Niech wiater niese piesń

Marian Selin (1937)

7 wierszy

(Na podstawie Niech wiater niese piesń, Gdynia 1996)

Syn òkrãtnika, Kùńczący sã dzéń, Nie ùwierzã straszny nocë, Ò, lubòtny Jezë, W latny nocë, Ò mòwã dbôj, Melodiô fal

 

Syn òkrãtnika

Wcyg mòrze mie wòłô a dënëdżi swòje,
Jô wëpłënąc mùszã jak le dzéń widnieje,
Pòżegnac mie trzeba chëcz w rëbacczi wsy
Chtërna nad Wiôldżim Mòrzã leżi.

Kòlibią mie wałë przez dłudżé lata,
A òkrãtë płëną w różné stronë swiata,
Tak wiedno bieżą przez szeroczé mòrza,
Ë jô z nima w mëslach, ë we snie dërch bieżã.

Ta chãc mòja sã wzmôgô, wiém – mòrze mie chce,
Czas òstawic domôcëch bôt, ë secë téj,
Bë drëwac pò mòrzach, dalek òd wsy,
Co dzéń ò tim mëszlã, pò nocach sã mie sni.

Nôukã jem dostôł òd tatka swòjégò,
Co téż na swiatowëch òkrãtach biegôł,
Ë stark mój, chòc stôri, przemierził swiat,
Òkrãtnikã biôł za młodëch swòjëch lat.

Czéj tatk mój, ë starcë przez mòrza biegelë,
Jô sym òkrãtnika, téż chcã rëszëc w swiat,
Póczi młodi jem, jaż do starkòwëch lat.

Do cebie chëcz mòja, pòwrócã jô wnet,
Swój bôt przëwitajã, żak, manc, wimò net,
Ë tak jak tatk czedës, przëwitajã krôj,
Bò chòc wszãdze je dobrze, doma le je rôj.

 

Kùńczący sã dzéń

Dzéń sã ju szarzeje,
Wiater mòrsczi dmùchô,
Wnetka téż nadińdze,
Cemnô nocka głëchô.
W môłi chëczë rëbôk,
Do stołu zasadnie,
Bierze klészã w rãkã
I sec swòjã wize.
Bò czéj noc sã skùńczi,
Reno jidze w mòrze,
Bë zastawic secë,
Na grëbé wãgòrze.
Dzéń pòdobny do dnia,
Kòżdégò rëbôka,
Chtëren za dnia łowi,
W nocë sôdô do żaka.
Dzéń ten je za krótczi,
Robòtë tak wiele,
Òdpòcznieniô ni ma,
Leno jaż w niedzelã.

 

Nie ùwierzã straszny nocë

 

Czemù noc je takô strasznô,
Takô cëchô, takô cemnô?
Czéj pòmëszlã ò ni we dnie,
Robi mie sã zëmno.
Noc je głëchô,
Noc je slepô,
Czôrną marą,
I złëch dëchów pòrą.
Takô złosc mie na niã bierze,
Że ji wicy nie ùwierzã.
Nie ùwierzã nocë straszny,
Chtërna takô nierôz biwô,
Kòżdi przed nią strach swój skriwô.

Noce biwają wszeljaczé,
Lëché snë niechtërnëch trapią,
Czë to biédôk, czë bògati.
Mëslë nocą zaprzątóné,
Òblégają nas jak mòra,
A më jesmë zaslepiony,
Chòc to wszëtkò je głëpòta.
Nocka nie je wiedno strasznô,
Ò tim trzeba wiedzec téż,
Nocczi biwają redosné,
Nocą swòje szczescé bierz.

 

Ò, lubòtny Jezë

Czéj rëbôk na mòrze swój bôt sturzëc chce,
Téj westchnie do Ce, Jezë: „Bądzë przë mie”
Tam prowadzë bôt mój, gdze gladë skrzi blôsk,
Niech téż mie òminie sztorm ë gromów trzôsk.
Chcã rëbë tam łowic jak apòsztoł Twój
Ë zbłądzoné dësze – dlô Ce, panie mój.

Ò, lubòtny Jezë, kòl Ce òbstojã,
Złim czënóm ë złoscóm sã ùprocëmniã
Të wiedno mie trzeżë ë bądz kòle mie,
Dërch prowadzë drogą, co wskôzëje Ce.
Bò w Tobie, ò Jezë, nôdzeja le je,
Czéj strach mie òbjimnie – Të stani przë mie.

