Marian Selin

Marian Selin (16.05.1937)

Ùrodzył sã w Jastarni. Skùńcził Mùzyczną Szkòłã ë Chòréògraficzno-Balétową Sztudiją we Gduńskù (1966). Robił òb wiele lat w Krézowim Dodomie Kùlturë w Pùckù ë rëbacczi spódzelni we Wialdżi Wsë jakno chòreògrafòwi jinstruktora. W 60. latach aranżowôł kaszëbsczé piesnie dlô big-bitowégò karna mùzycznégò „Sami” ze Gduńska. Je kùstoszã rëbôcczi chëczë – mùzëje w centrze Jastarnie.

Jegò pòétëcczi debùt béł w 1966. rokù w cządnikù Litery wiérztã Mój bôcyk.

Òstałë wëdóné jegò zbierczi Kaszubski kwiat (pò pòlskù 1982) ë Niech wiater niese piesń (1996). Jegò wiérztë naléze w antolodżijach Wiersze proste jak życie (1966), Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (1967), Antologia współczesnej poezji ludowej (1967), Modra struna (1973) ë razã z mùzyką we zbierkù Tobie, Boże chwała ks. J. Perszona.

Pisôł z ùdbą, żebë jegò wiérztë bëłë spiéwóné, stądka ne mają sztôłt lëdowëch piesniów. Czãsto sóm do nich pisze mùzykã. Je autorã trzëaktowégò widowiszcza Broduzë (pierszé wëkònanié: 1957). Jinszé dramë są w rãkòpisach.

Je nôleżnikã midzëwòjewódzczégò karna lëdowëch pisarzów.

Ułózył Paweł Szczypta

Објављено под Аутори / Autorzy / Autorowie / Autoren / Authors | Коментари су искључени на Marian Selin

Jón Rompsczi

Jón Rompsczi (8.12.1913–30.12.1969)

Ùrodzył sã w Kartuzach. Pò skùńczenim spòdlëczny szkòłë ùcził sã drëkarstwa. Maturã zdôł jakno ekstern w Pòznaniu. Robił we szkòłowiznie we Wialgòpòlsce, w tutim czasu czéj Trepczik béł hénë za szkólnégò. W 1938‑39. béł za czerownika referatu spòlëznowi òpieczi we Wejrowie. Wnetka pò założenim Òbéńdowi Zrzeszë Kaszëbów (1929) dołącził do ni, ë òd 1933. rokù pùblëkòwôł w Zrzeszë Kaszëbsczi. W 1938. ò krótczi czas czerowôł tutim cządnikã. Jakno pòlsczi żôłnérz trafił do miemiecczégò pòjmaniégò w 1939, pùzni robił jakno pòmôdżer piekôrza, banowi ë robòtnik. Òd przełómù 1941. ë 42. w Krëjamczi Wòjnowi Òrganizacëji „Grif Pòmòrsczi“. Aresztowóny przez Gestapò, òsôdzony w Kòncentracëjnym Òbòzu w Sztutowie. Pò wòjnie w redakcëjnym karnie Zrzeszë Kaszëbsczi (1945-46), w jaczim robił dodôwk Chëcz. Sztudérowôł w tim czasu etnografiją w Torniu, pò skòńczenim sztudijów (madżistersczi dokôz ò kaszëbsczim Smãtkù). Robił w 1949/50. jakno ùczałi w archeòlogòwëch badérowaniach namienionëch nôstarsczi historiji Pòlsczi. Òd 1950. rokù bënë Państwòwégò Jinstitutu Sztëczi czerowôł Redżonalnym Karnã Gduńsk, jaczé sã zajimało zbieranim mùzyczny kaszëbsczi lëdowiznë. Pò rokù wzył robòtã w Pòmòrsczi Mùzëji w Torniu, nôprzód jakno kùstosz pùzni jakno drëdżi adminystracëjny direchtora. W 1960. pòwòłóny na czerownika ùczało-edukacëjnégò wëdzéla. W cządze 1965-67 béł direchtorã Mùzëji w Grudządzu. Pùzni w Etnografòwi Mùzëji w Torniu czerowôł wëdzélã lëdowi bùdowiznë. Béł zakłôdcą Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò (1956). Ùmarł krótkò przed dostanim titla dochtora na spòdlim dokazu ò kaszëbsczi mitolodżiji.

