòétów. Òd 1970. rokù ne bëłë spiéwóné czãsto na rozegracëjach, w rediu ë telewizëji. Robił za direchtorã Kaszëbsczégò Dodómù Kùlturë w Krokòwie, béł direchtorą karna „Kaszëbë jaczé przë nym dzeja. Pùzni wëstãpòwôł na binie z karnama „Klon” ë „Pomerania”. Terëczasno wëstãpùje sóm abò z karnã „Nasze stronë”

Jegò pòétëcczi debùt to rok 1980. – czéj jegò wiérzt Wieczórny zwón òstôł wëdrëkòwóny w zbiérkù Lëdze gôdają wëdónym pò kònkùrsu òrganizowónym przez Wòjewódzczi Center Kùlturë we Gduńskù. Prócz zbiérów wëdôł gwôsné zbiérczi wiérztów: Mój ògródk (1988), Stegna (1991), Sôł miłosc (1994), Malejã kòlibiónkã (1996, 1999).

Wespół ze Stanisławã Janke wëdôł Jak Kùlombószów Krësztof Amerikã wëkrił. Na podstawie tekstu A. Budzisza (1989). Prowôdzy mùzyczné karno „Nasze stronë” z Wierzchùcëna. Béł tołmaczony na pòlsczi.

Ułożył Paweł Szczypta

Kristina Mùza (1952)

Ùrodzëła sã we Starzënie. Skùńczëła spòdlëczną szkòłã we Wialdżi Wsë a pùzni Ekònomiczną Licëją w Żukòwie. Sztudérowa pòlonistikã na Gduńsczim Ùniwersytece. Robi do dzysô jakno pòlonistka we strzédny szkòle w Kłaninie.

Debùtowa w 1973. rokù w cządnikù Pomerania, dwòma kaszëbsczima ë jednym pòlsczim wiérztã. Pùzni téż z nym cządnikù bëła drëkòwónô. W 1976. rokù dobëła trzecy plac na lëteracczim kònkùrsu òrganizowónym przez K‑PZ, a w 1978. pierszi.

W 1981. rokù wëda zbiér wiérztów Mamòta.

Ułożył Paweł Szczypta

Alojzy Nagel (Lojs Nôdżel) (26.05.1930-19.07.1998)

Ùrodzył sã w Czelnie. Jegò pierszé zéńdzenié z kaszëbską lëteraturą bëło za knôpiczëch lat, czéj trafiôł kòl se doma ks. pr. K. Bieszka. W cządze 1937-39 chôdôł do pòlsczi a 1050-44 do miemiecczi spòdlëczny szkòłë. Zaczął robic na gbùrstwie. Pò wòjnie ùcził sã kòle ksãżów werbistów w Górny Grëpie kòle Grëdządza, pùzni w nowicjace w Pieniãżnie. Òd teòlogòwëch sztudiów òdszedł na skùtk chòroscë. Robił w Ùrzãdze Cywilnégò Ùstawù we Chwaszczënie, w PGR w Prusewie (pùcczi kr), òd 1958. jakno referent w gminny spółdzelni w Szemôłdze (wejrowsczi kr), w cządze 1958-60. w gminnym ùrzãdze w Czelnie. Kòle 1960. rokù jegò słëch zlësził sã dosc tëli, że mùszôł zmienic robòtã na pòrtiérã w centralë bùdowiznowëch sztofów w Òlëwie. Robił pùzni przë mòntażu kôblów w telekòmùnikacëji. W 1966. eksternisticzno zdôł maturã, robił w ksãgarni. Do kùńca żëcégò robił w spółdzelni jinwalidów ë òstatné lata mieszkôł we Gdini-Chwarznie.

Debùtowôł w 1953. r w Rejsach ‑ niedzelowim dodôwkù do gazétë Dziennik Bałtycki drobnyma wiérztama pò kaszëbskù. Pisôł prawie le pò kaszëbskù. Ùsôdzôł prozã, pòézëją ë jeden ùtwór dramaticzny („Òbrôzk na scénã” drëkòwóny w Kaszëbach). Jegò pòézëjô je sërô, gôdô ò cëchi herojiznie, je za kaszëbizną òdwôżną a rozwôżną. Béł drëkòwóny w cządnikach Kaszëbë, Litery, Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Pomerania, Kamena (Lublin), Gromada – Rolnik Polski (Warszawa). We zsziwkù Gryf (1974) je jeden jegò wiérzt.

Jegò zbierczi wiérztów to: Procëm nocë (1970, 1999), Cassubia fidelis (1971), Astrë (1975), Òtemknij dwiérze (1992), Nie spiewôj pùsti nocë (1997). Béł drëkòwóny wcyg w cządnikach ë zbiérach. Òd kùńca 70. lat twòrził dlô dzecy: Nënka Roda i ji dzôtczi (1977), Cëdowny wzérnik (1979), Szadi Władi, Matka przyroda i jej dzieci (pò pòlskù), Dzéwczã i krôsniãta (1988). Dwa òstatné ùkôzałë sã w nakładze 100 tësąców sztëk kòżde. Wszëtczé są klasyką kaszëbsczi dzecny lëteraturë.

Zaczął tôłmaczëc Nowi Testament, niechtërné dzéliczi, m.jn. przëpòwiesc ò séwce òsta wëdrëkòwónô w Kaschubische Anthologie. Tôłmacził Janka Kùpałã z białorusczégò ë Annã Sakse ë Janisa Rainisa z latewsczégò. Henrik Jabłońsczi kòmpònowôł melodije do jegò tekstów, Juliusz Łuciuk kantatã, béł téż òbrôbióny przez leningradzczégò kòmpòzytorã Aleksandra Szurbina.

Tołmacził wiérztë cëzëch pòétów na kaszëbsczi, béł tołmaczony na białorusczi, łużëcczi, latewsczi, miemiecczi, słoweńsczi, bretońsczi. Nôleżnik Zrzeszë Pòlsczich Lëteratów (òd 1970).

Z nôdgrodów dostôł Medal Stolëma (1972) ë Strzébrzną Tobaczerã Abrahama (1995), w 1971. wëprzédniony Strzébrznym Krzëżã Zôsłëdżi. Drëkòwóny béł w antolodżijach: Ma jesma òd mòrza (1963), Od Bugu do Tatr i Bałtyku (1965), Wiersze proste jak życie (1966), Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (1967), Antologia współczesnej poezji ludowe (1967), Wieś tworząca III, V (1968, 74), Piaśnica (1971), Pogłosy ziemi (1971), Kaschubische Anthologie (1973), Modra struna (1973), Westrzód dôczi ë drëszné spiéwë (1977).

Felietonë drëkòwóné w Pòmerani pòdpisowôł pseudã Mùlków Pioter.

Ułożył Paweł Szczypta