 

W latny nocë

Nocka cëchô ju zapadła,
Miesąc sã za chmùrką skrił,
Gwiôzdë strzébrzą sã na niebie,
Latny wiater smãtno wiôł.
Czôrnô tôfla nieba w nocë,
Rozscelonô mléczną drogą,
Gwiôzd miliónë sã migòcą,
Zakòchónym widã są.
Wąską stegną jidze pôra,
W latny nocë gwarno je,
Tak nóm razã dobrze je!
Całô wiecznosc niech tak mdze.
Të mie, czéj je cemno,
Gôdôsz: Mùlkù kòchóm ce,
A czéj zôs zaswiecy słunkò,
Të nie rzeczesz wicy nic.
Jô bë wiedno słëchac chcała,
Ò tim co mie dzys të rzekł,
Bò czéj nocka ta sã skùńczi,
Të mdzesz zôs kòmùdny mrëk.
Kòchóm Cebie dzéwczã miłé,
Jak nen miesąc swòjëch gwiôzd,
Chcôłbë jem, bë noc ta bëła,
Wiedno takô jak je dzys.
Wiedno cëchô, cepłô, miłô,
W wiele drobnëch, strzëbrnëch gwiôzd,
Bë nóm dërch tak dobrze bëło,
Latnô nockò przindzë zôs!

 

Ò mòwã dbôj

Jak sã wama lëdze zdôwô,
jakô najô mòwa je,
Doch nié wszëtcë nią gôdają
Jakbë sã ji sromają?
Chto sã mòwë swòji wstëdzy,
Ten na swiece nic nie znaczi,
Ë zabiwô co òn tracy.
W żëcym stracëc mòże wiele,
Ten, co sã Kaszëbą zwie,
Czéj zaniechô mòwë swòji,
Co nôwikszim skôrbã je.
Nie zabiwôj ò tim brace,
Że Kaszëba to je ten,
Co tak bùszną mòwã mô
Czë to Bëlôk, abò Lesôk,
Niech ò mòwã swòjã dbô.
Starków mòwa, trwaje wieczno,
Gdze Kaszëbów leżi krôj,
Czéj Kaszëbą jes prôwdzëwim,
Téj ò mòwã swòjã dbôj.

 

Melodiô fal

Jak miło sã słëchô melodią tëch fal,
Co biją ò brzedżi ë spłiwają w dal,
Na Hélsczim zôloju, bôtë stôwają,
W nich rëbôcë naszi na łów rëszają.

Chòc nierôz je mòrze mòcarné jak lew,
W nim wiedno mdze słëchac szëmiącëch fal spiéw,
Rozjisconëch fal melodiô wiater grô,
Bieżący pò mòrzu rëbôk sã spiéwô.

W noc cëchą ë bladą, czéj miesąc zaswiécy,
W rëbacczi chëczi czëc je spiéwã dzecy,
Ë spiéwają fale że dosygłë Hél,
Bò ni ma zakątka piãkniészégò jak ten!

Współpraca techniczna, uaktualnienie pisowni i wybór Paweł Szczypta
Техничка сарадња, актуализација правописа и избор Павел Шчипта

Објављено под Уметност / Sztuka / Kùńszt / Kunst / Art | Коментари су искључени на Niech wiater niese piesń

2 wiersze

Kristina Mùza (1952)

2 wiersze

(Na podstawie Modra struna, antologia poezji kaszubskiej, Gdańsk 1973 i Pomerania)

Slonô Ląka, * * * [Mëszlã i gôdóm pò kaszëbskù…]

 

Slonô Ląka

Na Slony Lące zeleska w solniczkach
Sloné dzéwiãta z żółtëmë łzamë
Wòdnisté gróna zawiészoné na trôwie
Rëba zlizëje sól w òkù pòd słuneszkem
Kretë kùlają klumsë biôłé a strąd
Ùtoczëta sól z bëna lączi
Niech brëzgnie w zatopiony dzwón
Niech pòmión rozniese zwãk
Co ùtknie wbiti w żôdżl nieba
Rozetnie je na dwa dzéle
I zazdrzimë w miodné plôstrë ksãżëca
Mdzemë żdac jaż scekną w òdemkłé lëpë
I pòczëjemë szmak Slony Lączi.