Debùtowôł wiérztã Czej w 1933. rokù we Zrzeszë Kaszëbsczi. Wiérztë jegò bëłë drëkòwóné w Zrzeszë Kaszëbsczi, Chëczë, Kaszëbach, Biuletynie ZK-P (pùzni Pomerani). We Zrzeszë Kaszëbsczi prócz wiérztów bëłë pùblëkòwóné wëjimczi jegò dramë. M. jn. w Kaszëbach drëkòwôł artikle ò kaszëbsczi lëdowiznie ë wiérztë. Trzë jegò wiérztë òstałë włączoné przez J. Trepczika do Kaszëbsczégò Piesniôka. Jegò tekstë bëłë téż w zbiérkù Do Pamiãtnika z leżnoscë primicëjów ks. F. Grëczë (1939). Drëkòwóny béł téż w antolodżijach: Ma jesma òd mòrza (1963), Antologia współczesnej poezji ludowej (1967), Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (1967), Pogłosy ziemi (1971), Piaśnica (1971), Kaschubische Anthologie (1973), Modra struna (1973), Westrzód dôczi (1977).

Mni je jegò prozë. Nie òsta pùblëkòwónô prócz wëjimków jegò autobiografòwô pòwiesc Ùrwónô spiéwa, jaką pisôł ju òd 1943. rokù. W dzélikach bëłë drëkòwóné jegò òpòwiôdania jak: Wiktór (Chëcz 1946), Gbùrstwò (Chëcz 1946), Anka (Chëcz 1946), Lasowô krowa (Pomerania 1976). Òpòwiôdanié Znak, jaczégò drëk òstôł naczãti w Chëczë w 1946, nie òsta do kùńca òpùblëkòwóné. Jinszé, W drôpce złégò je le blós w rãkòpise. Rompsczi je téż autorã dramów: Wzénika Arkònë (wëjimczi we Zrzeszë Kaszëbsczi 1938-39), Jiwra òstatnëch (wëjimczi w Pomerani 1977). Je autorã jinszich krótczich dramów ë binowëch òbrôzków czãsto wëstôwiónëch przez amatorsczé téatrë: Gãsy ùd, Jich tragedie, Lelek, Lepszé chëcze, Pan w okularach, Pòrénk, Reknica, Roztrãbarch, Scynanié kani, Za zemiã (w rãkòpisach) ë Jô chcã na swiat (drëk 1987). Wòdewil Òżniwinë z mùzyką J. Trepczika òstôł òpùblëkòwóny w Zrzeszë Kaszëbsczi (1947). Je autorã téż rediowégò słëchòwiszcza ë ùczałi sztudije pò pòlskù Ścinanie kani. Kaszubski zwyczaj ludowy (Toruń 1973).

Zbiérczi wiérztów òstałë wëdóné pò smiercë Pòmión zwònów (1970) ë Wiérztë (1980). Wikszosc wiérztów òsta w manuskripce. Béł tôłmaczony na miemiecczi.

Dostôł Strzébrzny Krziż Zôsłëdżi.

Ùżiwôł pseudów: R., I-r, Rąbiók, Rãbiok.

Ułożył Paweł Szczypta

Објављено под Аутори / Autorzy / Autorowie / Autoren / Authors | Коментари су искључени на Jón Rompsczi

Stanisłôw Rejter

Stanisłôw Rejter (1937 – PARE LAT TEMU – Ed Kaminsczi)

Ùrodzył sã w Miechùcënie (kartësczi kréz), dze w 1952. rokù skùńcził spòdlëczną szkòłã. Do licëje chôdôł w Kartuzach, sztudérowôł na Gduńsczi Pòlitechnice. W 1966. dostôł titel jinżinérë. Òd sztudérowanié béł aktiwnym nôleżnikã Karna Sztudérów Kaszëbów „Òrmùzd”, pò skùńcznim sztudiów dzejôł w wejrowsczim parce KP-Z. Robił w gdinsczim pòrce, béł pùzni za drëdżégò direchtorã bùdacëjny spódzelnie.

Debùtowôł w Kaszëbach (1960), béł drëkòwóny w cządnikù Biuletyn ZK-P. Òstôł wcygniony w antolodżije Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (1967), Modra struna (1973), Wëstrzód dôczi (1977).

Ułożył Paweł Szczypta

Објављено под Аутори / Autorzy / Autorowie / Autoren / Authors | Коментари су искључени на Stanisłôw Rejter

Antón Piéper

Antón Piéper (1917-1985)

Ùrodzył sã w Jastarni-Bòrze w rëbôcczi rodzënie, tam mieszkôł. W 1931. rokù skùńcził hénë spòdlëczną szkòłã. Na skùtk chòroscë ë wòjnë ni mógł cygnąc nôuczi dali. Dopiérzë pò wòjnie eksternisticzno skùńcził strzédną szkòłã. W kùńcu wòjnë béł ewakùòwóny na Rujã, skądka przëjachôł nazôd w czerwińcu 1945. Béł za ùrzãdnika w Ùrzãdze Gminë w Jastarni, we spółdzelni „Samopomoc Chłopska”, jakò referent w miésczim handlu w Pùckù, pùzni we spółdzelni ribny w Jastarni. Òd 1968. robił w Zôrzãdze Pòrtu Hél.

