Jaromira Labùdda

[Jaromira Labudda]

(ùr. 1961)

Ùrodzëła sã 24 łżëkwiata 1961 r. w Wejrowie, mieszkô w Tłuczewie (wejrowsczi pòwiôt). Je córką Aleksandra Labùdë. Òglowòsztôłcącé Liceùm skùńcza w 1981 r. w Kartuzach, a pòlską filologiã, zaòcznie, w 2001 r. na Gduńsczim Ùniwersytece. W latach 1992-2000 robiła w Kaszëbsczi Spòdleczny Szkòle na Głodnicë, dze ùczëła kaszëbsczégò ë pòlsczégò jãzëka. Terô, nëch samëch mòwów, ùczi w szkòle w Lëni, ë robi téż tam w pòwiatowi bibliotece.

L. debiutowa w 1977 r. w Pomeranii. Ji wiérztë bëłë drëkòwóné w cządnikach Nowy Medyk, Głos Wybrzeża, Norda (dodôwk do Dziennika Bałtyckiego) ë pòeticczim zsziwkù karna Lastadia Jeszcze być, a téż w antologiach, m.jin. J. ë J. Trédrów Domôcé słowo zwęczné. Antologia tekstów kaszubskich dla recytatorów (1994), B. Arsobë ë J. Bòrzëszkòwsczégò Pomorze i morze w poezji (1998), E. ë E. Prëczkòwsczich Mësla dzecka. Antologiô kaszëbsczich wiérztów dlô dzôtków i młodzëznë (2001).

Wëda zbiérczi wiérztów: Kôrba cëchotë (1986) ë Słowa obséwają zemię (1995).

L. napisa binowi dokôz, jednoaktówkã Klucz. Òd 1994 r. wëstãpùje razã z sostrama Bògùsławą a Miłosławą w kaszëbsczim kabarece Labud.

Przërëchtowa téż, do dzys nie wëdóny, ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. W 1997 r. Minysterstwò Nôrodny Edukacji wëdało ji Program nauczania języka kaszubskiego dla klas I-III szkół podstawowych. Ji, a ji òjca lëteracczé dokôzë òstałë zarejestrowóné dlô ùniwersytetów Kembridż ë Òksfòrd.

W 1994 r. L. dosta nôdgrodã minystra edukacji za dzejanié w szkòle na Głodnicë.

Stanisłôw Janke

[Stanisław Janke]

(ùr. 1956)

Ùrodzył sã 20 strëmiannika 1956 r. w Kòscérznie, òb dzecné lata mieszkôł dejade w Lëpùszu. Tam téż chòdzył do spòdleczny szkòłë, strzédną – Kòlejowé Technikùm skùńcził w Bëdgòszczë. Òd 1982 r. mieszkô w Wejrowie.

Òd 1979 r. je zrzeszony z cządnikã Pomerania. Òd strëmiannika 1996 r. prowadzy pismiono wejrowsczi samòrządzënë – Nasza Gmina. Pùblicysticzné ë gazétniczé dokôzë mô wëdrëkòwóné téż w cządnikach: Gazeta Gdańska, Pielgrzym, Wieczór Wybrzeża ë Kurier Wejherowski (w 1993 r. béł przédnym redaktorã Kuriera…).

Òd 1990 r. J. je nôleżnikã Zrzeszë Pòlsczich Pisôrzów.

J. pòetickò zadebiutowôł w 1977 r. w Pomeranii. Swòje wiérztë drëkòwôł téż m.jin. w Punkcie, Zielonym Sztandarze, Dzienniku Bałtyckim, Nowej Wsi ë Jantarze.

Je autorã zbiérków pòezji: Ju nie jem motélnikem (1983), Kol kuńca wieku (1990), Do biôłégo rena (1994), Piesniodzejanié (2003), dlô dzecy: Żużónka jak mrzónka. Kołysanka z marzeń (1984) ë Krôjczi pôjczi (1995). Wszëtczé są pò kaszëbskù, le Żużónka… jesz z dolmaczënkã na pòlsczi.