(Modra struna)

* * *

Mëszlã i gôdóm pò kaszëbskù

Pieszczonô gôdka òd dzecka
Nie wëmksnie so, nie ùcecze
Gòniã jã, chwôtóm
Móm, trzimóm
        dołądząc so
przëkriwóm i òdkriwóm
        Nie zamiarznie!
        Chòc skacy

(Pomerania)

Техничка сарадња, актуализација правописа и избор Павел Шчипта
Współpraca techniczna, uaktualnienie pisowni i wybór Paweł Szczypta

Објављено под Уметност / Sztuka / Kùńszt / Kunst / Art | Коментари су искључени на 2 wiersze

Kôrba cëchòtë i Słowa òbséwają zemiã (fragmenty)

Jaromira Labùdda (1955)

7 wierszy

(Na podstawie Kôrba cëchòtë, Gdańsk 1986 i Słowa òbséwają zemiã, Gduńsk 1995)

Są taczé place, Mòże warcëc, * * * [żle przindzesz spëtac ò drogã…], Stwórzba, Runita wòdë, * * * [wërzekã hërlëkã wialgòtą parë wërwónëch òczów…], Ògardowi òbrządk

 

Są taczé place

 Są taczé place, dze mësla rôd biégô,
Chòc nierôz sã zwrôcô, nawiédzô nen plac
I je czas taczi, co no nie òdchôdô,
Chòc dôwno je miniony jegò czas.

Wszëtkò je wszãdze i sztócëk je wiedno,
Rozmajité starnë, ale jedna zwëcz,
A równak prowôdz, namienionô stegno,
Bë zawdë trafic tam, dze najô chëcz.

Tu żdaje glada, mòdrôk sã ùsmiéwô,
Wiater z ùcechë mrëczi sóm do se,
Tu domôk gòrze żëcznotą dobiwô.
Jak móm stąd òdińc? Dze mie lepi mdze?

(Słowa òbséwają zemiã)

 

Mòże warcëc

Dzys jesz òstôw za sobą wszëtczé dardżi òtemkłé.
Nawiedzony plac nigdë nie wërzékô sã naji.
To, co przińdny czas roji, dôczną mòże bëc gôdką,
Witro lubi òstawiac szëczi na rozestaju.

Mòże warcëc nóm wespół przińdze na stegnë teskné,
Dze pòtrôwnice z niebã na czerwiono sã farwią,
Lasë zdrzą na naj’ kroczi rôd z bòkadnym dôrënkã
Bòrzanów, zataconëch dzes pòd szorëmną dzarnią.

Jic bë trzeba pò òdetch i pò pòlach kłosëstëch,
Do ni mirné ùsmiéwë i do mòrzëców z lasów.
Trzeba warcëc na môltëch, niglë znocą sã żniwa.
Jarzëbina nawlôkô chùtkò pôcorczi czasu.

(Słowa òbséwają zemiã)

 

* * *

żle przindzesz spëtac ò drogã
nalézesz jã w zôrnie piôskù
pòdóm ce mòdrôk wërosłi na płótnie
niech kwitnie rżanym chlebã
zerwiemë z nieba soczësté słuńce
na wdôr dnia
nafùlowónégò pò brzedżi ùsmiéwą łąków
wëstarczi wëbiégnąc naprocëm ptôchóm
w jich cepłim tchnienim je namiana
dze mómë jic

(Kôrba cëchòtë)

 

Stwórzba

na zôczątkù bëło mòrze
chtërno stwòrzëło lud
na swòj òbrôz i pòdobã
a pònémù tchnãło w naji swòje żëcé
słoné ë wieczné
dlôte w mòdlëtwie czësti jak bùrsztin
rôczimë z nôwiarą w zmartwëchwstanié
żebë w codzennym żëcym
zachòwiwac przëkôzania zemi

(Kôrba cëchòtë)

 

Runita wòdë

na kùtrze
widza jem piesniodzejã
rozbijôł jadrã zawątaniégò
piestrzeń widnika
a pònémù parminiem słuńca
runił na niebie
wëłowioné wiérztë

(Kôrba cëchòtë)