W 1965. rokù òstôł nôleżnikã midzewòjewódzczégò Karna Lëdowëch Pisôrzów (pùzni Stowôra Lëdowëch Ùtwórców). Pisôł wiérztë pò kaszëbskù ë pò pòlskù (lëczbòwò pò równo), artikle, repòrtaże ë pòwiôstczi pò pòlskù. Wikszosc jegò prozë: bôjków, legendów, pòwiôstków, wspòminków, òpòwiôdaniów òstała w rãkòpise. Jegò przedwòjnowé dokôzë nie przedërchałë wòjnë. Debùtowôł w krakòwsczim cządnikù Tempo dnia (1939), pùzni béł drëkòwóny w cządnikach Kaszëbë, Pomerania, Litery, Za wolność i lud. Béł téż drëkòwòny w antolodżijach: Më jesmë òd mòrza (1963), Wybór współczesnej poezcji kaszubskiej (1967), Modra struna (1973). Jegò pòlskòjãzëkòwé wiérztë òstałë wëdrëkòwóné w tomikach: Morze moim domem (1982) ë Opowieści helskie (1985).

Grôł jedną z przédnëch ról w filmie Między dwiema latarniami. Pisôł tekstë gazétnicczé ë pùblëcësticzné do cządników: Dziennik Bałtycki, Za i Przeciw, Rada Narodowa, Nowa Wieś, Poznaj Swój Kraj, Kaszëbë.

Ułożył Paweł Szczypta

Објављено под Аутори / Autorzy / Autorowie / Autoren / Authors | Коментари су искључени на Antón Piéper

Stanisłôw Pestka (Jón Zbrzëca)

Stanisłôw Pestka (Jón Zbrzëca) (8.04.1929)

Ùrodzył sã w Rólbikù (chònicczi kréz). Do strzédny szkòłë chòdzył w Kòscérzënie (skùńcził w 1950), sztudérowôł pòlonistikã w Pòznaniu (1950-53). Robił jakno szkólny we strzédnëch szkòłach (1953-55 w Lidzbarkù Warminsczim, 1955-58 w Słôwnie). Równoczasno pisôł do wszelejaczich cządników. W cządze 1958-61 wespółrobił z cządnikã Kaszëbë, pò jegò zatchniãcym przecygnął sã do Bidgòszczë, dze robił w Ilustrowanym Kurierze Polskim jakno czerownik kùlturalnégò partu. W 1965. przecygnął do Szczëcëna, dze robił w Pòlsczim Rediu, pò dwùch latach przejachôł nazôd do Bidgòszczë, robił w młodzëznowim cządnikù Fakty i Myśli. W 1968. rokù wszedł do redakcëje Liter jakno czerownik kùlturalnégò partu. Pò zatchniãcym negò cządnika, przeszedł do Czasu. Òd 1969. rokù je w kòledżije redachcëjny Pomerani, w cządze 1969-72 ë 1990-94 jakno przédny redachtór.

W jegò ùtwórstwie je wpłiw Jana Karnowsczégò. Pisze jãzëkã grãdim, wëszukónym, fùl afòriznów, archajiznów ë neòlodżiznów. Rzeszi kaszëbiznã zastóną, tradicëjną z ùniwersalizną kùlturë strzódzémnomòrsczi. Jegò jãzëk je baro smiałi téż w metafòriznie. Debùtowôł w Pomerani w 1969. rokù. Jegò pierszi zbiérk wiérztów Pòłudnica (1976) òstôł òtaksowóny przez Jana Drzéżdżona jakno nôwikszé wëdarzenié w kaszëbsczi lëteraturze òd Derdowsczégò ë Heyczi. Jegò zôstné zbiérczi są: Wizrë ë duchë (1986), Wieczórny widnik (2002). Naléze gò téż w antolodżijach: Piaśnica (1971), Modra struna (1973), Westrzód dôczi (1977). Pò pòlskù mô wëdóné ksążczi Piórem i szablą (1961) ë Emisariusz niepodległości (1972) ò Józefie Wëbicczim.

Pisôł felietonë pòd pseudonimã Krëban z Milachòwa, w ùtwórstwie pòétëcczim ùżiwôł pseuda Jan Zbrzyca.

Ułożył Paweł Szczypta

Објављено под Аутори / Autorzy / Autorowie / Autoren / Authors | Коментари су искључени на Stanisłôw Pestka (Jón Zbrzëca)