Pòeticczé dokôzë J. je téż mòżno nalezc w antologiach m.jin. J. ë J. Trédrów Domôcé słowo zwęczné (1994), B. Arsobë ë J. Bòrzëszkòwsczégò Pomorze i morze w poezji (1998), E. ë E. Prëczkòwsczich Mësla dzecka. Antologiô kaszëbsczich wiérztów dlô dzôtków i młodzëznë (2001).

Pisze téż prozatorsczé tekstë. Do terô ksążkòwò ùkôzałë sã: pò kaszëbskù – Łiskawica (1988) ë Psë (1991), pò pòlskù – Żółty kamień (1998) ë Lelek (2001).

Wespół z J. Łiskã wëdôł dramã Jak Kulombószów Krësztof Amerikę wëkrił. Na podstawie tekstu A. Budzisza (1989). Je téż autorã pòlskòjãzëkòwëch kaszëbsczich gôdków Ptak za uszami. Humor i satyra Kaszubów (1992), ë legendów Klechdy kaszubskie (1996). Wespół z E. Szczesakã napisôł, téż pò pòlskù, zbiér repòrtażów Kolce syberyjskiej róży (1990).

J. przedolmacził z kaszëbsczégò na pòlsczi legendë J. Patocka, wëdóné jakno Straszydło w Czarnowskim Młynie (1984). Razã z J. Trédrã mô napisóné tekst do òdjimkòwégò albumù Z. Treppë ë M. Rekòwsczégò Wejherowo i Kalwaria Wejherowska (1993). Je autorã scenariusza do dokùmentalnégò filmù TVP ò kaszëbsczim kùnszce ë lëdowiznie Morzem i ziemią malowane.

Òkróm pòezji ë prozë J. zajimô sã badérowanim. Napisôł dokôzë ò ks. L. Heyce pòd titlã Poeta kaszubskiej nocy (pò pòlskù, 1998) ë ò H. Derdowsczim zatitlowóny Derdowski (pò pòlskù, 2002).

Dokôzë J. bëłë dolmaczoné na jãzëczi: fińsczi, jislandzczi, rusczi, jitalsczi ë piemòncczi. Przełożił na kaszëbsczi m.jin. A. Mickiewicza Krimsczé sonetë (jakno apartny zbiérk ùkôzałë sã w 1998 r.), Inwokacëjô z Póna Tadeùsza ë Òdã do młodectwa (òbadwa nalazłë sã w Piesniodzejanim), a téż wiérztë ùkrajińsczich ë japòńsczich ùtwórców (téż òpùblikòwóné w Piesniodzejanim).

Je dobiwcą wiele nôdgrodów, m.jin. w ògranizowónëch bez Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié kaszëbsczich kònkùrsach lëteracczich (w 1977 r. wëróżnienié, a w 1978 r. 3. plac), ë Prozatorsczim Kònkùrsu miona J. Drzéżdżóna (1998 r.).

W 1991 r. òstôł ùhònorowóny Medalã Stolema, a w 2002 r. Strzébrzną Tobaczérą Ôbrama.

Ùżiwô pseudonimù Jan Lipuski.

Jan Walkùsz

[Jan Walkusz]

(ùr. 1955)

Ùrodzył sã 27 maja 1955 r. w Klëkòwi Hëce (kartësczi pòwiôt). Spòdleczną szkòłã skùńcził w Mscëszéjcach, a strzédną w Lãbòrgù. Pò maturze (1974 r.) sztudérowôł w Wëższim Dëchòwnym Seminarium w Pelplinie, dze bez szterë lata béł przédnikã Karna Sztudérów Kaszëbów, ë dze w 1980 r. òstôł wëswiãcony na ksãdza. Béł wikarim w Òsu pòd Swiecym, Dzałdowie ë Gdini. W 1990 r. za dokôz Duchowieństwo katolickie diecezji chełmińskiej 1918–1939 (wëdóny w 1992) dostôł na Katolëcczim Lubelsczim Ùniwersytece titel doktora, pòtemù, za ùczbòwą dowòdzëznã Twórczość literacka duchowieństwa polskiego na ziemiach zaboru pruskiego w XIX i XX wieku (1848-1939) – doktora habilitowónégò, pózni profesora.