 

* * *

wërzekã hërlëkã wialgòtą parë wërwónëch òczów
jaże słuńce splëwie pierszi parmiń òmanów
zgasnie briżdżota czasu w gòdzënnëch kòtłach òtemkłi rãczi

nie òzbrało zdrzadło pòslédny zgôrbë
nieszëczem czidną słowa
czéj kòżdã mëslã òblékómë w stãżã

dzałém westchnieniów nakrëła sã strëga
dãbina przëbiegła trãptém kòrzeniów
chtërnëch nóm fel kòżdërnym dréném pùlsu

w widnikach strôwionëch zdrokã
są tãgwë mùzyczi wieje skribloné krajną
na miónkã blónów
wdeptónëch w niebò

(Kôrba cëchòtë)

 

Ògardowi òbrządk

Pitałë sã drzewa, jaczi je mój kawel
I bòlewną wietwią mùjkałë pò głowie,
Czéj jô sã przechôdôł midzë rojem mëslów,
Bënno zdrząc na ògard rozprzëniosłi w sobie.

Ùsôdł jem w môłczënkù pòd jabłónką stôrą,
Skarń drëszno do kòrë lgnãła w rozpoznanim
I chòdzëłë drzewa cëchò naòkòło
Z wietwią wëcygniãtą jak na przëwitanié.

Narôz przëszedł wiater – wanożnik zawzãti,
Znikwił plac zarzekłi w tuńcowim òbrządkù,
Ùlecało w górã całé widzawiszcze,
A jô wcyg ùzéróm brzadnégò zôczątkù.

(Słowa òbséwają zemiã)

 

Техничка сарадња, актуализација правописа и избор Павел Шчипта
Współpraca techniczna, uaktualnienie pisowni i wybór Paweł Szczypta

Објављено под Уметност / Sztuka / Kùńszt / Kunst / Art | Коментари су искључени на Kôrba cëchòtë i Słowa òbséwają zemiã (fragmenty)

Nie òdińdã bez pòżegnaniô (fragment)

Henrik Hewelt

(31.05.1936-07.07.1995)

7 wierszy

(Na podstawie zbioru Nie òdińdã bez pòżegnaniô, Gdynia 1996)

Naji swiat, Mądrze żëc, Lëpë, Wasąg, Przińdze chwila, Reno, Wdôr ò chëczë

 

Naji swiat

Czekómë òd wzénikù do wzénikù.

Co jinégò robic mòżemë Bòże?

Tesknica naji w swiat prowadzy.

Wiater żałotã ùzybac pòmòże.

Më wëkùlë naji żëwòt całi

Do ce wiarą òd kùńca do kùńca.

Wszãdze twòja widzba je.

Jes najim wzénikã i zôpadã słuńca.

 

Mądrze żëc

Chcesz piãkno i mądrze żëc,

pij z czelcha żecô òbszcządno,

starôj sã lëdzóm dobri bëc

i nie wësadzôj sã na mądrosc.

Żëwòt sã kwiôtkã nie sceli,

le czãsto préklowati je,

bògatémù sã krówka celi,

a biédôk nierôz roni łzë.

Chòcbë cë przeszło pùlkã sëchą,

w swiãto na pôłnié jesc,

të chroni cnotã krëchą

i dbôj ò swòjã czesc.

Z cëzy krziwdë sã nie cesz,

lepi smiéj sã sóm ze se,

do sławë sã nijak nie spiesz,

bò sława téż nierôz łże.

Zwieliwôj Bòżé talentë,

na wieczné żëcé trzeba zarobic,

a chcywc i tak nie mdze

tim złotã swiécył w grobie.

 

Lëpë

Lëpë stôré, wa co stojita nad stawã,

szëmita swòjim głosã łaskawim.

Wa ju wieczi tak òbstojała,

na nasz pòżëtk a Bòżą chwałã.

Dzys, czéjbë Kòchanowsczi żił,

nijak bë sã waju nie wstëdzył.

Wa jesta téż wiôldżé, pòstawnë

i dôwôta nama céń w nen czas czas skwarny.

Ale jedna z waju, pòmalinkù,

chcabë òdińc z te swiata òd zymkù.

Żebë zemi, co jã donąd żëwiła,

òddac tczã – tak sã skłóniła.

Lëpkò, czéj ùpadniesz nie smùcë sã,

jô cebie zarô chùtkò òpatrzã.

Na môłé kloce bądzesz pòcãtô,

a z nich jô wëżłobiã figùrczi swiãté.

 

Wasąg

Nëkô wasąg we dwa kònie,

kùczer batożëskã trzaskô,

mroznô wieja pò pòlach gnaje,

pò rowach i pò lasach.

Ksãżëc mërgô na niebie,

jak ògromnô strzébrznô kùla,

trzimô gwiôzdczi kòle sebie,

jak nômilszô mëmka.

Wies ùsadła nad wleglëzną,

w sniéżnym szuńcu zagrzebónô,

w òczenkach widczi swiécą,

z domôcëznów czëc są kòlibiónczi.

 

Przińdze chwila

Przińdze chwila, że zliczisz swój wiek,

dnie przelecałë nibë różańca pôcorczi;

òtrzesz łësënã zmôrszczką zòróną,

jak niwa szari zemi.

Przińdze chwila, że w bezradnoscë

i wdôrze żëwòta lat,

ùkrëjesz nierôz łzã

spôdającą na twòje stopë.

Przińdze chwila, że dërgòtającą rãkã

òprzesz na krëkwi sãkati,

chtërna jak remiã òfiarné

pòdtrzimô ce w żëwòta mãce.

Przińdze chwila, że ceszba w kòło

corôz słabszim wzbierac bądze pòmiónã,

a żëwòta szarosc i céniô w nim

bądze wdôrã òstatnym.

 

Reno

Nôlepi je wińc tak pòrene,

gdzes pólną dróżką pòmału,

słunuszkò zdrzi téj ze stronë

i mërgô o ce niesmiało.

Człowiek co sztërk przësadnie,

kò nigdze mù sã nie spieszi,

téj wszëtkò co w òkò wpadnie,

kòji gò, bawi i ceszi.

Kòl se môsz téj swiat Bòżi
tak letkò dôką òbwióny,
górë, strëga i las snôżi,
i pòle w sczibë zòróné.

Skòwrónk ju wësok sã wzbijô,
a tak zwãczno chwôli niebò,
że człowiek téż bë nômili
zarô sã ùniósł do niegò.

 

Wdôr ò chëczë

Mechã zarosła scana
i dak stôri chëczë,
òna na schiłkù dzys stanã,
kùńczi służebné żëcé.

Pòdwòrzé jak òtłóg gòłé
bëlëcą, òstã zarôstô.
Cëszô – nicht nie zawòłô,
le pòmión wieków tu òstôł.

Jesz stôrô biéda tu klepie,
pò scanach sënie ji céń,
zazérają jesz w òkna slepé:
dłudżi zymk, szari dzéń.

Tich lat ju minãło wiele,
chëcz niejedno widza,
niejedno tu bëło wieselé,
niejedna trzaskawica szła.

Pajk mô sã dobrze w ny chëczë,
nicht mù dzys jadrów nie zriwô,
a wòda le dzurama cecze,
kroplama czas òdmierziwô.

 

Техничка сарадња, актуализација правописа и избор Павел Шчипта

Współpraca techniczna, uaktualnienie pisowni i wybór Paweł Szczypta

Објављено под Уметност / Sztuka / Kùńszt / Kunst / Art | Коментари су искључени на Nie òdińdã bez pòżegnaniô (fragment)

Jón Trepczik

Jón Trepczik (1907-1989)