Je nôùkòwim dokôzcą na KLÙ, czerownikã Katedrë Historii Kòscoła 19. i 20. stalata, a téż sekretérą Jinstitutu Historii Kòscoła KLÙ.

W latach 1991-1994 béł przédnym redaktorã Encyklopedii katolickiej, a téż czerownikã Midzëwëdzélowégò Leksykògraficznégò Zakładu KLÙ.

W. lëterackò zadebiutowôł w 1977 r. w Pomeranii. Jegò pierszą ksążką je zbiérk kaszëbsczich wiérztów Kańta nôdzejë (1981). Jinszé zbiérczi W. to: dwajãzëkòwi (kaszëbskò – pòlsczi) Jantarowi pôcerz – jantarowy pacierz (1991) ë pòlsczi Fotografia Pana Boga (1992).

W. napisôł (abò béł wespółaùtorã czë przédnym redaktorã) wicy jak 400 rozmajitëch dokôzów. Ksążkòwé, òkróm wëżi wëpisónëch, to: Swięti dzél dëszë. Antologia kaszubskiej poezji religijnej (1981), Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945) (1988), Inicjatywy wydawnicze duchowieństwa pomorskiego Drugiej Rzeczypospolitej (1991), Historiografia (redagòwôł; 1992), Ks. Władysław Szulist w służbie duszpasterstwa i historii (1992), Encyklopedia katolicka. t. VI (red.; 1993), Kartuzy. Stolica Kaszub 1380-1923-1993 (1993), Kościół i społeczności. Rewolucje-demokracje-totalitaryzmy (red.; 1993), zbiér prozë Między słowem a modlitwą (1994), Działalność duszpasterska biskupa Stanisława W. Okoniewskiego 1926-1939 (1995), zbiér pòeticzny prozë wspòminkòwi, kôzania ë mòdlëtwë Sztrądę słowa (pò kaszëbskù; 1996), biografiô Piastun słowa. Ks. B. Sychta 1907-1982 (1997), Parafia Matki Boskiej Zwycięskiej w Chatham, Ontario 1957-1997 (1997), W cieniu połamanego krzyża. Studia i szkice z dziejów Kościoła katolickiego na Pomorzu Nadwiślańskim w latach 1939-1945 (1999), Wojenne losy duchowieństwa katolickiego ziemi kartuskiej 1939-1945 (1999), Kościół i historia. Drogi i wzajemne powiązania (red.; 2001), Twórczość literacka duchowieństwa polskiego na ziemiach zaboru pruskiego w XIX i XX wieku (1848-1939) (2002), Kościół w Polsce. Dzieje i kultura (t. 1-3; red.; 2002-2004), W służbie jednego Kościoła na styku kultur i narodowości (2003), Piórem i słowem. Aktywność literacka polskiego duchowieństwa katolickiego na Pomorzu Nadwiślańskim Warmii i w Wielkopolsce w latach 1848–1939 (2003).

Òbrobił téż ë wëdôł wspòmnienia ks. Władisława Łãdżi pt. Cienie i blaski lat szkolnych. Wspomnienia Polaka z Prus Wschodnich (1997).

W 1997 rokù òstôł ùtczony Medalã Stolema.

W. je nôleżnikã Gduńsczégò Nôùkòwégò Towarzëstwa, Nôùkòwégò Towarzëstwa KLÙ, Lubelsczégò Towarzëstwa Nôùkòwégò ë Historiczny Kòmisji Pòlsczi Akademii Nôùk.