Ùrodzył sã na pùstkach kòle Strëszi Bùdë kòle Mirochòwa (kartësczi kréz). Ju w mirochòwsczi spòdlëczny szkòle (1914 ‑ 21) trafił Aleksandra Labùdã (wej), jaczi béł jegò drëchã. Pò skùńczenim spòdlëczny szkòłë sztôłcył sã w Seminariji Szkólnëch w Kòscérzënie (1921‑26), dze trafił ks. Léòna Heyke, jaczi miôł na niegò wiôldżi cësk dlô zaczãcégò robòtë na kaszëbsczim gònie. Pò skùńczenim Seminarije robił za szkólnégò w Kartëzach. Pò rokù òstôł przeniosłi do szkòłë w Miszewie (kartësczi kréz), w jaczi robił do 1934. Należôł do karna Zrzeszëńców. Béł wespół z A. Labùdą zakłôdcą Zrzeszeniégò Òbéńdowégò Kaszëbów ë cządnika „Zrzesz Kaszëbskô”. Òżenił sã w 1930. rokù z Anielą Rompską (sostrą Jana Rompsczégò). Miôł zacht ùdzél we spółdzelni „Gryf“, jakô wëdôwa w latach 1931-34 cządnik Gryf. W 1934. rokù za dzejanié na kaszëbsczim gònie òstôł ùkôrnowò przeniosłi do robòtë we szkòle w Rogòznie (Wialgòpòlskô). Tu wëdôł w 1935. gwôsnym nakładã Kaszëbsczi piesniôk. W séwnikù 1939. béł w Tłukawach, le dostôł zgòdã na przëjôzd nazôd na Kaszëbë. Òb wòjnã robił w Swiónowie jakno kasjéra (1940-43), pùzni trafił do Wehrmachtu, armije Andersa, a przez Néapòl ë Angliją wôrcył do Gdunska (1946). Pò wòjnie robił we szkòle w Wejrowie. Wespółrobił przë redagòwanim òdrodzonégò cządnika Zrzesz Kaszëbskô ë ji dodôwka Chëcz. Zajimôł sã karnã spiéwôków we Wejrowie (1950-60), béł zakłôdcą Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò (1956), przez dłëgszi cząd przédnikã wejrowsczégò partu. Jinicjatora pòwòłaniégò w 1968. rokù Mùzëje Pismieniznë ë Mùzyczi Kaszëbskò-Pòmòrsczi. Na emeriturã przeszedł w 1967. rokù.

Pierszi wiérzt miôł napisóné w 1929. rokù Debùtowôł w Chëczë Kaszëbsczi (1930) wëjimkã pòwiescë Na szlachù zbrodnie. Jakno pòéta zadebùtowôł rok pùzni w Grifie, wiérztã Piesniô Sławë: Do Wòlë. Czej w 1932. rokù Gryf òprzestôł bëc wëdôwóny, a w jegò plac pòwsta Zrzesz Kaszëbskô aktiw włącził sã w pisanié do ni, tam prawie ùkôza sã jegò mitologòwô pòéma Pòsłańc – biôtczi mòrsczégò bòga. Pisôł do Grifa Kaszëbsczégò, Zrzeszë Kaszëbsczi, Chëczë, Echa Ziemi Wejherowskiej, Kaszëbów, Biuletynu ZK-P, Pomeranii. Drëkòwóny we zsziwkù Do pamiãtnika òfiarowanym ks. Grëczë z òrãdżi jegò primicëje (1939). W Pomerani miôł swój dzélik Domôcy nórcyk, w jaczim miôł drëkòwóné felietonë na kaszëbsczé témë.

Òstôł wëdrëkòwóny w antolodżijach Ma jesma òd mòrza (1963), Od Bugu do Tatr i Bałtyku (1965), Wiersze proste jak życie (1966), Antologia współczesnej poezji ludowej (1967), Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (1967), Wieś tworząca. III (1968), Pogłosy ziemi (1971), Kaschubische Anthologie (1973), Modra struna (1973), Westrzód dôczi (1977), Drëszné spiéwë (1977).

W 1935. rokù òstôł wëdóny Kaszëbsczi piesniôk – zbiér piesniów z tekstama Trepczika, A. Labùdë, J. Rompsczégò ë lëdowima. Jinszé jegò zbiérczi piesniów to: wëdóné przez karno sztudérów Òrmùzd (1959), Cztery pieśni kaszubskie (1968), Rodnô zemia (1974), Mòja chëcz (1978), Lecë chòrankò (1980). Wiérztë dlô dzeców Ùkłôdk dlô dzôtk òstałë wëdóné w 1975 (2. wëdôwk – 1980). Jegò zbiérczi wiérztów są Mòja stegna (1970), Òdecknienié (1977). Tołmaczony na miemiecczi, słowensczi, łużëcczi, bretońsczi, biôłorusczi.

Ùżiwôł pseuda Mërk.

Ułożył Paweł Szczypta

Објављено под Аутори / Autorzy / Autorowie / Autoren / Authors | Коментари су искључени на Jón Trepczik